శ్రీబాదరాయణిరువాచ
విజ్ఞాతార్థోఽపి గోవిన్దో దగ్ధానాకర్ణ్య పాణ్డవాన్ ।
కున్తీం చ కుల్యకరణే సహరామో యయౌ కురూన్ ॥ ౧ ॥
విజ్ఞాతార్థోఽపి గోవిన్దో దగ్ధానాకర్ణ్య పాణ్డవాన్ ।
కున్తీం చ కుల్యకరణే సహరామో యయౌ కురూన్ ॥ ౧ ॥
భీష్మం కృపం సవిదురం గాన్ధారీం ద్రోణమేవ చ ।
తుల్యదుఃఖౌ చ సఙ్గమ్య హా కష్టమితి హోచతుః ॥ ౨ ॥
తుల్యదుఃఖౌ చ సఙ్గమ్య హా కష్టమితి హోచతుః ॥ ౨ ॥
లబ్ధ్వైతదన్తరం రాజన్ శతధన్వానమూచతుః ।
అక్రూరకృతవర్మాణౌ మనిః కస్మాన్న గృహ్యతే ॥ ౩ ॥
అక్రూరకృతవర్మాణౌ మనిః కస్మాన్న గృహ్యతే ॥ ౩ ॥
యోఽస్మభ్యం సమ్ప్రతిశ్రుత్య కన్యారత్నం విగర్హ్య నః ।
కృష్ణాయాదాన్న సత్రాజిత్ కస్మాద్ భ్రాతరమన్వియాత్ ॥ ౪ ॥
కృష్ణాయాదాన్న సత్రాజిత్ కస్మాద్ భ్రాతరమన్వియాత్ ॥ ౪ ॥
ఏవం భిన్నమతిస్తాభ్యాం సత్రాజితమసత్తమః ।
శయానమవధీల్లోభాత్ స పాపః క్షీణజీవితః ॥ ౫ ॥
శయానమవధీల్లోభాత్ స పాపః క్షీణజీవితః ॥ ౫ ॥
స్త్రీణాం విక్రోశమానానాం క్రన్దన్తీనామనాథవత్ ।
హత్వా పశూన్ సౌనికవన్మణిమాదాయ జగ్మివాన్ ॥ ౬ ॥
హత్వా పశూన్ సౌనికవన్మణిమాదాయ జగ్మివాన్ ॥ ౬ ॥
సత్యభామా చ పితరం హతం వీక్ష్య శుచార్పితా ।
వ్యలపత్తాత తాతేతి హా హతాస్మీతి ముహ్యతీ ॥ ౭ ॥
వ్యలపత్తాత తాతేతి హా హతాస్మీతి ముహ్యతీ ॥ ౭ ॥
తైలద్రోణ్యాం మృతం ప్రాస్య జగామ గజసాహ్వయమ్ ।
కృష్ణాయ విదితార్థాయ తప్తాచఖ్యౌ పితుర్వధమ్ ॥ ౮ ॥
కృష్ణాయ విదితార్థాయ తప్తాచఖ్యౌ పితుర్వధమ్ ॥ ౮ ॥
తదాకర్ణ్యేశ్వరౌ రాజన్ననుసృత్య నృలోకతామ్ ।
అహో నః పరమం కష్టమిత్యస్రాక్షౌ విలేపతుః ॥ ౯ ॥
అహో నః పరమం కష్టమిత్యస్రాక్షౌ విలేపతుః ॥ ౯ ॥
ఆగత్య భగవాంస్తస్మాత్ సభార్యః సాగ్రజః పురమ్ ।
శతధన్వానమారేభే హన్తుం హర్తుం మణిం తతః ॥ ౧౦ ॥
శతధన్వానమారేభే హన్తుం హర్తుం మణిం తతః ॥ ౧౦ ॥
సోఽపి కృతోద్యమం జ్ఞాత్వా భీతః ప్రాణపరీప్సయా ।
సాహాయ్యే కృతవర్మాణమయాచత స చాబ్రవీత్ ॥ ౧౧ ॥
