শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ১০.৫৯

শ্ৰীৰাজোৱাচ
যথা হতো ভগৱতা ভৌমো যেনে চ তাঃ স্ত্ৰিযঃ ।
নিৰুদ্ধা এতদাচক্ষ্ৱ ৱিক্ৰমং শাৰ্ঙ্গধন্ৱনঃ ॥ ১ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইন্দ্ৰেণ হৃতছত্ৰেণ হৃতকুণ্ডলবন্ধুনা ।
হৃতামৰাদ্ৰিস্থানেন জ্ঞাপিতো ভৌমচেষ্টিতম্ ।
সভাৰ্যো গৰুডাৰূঢঃ প্ৰাগ্জ্যোতিষপুৰং যযৌ ॥ ২ ॥

গিৰিদুৰ্গৈঃ শস্ত্ৰদুৰ্গৈৰ্জলাগ্ন্যনিলদুৰ্গমম্ ।
মুৰপাশাযুতৈৰ্ঘোৰৈৰ্দৃঢৈঃ সৰ্ৱত আৱৃতম্ ॥ ৩ ॥

গদযা নিৰ্বিভেদাদ্ৰীন্ শস্ত্ৰদুৰ্গাণি সাযকৈঃ ।
চক্ৰেণাগ্নিং জলং ৱাযুং মুৰপাশাংস্তথাসিনা ॥ ৪ ॥

শঙ্খনাদেন যন্ত্ৰাণি হৃদযানি মনস্ৱিনাম্ ।
প্ৰাকাৰং গদযা গুৰ্ৱ্যা নিৰ্বিভেদ গদাধৰঃ ॥ ৫ ॥

পাঞ্চজন্যধ্ৱনিং শ্ৰুত্ৱা যুগান্তশনিভীষণম্ ।
মুৰঃ শযান উত্তস্থৌ দৈত্যঃ পঞ্চশিৰা জলাত্ ॥ ৬ ॥

ত্ৰিশূলমুদ্যম্য সুদুৰ্নিৰীক্ষণো
যুগান্তসূৰ্যানলৰোচিৰুল্বণঃ ।
গ্ৰসংস্ত্ৰিলোকীমিৱ পঞ্চভিৰ্মুখৈ-
ৰভ্যদ্ৰৱত্তাৰ্ক্ষ্যসুতং যথোৰগঃ ॥ ৭ ॥

আৱিধ্য শূলং তৰসা গৰুত্মতে
নিৰস্য ৱক্ত্ৰৈৰ্ৱ্যনদত্স পঞ্চভিঃ ।
স ৰোদসী সৰ্ৱদিশোঽম্বৰং মহা-
নাপূৰযন্নণ্ডকটাহমাৱৃণোত্ ॥ ৮ ॥

তদাপতদ্ ৱৈ ত্ৰিশিখং গৰুত্মতে
হৰিঃ শৰাভ্যামভিনত্ত্ৰিধোজসা ।
মুখেষু তং চাপি শৰৈৰতাডযত্
তস্মৈ গদাং সোঽপি ৰুষা ৱ্যমুঞ্চত ॥ ৯ ॥

তামাপতন্তীং গদযা গদাং মৃধে
গদাগ্ৰজো নিৰ্বিভিদে সহস্ৰধা ।
উদ্যম্য বাহূনভিধাৱতোঽজিতঃ
শিৰাংসি চক্ৰেণ জহাৰ লীলযা ॥ ১০ ॥

ৱ্যসুঃ পপাতাম্ভসি কৃত্তশীৰ্ষো
নিকৃত্তশৃঙ্গোঽদ্ৰিৰিৱেন্দ্ৰতেজসা ।
তস্যাত্মজাঃ সপ্ত পিতুৰ্ৱধাতুৰাঃ
প্ৰতিক্ৰিযামৰ্ষজুষঃ সমুদ্যতাঃ ॥ ১১ ॥

