শ্ৰীশুক উৱাচ
সত্ৰাজিতঃ স্ৱতনযাং কৃষ্ণায কৃতকিল্বিষঃ ।
স্যমন্তকেন মণিনা স্ৱযমুদ্যম্য দত্তৱান্ ॥ ১ ॥
সত্ৰাজিতঃ স্ৱতনযাং কৃষ্ণায কৃতকিল্বিষঃ ।
স্যমন্তকেন মণিনা স্ৱযমুদ্যম্য দত্তৱান্ ॥ ১ ॥
শ্ৰীৰাজোৱাচ
সত্ৰাজিতঃ কিমকৰোদ্ ব্ৰহ্মন্ কৃষ্ণস্য কিল্বিষঃ ।
স্যমন্তকঃ কুতস্তস্য কস্মাদ্ দত্তা সুতা হৰেঃ ॥ ২ ॥
সত্ৰাজিতঃ কিমকৰোদ্ ব্ৰহ্মন্ কৃষ্ণস্য কিল্বিষঃ ।
স্যমন্তকঃ কুতস্তস্য কস্মাদ্ দত্তা সুতা হৰেঃ ॥ ২ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
আসীত্ সত্ৰাজিতঃ সূৰ্যো ভক্তস্য পৰমঃ সখা ।
প্ৰীতস্তস্মৈ মণিং প্ৰাদাত্ স চ তুষ্টঃ স্যমন্তকম্ ॥ ৩ ॥
আসীত্ সত্ৰাজিতঃ সূৰ্যো ভক্তস্য পৰমঃ সখা ।
প্ৰীতস্তস্মৈ মণিং প্ৰাদাত্ স চ তুষ্টঃ স্যমন্তকম্ ॥ ৩ ॥
স তং বিভ্ৰন্ মণিং কণ্ঠে ভ্ৰাজমানো যথা ৰৱিঃ ।
প্ৰৱিষ্টো দ্ৱাৰকাং ৰাজন্ তেজসা নোপলক্ষিতঃ ॥ ৪ ॥
প্ৰৱিষ্টো দ্ৱাৰকাং ৰাজন্ তেজসা নোপলক্ষিতঃ ॥ ৪ ॥
তং ৱিলোক্য জনা দূৰাত্তেজসা মুষ্টদৃষ্টযঃ ।
দীৱ্যতেঽক্ষৈৰ্ভগৱতে শশংসুঃ সূৰ্যশঙ্কিতাঃ ॥ ৫ ॥
দীৱ্যতেঽক্ষৈৰ্ভগৱতে শশংসুঃ সূৰ্যশঙ্কিতাঃ ॥ ৫ ॥
নাৰাযণ নমস্তেঽস্তু শঙ্খচক্ৰগদাধৰ ।
দামোদৰাৰৱিন্দাক্ষ গোৱিন্দ যদুনন্দন ॥ ৬ ॥
দামোদৰাৰৱিন্দাক্ষ গোৱিন্দ যদুনন্দন ॥ ৬ ॥
এষ আযাতি সৱিতা ত্ৱাং দিদৃক্ষুৰ্জগত্পতে ।
মুষ্ণন্ গভস্তিচক্ৰেণ নৃণাং চক্ষূংষি তিগ্মগুঃ ॥ ৭ ॥
মুষ্ণন্ গভস্তিচক্ৰেণ নৃণাং চক্ষূংষি তিগ্মগুঃ ॥ ৭ ॥
নন্ৱন্ৱিচ্ছন্তি তে মাৰ্গং ত্ৰিলোক্যাং ৱিবুধৰ্ষভাঃ ।
জ্ঞাত্ৱাদ্য গূঢং যদুষু দ্ৰষ্টুং ত্ৱাং যাত্যজঃ প্ৰভো ॥ ৮ ॥
জ্ঞাত্ৱাদ্য গূঢং যদুষু দ্ৰষ্টুং ত্ৱাং যাত্যজঃ প্ৰভো ॥ ৮ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