సాహాయ్యే కృతవర్మాణమయాచత స చాబ్రవీత్ ॥ ౧౧ ॥
నాహమీస్వరయోః కుర్యాం హేలనం రామకృష్ణయోః ।
కో ను క్షేమాయ కల్పేత తయోర్వృజినమాచరన్ ॥ ౧౨ ॥
కో ను క్షేమాయ కల్పేత తయోర్వృజినమాచరన్ ॥ ౧౨ ॥
కంసః సహానుగోఽపీతో యద్ద్వేషాత్త్యాజితః శ్రియా ।
జరాసన్ధః సప్తదశ సంయుగాద్ విరథో గతః ॥ ౧౩ ॥
జరాసన్ధః సప్తదశ సంయుగాద్ విరథో గతః ॥ ౧౩ ॥
ప్రత్యాఖ్యాతః స చాక్రూరం పార్ష్ణిగ్రాహమయాచత ।
సోఽప్యాహ కో విరుధ్యేత విద్వానీశ్వరయోర్బలమ్ ॥ ౧౪ ॥
సోఽప్యాహ కో విరుధ్యేత విద్వానీశ్వరయోర్బలమ్ ॥ ౧౪ ॥
య ఇదం లీలయా విశ్వం సృజత్యవతి హన్తి చ ।
చేష్టాం విశ్వసృజో యస్య న విదుర్మోహితాజయా ॥ ౧౫ ॥
చేష్టాం విశ్వసృజో యస్య న విదుర్మోహితాజయా ॥ ౧౫ ॥
యః సప్తహాయనః శైలముత్పాట్యైకేన పాణినా ।
దధార లీలయా బాల ఉచ్ఛిలీన్ధ్రమివార్భకః ॥ ౧౬ ॥
దధార లీలయా బాల ఉచ్ఛిలీన్ధ్రమివార్భకః ॥ ౧౬ ॥
నమస్తస్మై భగవతే కృష్ణాయాద్భుతకర్మణే ।
అనన్తాయాదిభూతాయ కూటస్థాయాత్మనే నమః ॥ ౧౭ ॥
అనన్తాయాదిభూతాయ కూటస్థాయాత్మనే నమః ॥ ౧౭ ॥
ప్రత్యాఖ్యాతః స తేనాపి శతధన్వా మహామణిమ్ ।
తస్మిన్ న్యస్యాశ్వమారుహ్య శతయోజనగం యయౌ ॥ ౧౮ ॥
తస్మిన్ న్యస్యాశ్వమారుహ్య శతయోజనగం యయౌ ॥ ౧౮ ॥
గరుడధ్వజమారుహ్య రథం రామజనార్దనౌ ।
అన్వయాతాం మహావేగైరశ్వై రాజన్ గురుద్రుహమ్ ॥ ౧౯ ॥
అన్వయాతాం మహావేగైరశ్వై రాజన్ గురుద్రుహమ్ ॥ ౧౯ ॥
మిథిలాయాముపవనే విసృజ్య పతితం హయమ్ ।
పద్భ్యామధావత్ సన్త్రస్తః కృష్ణోఽప్యన్వద్రవద్ రుషా ॥ ౨౦ ॥
పద్భ్యామధావత్ సన్త్రస్తః కృష్ణోఽప్యన్వద్రవద్ రుషా ॥ ౨౦ ॥
పదాతేర్భగవాంస్తస్య పదాతిస్తిగ్మనేమినా ।
చక్రేణ శిర ఉత్కృత్య వాససోర్వ్యచినోన్మణిమ్ ॥ ౨౧ ॥
చక్రేణ శిర ఉత్కృత్య వాససోర్వ్యచినోన్మణిమ్ ॥ ౨౧ ॥
అలబ్ధమణిరాగత్య కృష్ణ ఆహాగ్రజాన్తికమ్ ।
వృథా హతః శతధనుర్మణిస్తత్ర న విద్యతే ॥ ౨౨ ॥
వృథా హతః శతధనుర్మణిస్తత్ర న విద్యతే ॥ ౨౨ ॥
