ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൫൩

ശ്രീശുക ഉവാച
വൈദര്ഭ്യാഃ സ തു സന്ദേശം നിശമ്യ യദുനന്ദനഃ ।
പ്രഗൃഹ്യ പാണിനാ പാണിം പ്രഹസന്നിദമബ്രവീത് ॥ ൧ ॥

ശ്രീഭഗവാനുവാച
തഥാഹമപി തച്ചിത്തോ നിദ്രാം ച ന ലഭേ നിശി ।
വേദാഹം രുക്മിണാ ദ്വേഷാന്മമോദ്വാഹോ നിവാരിതഃ ॥ ൨ ॥

താമാനയിഷ്യ ഉന്മഥ്യ രാജന്യാപസദാന് മൃധേ ।
മത്പരാമനവദ്യാങ്ഗീമേധസോഽഗ്നിശിഖാമിവ ॥ ൩ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഉദ്വാഹര്ക്ഷം ച വിജ്ഞായ രുക്മിണ്യാ മധുസൂദനഃ ।
രഥഃ സംയുജ്യതാമാശു ദാരുകേത്യാഹ സാരഥിമ് ॥ ൪ ॥

സ ചാശ്വൈഃ ശൈബ്യസുഗ്രീവമേഘപുഷ്പബലാഹകൈഃ ।
യുക്തം രഥമുപാനീയ തസ്ഥൌ പ്രാഞ്ജലിരഗ്രതഃ ॥ ൫ ॥

ആരുഹ്യ സ്യന്ദനം ശൌരിര്ദ്വിജമാരോപ്യ തൂര്ണഗൈഃ ।
ആനര്താദേകരാത്രേണ വിദര്ഭാനഗമദ്ധയൈഃ ॥ ൬ ॥

രാജാ സ കുണ്ഡിനപതിഃ പുത്രസ്നേഹവശാനുഗഃ ।
ശിശുപാലായ സ്വാം കന്യാം ദാസ്യന് കര്മാണ്യകാരയത് ॥ ൭ ॥

പുരം സമ്മൃഷ്ടസംസിക്തമാര്ഗരഥ്യാചതുഷ്പഥമ് ।
ചിത്രധ്വജപതാകാഭിസ്തോരണൈഃ സമലങ്കൃതമ് ॥ ൮ ॥

സ്രഗ്ഗന്ധമാല്യാഭരണൈര്വിരജോഽമ്ബരഭൂഷിതൈഃ ।
ജുഷ്ടം സ്ത്രീപുരുഷൈഃ ശ്രീമദ്ഗൃഹൈരഗുരുധൂപിതൈഃ ॥ ൯ ॥

പിതൃന് ദേവാന് സമഭ്യര്ച്യ വിപ്രാംശ്ച വിധിവന്നൃപ ।
ഭോജയിത്വാ യഥാന്യായം വാചയാമാസ മങ്ഗലമ് ॥ ൧൦ ॥

സുസ്നാതാം സുദതീം കന്യാം കൃതകൌതുകമങ്ഗലാമ് ।
ആഹതാംശുകയുഗ്മേന ഭൂഷിതാം ഭൂഷണോത്തമൈഃ ॥ ൧൧ ॥

ചക്രുഃ സാമര്ഗ്യജുര്മന്ത്രൈര്വധ്വാ രക്ഷാം ദ്വിജോത്തമാഃ ।
പുരോഹിതോഽഥര്വവിദ്വൈ ജുഹാവ ഗ്രഹശാന്തയേ ॥ ൧൨ ॥

ഹിരണ്യരൂപ്യവാസാംസി തിലാംശ്ച ഗുഡമിശ്രിതാന് ।
പ്രാദാദ് ധേനൂശ്ച വിപ്രേഭ്യോ രാജാ വിധിവിദാം വരഃ ॥ ൧൩ ॥

ഏവം ചേദിപതീ രാജാ ദമഘോഷഃ സുതായ വൈ ।
കാരയാമാസ മന്ത്രജ്ഞൈഃ സര്വമഭ്യുദയോചിതമ് ॥ ൧൪ ॥

മദച്യുദ്ഭിര്ഗജാനീകൈഃ സ്യന്ദനൈര്ഹേമമാലിഭിഃ ।
പത്ത്യശ്വസങ്കുലൈഃ സൈന്യൈഃ പരീതഃ കുണ്ഡിനം യയൌ ॥ ൧൫ ॥

