ശ്രീബാദരായണിരുവാച
വിജ്ഞാതാര്ഥോഽപി ഗോവിന്ദോ ദഗ്ധാനാകര്ണ്യ പാണ്ഡവാന് ।
കുന്തീം ച കുല്യകരണേ സഹരാമോ യയൌ കുരൂന് ॥ ൧ ॥
വിജ്ഞാതാര്ഥോഽപി ഗോവിന്ദോ ദഗ്ധാനാകര്ണ്യ പാണ്ഡവാന് ।
കുന്തീം ച കുല്യകരണേ സഹരാമോ യയൌ കുരൂന് ॥ ൧ ॥
ഭീഷ്മം കൃപം സവിദുരം ഗാന്ധാരീം ദ്രോണമേവ ച ।
തുല്യദുഃഖൌ ച സങ്ഗമ്യ ഹാ കഷ്ടമിതി ഹോചതുഃ ॥ ൨ ॥
തുല്യദുഃഖൌ ച സങ്ഗമ്യ ഹാ കഷ്ടമിതി ഹോചതുഃ ॥ ൨ ॥
ലബ്ധ്വൈതദന്തരം രാജന് ശതധന്വാനമൂചതുഃ ।
അക്രൂരകൃതവര്മാണൌ മനിഃ കസ്മാന്ന ഗൃഹ്യതേ ॥ ൩ ॥
അക്രൂരകൃതവര്മാണൌ മനിഃ കസ്മാന്ന ഗൃഹ്യതേ ॥ ൩ ॥
യോഽസ്മഭ്യം സമ്പ്രതിശ്രുത്യ കന്യാരത്നം വിഗര്ഹ്യ നഃ ।
കൃഷ്ണായാദാന്ന സത്രാജിത് കസ്മാദ് ഭ്രാതരമന്വിയാത് ॥ ൪ ॥
കൃഷ്ണായാദാന്ന സത്രാജിത് കസ്മാദ് ഭ്രാതരമന്വിയാത് ॥ ൪ ॥
ഏവം ഭിന്നമതിസ്താഭ്യാം സത്രാജിതമസത്തമഃ ।
ശയാനമവധീല്ലോഭാത് സ പാപഃ ക്ഷീണജീവിതഃ ॥ ൫ ॥
ശയാനമവധീല്ലോഭാത് സ പാപഃ ക്ഷീണജീവിതഃ ॥ ൫ ॥
സ്ത്രീണാം വിക്രോശമാനാനാം ക്രന്ദന്തീനാമനാഥവത് ।
ഹത്വാ പശൂന് സൌനികവന്മണിമാദായ ജഗ്മിവാന് ॥ ൬ ॥
ഹത്വാ പശൂന് സൌനികവന്മണിമാദായ ജഗ്മിവാന് ॥ ൬ ॥
സത്യഭാമാ ച പിതരം ഹതം വീക്ഷ്യ ശുചാര്പിതാ ।
വ്യലപത്താത താതേതി ഹാ ഹതാസ്മീതി മുഹ്യതീ ॥ ൭ ॥
വ്യലപത്താത താതേതി ഹാ ഹതാസ്മീതി മുഹ്യതീ ॥ ൭ ॥
തൈലദ്രോണ്യാം മൃതം പ്രാസ്യ ജഗാമ ഗജസാഹ്വയമ് ।
കൃഷ്ണായ വിദിതാര്ഥായ തപ്താചഖ്യൌ പിതുര്വധമ് ॥ ൮ ॥
കൃഷ്ണായ വിദിതാര്ഥായ തപ്താചഖ്യൌ പിതുര്വധമ് ॥ ൮ ॥
തദാകര്ണ്യേശ്വരൌ രാജന്നനുസൃത്യ നൃലോകതാമ് ।
അഹോ നഃ പരമം കഷ്ടമിത്യസ്രാക്ഷൌ വിലേപതുഃ ॥ ൯ ॥
അഹോ നഃ പരമം കഷ്ടമിത്യസ്രാക്ഷൌ വിലേപതുഃ ॥ ൯ ॥
ആഗത്യ ഭഗവാംസ്തസ്മാത് സഭാര്യഃ സാഗ്രജഃ പുരമ് ।
ശതധന്വാനമാരേഭേ ഹന്തും ഹര്തും മണിം തതഃ ॥ ൧൦ ॥
ശതധന്വാനമാരേഭേ ഹന്തും ഹര്തും മണിം തതഃ ॥ ൧൦ ॥
സോഽപി കൃതോദ്യമം ജ്ഞാത്വാ ഭീതഃ പ്രാണപരീപ്സയാ ।
സാഹായ്യേ കൃതവര്മാണമയാചത സ ചാബ്രവീത് ॥ ൧൧ ॥
സാഹായ്യേ കൃതവര്മാണമയാചത സ ചാബ്രവീത് ॥ ൧൧ ॥
