Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૫૧

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 51 — Kālayavana Burnt by Mucukunda's Glance in Gujarati)

Vyasa

Also known as tam vilokya viniskrantamujjihanamivodupam

Kālayavana Burnt by Mucukunda's Glance. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 51 (The Life of Kṛṣṇa), 64 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

#of 64
શ્રીશુક ઉવાચ
તં વિલોક્ય વિનિષ્ક્રાન્તમુજ્જિહાનમિવોડુપમ્ ।
દર્શનીયતમં શ્યામં પીતકૌશેયવાસસમ્ ॥ ૧ ॥
શ્રીવત્સવક્ષસં ભ્રાજત્કૌસ્તુભામુક્તકન્ધરમ્ ।
પૃથુદીર્ઘચતુર્બાહું નવકઞ્જારુણેક્ષણમ્ ॥ ૨ ॥
નિત્યપ્રમુદિતં શ્રીમત્સુકપોલં શુચિસ્મિતમ્ ।
મુખારવિન્દં બિભ્રાણં સ્ફુરન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥ ૩ ॥
વાસુદેવો હ્યયમિતિ પુમાન્ શ્રીવત્સલાઞ્છનઃ ।
ચતુર્ભુજોઽરવિન્દાક્ષો વનમાલ્યતિસુન્દરઃ ॥ ૪ ॥
લક્ષણૈર્નારદપ્રોક્તૈર્નાન્યો ભવિતુમર્હતિ ।
નિરાયુધશ્ચલન્ પદ્ભ્યાં યોત્સ્યેઽનેન નિરાયુધઃ ॥ ૫ ॥
ઇતિ નિશ્ચિત્ય યવનઃ પ્રાદ્રવદ્ તં પરાઙ્મુખમ્ ।
અન્વધાવજ્જિઘૃક્ષુસ્તં દુરાપમપિ યોગિનામ્ ॥ ૬ ॥
હસ્તપ્રાપ્તમિવાત્માનં હરીણા સ પદે પદે ।
નીતો દર્શયતા દૂરં યવનેશોઽદ્રિકન્દરમ્ ॥ ૭ ॥
પલાયનં યદુકુલે જાતસ્ય તવ નોચિતમ્ ।
ઇતિ ક્ષિપન્નનુગતો નૈનં પ્રાપાહતાશુભઃ ॥ ૮ ॥
એવં ક્ષિપ્તોઽપિ ભગવાન્પ્રાવિશદ્ ગિરિકન્દરમ્ ।
સોઽપિ પ્રવિષ્ટસ્તત્રાન્યં શયાનં દદૃશે નરમ્ ॥ ૯ ॥
નન્વસૌ દૂરમાનીય શેતે મામિહ સાધુવત્ ।
ઇતિ મત્વાચ્યુતં મૂઢસ્તં પદા સમતાડયત્ ॥ ૧૦ ॥
સ ઉત્થાય ચિરં સુપ્તઃ શનૈરુન્મીલ્ય લોચને ।
દિશો વિલોકયન્ પાર્શ્વે તમદ્રાક્ષીદવસ્થિતમ્ ॥ ૧૧ ॥
સ તાવત્તસ્ય રુષ્ટસ્ય દૃષ્ટિપાતેન ભારત ।
દેહજેનાગ્નિના દગ્ધો ભસ્મસાદભવત્ ક્ષણાત્ ॥ ૧૨ ॥
શ્રીરાજોવાચ
કો નામ સ પુમાન્ બ્રહ્મન્ કસ્ય કિંવીર્ય એવ ચ ।
કસ્માદ્ ગુહાં ગતઃ શિષ્યે કિંતેજો યવનાર્દનઃ ॥ ૧૩ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
સ ઇક્ષ્વાકુકુલે જાતો માન્ધાતૃતનયો મહાન્ ।