തം വൈ വിദര്ഭാധിപതിഃ സമഭ്യേത്യാഭിപൂജ്യ ച ।
നിവേശയാമാസ മുദാ കല്പിതാന്യനിവേശനേ ॥ ൧൬ ॥

തത്ര ശാല്വോ ജരാസന്ധോ ദന്തവക്രോ വിദൂരഥഃ ।
ആജഗ്മുശ്ചൈദ്യപക്ഷീയാഃ പൌണ്ഡ്രകാദ്യാഃ സഹസ്രശഃ ॥ ൧൭ ॥

കൃഷ്ണരാമദ്വിഷോ യത്താഃ കന്യാം ചൈദ്യായ സാധിതുമ് । യദ്യാഗത്യ ഹരേത് കൃഷ്ണോ രാമാദ്യൈര്യദുഭിര്വൃതഃ ॥ ൧൮ ॥

യോത്സ്യാമഃ സംഹതാസ്തേന ഇതി നിശ്ചിതമാനസാഃ । ആജഗ്മുര്ഭൂഭുജഃ സര്വേ സമഗ്രബലവാഹനാഃ ॥ ൧൯ ॥

ശ്രുത്വൈതദ് ഭഗവാന് രാമോ വിപക്ഷീയനൃപോദ്യമമ് । കൃഷ്ണം ചൈകം ഗതം ഹര്തും കന്യാം കലഹശങ്കിതഃ ॥ ൨൦ ॥

ബലേന മഹതാ സാര്ധം ഭ്രാതൃസ്നേഹപരിപ്ലുതഃ । ത്വരിതഃ കുണ്ഡിനം പ്രാഗാദ് ഗജാശ്വരഥപത്തിഭിഃ ॥ ൨൧ ॥

ഭീഷ്മകന്യാ വരാരോഹാ കാങ്ക്ഷന്ത്യാഗമനം ഹരേഃ । പ്രത്യാപത്തിമപശ്യന്തീ ദ്വിജസ്യാചിന്തയത്തദാ ॥ ൨൨ ॥

അഹോ ത്രിയാമാന്തരിത ഉദ്വാഹോ മേഽല്പരാധസഃ । നാഗച്ഛത്യരവിന്ദാക്ഷോ നാഹം വേദ്മ്യത്ര കാരണമ് । സോഽപി നാവര്തതേഽദ്യാപി മത്സന്ദേശഹരോ ദ്വിജഃ ॥ ൨൩ ॥

അപി മയ്യനവദ്യാത്മാ ദൃഷ്ട്വാ കിഞ്ചിജ്ജുഗുപ്സിതമ് । മത്പാണിഗ്രഹണേ നൂനം നായാതി ഹി കൃതോദ്യമഃ ॥ ൨൪ ॥

ദുര്ഭഗായാ ന മേ ധാതാ നാനുകൂലോ മഹേശ്വരഃ । ദേവീ വാ വിമുഖീ ഗൌരീ രുദ്രാണീ ഗിരിജാ സതീ ॥ ൨൫ ॥

ഏവം ചിന്തയതീ ബാലാ ഗോവിന്ദഹൃതമാനസാ । ന്യമീലയത കാലജ്ഞാ നേത്രേ ചാശ്രുകലാകുലേ ॥ ൨൬ ॥

ഏവം വധ്വാഃ പ്രതീക്ഷന്ത്യാ ഗോവിന്ദാഗമനം നൃപ । വാമ ഊരുര്ഭുജോ നേത്രമസ്ഫുരന് പ്രിയഭാഷിണഃ ॥ ൨൭ ॥

അഥ കൃഷ്ണവിനിര്ദിഷ്ടഃ സ ഏവ ദ്വിജസത്തമഃ । അന്തഃപുരചരീം ദേവീം രാജപുത്രീം ദദര്ശ ഹ ॥ ൨൮ ॥

സാ തം പ്രഹൃഷ്ടവദനമവ്യഗ്രാത്മഗതിം സതീ । ആലക്ഷ്യ ലക്ഷണാഭിജ്ഞാ സമപൃച്ഛച്ഛുചിസ്മിതാ ॥ ൨൯ ॥