നാഹമീസ്വരയോഃ കുര്യാം ഹേലനം രാമകൃഷ്ണയോഃ ।
കോ നു ക്ഷേമായ കല്പേത തയോര്വൃജിനമാചരന് ॥ ൧൨ ॥
കോ നു ക്ഷേമായ കല്പേത തയോര്വൃജിനമാചരന് ॥ ൧൨ ॥
കംസഃ സഹാനുഗോഽപീതോ യദ്ദ്വേഷാത്ത്യാജിതഃ ശ്രിയാ ।
ജരാസന്ധഃ സപ്തദശ സംയുഗാദ് വിരഥോ ഗതഃ ॥ ൧൩ ॥
ജരാസന്ധഃ സപ്തദശ സംയുഗാദ് വിരഥോ ഗതഃ ॥ ൧൩ ॥
പ്രത്യാഖ്യാതഃ സ ചാക്രൂരം പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹമയാചത ।
സോഽപ്യാഹ കോ വിരുധ്യേത വിദ്വാനീശ്വരയോര്ബലമ് ॥ ൧൪ ॥
സോഽപ്യാഹ കോ വിരുധ്യേത വിദ്വാനീശ്വരയോര്ബലമ് ॥ ൧൪ ॥
യ ഇദം ലീലയാ വിശ്വം സൃജത്യവതി ഹന്തി ച ।
ചേഷ്ടാം വിശ്വസൃജോ യസ്യ ന വിദുര്മോഹിതാജയാ ॥ ൧൫ ॥
ചേഷ്ടാം വിശ്വസൃജോ യസ്യ ന വിദുര്മോഹിതാജയാ ॥ ൧൫ ॥
യഃ സപ്തഹായനഃ ശൈലമുത്പാട്യൈകേന പാണിനാ ।
ദധാര ലീലയാ ബാല ഉച്ഛിലീന്ധ്രമിവാര്ഭകഃ ॥ ൧൬ ॥
ദധാര ലീലയാ ബാല ഉച്ഛിലീന്ധ്രമിവാര്ഭകഃ ॥ ൧൬ ॥
നമസ്തസ്മൈ ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാദ്ഭുതകര്മണേ ।
അനന്തായാദിഭൂതായ കൂടസ്ഥായാത്മനേ നമഃ ॥ ൧൭ ॥
അനന്തായാദിഭൂതായ കൂടസ്ഥായാത്മനേ നമഃ ॥ ൧൭ ॥
പ്രത്യാഖ്യാതഃ സ തേനാപി ശതധന്വാ മഹാമണിമ് ।
തസ്മിന് ന്യസ്യാശ്വമാരുഹ്യ ശതയോജനഗം യയൌ ॥ ൧൮ ॥
തസ്മിന് ന്യസ്യാശ്വമാരുഹ്യ ശതയോജനഗം യയൌ ॥ ൧൮ ॥
ഗരുഡധ്വജമാരുഹ്യ രഥം രാമജനാര്ദനൌ ।
അന്വയാതാം മഹാവേഗൈരശ്വൈ രാജന് ഗുരുദ്രുഹമ് ॥ ൧൯ ॥
അന്വയാതാം മഹാവേഗൈരശ്വൈ രാജന് ഗുരുദ്രുഹമ് ॥ ൧൯ ॥
മിഥിലായാമുപവനേ വിസൃജ്യ പതിതം ഹയമ് ।
പദ്ഭ്യാമധാവത് സന്ത്രസ്തഃ കൃഷ്ണോഽപ്യന്വദ്രവദ് രുഷാ ॥ ൨൦ ॥
പദ്ഭ്യാമധാവത് സന്ത്രസ്തഃ കൃഷ്ണോഽപ്യന്വദ്രവദ് രുഷാ ॥ ൨൦ ॥
പദാതേര്ഭഗവാംസ്തസ്യ പദാതിസ്തിഗ്മനേമിനാ ।
ചക്രേണ ശിര ഉത്കൃത്യ വാസസോര്വ്യചിനോന്മണിമ് ॥ ൨൧ ॥
ചക്രേണ ശിര ഉത്കൃത്യ വാസസോര്വ്യചിനോന്മണിമ് ॥ ൨൧ ॥
അലബ്ധമണിരാഗത്യ കൃഷ്ണ ആഹാഗ്രജാന്തികമ് ।
വൃഥാ ഹതഃ ശതധനുര്മണിസ്തത്ര ന വിദ്യതേ ॥ ൨൨ ॥
വൃഥാ ഹതഃ ശതധനുര്മണിസ്തത്ര ന വിദ്യതേ ॥ ൨൨ ॥