મુચુકુન્દ ઇતિ ખ્યાતો બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસઙ્ગરઃ ॥ ૧૪ ॥
સ યાચિતઃ સુરગણૈરિન્દ્રાદ્યૈરાત્મરક્ષણે ।
અસુરેભ્યઃ પરિત્રસ્તૈસ્તદ્રક્ષાં સોઽકરોચ્ચિરમ્ ॥ ૧૫ ॥
લબ્ધ્વા ગુહં તે સ્વઃપાલં મુચુકુન્દમથાબ્રુવન્ ।
રાજન્ વિરમતાં કૃચ્છ્રાદ્ ભવાન્ નઃ પરિપાલનાત્ ॥ ૧૬ ॥
નરલોકં પરિત્યજ્ય રાજ્યં નિહતકણ્ટકમ્ ।
અસ્માન્ પાલયતો વીર કામાસ્તે સર્વ ઉજ્ઝિતાઃ ॥ ૧૭ ॥
સુતા મહિષ્યો ભવતો જ્ઞાતયોઽમાત્યમન્ત્રિણઃ ।
પ્રજાશ્ચ તુલ્યકાલીના નાધુના સન્તિ કાલિતાઃ ॥ ૧૮ ॥
કાલો બલીયાન્ બલિનાં ભગવાનીશ્વરોઽવ્યયઃ ।
પ્રજાઃ કાલયતે ક્રીડન્ પશુપાલો યથા પશૂન્ ॥ ૧૯ ॥
વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે ઋતે કૈવલ્યમદ્ય નઃ ।
એક એવેશ્વરસ્તસ્ય ભગવાન્ વિષ્ણુરવ્યયઃ ॥ ૨૦ ॥
એવમુક્તઃ સ વૈ દેવાનભિવન્દ્ય મહાયશાઃ ।
અશયિષ્ટ ગુહાવિષ્ટો નિદ્રયા દેવદત્તયા ॥ ૨૧ ॥
યવને ભસ્મસાન્નીતે ભગવાન્ સાત્વતર્ષભઃ ।
આત્માનં દર્શયામાસ મુચુકુન્દાય ધીમતે ॥ ૨૨ ॥
તમાલોક્ય ઘનશ્યામં પીતકૌશેયવાસસમ્ ।
શ્રીવત્સવક્ષસં ભ્રાજત્કૌસ્તુભેન વિરાજિતમ્ ॥ ૨૩ ॥
ચતુર્ભુજં રોચમાનં વૈજયન્ત્યા ચ માલયા ।
ચારુપ્રસન્નવદનં સ્ફુરન્મકરકુણ્ડલમ્ ॥ ૨૪ ॥
પ્રેક્ષણીયં નૃલોકસ્ય સાનુરાગસ્મિતેક્ષણમ્ ।
અપીવ્યવયસં મત્તમૃગેન્દ્રોદારવિક્રમમ્ ॥ ૨૫ ॥
પર્યપૃચ્છન્મહાબુદ્ધિસ્તેજસા તસ્ય ધર્ષિતઃ ।
શઙ્કિતઃ શનકૈ રાજા દુર્ધર્ષમિવ તેજસા ॥ ૨૬ ॥
શ્રીમુચુકુન્દ ઉવાચ
કો ભવાનિહ સમ્પ્રાપ્તો વિપિને ગિરિગહ્વરે ।
પદ્ભ્યાં પદ્મપલાશાભ્યાં વિચરસ્યુરુકણ્ટકે ॥ ૨૭ ॥
કિંસ્વિત્તેજસ્વિનાં તેજો ભગવાન્ વા વિભાવસુઃ ।
સૂર્યઃ સોમો મહેન્દ્રો વા લોકપાલોઽપરોઽપિ વા ॥ ૨૮ ॥
મન્યે ત્વાં દેવદેવાનાં ત્રયાણાં પુરુષર્ષભમ્ ।
યદ્ બાધસે ગુહાધ્વાન્તં પ્રદીપઃ પ્રભયા યથા ॥ ૨૯ ॥
શુશ્રૂષતામવ્યલીકમસ્માકં નરપુઙ્ગવ ।
સ્વજન્મ કર્મ ગોત્રં વા કથ્યતાં યદિ રોચતે ॥ ૩૦ ॥
વયં તુ પુરુષવ્યાઘ્ર ઐક્ષ્વાકાઃ ક્ષત્રબન્ધવઃ ।
મુચુકુન્દ ઇતિ પ્રોક્તો યૌવનાશ્વાત્મજઃ પ્રભો ॥ ૩૧ ॥
ચિરપ્રજાગરશ્રાન્તો નિદ્રયાપહતેન્દ્રિયઃ ।
શયેઽસ્મિન્ વિજને કામં કેનાપ્યુત્થાપિતોઽધુના ॥ ૩૨ ॥
સોઽપિ ભસ્મીકૃતો નૂનમાત્મીયેનૈવ પાપ્મના ।