নিশম্য বালৱচনং প্ৰহস্যাম্বুজলোচনঃ ।
প্ৰাহ নাসৌ ৰৱিৰ্দেৱঃ সত্ৰাজিন্মণিনা জ্ৱলন্ ॥ ৯ ॥
নিশম্য বালৱচনং প্ৰহস্যাম্বুজলোচনঃ ।
প্ৰাহ নাসৌ ৰৱিৰ্দেৱঃ সত্ৰাজিন্মণিনা জ্ৱলন্ ॥ ৯ ॥
সত্ৰাজিত্ স্ৱগৃহং শ্ৰীমত্ কৃতকৌতুকমঙ্গলম্ ।
প্ৰৱিশ্য দেৱসদনে মণিং ৱিপ্ৰৈৰ্ন্যৱেশযত্ ॥ ১০ ॥
প্ৰৱিশ্য দেৱসদনে মণিং ৱিপ্ৰৈৰ্ন্যৱেশযত্ ॥ ১০ ॥
দিনে দিনে স্ৱৰ্ণভাৰানষ্টৌ স সৃজতি প্ৰভো ।
দুৰ্ভিক্ষমাৰ্যৰিষ্টানি সৰ্পাধিৱ্যাধযোঽশুভাঃ ।
ন সন্তি মাযিনস্তত্ৰ যত্ৰাস্তেঽভ্যৰ্চিতো মণিঃ ॥ ১১ ॥
দুৰ্ভিক্ষমাৰ্যৰিষ্টানি সৰ্পাধিৱ্যাধযোঽশুভাঃ ।
ন সন্তি মাযিনস্তত্ৰ যত্ৰাস্তেঽভ্যৰ্চিতো মণিঃ ॥ ১১ ॥
স যাচিতো মণিং ক্ৱাপি যদুৰাজায শৌৰিণা ।
নৈৱাৰ্থকামুকঃ প্ৰাদাদ্ যাচ্ঞাভঙ্গমতৰ্কযন্ ॥ ১২ ॥
নৈৱাৰ্থকামুকঃ প্ৰাদাদ্ যাচ্ঞাভঙ্গমতৰ্কযন্ ॥ ১২ ॥
তমেকদা মণিং কণ্ঠে প্ৰতিমুচ্য মহাপ্ৰভম্ ।
প্ৰসেনো হযমাৰুহ্য মৃগাযাং ৱ্যচৰদ্ ৱনে ॥ ১৩ ॥
প্ৰসেনো হযমাৰুহ্য মৃগাযাং ৱ্যচৰদ্ ৱনে ॥ ১৩ ॥
প্ৰসেনং সহযং হত্ৱা মণিমাচ্ছিদ্য কেশৰী ।
গিৰিং ৱিশন্ জাম্বৱতা নিহতো মণিমিচ্ছতা ॥ ১৪ ॥
গিৰিং ৱিশন্ জাম্বৱতা নিহতো মণিমিচ্ছতা ॥ ১৪ ॥
সোঽপি চক্ৰে কুমাৰস্য মণিং ক্ৰীডনকং বিলে ।
অপশ্যন্ ভ্ৰাতৰং ভ্ৰাতা সত্ৰাজিত্ পৰ্যতপ্যত ॥ ১৫ ॥
অপশ্যন্ ভ্ৰাতৰং ভ্ৰাতা সত্ৰাজিত্ পৰ্যতপ্যত ॥ ১৫ ॥
প্ৰাযঃ কৃষ্ণেন নিহতো মণিগ্ৰীৱো ৱনং গতঃ ।
ভ্ৰাতা মমেতি তচ্ছ্ৰুত্ৱা কৰ্ণে কৰ্ণেঽজপন্ জনাঃ ॥ ১৬ ॥
ভ্ৰাতা মমেতি তচ্ছ্ৰুত্ৱা কৰ্ণে কৰ্ণেঽজপন্ জনাঃ ॥ ১৬ ॥
ভগৱাংস্তদুপশ্ৰুত্য দুৰ্যশো লিপ্তমাত্মনি ।
মাৰ্ষ্টুং প্ৰসেনপদৱীমন্ৱপদ্যত নাগৰৈঃ ॥ ১৭ ॥
মাৰ্ষ্টুং প্ৰসেনপদৱীমন্ৱপদ্যত নাগৰৈঃ ॥ ১৭ ॥
