ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൫൯

ശ്രീരാജോവാച
യഥാ ഹതോ ഭഗവതാ ഭൌമോ യേനേ ച താഃ സ്ത്രിയഃ ।
നിരുദ്ധാ ഏതദാചക്ഷ്വ വിക്രമം ശാര്ങ്ഗധന്വനഃ ॥ ൧ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇന്ദ്രേണ ഹൃതഛത്രേണ ഹൃതകുണ്ഡലബന്ധുനാ ।
ഹൃതാമരാദ്രിസ്ഥാനേന ജ്ഞാപിതോ ഭൌമചേഷ്ടിതമ് ।
സഭാര്യോ ഗരുഡാരൂഢഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരം യയൌ ॥ ൨ ॥

ഗിരിദുര്ഗൈഃ ശസ്ത്രദുര്ഗൈര്ജലാഗ്ന്യനിലദുര്ഗമമ് ।
മുരപാശായുതൈര്ഘോരൈര്ദൃഢൈഃ സര്വത ആവൃതമ് ॥ ൩ ॥

ഗദയാ നിര്ബിഭേദാദ്രീന് ശസ്ത്രദുര്ഗാണി സായകൈഃ ।
ചക്രേണാഗ്നിം ജലം വായും മുരപാശാംസ്തഥാസിനാ ॥ ൪ ॥

ശങ്ഖനാദേന യന്ത്രാണി ഹൃദയാനി മനസ്വിനാമ് ।
പ്രാകാരം ഗദയാ ഗുര്വ്യാ നിര്ബിഭേദ ഗദാധരഃ ॥ ൫ ॥

പാഞ്ചജന്യധ്വനിം ശ്രുത്വാ യുഗാന്തശനിഭീഷണമ് ।
മുരഃ ശയാന ഉത്തസ്ഥൌ ദൈത്യഃ പഞ്ചശിരാ ജലാത് ॥ ൬ ॥

ത്രിശൂലമുദ്യമ്യ സുദുര്നിരീക്ഷണോ
യുഗാന്തസൂര്യാനലരോചിരുല്ബണഃ ।
ഗ്രസംസ്ത്രിലോകീമിവ പഞ്ചഭിര്മുഖൈ-
രഭ്യദ്രവത്താര്ക്ഷ്യസുതം യഥോരഗഃ ॥ ൭ ॥

ആവിധ്യ ശൂലം തരസാ ഗരുത്മതേ
നിരസ്യ വക്ത്രൈര്വ്യനദത്സ പഞ്ചഭിഃ ।
സ രോദസീ സര്വദിശോഽമ്ബരം മഹാ-
നാപൂരയന്നണ്ഡകടാഹമാവൃണോത് ॥ ൮ ॥

തദാപതദ് വൈ ത്രിശിഖം ഗരുത്മതേ
ഹരിഃ ശരാഭ്യാമഭിനത്ത്രിധോജസാ ।
മുഖേഷു തം ചാപി ശരൈരതാഡയത്
തസ്മൈ ഗദാം സോഽപി രുഷാ വ്യമുഞ്ചത ॥ ൯ ॥

താമാപതന്തീം ഗദയാ ഗദാം മൃധേ
ഗദാഗ്രജോ നിര്ബിഭിദേ സഹസ്രധാ ।
ഉദ്യമ്യ ബാഹൂനഭിധാവതോഽജിതഃ
ശിരാംസി ചക്രേണ ജഹാര ലീലയാ ॥ ൧൦ ॥

വ്യസുഃ പപാതാമ്ഭസി കൃത്തശീര്ഷോ
നികൃത്തശൃങ്ഗോഽദ്രിരിവേന്ദ്രതേജസാ ।
തസ്യാത്മജാഃ സപ്ത പിതുര്വധാതുരാഃ
പ്രതിക്രിയാമര്ഷജുഷഃ സമുദ്യതാഃ ॥ ൧൧ ॥

താമ്രോഽന്തരിക്ഷഃ ശ്രവണോ വിഭാവസു-
ര്വസുര്നഭസ്വാനരുണശ്ച സപ്തമഃ ।
പീഠം പുരസ്കൃത്യ ചമൂപതിം മൃധേ
ഭൌമപ്രയുക്താ നിരഗന് ധൃതായുധാഃ ॥ ൧൨ ॥

പ്രായുഞ്ജതാസാദ്യ ശരാനസീന് ഗദാഃ
ശക്ത്യൃഷ്ടിശൂലാന്യജിതേ രുഷോല്ബണാഃ ।
തച്ഛസ്ത്രകൂടം ഭഗവാന് സ്വമാര്ഗണൈ-
രമോഘവീര്യസ്തിലശശ്ചകര്ത ഹ ॥ ൧൩ ॥

താന് പീഠമുഖ്യാനനയദ് യമക്ഷയം
നികൃത്തശീര്ഷോരുഭുജാങ്ഘ്രിവര്മണഃ ।
സ്വാനീകപാനച്യുതചക്രസായകൈ-
സ്തഥാ നിരസ്താന് നരകോ ധരാസുതഃ ।
നിരീക്ഷ്യ ദുര്മര്ഷണ ആസ്രവന്മദൈ-
ര്ഗജൈഃ പയോധിപ്രഭവൈര്നിരാക്രമാത് ॥ ൧൪ ॥

ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യം ഗരുഡോപരി സ്ഥിതം
സൂര്യോപരിഷ്ടാത് സതഡിദ് ഘനം യഥാ ।
കൃഷ്ണം സ തസ്മൈ വ്യസൃജച്ഛതഘ്നീം
യോധാശ്ച സര്വേ യുഗപച്ച വിവ്യധുഃ ॥ ൧൫ ॥

തദ് ഭൌമസൈന്യം ഭഗവാന് ഗദാഗ്രജോ
വിചിത്രവാജൈര്നിശിതൈഃ ശിലീമുഖൈഃ ।
നികൃത്തബാഹൂരുശിരോധ്രവിഗ്രഹം
ചകാര തര്ഹ്യേവ ഹതാശ്വകുഞ്ജരമ് ॥ ൧൬ ॥

യാനി യോധൈഃ പ്രയുക്താനി ശസ്ത്രാസ്ത്രാണി കുരൂദ്വഹ ।
ഹരിസ്താന്യച്ഛിനത്തീക്ഷ്ണൈഃ ശരൈരേകൈകശസ്ത്രിഭിഃ ॥ ൧൭ ॥

ഉഹ്യമാനഃ സുപര്ണേന പക്ഷാഭ്യാം നിഘ്നതാ ഗജാന് ।
ഗുരുത്മതാ ഹന്യമാനാസ്തുണ്ഡപക്ഷനഖേര്ഗജാഃ ॥ ൧൮ ॥

പുരമേവാവിശന്നാര്താ നരകോ യുധ്യയുധ്യത ॥ ൧൯ ॥

ദൃഷ്ട്വാ വിദ്രാവിതം സൈന്യം ഗരുഡേനാര്ദിതം സ്വകം ।
തം ഭൌമഃ പ്രാഹരച്ഛക്ത്യാ വജ്രഃ പ്രതിഹതോ യതഃ ।
നാകമ്പത തയാ വിദ്ധോ മാലാഹത ഇവ ദ്വിപഃ ॥ ൨൦ ॥

ശൂലം ഭൌമോഽച്യുതം ഹന്തുമാദദേ വിതഥോദ്യമഃ ।
തദ്വിസര്ഗാത് പൂര്വമേവ നരകസ്യ ശിരോ ഹരിഃ ।
അപാഹരദ് ഗജസ്ഥസ്യ ചക്രേണ ക്ഷുരനേമിനാ ॥ ൨൧ ॥

സകുണ്ഡലം ചാരുകിരീടഭൂഷണം
ബഭൌ പൃഥിവ്യാം പതിതം സമുജ്ജ്വലമ് ।
ഹാ ഹേതി സാധ്വിത്യൃഷയഃ സുരേശ്വരാ
മാല്യൈര്മുകുന്ദം വികിരന്ത ഈഡിരേ ॥ ൨൨ ॥

തതശ്ച ഭൂഃ കൃഷ്ണമുപേത്യ കുണ്ഡലേ
പ്രതപ്തജാമ്ബൂനദരത്നഭാസ്വരേ ।
സവൈജയന്ത്യാ വനമാലയാര്പയത്
പ്രാചേതസം ഛത്രമഥോ മഹാമണിമ് ॥ ൨൩ ॥

അസ്തൌഷീദഥ വിശ്വേശം ദേവീ ദേവവരാര്ചിതമ് ।
പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതാ രാജന് ഭക്തിപ്രവണയാ ധിയാ ॥ ൨൪ ॥

ഭൂമിരുവാച
നമസ്തേ ദേവദേവേശ ശങ്ഖചക്രഗദാധര ।
ഭക്തേച്ഛോപാത്തരൂപായ പരമാത്മന് നമോഽസ്തു തേ ॥ ൨൫ ॥

നമഃ പങ്കജനാഭായ നമഃ പങ്കജമാലിനേ ।
നമഃ പങ്കജനേത്രായ നമസ്തേ പങ്കജാങ്ഘ്രയേ ॥ ൨൬ ॥

നമോ ഭഗവതേ തുഭ്യം വാസുദേവായ വിഷ്ണവേ ।
പുരുഷായാദിബീജായ പൂര്ണബോധായ തേ നമഃ ॥ ൨൭ ॥

അജായ ജനയിത്രേഽസ്യ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ ।
പരാവരാത്മന് ഭൂതാത്മന് പരമാത്മന് നമോഽസ്തു തേ ॥ ൨൮ ॥

ത്വം വൈ സിസൃക്ഷുരജ ഉത്കടം പ്രഭോ
തമോ നിരോധായ ബിഭര്ഷ്യസംവൃതഃ ।
സ്ഥാനായ സത്ത്വം ജഗതോ ജഗത്പതേ
കാലഃ പ്രധാനം പുരുഷോ ഭവാന് പരഃ ॥ ൨൯ ॥