তাম্ৰোঽন্তৰিক্ষঃ শ্ৰৱণো ৱিভাৱসু-
ৰ্ৱসুৰ্নভস্ৱানৰুণশ্চ সপ্তমঃ ।
পীঠং পুৰস্কৃত্য চমূপতিং মৃধে
ভৌমপ্ৰযুক্তা নিৰগন্ ধৃতাযুধাঃ ॥ ১২ ॥

প্ৰাযুঞ্জতাসাদ্য শৰানসীন্ গদাঃ
শক্ত্যৃষ্টিশূলান্যজিতে ৰুষোল্বণাঃ ।
তচ্ছস্ত্ৰকূটং ভগৱান্ স্ৱমাৰ্গণৈ-
ৰমোঘৱীৰ্যস্তিলশশ্চকৰ্ত হ ॥ ১৩ ॥

তান্ পীঠমুখ্যাননযদ্ যমক্ষযং
নিকৃত্তশীৰ্ষোৰুভুজাঙ্ঘ্ৰিৱৰ্মণঃ ।
স্ৱানীকপানচ্যুতচক্ৰসাযকৈ-
স্তথা নিৰস্তান্ নৰকো ধৰাসুতঃ ।
নিৰীক্ষ্য দুৰ্মৰ্ষণ আস্ৰৱন্মদৈ-
ৰ্গজৈঃ পযোধিপ্ৰভৱৈৰ্নিৰাক্ৰমাত্ ॥ ১৪ ॥

দৃষ্ট্ৱা সভাৰ্যং গৰুডোপৰি স্থিতং
সূৰ্যোপৰিষ্টাত্ সতডিদ্ ঘনং যথা ।
কৃষ্ণং স তস্মৈ ৱ্যসৃজচ্ছতঘ্নীং
যোধাশ্চ সৰ্ৱে যুগপচ্চ ৱিৱ্যধুঃ ॥ ১৫ ॥

তদ্ ভৌমসৈন্যং ভগৱান্ গদাগ্ৰজো
ৱিচিত্ৰৱাজৈৰ্নিশিতৈঃ শিলীমুখৈঃ ।
নিকৃত্তবাহূৰুশিৰোধ্ৰৱিগ্ৰহং
চকাৰ তৰ্হ্যেৱ হতাশ্ৱকুঞ্জৰম্ ॥ ১৬ ॥

যানি যোধৈঃ প্ৰযুক্তানি শস্ত্ৰাস্ত্ৰাণি কুৰূদ্ৱহ ।
হৰিস্তান্যচ্ছিনত্তীক্ষ্ণৈঃ শৰৈৰেকৈকশস্ত্ৰিভিঃ ॥ ১৭ ॥

উহ্যমানঃ সুপৰ্ণেন পক্ষাভ্যাং নিঘ্নতা গজান্ ।
গুৰুত্মতা হন্যমানাস্তুণ্ডপক্ষনখেৰ্গজাঃ ॥ ১৮ ॥

পুৰমেৱাৱিশন্নাৰ্তা নৰকো যুধ্যযুধ্যত ॥ ১৯ ॥

দৃষ্ট্ৱা ৱিদ্ৰাৱিতং সৈন্যং গৰুডেনাৰ্দিতং স্ৱকং ।
তং ভৌমঃ প্ৰাহৰচ্ছক্ত্যা ৱজ্ৰঃ প্ৰতিহতো যতঃ ।
নাকম্পত তযা ৱিদ্ধো মালাহত ইৱ দ্ৱিপঃ ॥ ২০ ॥

শূলং ভৌমোঽচ্যুতং হন্তুমাদদে ৱিতথোদ্যমঃ ।
তদ্ৱিসৰ্গাত্ পূৰ্ৱমেৱ নৰকস্য শিৰো হৰিঃ ।
অপাহৰদ্ গজস্থস্য চক্ৰেণ ক্ষুৰনেমিনা ॥ ২১ ॥