হতং প্ৰসেনং অশ্ৱং চ ৱীক্ষ্য কেশৰিণা ৱনে ।
তং চাদ্ৰিপৃষ্ঠে নিহতমৃক্ষেণ দদৃশুৰ্জনাঃ ॥ ১৮ ॥
তং চাদ্ৰিপৃষ্ঠে নিহতমৃক্ষেণ দদৃশুৰ্জনাঃ ॥ ১৮ ॥
ঋক্ষৰাজবিলং ভীমমন্ধেন তমসাৱৃতম্ ।
একো ৱিৱেশ ভগৱানৱস্থাপ্য বহিঃ প্ৰজাঃ ॥ ১৯ ॥
একো ৱিৱেশ ভগৱানৱস্থাপ্য বহিঃ প্ৰজাঃ ॥ ১৯ ॥
তত্ৰ দৃষ্ট্ৱা মণিপ্ৰেষ্ঠং বালক্ৰীডনকং কৃতম্ ।
হৰ্তুং কৃতমতিস্তস্মিন্নৱতস্থেঽৰ্ভকান্তিকে ॥ ২০ ॥
হৰ্তুং কৃতমতিস্তস্মিন্নৱতস্থেঽৰ্ভকান্তিকে ॥ ২০ ॥
তমপূৰ্ৱং নৰং দৃষ্ট্ৱা ধাত্ৰী চুক্ৰোশ ভীতৱত্ ।
তচ্ছ্ৰুত্ৱাভ্যদ্ৰৱত্ ক্ৰুদ্ধো জাম্বৱান্ বলিনাং ৱৰঃ ॥ ২১ ॥
তচ্ছ্ৰুত্ৱাভ্যদ্ৰৱত্ ক্ৰুদ্ধো জাম্বৱান্ বলিনাং ৱৰঃ ॥ ২১ ॥
স ৱৈ ভগৱতা তেন যুযুধে স্ৱামিনাত্মনঃ ।
পুৰুষং প্ৰাকৃতং মত্ৱা কুপিতো নানুভাৱৱিত্ ॥ ২২ ॥
পুৰুষং প্ৰাকৃতং মত্ৱা কুপিতো নানুভাৱৱিত্ ॥ ২২ ॥
দ্ৱন্দ্ৱযুদ্ধং সুতুমুলমুভযোৰ্ৱিজিগীষতোঃ ।
আযুধাশ্মদ্ৰুমৈৰ্দোৰ্ভিঃ ক্ৰৱ্যাৰ্থে শ্যেনযোৰিৱ ॥ ২৩ ॥
আযুধাশ্মদ্ৰুমৈৰ্দোৰ্ভিঃ ক্ৰৱ্যাৰ্থে শ্যেনযোৰিৱ ॥ ২৩ ॥
আসীত্তদষ্টাৱিংশাহমিতৰেতৰমুষ্টিভিঃ ।
ৱজ্ৰনিষ্পেষপৰুষৈৰৱিশ্ৰমমহৰ্নিশম্ ॥ ২৪ ॥
ৱজ্ৰনিষ্পেষপৰুষৈৰৱিশ্ৰমমহৰ্নিশম্ ॥ ২৪ ॥
কৃষ্ণমুষ্টিৱিনিষ্পাতনিষ্পিষ্টাঙ্গোৰুবন্ধনঃ ।
ক্ষীণসত্ত্ৱঃ স্ৱিন্নগাত্ৰস্তমাহাতীৱ ৱিস্মিতঃ ॥ ২৫ ॥
ক্ষীণসত্ত্ৱঃ স্ৱিন্নগাত্ৰস্তমাহাতীৱ ৱিস্মিতঃ ॥ ২৫ ॥
জানে ত্ৱাং সৰ্ৱভূতানাং প্ৰাণ ওজঃ সহো বলম্ ।
ৱিষ্ণুং পুৰাণপুৰুষং প্ৰভৱিষ্ণুমধীশ্ৱৰম্ ॥ ২৬ ॥
ৱিষ্ণুং পুৰাণপুৰুষং প্ৰভৱিষ্ণুমধীশ্ৱৰম্ ॥ ২৬ ॥
ত্ৱং হি ৱিশ্ৱসৃজাং স্ৰষ্টা সৃষ্টানামপি যচ্চ সত্ ।
কালঃ কলযতামীশঃ পৰ আত্মা তথাত্মনাম্ ॥ ২৭ ॥
কালঃ কলযতামীশঃ পৰ আত্মা তথাত্মনাম্ ॥ ২৭ ॥