తత ఆహ బలో నూనం స మణిః శతధన్వనా ।
కస్మింశ్చిత్ పురుషే న్యస్తస్తమన్వేష పురం వ్రజ ॥ ౨౩ ॥
కస్మింశ్చిత్ పురుషే న్యస్తస్తమన్వేష పురం వ్రజ ॥ ౨౩ ॥
అహం వైదేహమిచ్ఛామి ద్రష్టుం ప్రియతమం మమ ।
ఇత్యుక్త్వా మిథిలాం రాజన్ వివేశ యదునన్దనః ॥ ౨౪ ॥
ఇత్యుక్త్వా మిథిలాం రాజన్ వివేశ యదునన్దనః ॥ ౨౪ ॥
తం దృష్ట్వా సహసోత్థాయ మైథిలః ప్రీతమానసః ।
అర్హయామాస విధివదర్హణీయం సమర్హణైః ॥ ౨౫ ॥
అర్హయామాస విధివదర్హణీయం సమర్హణైః ॥ ౨౫ ॥
ఉవాస తస్యాం కతిచిన్మిథిలాయాం సమా విభుః ।
మానితః ప్రీతియుక్తేన జనకేన మహాత్మనా ।
తతోఽశిక్షద్ గదాం కాలే ధార్తరాష్ట్రః సుయోధనః ॥ ౨౬ ॥
మానితః ప్రీతియుక్తేన జనకేన మహాత్మనా ।
తతోఽశిక్షద్ గదాం కాలే ధార్తరాష్ట్రః సుయోధనః ॥ ౨౬ ॥
కేశవో ద్వారకామేత్య నిధనం శతధన్వనః ।
అప్రాప్తిం చ మణేః ప్రాహ ప్రియాయాః ప్రియకృద్ విభుః ॥ ౨౭ ॥
అప్రాప్తిం చ మణేః ప్రాహ ప్రియాయాః ప్రియకృద్ విభుః ॥ ౨౭ ॥
తతః స కారయామాస క్రియా బన్ధోర్హతస్య వై ।
సాకం సుహృద్భిర్భగవాన్ యా యాః స్యుః సామ్పరాయికీః ॥ ౨౮ ॥
సాకం సుహృద్భిర్భగవాన్ యా యాః స్యుః సామ్పరాయికీః ॥ ౨౮ ॥
అక్రూరః కృతవర్మా చ శ్రుత్వా శతధనోర్వధమ్ ।
వ్యూషతుర్భయవిత్రస్తౌ ద్వారకాయాః ప్రయోజకౌ ॥ ౨౯ ॥
వ్యూషతుర్భయవిత్రస్తౌ ద్వారకాయాః ప్రయోజకౌ ॥ ౨౯ ॥
అక్రూరే ప్రోషితేఽరిష్టాన్యాసన్ వై ద్వారకౌకసామ్ ।
శారీరా మానసాస్తాపా ముహుర్దైవికభౌతికాః ॥ ౩౦ ॥
శారీరా మానసాస్తాపా ముహుర్దైవికభౌతికాః ॥ ౩౦ ॥
ఇత్యఙ్గోపదిశన్త్యేకే విస్మృత్య ప్రాగుదాహృతమ్ ।
మునివాసనివాసే కిం ఘటేతారిష్టదర్శనమ్ ॥ ౩౧ ॥
మునివాసనివాసే కిం ఘటేతారిష్టదర్శనమ్ ॥ ౩౧ ॥
దేవేఽవర్షతి కాశీశః శ్వఫల్కాయాగతాయ వై ।
స్వసుతాం గాన్దినీం ప్రాదాత్ తతోఽవర్షత్ స్మ కాశిషు ॥ ౩౨ ॥
స్వసుతాం గాన్దినీం ప్రాదాత్ తతోఽవర్షత్ స్మ కాశిషు ॥ ౩౨ ॥
