శ్రీశుక ఉవాచ
సత్రాజితః స్వతనయాం కృష్ణాయ కృతకిల్బిషః ।
స్యమన్తకేన మణినా స్వయముద్యమ్య దత్తవాన్ ॥ ౧ ॥
సత్రాజితః స్వతనయాం కృష్ణాయ కృతకిల్బిషః ।
స్యమన్తకేన మణినా స్వయముద్యమ్య దత్తవాన్ ॥ ౧ ॥
శ్రీరాజోవాచ
సత్రాజితః కిమకరోద్ బ్రహ్మన్ కృష్ణస్య కిల్బిషః ।
స్యమన్తకః కుతస్తస్య కస్మాద్ దత్తా సుతా హరేః ॥ ౨ ॥
సత్రాజితః కిమకరోద్ బ్రహ్మన్ కృష్ణస్య కిల్బిషః ।
స్యమన్తకః కుతస్తస్య కస్మాద్ దత్తా సుతా హరేః ॥ ౨ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఆసీత్ సత్రాజితః సూర్యో భక్తస్య పరమః సఖా ।
ప్రీతస్తస్మై మణిం ప్రాదాత్ స చ తుష్టః స్యమన్తకమ్ ॥ ౩ ॥
ఆసీత్ సత్రాజితః సూర్యో భక్తస్య పరమః సఖా ।
ప్రీతస్తస్మై మణిం ప్రాదాత్ స చ తుష్టః స్యమన్తకమ్ ॥ ౩ ॥
స తం బిభ్రన్ మణిం కణ్ఠే భ్రాజమానో యథా రవిః ।
ప్రవిష్టో ద్వారకాం రాజన్ తేజసా నోపలక్షితః ॥ ౪ ॥
ప్రవిష్టో ద్వారకాం రాజన్ తేజసా నోపలక్షితః ॥ ౪ ॥
తం విలోక్య జనా దూరాత్తేజసా ముష్టదృష్టయః ।
దీవ్యతేఽక్షైర్భగవతే శశంసుః సూర్యశఙ్కితాః ॥ ౫ ॥
దీవ్యతేఽక్షైర్భగవతే శశంసుః సూర్యశఙ్కితాః ॥ ౫ ॥
నారాయణ నమస్తేఽస్తు శఙ్ఖచక్రగదాధర ।
దామోదరారవిన్దాక్ష గోవిన్ద యదునన్దన ॥ ౬ ॥
దామోదరారవిన్దాక్ష గోవిన్ద యదునన్దన ॥ ౬ ॥
ఏష ఆయాతి సవితా త్వాం దిదృక్షుర్జగత్పతే ।
ముష్ణన్ గభస్తిచక్రేణ నృణాం చక్షూంషి తిగ్మగుః ॥ ౭ ॥
ముష్ణన్ గభస్తిచక్రేణ నృణాం చక్షూంషి తిగ్మగుః ॥ ౭ ॥
నన్వన్విచ్ఛన్తి తే మార్గం త్రిలోక్యాం విబుధర్షభాః ।
జ్ఞాత్వాద్య గూఢం యదుషు ద్రష్టుం త్వాం యాత్యజః ప్రభో ॥ ౮ ॥
జ్ఞాత్వాద్య గూఢం యదుషు ద్రష్టుం త్వాం యాత్యజః ప్రభో ॥ ౮ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
నిశమ్య బాలవచనం ప్రహస్యామ్బుజలోచనః ।
ప్రాహ నాసౌ రవిర్దేవః సత్రాజిన్మణినా జ్వలన్ ॥ ౯ ॥
నిశమ్య బాలవచనం ప్రహస్యామ్బుజలోచనః ।
ప్రాహ నాసౌ రవిర్దేవః సత్రాజిన్మణినా జ్వలన్ ॥ ౯ ॥
సత్రాజిత్ స్వగృహం శ్రీమత్ కృతకౌతుకమఙ్గలమ్ ।
ప్రవిశ్య దేవసదనే మణిం విప్రైర్న్యవేశయత్ ॥ ౧౦ ॥
ప్రవిశ్య దేవసదనే మణిం విప్రైర్న్యవేశయత్ ॥ ౧౦ ॥
దినే దినే స్వర్ణభారానష్టౌ స సృజతి ప్రభో ।