തത ആഹ ബലോ നൂനം സ മണിഃ ശതധന്വനാ ।
കസ്മിംശ്ചിത് പുരുഷേ ന്യസ്തസ്തമന്വേഷ പുരം വ്രജ ॥ ൨൩ ॥
കസ്മിംശ്ചിത് പുരുഷേ ന്യസ്തസ്തമന്വേഷ പുരം വ്രജ ॥ ൨൩ ॥
അഹം വൈദേഹമിച്ഛാമി ദ്രഷ്ടും പ്രിയതമം മമ ।
ഇത്യുക്ത്വാ മിഥിലാം രാജന് വിവേശ യദുനന്ദനഃ ॥ ൨൪ ॥
ഇത്യുക്ത്വാ മിഥിലാം രാജന് വിവേശ യദുനന്ദനഃ ॥ ൨൪ ॥
തം ദൃഷ്ട്വാ സഹസോത്ഥായ മൈഥിലഃ പ്രീതമാനസഃ ।
അര്ഹയാമാസ വിധിവദര്ഹണീയം സമര്ഹണൈഃ ॥ ൨൫ ॥
അര്ഹയാമാസ വിധിവദര്ഹണീയം സമര്ഹണൈഃ ॥ ൨൫ ॥
ഉവാസ തസ്യാം കതിചിന്മിഥിലായാം സമാ വിഭുഃ ।
മാനിതഃ പ്രീതിയുക്തേന ജനകേന മഹാത്മനാ ।
തതോഽശിക്ഷദ് ഗദാം കാലേ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സുയോധനഃ ॥ ൨൬ ॥
മാനിതഃ പ്രീതിയുക്തേന ജനകേന മഹാത്മനാ ।
തതോഽശിക്ഷദ് ഗദാം കാലേ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സുയോധനഃ ॥ ൨൬ ॥
കേശവോ ദ്വാരകാമേത്യ നിധനം ശതധന്വനഃ ।
അപ്രാപ്തിം ച മണേഃ പ്രാഹ പ്രിയായാഃ പ്രിയകൃദ് വിഭുഃ ॥ ൨൭ ॥
അപ്രാപ്തിം ച മണേഃ പ്രാഹ പ്രിയായാഃ പ്രിയകൃദ് വിഭുഃ ॥ ൨൭ ॥
തതഃ സ കാരയാമാസ ക്രിയാ ബന്ധോര്ഹതസ്യ വൈ ।
സാകം സുഹൃദ്ഭിര്ഭഗവാന് യാ യാഃ സ്യുഃ സാമ്പരായികീഃ ॥ ൨൮ ॥
സാകം സുഹൃദ്ഭിര്ഭഗവാന് യാ യാഃ സ്യുഃ സാമ്പരായികീഃ ॥ ൨൮ ॥
അക്രൂരഃ കൃതവര്മാ ച ശ്രുത്വാ ശതധനോര്വധമ് ।
വ്യൂഷതുര്ഭയവിത്രസ്തൌ ദ്വാരകായാഃ പ്രയോജകൌ ॥ ൨൯ ॥
വ്യൂഷതുര്ഭയവിത്രസ്തൌ ദ്വാരകായാഃ പ്രയോജകൌ ॥ ൨൯ ॥
അക്രൂരേ പ്രോഷിതേഽരിഷ്ടാന്യാസന് വൈ ദ്വാരകൌകസാമ് ।
ശാരീരാ മാനസാസ്താപാ മുഹുര്ദൈവികഭൌതികാഃ ॥ ൩൦ ॥
ശാരീരാ മാനസാസ്താപാ മുഹുര്ദൈവികഭൌതികാഃ ॥ ൩൦ ॥
ഇത്യങ്ഗോപദിശന്ത്യേകേ വിസ്മൃത്യ പ്രാഗുദാഹൃതമ് ।
മുനിവാസനിവാസേ കിം ഘടേതാരിഷ്ടദര്ശനമ് ॥ ൩൧ ॥
മുനിവാസനിവാസേ കിം ഘടേതാരിഷ്ടദര്ശനമ് ॥ ൩൧ ॥
ദേവേഽവര്ഷതി കാശീശഃ ശ്വഫല്കായാഗതായ വൈ ।
സ്വസുതാം ഗാന്ദിനീം പ്രാദാത് തതോഽവര്ഷത് സ്മ കാശിഷു ॥ ൩൨ ॥