সকুণ্ডলং চাৰুকিৰীটভূষণং
বভৌ পৃথিৱ্যাং পতিতং সমুজ্জ্ৱলম্ ।
হা হেতি সাধ্ৱিত্যৃষযঃ সুৰেশ্ৱৰা
মাল্যৈৰ্মুকুন্দং ৱিকিৰন্ত ঈডিৰে ॥ ২২ ॥

ততশ্চ ভূঃ কৃষ্ণমুপেত্য কুণ্ডলে
প্ৰতপ্তজাম্বূনদৰত্নভাস্ৱৰে ।
সৱৈজযন্ত্যা ৱনমালযাৰ্পযত্
প্ৰাচেতসং ছত্ৰমথো মহামণিম্ ॥ ২৩ ॥

অস্তৌষীদথ ৱিশ্ৱেশং দেৱী দেৱৱৰাৰ্চিতম্ ।
প্ৰাঞ্জলিঃ প্ৰণতা ৰাজন্ ভক্তিপ্ৰৱণযা ধিযা ॥ ২৪ ॥

ভূমিৰুৱাচ
নমস্তে দেৱদেৱেশ শঙ্খচক্ৰগদাধৰ ।
ভক্তেচ্ছোপাত্তৰূপায পৰমাত্মন্ নমোঽস্তু তে ॥ ২৫ ॥

নমঃ পঙ্কজনাভায নমঃ পঙ্কজমালিনে ।
নমঃ পঙ্কজনেত্ৰায নমস্তে পঙ্কজাঙ্ঘ্ৰযে ॥ ২৬ ॥

নমো ভগৱতে তুভ্যং ৱাসুদেৱায ৱিষ্ণৱে ।
পুৰুষাযাদিবীজায পূৰ্ণবোধায তে নমঃ ॥ ২৭ ॥

অজায জনযিত্ৰেঽস্য ব্ৰহ্মণেঽনন্তশক্তযে ।
পৰাৱৰাত্মন্ ভূতাত্মন্ পৰমাত্মন্ নমোঽস্তু তে ॥ ২৮ ॥

ত্ৱং ৱৈ সিসৃক্ষুৰজ উত্কটং প্ৰভো
তমো নিৰোধায বিভৰ্ষ্যসংৱৃতঃ ।
স্থানায সত্ত্ৱং জগতো জগত্পতে
কালঃ প্ৰধানং পুৰুষো ভৱান্ পৰঃ ॥ ২৯ ॥

অহং পযো জ্যোতিৰথানিলো নভো
মাত্ৰাণি দেৱা মন ইন্দ্ৰিযাণি ।
কৰ্তা মহানিত্যখিলং চৰাচৰং
ত্ৱয্যদ্ৱিতীযে ভগৱন্নযং ভ্ৰমঃ ॥ ৩০ ॥

তস্যাত্মজোঽযং তৱ পাদপঙ্কজং
ভীতঃ প্ৰপন্নাৰ্তিহৰোপসাদিতঃ ।
তত্ পালযৈনং কুৰু হস্তপঙ্কজং
শিৰস্যমুষ্যাখিলকল্মষাপহম্ ॥ ৩১ ॥

শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি ভূম্যৰ্থিতো ৱাগ্ভিৰ্ভগৱান্ ভক্তিনম্ৰযা ।
দত্ত্ৱাভযং ভৌমগৃহং প্ৰাৱিশত্ সকলৰ্দ্ধিমত্ ॥ ৩২ ॥

তত্ৰ ৰাজন্যকন্যানাং ষট্সহস্ৰাধিকাযুতম্ ।
ভৌমাহৃতানাং ৱিক্ৰম্য ৰাজভ্যো দদৃশে হৰিঃ ॥ ৩৩ ॥