దుర్భిక్షమార్యరిష్టాని సర్పాధివ్యాధయోఽశుభాః ।
న సన్తి మాయినస్తత్ర యత్రాస్తేఽభ్యర్చితో మణిః ॥ ౧౧ ॥
దుర్భిక్షమార్యరిష్టాని సర్పాధివ్యాధయోఽశుభాః ।
న సన్తి మాయినస్తత్ర యత్రాస్తేఽభ్యర్చితో మణిః ॥ ౧౧ ॥
స యాచితో మణిం క్వాపి యదురాజాయ శౌరిణా ।
నైవార్థకాముకః ప్రాదాద్ యాచ్ఞాభఙ్గమతర్కయన్ ॥ ౧౨ ॥
నైవార్థకాముకః ప్రాదాద్ యాచ్ఞాభఙ్గమతర్కయన్ ॥ ౧౨ ॥
తమేకదా మణిం కణ్ఠే ప్రతిముచ్య మహాప్రభమ్ ।
ప్రసేనో హయమారుహ్య మృగాయాం వ్యచరద్ వనే ॥ ౧౩ ॥
ప్రసేనో హయమారుహ్య మృగాయాం వ్యచరద్ వనే ॥ ౧౩ ॥
ప్రసేనం సహయం హత్వా మణిమాచ్ఛిద్య కేశరీ ।
గిరిం విశన్ జామ్బవతా నిహతో మణిమిచ్ఛతా ॥ ౧౪ ॥
గిరిం విశన్ జామ్బవతా నిహతో మణిమిచ్ఛతా ॥ ౧౪ ॥
సోఽపి చక్రే కుమారస్య మణిం క్రీడనకం బిలే ।
అపశ్యన్ భ్రాతరం భ్రాతా సత్రాజిత్ పర్యతప్యత ॥ ౧౫ ॥
అపశ్యన్ భ్రాతరం భ్రాతా సత్రాజిత్ పర్యతప్యత ॥ ౧౫ ॥
ప్రాయః కృష్ణేన నిహతో మణిగ్రీవో వనం గతః ।
భ్రాతా మమేతి తచ్ఛ్రుత్వా కర్ణే కర్ణేఽజపన్ జనాః ॥ ౧౬ ॥
భ్రాతా మమేతి తచ్ఛ్రుత్వా కర్ణే కర్ణేఽజపన్ జనాః ॥ ౧౬ ॥
భగవాంస్తదుపశ్రుత్య దుర్యశో లిప్తమాత్మని ।
మార్ష్టుం ప్రసేనపదవీమన్వపద్యత నాగరైః ॥ ౧౭ ॥
మార్ష్టుం ప్రసేనపదవీమన్వపద్యత నాగరైః ॥ ౧౭ ॥
హతం ప్రసేనం అశ్వం చ వీక్ష్య కేశరిణా వనే ।
తం చాద్రిపృష్ఠే నిహతమృక్షేణ దదృశుర్జనాః ॥ ౧౮ ॥
తం చాద్రిపృష్ఠే నిహతమృక్షేణ దదృశుర్జనాః ॥ ౧౮ ॥
ఋక్షరాజబిలం భీమమన్ధేన తమసావృతమ్ ।
ఏకో వివేశ భగవానవస్థాప్య బహిః ప్రజాః ॥ ౧౯ ॥
ఏకో వివేశ భగవానవస్థాప్య బహిః ప్రజాః ॥ ౧౯ ॥
తత్ర దృష్ట్వా మణిప్రేష్ఠం బాలక్రీడనకం కృతమ్ ।
హర్తుం కృతమతిస్తస్మిన్నవతస్థేఽర్భకాన్తికే ॥ ౨౦ ॥
హర్తుం కృతమతిస్తస్మిన్నవతస్థేఽర్భకాన్తికే ॥ ౨౦ ॥
తమపూర్వం నరం దృష్ట్వా ధాత్రీ చుక్రోశ భీతవత్ ।
తచ్ఛ్రుత్వాభ్యద్రవత్ క్రుద్ధో జామ్బవాన్ బలినాం వరః ॥ ౨౧ ॥
తచ్ఛ్రుత్వాభ్యద్రవత్ క్రుద్ధో జామ్బవాన్ బలినాం వరః ॥ ౨౧ ॥
స వై భగవతా తేన యుయుధే స్వామినాత్మనః ।
పురుషం ప్రాకృతం మత్వా కుపితో నానుభావవిత్ ॥ ౨౨ ॥
పురుషం ప్రాకృతం మత్వా కుపితో నానుభావవిత్ ॥ ౨౨ ॥
ద్వన్ద్వయుద్ధం సుతుములముభయోర్విజిగీషతోః ।