যস্যেষদুত্কলিতৰোষকটাক্ষমোক্ষৈ-
ৰ্ৱৰ্ত্মাদিশত্ ক্ষুভিতনক্ৰতিমিঙ্গলোঽব্ধিঃ ।
সেতুঃ কৃতঃ স্ৱযশ উজ্জ্ৱলিতা চ লঙ্কা
ৰক্ষঃশিৰাংসি ভুৱি পেতুৰিষুক্ষতানি ॥ ২৮ ॥
ৰ্ৱৰ্ত্মাদিশত্ ক্ষুভিতনক্ৰতিমিঙ্গলোঽব্ধিঃ ।
সেতুঃ কৃতঃ স্ৱযশ উজ্জ্ৱলিতা চ লঙ্কা
ৰক্ষঃশিৰাংসি ভুৱি পেতুৰিষুক্ষতানি ॥ ২৮ ॥
ইতি ৱিজ্ঞাতৱিজ্ঞানমৃক্ষৰাজানমচ্যুতঃ ।
ৱ্যাজহাৰ মহাৰাজ ভগৱান্ দেৱকীসুতঃ ॥ ২৯ ॥
ৱ্যাজহাৰ মহাৰাজ ভগৱান্ দেৱকীসুতঃ ॥ ২৯ ॥
অভিমৃশ্যাৰৱিন্দাক্ষঃ পাণিনা শংকৰেণ তম্ ।
কৃপযা পৰযা ভক্তং মেঘগম্ভীৰযা গিৰা ॥ ৩০ ॥
কৃপযা পৰযা ভক্তং মেঘগম্ভীৰযা গিৰা ॥ ৩০ ॥
মণিহেতোৰিহ প্ৰাপ্তা ৱযমৃক্ষপতে বিলম্ ।
মিথ্যাভিশাপং প্ৰমৃজন্নাত্মনো মণিনামুনা ॥ ৩১ ॥
মিথ্যাভিশাপং প্ৰমৃজন্নাত্মনো মণিনামুনা ॥ ৩১ ॥
ইত্যুক্তঃ স্ৱাং দুহিতৰং কন্যাং জাম্বৱতীং মুদা ।
অৰ্হণাৰ্থং স মণিনা কৃষ্ণাযোপজহাৰ হ ॥ ৩২ ॥
অৰ্হণাৰ্থং স মণিনা কৃষ্ণাযোপজহাৰ হ ॥ ৩২ ॥
অদৃষ্ট্ৱা নিৰ্গমং শৌৰেঃ প্ৰৱিষ্টস্য বিলং জনাঃ ।
প্ৰতীক্ষ্য দ্ৱাদশাহানি দুঃখিতাঃ স্ৱপুৰং যযুঃ ॥ ৩৩ ॥
প্ৰতীক্ষ্য দ্ৱাদশাহানি দুঃখিতাঃ স্ৱপুৰং যযুঃ ॥ ৩৩ ॥
নিশম্য দেৱকী দেৱী ৰক্মিণ্যানকদুন্দুভিঃ ।
সুহৃদো জ্ঞাতযোঽশোচন্ বিলাত্ কৃষ্ণমনিৰ্গতম্ ॥ ৩৪ ॥
সুহৃদো জ্ঞাতযোঽশোচন্ বিলাত্ কৃষ্ণমনিৰ্গতম্ ॥ ৩৪ ॥
সত্ৰাজিতং শপন্তস্তে দুঃখিতা দ্ৱাৰকৌকসঃ ।
উপতস্থুশ্চন্দ্ৰভাগাং দুৰ্গাং কৃষ্ণোপলব্ধযে ॥ ৩৫ ॥
উপতস্থুশ্চন্দ্ৰভাগাং দুৰ্গাং কৃষ্ণোপলব্ধযে ॥ ৩৫ ॥
তেষাং তু দেৱ্যুপস্থানাত্ প্ৰত্যাদিষ্টাশিষা স চ ।
প্ৰাদুৰ্বভূৱ সিদ্ধাৰ্থঃ সদাৰো হৰ্ষযন্ হৰিঃ ॥ ৩৬ ॥
প্ৰাদুৰ্বভূৱ সিদ্ধাৰ্থঃ সদাৰো হৰ্ষযন্ হৰিঃ ॥ ৩৬ ॥
উপলভ্য হৃষীকেশং মৃতং পুনৰিৱাগতম্ ।
