শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১০.৫৩

শ্ৰীশুক উৱাচ
ৱৈদৰ্ভ্যাঃ স তু সন্দেশং নিশম্য যদুনন্দনঃ ।
প্ৰগৃহ্য পাণিনা পাণিং প্ৰহসন্নিদমব্ৰৱীত্ ॥ ১ ॥

শ্ৰীভগৱানুৱাচ
তথাহমপি তচ্চিত্তো নিদ্ৰাং চ ন লভে নিশি ।
ৱেদাহং ৰুক্মিণা দ্ৱেষান্মমোদ্ৱাহো নিৱাৰিতঃ ॥ ২ ॥

তামানযিষ্য উন্মথ্য ৰাজন্যাপসদান্ মৃধে ।
মত্পৰামনৱদ্যাঙ্গীমেধসোঽগ্নিশিখামিৱ ॥ ৩ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
উদ্ৱাহৰ্ক্ষং চ ৱিজ্ঞায ৰুক্মিণ্যা মধুসূদনঃ ।
ৰথঃ সংযুজ্যতামাশু দাৰুকেত্যাহ সাৰথিম্ ॥ ৪ ॥

স চাশ্ৱৈঃ শৈব্যসুগ্ৰীৱমেঘপুষ্পবলাহকৈঃ ।
যুক্তং ৰথমুপানীয তস্থৌ প্ৰাঞ্জলিৰগ্ৰতঃ ॥ ৫ ॥

আৰুহ্য স্যন্দনং শৌৰিৰ্দ্ৱিজমাৰোপ্য তূৰ্ণগৈঃ ।
আনৰ্তাদেকৰাত্ৰেণ ৱিদৰ্ভানগমদ্ধযৈঃ ॥ ৬ ॥

ৰাজা স কুণ্ডিনপতিঃ পুত্ৰস্নেহৱশানুগঃ ।
শিশুপালায স্ৱাং কন্যাং দাস্যন্ কৰ্মাণ্যকাৰযত্ ॥ ৭ ॥

পুৰং সম্মৃষ্টসংসিক্তমাৰ্গৰথ্যাচতুষ্পথম্ ।
চিত্ৰধ্ৱজপতাকাভিস্তোৰণৈঃ সমলঙ্কৃতম্ ॥ ৮ ॥

স্ৰগ্গন্ধমাল্যাভৰণৈৰ্ৱিৰজোঽম্বৰভূষিতৈঃ ।
জুষ্টং স্ত্ৰীপুৰুষৈঃ শ্ৰীমদ্গৃহৈৰগুৰুধূপিতৈঃ ॥ ৯ ॥

পিতৃন্ দেৱান্ সমভ্যৰ্চ্য ৱিপ্ৰাংশ্চ ৱিধিৱন্নৃপ ।
ভোজযিত্ৱা যথান্যাযং ৱাচযামাস মঙ্গলম্ ॥ ১০ ॥

সুস্নাতাং সুদতীং কন্যাং কৃতকৌতুকমঙ্গলাম্ ।
আহতাংশুকযুগ্মেন ভূষিতাং ভূষণোত্তমৈঃ ॥ ১১ ॥

চক্ৰুঃ সামৰ্গ্যজুৰ্মন্ত্ৰৈৰ্ৱধ্ৱা ৰক্ষাং দ্ৱিজোত্তমাঃ ।
পুৰোহিতোঽথৰ্ৱৱিদ্ৱৈ জুহাৱ গ্ৰহশান্তযে ॥ ১২ ॥

হিৰণ্যৰূপ্যৱাসাংসি তিলাংশ্চ গুডমিশ্ৰিতান্ ।
প্ৰাদাদ্ ধেনূশ্চ ৱিপ্ৰেভ্যো ৰাজা ৱিধিৱিদাং ৱৰঃ ॥ ১৩ ॥

এৱং চেদিপতী ৰাজা দমঘোষঃ সুতায ৱৈ ।
কাৰযামাস মন্ত্ৰজ্ঞৈঃ সৰ্ৱমভ্যুদযোচিতম্ ॥ ১৪ ॥

মদচ্যুদ্ভিৰ্গজানীকৈঃ স্যন্দনৈৰ্হেমমালিভিঃ ।
পত্ত্যশ্ৱসঙ্কুলৈঃ সৈন্যৈঃ পৰীতঃ কুণ্ডিনং যযৌ ॥ ১৫ ॥