അഹം പയോ ജ്യോതിരഥാനിലോ നഭോ
മാത്രാണി ദേവാ മന ഇന്ദ്രിയാണി ।
കര്താ മഹാനിത്യഖിലം ചരാചരം
ത്വയ്യദ്വിതീയേ ഭഗവന്നയം ഭ്രമഃ ॥ ൩൦ ॥

തസ്യാത്മജോഽയം തവ പാദപങ്കജം
ഭീതഃ പ്രപന്നാര്തിഹരോപസാദിതഃ ।
തത് പാലയൈനം കുരു ഹസ്തപങ്കജം
ശിരസ്യമുഷ്യാഖിലകല്മഷാപഹമ് ॥ ൩൧ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
ഇതി ഭൂമ്യര്ഥിതോ വാഗ്ഭിര്ഭഗവാന് ഭക്തിനമ്രയാ ।
ദത്ത്വാഭയം ഭൌമഗൃഹം പ്രാവിശത് സകലര്ദ്ധിമത് ॥ ൩൨ ॥

തത്ര രാജന്യകന്യാനാം ഷട്സഹസ്രാധികായുതമ് ।
ഭൌമാഹൃതാനാം വിക്രമ്യ രാജഭ്യോ ദദൃശേ ഹരിഃ ॥ ൩൩ ॥

തം പ്രവിഷ്ടം സ്ത്രിയോ വീക്ഷ്യ നരവര്യം വിമോഹിതാഃ ।
മനസാ വവ്രിരേഽഭീഷ്ടം പതിം ദൈവോപസാദിതമ് ॥ ൩൪ ॥

ഭൂയാത് പതിരയം മഹ്യം ധാതാ തദനുമോദതാമ് ।
ഇതി സര്വാഃ പൃഥക് കൃഷ്ണേ ഭാവേന ഹൃദയം ദധുഃ ॥ ൩൫ ॥

താഃ പ്രാഹിണോദ്ദ്വാരവതീം സുമൃഷ്ടവിരജോഽമ്ബരാഃ ।
നരയാനൈര്മഹാകോശാന് രഥാശ്വാന് ദ്രവിണം മഹത് ॥ ൩൬ ॥

ഐരാവതകുലേഭാംശ്ച ചതുര്ദന്താംസ്തരസ്വിനഃ ।
പാണ്ഡുരാംശ്ച ചതുഃഷഷ്ടിം പ്രേരയാമാസ കേശവഃ ॥ ൩൭ ॥

ഗത്വാ സുരേന്ദ്രഭവനം ദത്ത്വാദിത്യൈ ച കുണ്ഡലേ ।
പൂജിതസ്ത്രിദശേന്ദ്രേണ മഹേന്ദ്രയാണ്യാ ച സപ്രിയഃ ॥ ൩൮ ॥

ചോദിതോ ഭാര്യയോത്പാട്യ പാരിജാതം ഗരുത്മതി ।
ആരോപ്യ സേന്ദ്രാന് വിബുധാന് നിര്ജിത്യോപാനയത്പുരമ് ॥ ൩൯ ॥

സ്ഥാപിതഃ സത്യഭാമായാ ഗൃഹോദ്യാനോപശോഭനഃ ।
അന്വഗുര്ഭ്രമരാഃ സ്വര്ഗാത് തദ്ഗന്ധാസവലമ്പടാഃ ॥ ൪൦ ॥

യയാച ആനമ്യ കിരീടകോടിഭിഃ
പാദൌ സ്പൃശന്നച്യുതമര്ഥസാധനമ് ।
സിദ്ധാര്ഥ ഏതേന വിഗൃഹ്യതേ മഹാ-
നഹോ സുരാണാം ച തമോ ധിഗാഢ്യതാമ് ॥ ൪൧ ॥

അഥോ മുഹൂര്ത ഏകസ്മിന് നാനാഗാരേഷു താഃ സ്ത്രിയഃ ।
യഥോപയേമേ ഭഗവാന് താവദ് രൂപധരോഽവ്യയഃ ॥ ൪൨ ॥

ഗൃഹേഷു താസാമനപായ്യതര്കകൃ-
ന്നിരസ്തസാമ്യാതിശയേഷ്വവസ്ഥിതഃ ।
രേമേ രമാഭിര്നിജകാമസമ്പ്ലുതോ
യഥേതരോ ഗാര്ഹകമേധികാംശ്ചരന് ॥ ൪൩ ॥

ഇത്ഥം രമാപതിമവാപ്യ പതിം സ്ത്രിയസ്താ
ബ്രഹ്മാദയോഽപി ന വിദുഃ പദവീം യദീയാമ് ।
ഭേജുര്മുദാവിരതമേധിതയാനുരാഗ-
ഹാസാവലോകനവസങ്ഗമജല്പലജ്ജാഃ ॥ ൪൪ ॥

പ്രത്യുദ്ഗമാസനവരാര്ഹണപാദശൌച-
താമ്ബൂലവിശ്രമണവീജനഗന്ധമാല്യൈഃ ।
കേശപ്രസാരശയനസ്നപനോപഹാര്യൈ-
ര്ദാസീശതാ അപി വിഭോര്വിദധുഃ സ്മ ദാസ്യമ് ॥ ൪൫ ॥