തസ്യാ ആവേദയത് പ്രാപ്തം ശശംസ യദുനന്ദനമ് । ഉക്തം ച സത്യവചനമാത്മോപനയനം പ്രതി ॥ ൩൦ ॥

തമാഗതം സമാജ്ഞായ വൈദര്ഭീ ഹൃഷ്ടമാനസാ । ന പശ്യന്തീ ബ്രാഹ്മണായ പ്രിയമന്യന്നനാമ സാ ॥ ൩൧ ॥

പ്രാപ്തൌ ശ്രുത്വാ സ്വദുഹിതുരുദ്വാഹപ്രേക്ഷണോത്സുകൌ । അഭ്യയാത്തൂര്യഘോഷേണ രാമകൃഷ്ണൌ സമര്ഹണൈഃ ॥ ൩൨ ॥

മധുപര്കമുപാനീയ വാസാംസി വിരജാംസി സഃ । ഉപായനാന്യഭീഷ്ടാനി വിധിവത് സമപൂജയത് ॥ ൩൩ ॥

തയോര്നിവേശനം ശ്രീമദുപാകല്പ്യ മഹാമതിഃ । സസൈന്യയോഃ സാനുഗയോരാതിഥ്യം വിദധേ യഥാ ॥ ൩൪ ॥

ഏവം രാജ്ഞാം സമേതാനാം യഥാവീര്യം
യഥാവയഃ । യഥാബലം യഥാവിത്തം സര്വൈഃ കാമൈഃ സമര്ഹയത് ॥ ൩൫ ॥

കൃഷ്ണമാഗതമാകര്ണ്യ
വിദര്ഭപുരവാസിനഃ । ആഗത്യ നേത്രാഞ്ജലിഭിഃ പപുസ്തന്മുഖപങ്കജമ് ॥ ൩൬ ॥

അസ്യൈവ ഭാര്യാ ഭവിതും രുക്മിണ്യര്ഹതി
നാപരാ । അസാവപ്യനവദ്യാത്മാ ഭൈഷ്മ്യാഃ സമുചിതഃ പതിഃ ॥ ൩൭ ॥

കിഞ്ചിത്സുചരിതം യന്നസ്തേന
തുഷ്ടസ്ത്രിലോകകൃത് । അനുഗൃഹ്ണാതു ഗൃഹ്ണാതു വൈദര്ഭ്യാഃ പാണിമച്യുതഃ ॥
൩൮ ॥

ഏവം പ്രേമകലാബദ്ധാ വദന്തി സ്മ
പുരൌകസഃ । കന്യാ ചാന്തഃപുരാത് പ്രാഗാദ് ഭടൈര്ഗുപ്താമ്ബികാലയമ് ॥ ൩൯ ॥

പദ്ഭ്യാം വിനിര്യയൌ ദ്രഷ്ടും ഭവാന്യാഃ പാദപല്ലവമ് ।
സാ ചാനുധ്യായതീ സമ്യങ്മുകുന്ദചരണാമ്ബുജമ് ॥ ൪൦ ॥

യതവാങ്മാതൃഭിഃ സാര്ധം സഖീഭിഃ പരിവാരിതാ ।
ഗുപ്താ രാജഭടൈഃ ശൂരൈഃ സന്നദ്ധൈരുദ്യതായുധൈഃ ।
മൃദങ്ഗശങ്ഖപണവാസ്തൂര്യഭേര്യശ്ച ജഘ്നിരേ ॥ ൪൧ ॥

നാനോപഹാരബലിഭിര്വാരമുഖ്യാഃ സഹസ്രശഃ ।
സ്രഗ്ഗന്ധവസ്ത്രാഭരണൈര്ദ്വിജപത്ന്യഃ സ്വലങ്കൃതാഃ ॥ ൪൨ ॥

ഗായന്ത്യശ്ച സ്തുവന്തശ്ച ഗായകാ വാദ്യവാദകാഃ ।
പരിവാര്യ വധൂം ജഗ്മുഃ സൂതമാഗധവന്ദിനഃ ॥ ൪൩ ॥

ആസാദ്യ ദേവീസദനം ധൌതപാദകരാമ്ബുജാ ।
ഉപസ്പൃശ്യ ശുചിഃ ശാന്താ പ്രവിവേശാമ്ബികാന്തികമ് ॥ ൪൪ ॥

താം വൈ പ്രവയസോ ബാലാം വിധിജ്ഞാ വിപ്രയോഷിതഃ ।
ഭവാനീം വന്ദയാംചക്രുര്ഭവപത്നീം ഭവാന്വിതാമ് ॥ ൪൫ ॥