സ്വസുതാം ഗാന്ദിനീം പ്രാദാത് തതോഽവര്ഷത് സ്മ കാശിഷു ॥ ൩൨ ॥
തത്സുതസ്തത്പ്രഭാവോഽസാവക്രൂരോ യത്ര യത്ര ഹ ।
ദേവോഽഭിവര്ഷതേ തത്ര നോപതാപാ ന മാരീകാഃ ॥ ൩൩ ॥
ദേവോഽഭിവര്ഷതേ തത്ര നോപതാപാ ന മാരീകാഃ ॥ ൩൩ ॥
ഇതി വൃദ്ധവചഃ ശ്രുത്വാ നൈതാവദിഹ കാരണമ് ।
ഇതി മത്വാ സമാനായ്യ പ്രാഹാക്രൂരം ജനാര്ദനഃ ॥ ൩൪ ॥
ഇതി മത്വാ സമാനായ്യ പ്രാഹാക്രൂരം ജനാര്ദനഃ ॥ ൩൪ ॥
പൂജയിത്വാഭിഭാഷ്യൈനം കഥയിത്വാ പ്രിയാഃ കഥാഃ ।
വിജ്ഞാതാഖിലചിത്തജ്ഞഃ സ്മയമാന ഉവാചഹ ॥ ൩൫ ॥
വിജ്ഞാതാഖിലചിത്തജ്ഞഃ സ്മയമാന ഉവാചഹ ॥ ൩൫ ॥
നനു ദാനപതേ ന്യസ്തസ്ത്വയ്യാസ്തേ ശതധന്വനാ ।
സ്യമന്തകോ മനിഃ ശ്രീമാന് വിദിതഃ പൂര്വമേവ നഃ ॥ ൩൬ ॥
സ്യമന്തകോ മനിഃ ശ്രീമാന് വിദിതഃ പൂര്വമേവ നഃ ॥ ൩൬ ॥
സത്രാജിതോഽനപത്യത്വാദ് ഗൃഹ്ണീയുര്ദുഹിതുഃ സുതാഃ ।
ദായം നിനീയാപഃ പിണ്ഡാന് വിമുച്യര്ണം ച ശേഷിതമ് ॥ ൩൭ ॥
ദായം നിനീയാപഃ പിണ്ഡാന് വിമുച്യര്ണം ച ശേഷിതമ് ॥ ൩൭ ॥
തഥാപി ദുര്ധരസ്ത്വന്യൈസ്ത്വയ്യാസ്താം സുവ്രതേ മണിഃ ।
കിന്തു മാമഗ്രജഃ സമ്യങ്ന പ്രത്യേതി മണിം പ്രതി ॥ ൩൮ ॥
കിന്തു മാമഗ്രജഃ സമ്യങ്ന പ്രത്യേതി മണിം പ്രതി ॥ ൩൮ ॥
ദര്ശയസ്വ മഹാഭാഗ ബന്ധൂനാം ശാന്തിമാവഹ ।
അവ്യുച്ഛിന്നാ മഖാസ്തേഽദ്യ വര്തന്തേ രുക്മവേദയഃ ॥ ൩൯ ॥
അവ്യുച്ഛിന്നാ മഖാസ്തേഽദ്യ വര്തന്തേ രുക്മവേദയഃ ॥ ൩൯ ॥
ഏവം സാമഭിരാലബ്ധഃ ശ്വഫല്കതനയോ മണിമ് ।
ആദായ വാസസാച്ഛന്നഃ ദദൌ സൂര്യസമപ്രഭമ് ॥ ൪൦ ॥
ആദായ വാസസാച്ഛന്നഃ ദദൌ സൂര്യസമപ്രഭമ് ॥ ൪൦ ॥
സ്യമന്തകം ദര്ശയിത്വാ ജ്ഞാതിഭ്യോ രജ ആത്മനഃ ।
വിമൃജ്യ മണിനാ ഭൂയസ്തസ്മൈ പ്രത്യര്പയത് പ്രഭുഃ ॥ ൪൧ ॥
വിമൃജ്യ മണിനാ ഭൂയസ്തസ്മൈ പ്രത്യര്പയത് പ്രഭുഃ ॥ ൪൧ ॥
യസ്ത്വേതദ് ഭഗവത ഈശ്വരസ്യ വിഷ്ണോ-
ര്വീര്യാഢ്യം വൃജിനഹരം സുമങ്ഗലം ച ।
ആഖ്യാനം പഠതി ശൃണോത്യനുസ്മരേദ് വാ
ദുഷ്കീര്തിം ദുരിതമപോഹ്യ യാതി ശാന്തിമ് ॥ ൪൨ ॥
ര്വീര്യാഢ്യം വൃജിനഹരം സുമങ്ഗലം ച ।
ആഖ്യാനം പഠതി ശൃണോത്യനുസ്മരേദ് വാ
ദുഷ്കീര്തിം ദുരിതമപോഹ്യ യാതി ശാന്തിമ് ॥ ൪൨ ॥