తత్సుతస్తత్ప్రభావోఽసావక్రూరో యత్ర యత్ర హ ।
దేవోఽభివర్షతే తత్ర నోపతాపా న మారీకాః ॥ ౩౩ ॥
దేవోఽభివర్షతే తత్ర నోపతాపా న మారీకాః ॥ ౩౩ ॥
ఇతి వృద్ధవచః శ్రుత్వా నైతావదిహ కారణమ్ ।
ఇతి మత్వా సమానాయ్య ప్రాహాక్రూరం జనార్దనః ॥ ౩౪ ॥
ఇతి మత్వా సమానాయ్య ప్రాహాక్రూరం జనార్దనః ॥ ౩౪ ॥
పూజయిత్వాభిభాష్యైనం కథయిత్వా ప్రియాః కథాః ।
విజ్ఞాతాఖిలచిత్తజ్ఞః స్మయమాన ఉవాచహ ॥ ౩౫ ॥
విజ్ఞాతాఖిలచిత్తజ్ఞః స్మయమాన ఉవాచహ ॥ ౩౫ ॥
నను దానపతే న్యస్తస్త్వయ్యాస్తే శతధన్వనా ।
స్యమన్తకో మనిః శ్రీమాన్ విదితః పూర్వమేవ నః ॥ ౩౬ ॥
స్యమన్తకో మనిః శ్రీమాన్ విదితః పూర్వమేవ నః ॥ ౩౬ ॥
సత్రాజితోఽనపత్యత్వాద్ గృహ్ణీయుర్దుహితుః సుతాః ।
దాయం నినీయాపః పిణ్డాన్ విముచ్యర్ణం చ శేషితమ్ ॥ ౩౭ ॥
దాయం నినీయాపః పిణ్డాన్ విముచ్యర్ణం చ శేషితమ్ ॥ ౩౭ ॥
తథాపి దుర్ధరస్త్వన్యైస్త్వయ్యాస్తాం సువ్రతే మణిః ।
కిన్తు మామగ్రజః సమ్యఙ్న ప్రత్యేతి మణిం ప్రతి ॥ ౩౮ ॥
కిన్తు మామగ్రజః సమ్యఙ్న ప్రత్యేతి మణిం ప్రతి ॥ ౩౮ ॥
దర్శయస్వ మహాభాగ బన్ధూనాం శాన్తిమావహ ।
అవ్యుచ్ఛిన్నా మఖాస్తేఽద్య వర్తన్తే రుక్మవేదయః ॥ ౩౯ ॥
అవ్యుచ్ఛిన్నా మఖాస్తేఽద్య వర్తన్తే రుక్మవేదయః ॥ ౩౯ ॥
ఏవం సామభిరాలబ్ధః శ్వఫల్కతనయో మణిమ్ ।
ఆదాయ వాససాచ్ఛన్నః దదౌ సూర్యసమప్రభమ్ ॥ ౪౦ ॥
ఆదాయ వాససాచ్ఛన్నః దదౌ సూర్యసమప్రభమ్ ॥ ౪౦ ॥
స్యమన్తకం దర్శయిత్వా జ్ఞాతిభ్యో రజ ఆత్మనః ।
విమృజ్య మణినా భూయస్తస్మై ప్రత్యర్పయత్ ప్రభుః ॥ ౪౧ ॥
విమృజ్య మణినా భూయస్తస్మై ప్రత్యర్పయత్ ప్రభుః ॥ ౪౧ ॥
యస్త్వేతద్ భగవత ఈశ్వరస్య విష్ణో-
ర్వీర్యాఢ్యం వృజినహరం సుమఙ్గలం చ ।
ఆఖ్యానం పఠతి శృణోత్యనుస్మరేద్ వా
దుష్కీర్తిం దురితమపోహ్య యాతి శాన్తిమ్ ॥ ౪౨ ॥
ర్వీర్యాఢ్యం వృజినహరం సుమఙ్గలం చ ।
ఆఖ్యానం పఠతి శృణోత్యనుస్మరేద్ వా
దుష్కీర్తిం దురితమపోహ్య యాతి శాన్తిమ్ ॥ ౪౨ ॥