সহ পত্ন্যা মণিগ্ৰীৱং সৰ্ৱে জাতমহোত্সৱাঃ ॥ ৩৭ ॥
সহ পত্ন্যা মণিগ্ৰীৱং সৰ্ৱে জাতমহোত্সৱাঃ ॥ ৩৭ ॥
সত্ৰাজিতং সমাহূয সভাযাং ৰাজসন্নিধৌ ।
প্ৰাপ্তিং চাখ্যায ভগৱান্ মণিং তস্মৈ ন্যৱেদযত্ ॥ ৩৮ ॥
প্ৰাপ্তিং চাখ্যায ভগৱান্ মণিং তস্মৈ ন্যৱেদযত্ ॥ ৩৮ ॥
স চাতিৱ্ৰীডিতো ৰত্নং গৃহীত্ৱাৱাঙ্মুখস্ততঃ ।
অনুতপ্যমানো ভৱনমগমত্ স্ৱেন পাপ্মনা ॥ ৩৯ ॥
অনুতপ্যমানো ভৱনমগমত্ স্ৱেন পাপ্মনা ॥ ৩৯ ॥
সোঽনুধ্যাযংস্তদেৱাঘং বলৱদ্ৱিগ্ৰহাকুলঃ ।
কথং মৃজাম্যাত্মৰজঃ প্ৰসীদেদ্ ৱাচ্যুতঃ কথম্ ॥ ৪০ ॥
কথং মৃজাম্যাত্মৰজঃ প্ৰসীদেদ্ ৱাচ্যুতঃ কথম্ ॥ ৪০ ॥
কিং কৃত্ৱা সাধু মহ্যং স্যান্ন শপেদ্ ৱা জনো যথা ।
অদীৰ্ঘদৰ্শনং ক্ষুদ্ৰং মূঢং দ্ৰৱিণলোলুপম্ ॥ ৪১ ॥
অদীৰ্ঘদৰ্শনং ক্ষুদ্ৰং মূঢং দ্ৰৱিণলোলুপম্ ॥ ৪১ ॥
দাস্যে দুহিতৰং তস্মৈ স্ত্ৰীৰত্নং ৰত্নমেৱ চ ।
উপাযোঽযং সমীচীনস্তস্য শান্তিৰ্ন চান্যথা ॥ ৪২ ॥
উপাযোঽযং সমীচীনস্তস্য শান্তিৰ্ন চান্যথা ॥ ৪২ ॥
এৱং ৱ্যৱসিতো বুদ্ধ্যা সত্ৰাজিত্ স্ৱসুতাং শুভাম্ ।
মণিং চ স্ৱযমুদ্যম্য কৃষ্ণাযোপজহাৰ হ ॥ ৪৩ ॥
মণিং চ স্ৱযমুদ্যম্য কৃষ্ণাযোপজহাৰ হ ॥ ৪৩ ॥
তাং সত্যভামাং ভগৱানুপযেমে যথাৱিধি ।
বহুভিৰ্যাচিতাং শীলৰূপৌদাৰ্যগুণান্ৱিতাম্ ॥ ৪৪ ॥
বহুভিৰ্যাচিতাং শীলৰূপৌদাৰ্যগুণান্ৱিতাম্ ॥ ৪৪ ॥
ভগৱানাহ ন মণিং প্ৰতীচ্ছামো ৱযং নৃপ ।
তৱাস্তাং দেৱভক্তস্য ৱযং চ ফলভাগিনঃ ॥ ৪৫ ॥
তৱাস্তাং দেৱভক্তস্য ৱযং চ ফলভাগিনঃ ॥ ৪৫ ॥
ইতি শ্ৰীমদ্ভাগৱাতে মহাপুৰাণে পাৰমহংস্যাং
সংহিতাযাং দশমস্কন্ধে উত্তৰাৰ্ধে স্যমন্তকো-
পাখ্যানে ষট্পঞ্চাশত্তমোঽধ্যাযঃ
সংহিতাযাং দশমস্কন্ধে উত্তৰাৰ্ধে স্যমন্তকো-
পাখ্যানে ষট্পঞ্চাশত্তমোঽধ্যাযঃ