നമസ്യേ ത്വാമ്ബികേഽഭീക്ഷ്ണം സ്വസന്താനയുതാം ശിവാമ് ।
ഭൂയാത് പതിര്മേ ഭഗവാന് കൃഷ്ണസ്തദനുമോദതാമ് ॥ ൪൬ ॥

അദ്ഭിര്ഗന്ധാക്ഷതൈര്ധൂപൈര്വാസഃസ്രങ്മാല്യഭൂഷണൈഃ ।
നാനോപഹാരബലിഭിഃ പ്രദീപാവലിഭിഃ പൃഥക് ॥ ൪൭ ॥

വിപ്രസ്ത്രിയഃ പതിമതീസ്തഥാ തൈഃ സമപൂജയത് ।
ലവണാപൂപതാമ്ബൂലകണ്ഠസൂത്രഫലേക്ഷുഭിഃ ॥ ൪൮ ॥

തസ്യൈ സ്ത്രിയസ്താഃ പ്രദദുഃ ശേഷാം യുയുജുരാശിഷഃ ।
താഭ്യോ ദേവ്യൈ നമശ്ചക്രേ ശേഷാം ച ജഗൃഹേ വധൂഃ ॥ ൪൯ ॥

മുനിവ്രതമഥ ത്യക്ത്വാ നിശ്ചക്രാമാമ്ബികാഗൃഹാത് ।
പ്രഗൃഹ്യ പാണിനാ ഭൃത്യാം രത്നമുദ്രോപശോഭിനാ ॥ ൫൦ ॥

താം ദേവമായാമിവ ധീരമോഹിനീം
സുമധ്യമാം കുണ്ഡലമണ്ഡിതാനനാമ് ।
ശ്യാമാം നിതമ്ബാര്പിതരത്നമേഖലാം
വ്യഞ്ജത്സ്തനീം കുന്തലശങ്കിതേക്ഷണാമ് ।
ശുചിസ്മിതാം ബിമ്ബഫലാധരദ്യുതി-
ശോണായമാനദ്വിജകുന്ദകുഡ്മലാമ് ॥ ൫൧ ॥

പദാ ചലന്തീം കലഹംസഗാമിനീം
സിഞ്ജത്കലാനൂപുരധാമശോഭിനാ ।
വിലോക്യ വീരാ മുമുഹുഃ സമാഗതാ
യശസ്വിനസ്തത്കൃതഹൃച്ഛയാര്ദിതാഃ ॥ ൫൨ ॥

യാം വീക്ഷ്യ തേ നൃപതയസ്തദുദാരഹാസ-
വ്രീദാവലോകഹൃതചേതസ ഉജ്ഝിതാസ്ത്രാഃ ।
പേതുഃ ക്ഷിതൌ ഗജരഥാശ്വഗതാ വിമൂഢാ
യാത്രാച്ഛലേന ഹരയേഽര്പയതീം സ്വശോഭാമ് ॥ ൫൩ ॥

സൈവം ശനൈശ്ചലയതീ ചലപദ്മകോശൌ
പ്രാപ്തിം തദാ ഭഗവതഃ പ്രസമീക്ഷമാണാ ।
ഉത്സാര്യ വാമകരജൈരലകാനപാങ്ഗൈഃ
പ്രാപ്താന് ഹ്രിയൈക്ഷത നൃപാന് ദദൃശേഽച്യുതം ച ॥ ൫൪ ॥

താം രാജകന്യാം രഥമാരുരുക്ഷതീം
ജഹാര കൃഷ്ണോ ദ്വിഷതാം സമീക്ഷതാമ് ॥ ൫൫ ॥

രഥം സമാരോപ്യ സുപര്ണലക്ഷണം
രാജന്യചക്രം പരിഭൂയ മാധവഃ ।
തതോ യയൌ രാമപുരോഗമഃ ശനൈഃ
ശൃഗാലമധ്യാദിവ ഭാഗഹൃദ്ധരിഃ ॥ ൫൬ ॥

തം മാനിനഃ സ്വാഭിഭവം യശഃക്ഷയം
പരേ ജരാസന്ധമുഖാ ന സേഹിരേ ।
അഹോ ധിഗസ്മാന് യശ ആത്തധന്വനാം
ഗോപൈര്ഹൃതം കേശരിണാം മൃഗൈരിവ ॥ ൫൭ ॥