তং ৱৈ ৱিদৰ্ভাধিপতিঃ সমভ্যেত্যাভিপূজ্য চ ।
নিৱেশযামাস মুদা কল্পিতান্যনিৱেশনে ॥ ১৬ ॥

তত্ৰ শাল্ৱো জৰাসন্ধো দন্তৱক্ৰো ৱিদূৰথঃ ।
আজগ্মুশ্চৈদ্যপক্ষীযাঃ পৌণ্ড্ৰকাদ্যাঃ সহস্ৰশঃ ॥ ১৭ ॥

কৃষ্ণৰামদ্ৱিষো যত্তাঃ কন্যাং চৈদ্যায সাধিতুম্ । যদ্যাগত্য হৰেত্ কৃষ্ণো ৰামাদ্যৈৰ্যদুভিৰ্ৱৃতঃ ॥ ১৮ ॥

যোত্স্যামঃ সংহতাস্তেন ইতি নিশ্চিতমানসাঃ । আজগ্মুৰ্ভূভুজঃ সৰ্ৱে সমগ্ৰবলৱাহনাঃ ॥ ১৯ ॥

শ্ৰুত্ৱৈতদ্ ভগৱান্ ৰামো ৱিপক্ষীযনৃপোদ্যমম্ । কৃষ্ণং চৈকং গতং হৰ্তুং কন্যাং কলহশঙ্কিতঃ ॥ ২০ ॥

বলেন মহতা সাৰ্ধং ভ্ৰাতৃস্নেহপৰিপ্লুতঃ । ত্ৱৰিতঃ কুণ্ডিনং প্ৰাগাদ্ গজাশ্ৱৰথপত্তিভিঃ ॥ ২১ ॥

ভীষ্মকন্যা ৱৰাৰোহা কাঙ্ক্ষন্ত্যাগমনং হৰেঃ । প্ৰত্যাপত্তিমপশ্যন্তী দ্ৱিজস্যাচিন্তযত্তদা ॥ ২২ ॥

অহো ত্ৰিযামান্তৰিত উদ্ৱাহো মেঽল্পৰাধসঃ । নাগচ্ছত্যৰৱিন্দাক্ষো নাহং ৱেদ্ম্যত্ৰ কাৰণম্ । সোঽপি নাৱৰ্ততেঽদ্যাপি মত্সন্দেশহৰো দ্ৱিজঃ ॥ ২৩ ॥

অপি ময্যনৱদ্যাত্মা দৃষ্ট্ৱা কিঞ্চিজ্জুগুপ্সিতম্ । মত্পাণিগ্ৰহণে নূনং নাযাতি হি কৃতোদ্যমঃ ॥ ২৪ ॥

দুৰ্ভগাযা ন মে ধাতা নানুকূলো মহেশ্ৱৰঃ । দেৱী ৱা ৱিমুখী গৌৰী ৰুদ্ৰাণী গিৰিজা সতী ॥ ২৫ ॥

এৱং চিন্তযতী বালা গোৱিন্দহৃতমানসা । ন্যমীলযত কালজ্ঞা নেত্ৰে চাশ্ৰুকলাকুলে ॥ ২৬ ॥

এৱং ৱধ্ৱাঃ প্ৰতীক্ষন্ত্যা গোৱিন্দাগমনং নৃপ । ৱাম ঊৰুৰ্ভুজো নেত্ৰমস্ফুৰন্ প্ৰিযভাষিণঃ ॥ ২৭ ॥

অথ কৃষ্ণৱিনিৰ্দিষ্টঃ স এৱ দ্ৱিজসত্তমঃ । অন্তঃপুৰচৰীং দেৱীং ৰাজপুত্ৰীং দদৰ্শ হ ॥ ২৮ ॥

সা তং প্ৰহৃষ্টৱদনমৱ্যগ্ৰাত্মগতিং সতী । আলক্ষ্য লক্ষণাভিজ্ঞা সমপৃচ্ছচ্ছুচিস্মিতা ॥ ২৯ ॥