ఆయుధాశ్మద్రుమైర్దోర్భిః క్రవ్యార్థే శ్యేనయోరివ ॥ ౨౩ ॥
ఆయుధాశ్మద్రుమైర్దోర్భిః క్రవ్యార్థే శ్యేనయోరివ ॥ ౨౩ ॥
ఆసీత్తదష్టావింశాహమితరేతరముష్టిభిః ।
వజ్రనిష్పేషపరుషైరవిశ్రమమహర్నిశమ్ ॥ ౨౪ ॥
వజ్రనిష్పేషపరుషైరవిశ్రమమహర్నిశమ్ ॥ ౨౪ ॥
కృష్ణముష్టివినిష్పాతనిష్పిష్టాఙ్గోరుబన్ధనః ।
క్షీణసత్త్వః స్విన్నగాత్రస్తమాహాతీవ విస్మితః ॥ ౨౫ ॥
క్షీణసత్త్వః స్విన్నగాత్రస్తమాహాతీవ విస్మితః ॥ ౨౫ ॥
జానే త్వాం సర్వభూతానాం ప్రాణ ఓజః సహో బలమ్ ।
విష్ణుం పురాణపురుషం ప్రభవిష్ణుమధీశ్వరమ్ ॥ ౨౬ ॥
విష్ణుం పురాణపురుషం ప్రభవిష్ణుమధీశ్వరమ్ ॥ ౨౬ ॥
త్వం హి విశ్వసృజాం స్రష్టా సృష్టానామపి యచ్చ సత్ ।
కాలః కలయతామీశః పర ఆత్మా తథాత్మనామ్ ॥ ౨౭ ॥
కాలః కలయతామీశః పర ఆత్మా తథాత్మనామ్ ॥ ౨౭ ॥
యస్యేషదుత్కలితరోషకటాక్షమోక్షై-
ర్వర్త్మాదిశత్ క్షుభితనక్రతిమిఙ్గలోఽబ్ధిః ।
సేతుః కృతః స్వయశ ఉజ్జ్వలితా చ లఙ్కా
రక్షఃశిరాంసి భువి పేతురిషుక్షతాని ॥ ౨౮ ॥
ర్వర్త్మాదిశత్ క్షుభితనక్రతిమిఙ్గలోఽబ్ధిః ।
సేతుః కృతః స్వయశ ఉజ్జ్వలితా చ లఙ్కా
రక్షఃశిరాంసి భువి పేతురిషుక్షతాని ॥ ౨౮ ॥
ఇతి విజ్ఞాతవిజ్ఞానమృక్షరాజానమచ్యుతః ।
వ్యాజహార మహారాజ భగవాన్ దేవకీసుతః ॥ ౨౯ ॥
వ్యాజహార మహారాజ భగవాన్ దేవకీసుతః ॥ ౨౯ ॥
అభిమృశ్యారవిన్దాక్షః పాణినా శంకరేణ తమ్ ।
కృపయా పరయా భక్తం మేఘగమ్భీరయా గిరా ॥ ౩౦ ॥
కృపయా పరయా భక్తం మేఘగమ్భీరయా గిరా ॥ ౩౦ ॥
మణిహేతోరిహ ప్రాప్తా వయమృక్షపతే బిలమ్ ।
మిథ్యాభిశాపం ప్రమృజన్నాత్మనో మణినామునా ॥ ౩౧ ॥
మిథ్యాభిశాపం ప్రమృజన్నాత్మనో మణినామునా ॥ ౩౧ ॥
ఇత్యుక్తః స్వాం దుహితరం కన్యాం జామ్బవతీం ముదా ।
అర్హణార్థం స మణినా కృష్ణాయోపజహార హ ॥ ౩౨ ॥
అర్హణార్థం స మణినా కృష్ణాయోపజహార హ ॥ ౩౨ ॥
అదృష్ట్వా నిర్గమం శౌరేః ప్రవిష్టస్య బిలం జనాః ।
ప్రతీక్ష్య ద్వాదశాహాని దుఃఖితాః స్వపురం యయుః ॥ ౩౩ ॥
ప్రతీక్ష్య ద్వాదశాహాని దుఃఖితాః స్వపురం యయుః ॥ ౩౩ ॥
నిశమ్య దేవకీ దేవీ రక్మిణ్యానకదున్దుభిః ।
సుహృదో జ్ఞాతయోఽశోచన్ బిలాత్ కృష్ణమనిర్గతమ్ ॥ ౩౪ ॥
సుహృదో జ్ఞాతయోఽశోచన్ బిలాత్ కృష్ణమనిర్గతమ్ ॥ ౩౪ ॥
సత్రాజితం శపన్తస్తే దుఃఖితా ద్వారకౌకసః ।