અનન્તરં ભવાન્ શ્રીમાલ્ઁ લક્ષિતોઽમિત્રશાસનઃ ॥ ૩૩ ॥
તેજસા તેઽવિષહ્યેણ ભૂરિ દ્રષ્ટું ન શક્નુમઃ ।
હતૌજસા મહાભાગ માનનીયોઽસિ દેહિનામ્ ॥ ૩૪ ॥
એવં સમ્ભાષિતો રાજ્ઞા ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ ।
પ્રત્યાહ પ્રહસન્ વાણ્યા મેઘનાદગભીરયા ॥ ૩૫ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
જન્મકર્માભિધાનાનિ સન્તિ મેઽઙ્ગ સહસ્રશઃ ।
ન શક્યન્તેઽનુસઙ્ખ્યાતુમનન્તત્વાન્મયાપિ હિ ॥ ૩૬ ॥
ક્વચિદ્ રજાંસિ વિમમે પાર્થિવાન્યુરુજન્મભિઃ ।
ગુણકર્માભિધાનાનિ ન મે જન્માનિ કર્હિચિત્ ॥ ૩૭ ॥
કાલત્રયોપપન્નાનિ જન્મકર્માણિ મે નૃપ ।
અનુક્રમન્તો નૈવાન્તં ગચ્છન્તિ પરમર્ષયઃ ॥ ૩૮ ॥
તથાપ્યદ્યતનાન્યઙ્ગ શૃણુષ્વ ગદતો મમ ।
વિજ્ઞાપિતો વિરિઞ્ચેન પુરાહં ધર્મગુપ્તયે ।
ભૂમેર્ભારાયમાણાનામસુરાણાં ક્ષયાય ચ ॥ ૩૯ ॥
અવતીર્ણો યદુકુલે ગૃહ આનકદુન્દુભેઃ ।
વદન્તિ વાસુદેવેતિ વસુદેવસુતં હિ મામ્ ॥ ૪૦ ॥
કાલનેમિર્હતઃ કંસઃ પ્રલમ્બાદ્યાશ્ચ સદ્દ્વિષઃ ।
અયં ચ યવનો દગ્ધો રાજંસ્તે તિગ્મચક્ષુષા ॥ ૪૧ ॥
સોઽહં તવાનુગ્રહાર્થં ગુહામેતામુપાગતઃ ।
પ્રાર્થિતઃ પ્રચુરં પૂર્વં ત્વયાહં ભક્તવત્સલઃ ॥ ૪૨ ॥
વરાન્વૃણીષ્વ રાજર્ષે સર્વાન્ કામાન્ દદામિ તે ।
માં પ્રસન્નો જનઃ કશ્ચિન્ન ભૂયોઽર્હતિ શોચિતુમ્ ॥ ૪૩ ॥
શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્યુક્તસ્તં પ્રણમ્યાહ મુચુકુન્દો મુદાન્વિતઃ ।
જ્ઞાત્વા નારાયણં દેવં ગર્ગવાક્યમનુસ્મરન્ ॥ ૪૪ ॥
શ્રીમુચુકુન્દ ઉવાચ
વિમોહિતોઽયં જન ઈશ માયયા
ત્વદીયયા ત્વાં ન ભજત્યનર્થદૃક્ ।
સુખાય દુઃખપ્રભવેષુ સજ્જતે
ગૃહેષુ યોષિત્ પુરુષશ્ચ વઞ્ચિતઃ ॥ ૪૫ ॥
લબ્ધ્વા જનો દુર્લભમત્ર માનુષં
કથઞ્ચિદવ્યઙ્ગમયત્નતોઽનઘ ।
પાદારવિન્દં ન ભજત્યસન્મતિ-
ર્ગૃહાન્ધકૂપે પતિતો યથા પશુઃ ॥ ૪૬ ॥
મમૈષ કાલોઽજિત નિષ્ફલો ગતો
રાજ્યશ્રિયોન્નદ્ધમદસ્ય ભૂપતેઃ ।
મર્ત્યાત્મબુદ્ધેઃ સુતદારકોશભૂ-
ષ્વાસજ્જમાનસ્ય દુરન્તચિન્તયા ॥ ૪૭ ॥
કલેવરેઽસ્મિન્ ઘટકુડ્યસન્નિભે
નિરૂઢમાનો નરદેવ ઇત્યહમ્ ।
વૃતો રથેભાશ્વપદાત્યનીકપૈ-
ર્ગાં પર્યટંસ્ત્વાગણયન્ સુદુર્મદઃ ॥ ૪૮ ॥
પ્રમત્તમુચ્ચૈરિતિકૃત્યચિન્તયા