তস্যা আৱেদযত্ প্ৰাপ্তং শশংস যদুনন্দনম্ । উক্তং চ সত্যৱচনমাত্মোপনযনং প্ৰতি ॥ ৩০ ॥

তমাগতং সমাজ্ঞায ৱৈদৰ্ভী হৃষ্টমানসা । ন পশ্যন্তী ব্ৰাহ্মণায প্ৰিযমন্যন্ননাম সা ॥ ৩১ ॥

প্ৰাপ্তৌ শ্ৰুত্ৱা স্ৱদুহিতুৰুদ্ৱাহপ্ৰেক্ষণোত্সুকৌ । অভ্যযাত্তূৰ্যঘোষেণ ৰামকৃষ্ণৌ সমৰ্হণৈঃ ॥ ৩২ ॥

মধুপৰ্কমুপানীয ৱাসাংসি ৱিৰজাংসি সঃ । উপাযনান্যভীষ্টানি ৱিধিৱত্ সমপূজযত্ ॥ ৩৩ ॥

তযোৰ্নিৱেশনং শ্ৰীমদুপাকল্প্য মহামতিঃ । সসৈন্যযোঃ সানুগযোৰাতিথ্যং ৱিদধে যথা ॥ ৩৪ ॥

এৱং ৰাজ্ঞাং সমেতানাং যথাৱীৰ্যং
যথাৱযঃ । যথাবলং যথাৱিত্তং সৰ্ৱৈঃ কামৈঃ সমৰ্হযত্ ॥ ৩৫ ॥

কৃষ্ণমাগতমাকৰ্ণ্য
ৱিদৰ্ভপুৰৱাসিনঃ । আগত্য নেত্ৰাঞ্জলিভিঃ পপুস্তন্মুখপঙ্কজম্ ॥ ৩৬ ॥

অস্যৈৱ ভাৰ্যা ভৱিতুং ৰুক্মিণ্যৰ্হতি
নাপৰা । অসাৱপ্যনৱদ্যাত্মা ভৈষ্ম্যাঃ সমুচিতঃ পতিঃ ॥ ৩৭ ॥

কিঞ্চিত্সুচৰিতং যন্নস্তেন
তুষ্টস্ত্ৰিলোককৃত্ । অনুগৃহ্ণাতু গৃহ্ণাতু ৱৈদৰ্ভ্যাঃ পাণিমচ্যুতঃ ॥
৩৮ ॥

এৱং প্ৰেমকলাবদ্ধা ৱদন্তি স্ম
পুৰৌকসঃ । কন্যা চান্তঃপুৰাত্ প্ৰাগাদ্ ভটৈৰ্গুপ্তাম্বিকালযম্ ॥ ৩৯ ॥

পদ্ভ্যাং ৱিনিৰ্যযৌ দ্ৰষ্টুং ভৱান্যাঃ পাদপল্লৱম্ ।
সা চানুধ্যাযতী সম্যঙ্মুকুন্দচৰণাম্বুজম্ ॥ ৪০ ॥

যতৱাঙ্মাতৃভিঃ সাৰ্ধং সখীভিঃ পৰিৱাৰিতা ।
গুপ্তা ৰাজভটৈঃ শূৰৈঃ সন্নদ্ধৈৰুদ্যতাযুধৈঃ ।
মৃদঙ্গশঙ্খপণৱাস্তূৰ্যভেৰ্যশ্চ জঘ্নিৰে ॥ ৪১ ॥

নানোপহাৰবলিভিৰ্ৱাৰমুখ্যাঃ সহস্ৰশঃ ।
স্ৰগ্গন্ধৱস্ত্ৰাভৰণৈৰ্দ্ৱিজপত্ন্যঃ স্ৱলঙ্কৃতাঃ ॥ ৪২ ॥

গাযন্ত্যশ্চ স্তুৱন্তশ্চ গাযকা ৱাদ্যৱাদকাঃ ।
পৰিৱাৰ্য ৱধূং জগ্মুঃ সূতমাগধৱন্দিনঃ ॥ ৪৩ ॥

আসাদ্য দেৱীসদনং ধৌতপাদকৰাম্বুজা ।
উপস্পৃশ্য শুচিঃ শান্তা প্ৰৱিৱেশাম্বিকান্তিকম্ ॥ ৪৪ ॥

তাং ৱৈ প্ৰৱযসো বালাং ৱিধিজ্ঞা ৱিপ্ৰযোষিতঃ ।
ভৱানীং ৱন্দযাংচক্ৰুৰ্ভৱপত্নীং ভৱান্ৱিতাম্ ॥ ৪৫ ॥