ఉపతస్థుశ్చన్ద్రభాగాం దుర్గాం కృష్ణోపలబ్ధయే ॥ ౩౫ ॥
ఉపతస్థుశ్చన్ద్రభాగాం దుర్గాం కృష్ణోపలబ్ధయే ॥ ౩౫ ॥
తేషాం తు దేవ్యుపస్థానాత్ ప్రత్యాదిష్టాశిషా స చ ।
ప్రాదుర్బభూవ సిద్ధార్థః సదారో హర్షయన్ హరిః ॥ ౩౬ ॥
ప్రాదుర్బభూవ సిద్ధార్థః సదారో హర్షయన్ హరిః ॥ ౩౬ ॥
ఉపలభ్య హృషీకేశం మృతం పునరివాగతమ్ ।
సహ పత్న్యా మణిగ్రీవం సర్వే జాతమహోత్సవాః ॥ ౩౭ ॥
సహ పత్న్యా మణిగ్రీవం సర్వే జాతమహోత్సవాః ॥ ౩౭ ॥
సత్రాజితం సమాహూయ సభాయాం రాజసన్నిధౌ ।
ప్రాప్తిం చాఖ్యాయ భగవాన్ మణిం తస్మై న్యవేదయత్ ॥ ౩౮ ॥
ప్రాప్తిం చాఖ్యాయ భగవాన్ మణిం తస్మై న్యవేదయత్ ॥ ౩౮ ॥
స చాతివ్రీడితో రత్నం గృహీత్వావాఙ్ముఖస్తతః ।
అనుతప్యమానో భవనమగమత్ స్వేన పాప్మనా ॥ ౩౯ ॥
అనుతప్యమానో భవనమగమత్ స్వేన పాప్మనా ॥ ౩౯ ॥
సోఽనుధ్యాయంస్తదేవాఘం బలవద్విగ్రహాకులః ।
కథం మృజామ్యాత్మరజః ప్రసీదేద్ వాచ్యుతః కథమ్ ॥ ౪౦ ॥
కథం మృజామ్యాత్మరజః ప్రసీదేద్ వాచ్యుతః కథమ్ ॥ ౪౦ ॥
కిం కృత్వా సాధు మహ్యం స్యాన్న శపేద్ వా జనో యథా ।
అదీర్ఘదర్శనం క్షుద్రం మూఢం ద్రవిణలోలుపమ్ ॥ ౪౧ ॥
అదీర్ఘదర్శనం క్షుద్రం మూఢం ద్రవిణలోలుపమ్ ॥ ౪౧ ॥
దాస్యే దుహితరం తస్మై స్త్రీరత్నం రత్నమేవ చ ।
ఉపాయోఽయం సమీచీనస్తస్య శాన్తిర్న చాన్యథా ॥ ౪౨ ॥
ఉపాయోఽయం సమీచీనస్తస్య శాన్తిర్న చాన్యథా ॥ ౪౨ ॥
ఏవం వ్యవసితో బుద్ధ్యా సత్రాజిత్ స్వసుతాం శుభామ్ ।
మణిం చ స్వయముద్యమ్య కృష్ణాయోపజహార హ ॥ ౪౩ ॥
మణిం చ స్వయముద్యమ్య కృష్ణాయోపజహార హ ॥ ౪౩ ॥
తాం సత్యభామాం భగవానుపయేమే యథావిధి ।
బహుభిర్యాచితాం శీలరూపౌదార్యగుణాన్వితామ్ ॥ ౪౪ ॥
బహుభిర్యాచితాం శీలరూపౌదార్యగుణాన్వితామ్ ॥ ౪౪ ॥
భగవానాహ న మణిం ప్రతీచ్ఛామో వయం నృప ।
తవాస్తాం దేవభక్తస్య వయం చ ఫలభాగినః ॥ ౪౫ ॥
తవాస్తాం దేవభక్తస్య వయం చ ఫలభాగినః ॥ ౪౫ ॥
ఇతి శ్రీమద్భాగవాతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం
సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే స్యమన్తకో-
పాఖ్యానే షట్పఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః
సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే స్యమన్తకో-
పాఖ్యానే షట్పఞ్చాశత్తమోఽధ్యాయః