પ્રવૃદ્ધલોભં વિષયેષુ લાલસમ્ ।
ત્વમપ્રમત્તઃ સહસાભિપદ્યસે
ક્ષુલ્લેલિહાનોઽહિરિવાખુમન્તકઃ ॥ ૪૯ ॥
પુરા રથૈર્હેમપરિષ્કૃતૈશ્ચરન્
મતંગજૈર્વા નરદેવસંજ્ઞિતઃ ।
સ એવ કાલેન દુરત્યયેન તે
કલેવરો વિટ્કૃમિભસ્મસંજ્ઞિતઃ ॥ ૫૦ ॥
નિર્જિત્ય દિક્ચક્રમભૂતવિગ્રહો
વરાસનસ્થઃ સમરાજવન્દિતઃ ।
ગૃહેષુ મૈથુન્યસુખેષુ યોષિતાં
ક્રીડામૃગઃ પૂરુષ ઈશ નીયતે ॥ ૫૧ ॥
કરોતિ કર્માણિ તપઃસુનિષ્ઠિતો
નિવૃત્તભોગસ્તદપેક્ષયાદદત્ ।
પુનશ્ચ ભૂયાસમહં સ્વરાડિતિ
પ્રવૃદ્ધતર્ષો ન સુખાય કલ્પતે ॥ ૫૨ ॥
ભવાપવર્ગો ભ્રમતો યદા ભવે-
જ્જનસ્ય તર્હ્યચ્યુત સત્સમાગમઃ ।
સત્સઙ્ગમો યર્હિ તદૈવ સદ્ગતૌ
પરાવરેશે ત્વયિ જાયતે મતિઃ ॥ ૫૩ ॥
મન્યે મમાનુગ્રહ ઈશ તે કૃતો
રાજ્યાનુબન્ધાપગમો યદૃચ્છયા ।
યઃ પ્રાર્થ્યતે સાધુભિરેકચર્યયા
વનં વિવિક્ષદ્ભિરખણ્ડભૂમિપૈઃ ॥ ૫૪ ॥
ન કામયેઽન્યં તવ પાદસેવના-
દકિઞ્ચનપ્રાર્થ્યતમાદ્વરં વિભો ।
આરાધ્ય કસ્ત્વાં હ્યપવર્ગદં હરે
વૃણીત આર્યો વરમાત્મબન્ધનમ્ ॥ ૫૫ ॥
તસ્માદ્વિસૃજ્યાશિષ ઈશ સર્વતો
રજસ્તમઃસત્ત્વગુણાનુબન્ધનાઃ ।
નિરઞ્જનં નિર્ગુણમદ્વયં પરં
ત્વાં જ્ઞાપ્તિમાત્રં પુરુષં વ્રજામ્યહમ્ ॥ ૫૬ ॥
ચિરમિહ વૃજિનાર્તસ્તપ્યમાનોઽનુતાપૈ-
રવિતૃષષડમિત્રોઽલબ્ધશાન્તિઃ કથઞ્ચિત્ ।
શરણદ સમુપેતસ્ત્વત્પદાબ્જં પરાત્મ-
નભયમૃતમશોકં પાહિ માપન્નમીશ ॥ ૫૭ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
સાર્વભૌમ મહારાજ મતિસ્તે વિમલોર્જિતા ।
વરૈઃ પ્રલોભિતસ્યાપિ ન કામૈર્વિહતા યતઃ ॥ ૫૮ ॥
પ્રલોભિતો વરૈર્યત્ત્વમપ્રમાદાય વિદ્ધિ તત્ ।
ન ધીરેકાન્તભક્તાનામાશીર્ભિર્ભિદ્યતે ક્વચિત્ ॥ ૫૯ ॥
યુઞ્જાનાનામભક્તાનાં પ્રાણાયામાદિભિર્મનઃ ।
અક્ષીણવાસનં રાજન્ દૃશ્યતે પુનરુત્થિતમ્ ॥ ૬૦ ॥
વિચરસ્વ મહીં કામં મય્યાવેશિતમાનસઃ ।
અસ્ત્વેવં નિત્યદા તુભ્યં ભક્તિર્મય્યનપાયિની ॥ ૬૧ ॥
ક્ષાત્રધર્મસ્થિતો જન્તૂન્ ન્યવધીર્મૃગયાદિભિઃ ।
સમાહિતસ્તત્તપસા જહ્યઘં મદુપાશ્રિતઃ ॥ ૬૨ ॥
જન્મન્યનન્તરે રાજન્ સર્વભૂતસુહૃત્તમઃ ।
ભૂત્વા દ્વિજવરસ્ત્વં વૈ મામુપૈષ્યસિ કેવલમ્ ॥ ૬૩ ॥
જન્મન્યનન્તરે રાજન્ સર્વભૂતસુહૃત્તમઃ ।
ભૂત્વા દ્વિજવરસ્ત્વં વૈ મામુપૈષ્યસિ કેવલમ્

Explore More