তং প্ৰৱিষ্টং স্ত্ৰিযো ৱীক্ষ্য নৰৱৰ্যং ৱিমোহিতাঃ ।
মনসা ৱৱ্ৰিৰেঽভীষ্টং পতিং দৈৱোপসাদিতম্ ॥ ৩৪ ॥

ভূযাত্ পতিৰযং মহ্যং ধাতা তদনুমোদতাম্ ।
ইতি সৰ্ৱাঃ পৃথক্ কৃষ্ণে ভাৱেন হৃদযং দধুঃ ॥ ৩৫ ॥

তাঃ প্ৰাহিণোদ্দ্ৱাৰৱতীং সুমৃষ্টৱিৰজোঽম্বৰাঃ ।
নৰযানৈৰ্মহাকোশান্ ৰথাশ্ৱান্ দ্ৰৱিণং মহত্ ॥ ৩৬ ॥

ঐৰাৱতকুলেভাংশ্চ চতুৰ্দন্তাংস্তৰস্ৱিনঃ ।
পাণ্ডুৰাংশ্চ চতুঃষষ্টিং প্ৰেৰযামাস কেশৱঃ ॥ ৩৭ ॥

গত্ৱা সুৰেন্দ্ৰভৱনং দত্ত্ৱাদিত্যৈ চ কুণ্ডলে ।
পূজিতস্ত্ৰিদশেন্দ্ৰেণ মহেন্দ্ৰযাণ্যা চ সপ্ৰিযঃ ॥ ৩৮ ॥

চোদিতো ভাৰ্যযোত্পাট্য পাৰিজাতং গৰুত্মতি ।
আৰোপ্য সেন্দ্ৰান্ ৱিবুধান্ নিৰ্জিত্যোপানযত্পুৰম্ ॥ ৩৯ ॥

স্থাপিতঃ সত্যভামাযা গৃহোদ্যানোপশোভনঃ ।
অন্ৱগুৰ্ভ্ৰমৰাঃ স্ৱৰ্গাত্ তদ্গন্ধাসৱলম্পটাঃ ॥ ৪০ ॥

যযাচ আনম্য কিৰীটকোটিভিঃ
পাদৌ স্পৃশন্নচ্যুতমৰ্থসাধনম্ ।
সিদ্ধাৰ্থ এতেন ৱিগৃহ্যতে মহা-
নহো সুৰাণাং চ তমো ধিগাঢ্যতাম্ ॥ ৪১ ॥

অথো মুহূৰ্ত একস্মিন্ নানাগাৰেষু তাঃ স্ত্ৰিযঃ ।
যথোপযেমে ভগৱান্ তাৱদ্ ৰূপধৰোঽৱ্যযঃ ॥ ৪২ ॥

গৃহেষু তাসামনপায্যতৰ্ককৃ-
ন্নিৰস্তসাম্যাতিশযেষ্ৱৱস্থিতঃ ।
ৰেমে ৰমাভিৰ্নিজকামসম্প্লুতো
যথেতৰো গাৰ্হকমেধিকাংশ্চৰন্ ॥ ৪৩ ॥

ইত্থং ৰমাপতিমৱাপ্য পতিং স্ত্ৰিযস্তা
ব্ৰহ্মাদযোঽপি ন ৱিদুঃ পদৱীং যদীযাম্ ।
ভেজুৰ্মুদাৱিৰতমেধিতযানুৰাগ-
হাসাৱলোকনৱসঙ্গমজল্পলজ্জাঃ ॥ ৪৪ ॥

প্ৰত্যুদ্গমাসনৱৰাৰ্হণপাদশৌচ-
তাম্বূলৱিশ্ৰমণৱীজনগন্ধমাল্যৈঃ ।
কেশপ্ৰসাৰশযনস্নপনোপহাৰ্যৈ-
ৰ্দাসীশতা অপি ৱিভোৰ্ৱিদধুঃ স্ম দাস্যম্ ॥ ৪৫ ॥