নমস্যে ত্ৱাম্বিকেঽভীক্ষ্ণং স্ৱসন্তানযুতাং শিৱাম্ ।
ভূযাত্ পতিৰ্মে ভগৱান্ কৃষ্ণস্তদনুমোদতাম্ ॥ ৪৬ ॥

অদ্ভিৰ্গন্ধাক্ষতৈৰ্ধূপৈৰ্ৱাসঃস্ৰঙ্মাল্যভূষণৈঃ ।
নানোপহাৰবলিভিঃ প্ৰদীপাৱলিভিঃ পৃথক্ ॥ ৪৭ ॥

ৱিপ্ৰস্ত্ৰিযঃ পতিমতীস্তথা তৈঃ সমপূজযত্ ।
লৱণাপূপতাম্বূলকণ্ঠসূত্ৰফলেক্ষুভিঃ ॥ ৪৮ ॥

তস্যৈ স্ত্ৰিযস্তাঃ প্ৰদদুঃ শেষাং যুযুজুৰাশিষঃ ।
তাভ্যো দেৱ্যৈ নমশ্চক্ৰে শেষাং চ জগৃহে ৱধূঃ ॥ ৪৯ ॥

মুনিৱ্ৰতমথ ত্যক্ত্ৱা নিশ্চক্ৰামাম্বিকাগৃহাত্ ।
প্ৰগৃহ্য পাণিনা ভৃত্যাং ৰত্নমুদ্ৰোপশোভিনা ॥ ৫০ ॥

তাং দেৱমাযামিৱ ধীৰমোহিনীং
সুমধ্যমাং কুণ্ডলমণ্ডিতাননাম্ ।
শ্যামাং নিতম্বাৰ্পিতৰত্নমেখলাং
ৱ্যঞ্জত্স্তনীং কুন্তলশঙ্কিতেক্ষণাম্ ।
শুচিস্মিতাং বিম্বফলাধৰদ্যুতি-
শোণাযমানদ্ৱিজকুন্দকুড্মলাম্ ॥ ৫১ ॥

পদা চলন্তীং কলহংসগামিনীং
সিঞ্জত্কলানূপুৰধামশোভিনা ।
ৱিলোক্য ৱীৰা মুমুহুঃ সমাগতা
যশস্ৱিনস্তত্কৃতহৃচ্ছযাৰ্দিতাঃ ॥ ৫২ ॥

যাং ৱীক্ষ্য তে নৃপতযস্তদুদাৰহাস-
ৱ্ৰীদাৱলোকহৃতচেতস উজ্ঝিতাস্ত্ৰাঃ ।
পেতুঃ ক্ষিতৌ গজৰথাশ্ৱগতা ৱিমূঢা
যাত্ৰাচ্ছলেন হৰযেঽৰ্পযতীং স্ৱশোভাম্ ॥ ৫৩ ॥

সৈৱং শনৈশ্চলযতী চলপদ্মকোশৌ
প্ৰাপ্তিং তদা ভগৱতঃ প্ৰসমীক্ষমাণা ।
উত্সাৰ্য ৱামকৰজৈৰলকানপাঙ্গৈঃ
প্ৰাপ্তান্ হ্ৰিযৈক্ষত নৃপান্ দদৃশেঽচ্যুতং চ ॥ ৫৪ ॥

তাং ৰাজকন্যাং ৰথমাৰুৰুক্ষতীং
জহাৰ কৃষ্ণো দ্ৱিষতাং সমীক্ষতাম্ ॥ ৫৫ ॥

ৰথং সমাৰোপ্য সুপৰ্ণলক্ষণং
ৰাজন্যচক্ৰং পৰিভূয মাধৱঃ ।
ততো যযৌ ৰামপুৰোগমঃ শনৈঃ
শৃগালমধ্যাদিৱ ভাগহৃদ্ধৰিঃ ॥ ৫৬ ॥

তং মানিনঃ স্ৱাভিভৱং যশঃক্ষযং
পৰে জৰাসন্ধমুখা ন সেহিৰে ।
অহো ধিগস্মান্ যশ আত্তধন্ৱনাং
গোপৈৰ্হৃতং কেশৰিণাং মৃগৈৰিৱ ॥ ৫৭ ॥