śrī-śuka uvāca
ekaikaśas tāḥ kṛṣṇasya
putrān daśa-daśābaāḥ
ajījanann anavamān
pituḥ sarvātma-sampadā
ekaikaśas tāḥ kṛṣṇasya
putrān daśa-daśābaāḥ
ajījanann anavamān
pituḥ sarvātma-sampadā
gṛhād anapagaṁ vīkṣya
rāja-putryo ’cyutaṁ sthitam
preṣṭhaṁ nyamaṁsata svaṁ svaṁ
na tat-tattva-vidaḥ striyaḥ
rāja-putryo ’cyutaṁ sthitam
preṣṭhaṁ nyamaṁsata svaṁ svaṁ
na tat-tattva-vidaḥ striyaḥ
cārv-abja-kośa-vadanāyata-bāhu-netra-
sa-prema-hāsa-rasa-vīkṣita-valgu-jalpaiḥ
sammohitā bhagavato na mano vijetuṁ
svair vibhramaiḥ samaśakan vanitā vibhūmnaḥ
sa-prema-hāsa-rasa-vīkṣita-valgu-jalpaiḥ
sammohitā bhagavato na mano vijetuṁ
svair vibhramaiḥ samaśakan vanitā vibhūmnaḥ
smāyāvaloka-lava-darśita-bhāva-hāri
bhrū-maṇḍala-prahita-saurata-mantra-śauṇḍaiḥ
patnyas tu śoḍaśa-sahasram anaṅga-bāṇair
yasyendriyaṁ vimathitum karaṇair na śekuḥ
bhrū-maṇḍala-prahita-saurata-mantra-śauṇḍaiḥ
patnyas tu śoḍaśa-sahasram anaṅga-bāṇair
yasyendriyaṁ vimathitum karaṇair na śekuḥ
itthaṁ ramā-patim avāpya patiṁ striyas tā
brahmādayo ’pi na viduḥ padavīṁ yadīyām
bhejur mudāviratam edhitayānurāga-
hāsāvaloka-nava-saṅgama-lālasādyam
brahmādayo ’pi na viduḥ padavīṁ yadīyām
bhejur mudāviratam edhitayānurāga-
hāsāvaloka-nava-saṅgama-lālasādyam
pratyudgamāsana-varārhaṇa-pāda-śauca-
tāmbūla-viśramaṇa-vījana-gandha-mālyaiḥ
keśa-prasāra-śayana-snapanopahāryaiḥ
dāsī-śatā api vibhor vidadhuḥ sma dāsyam
tāmbūla-viśramaṇa-vījana-gandha-mālyaiḥ
keśa-prasāra-śayana-snapanopahāryaiḥ
dāsī-śatā api vibhor vidadhuḥ sma dāsyam
tāsāṁ yā daśa-putrāṇāṁ
kṛṣṇa-strīṇāṁ puroditāḥ
aṣṭau mahiṣyas tat-putrān
pradyumnādīn gṛṇāmi te
kṛṣṇa-strīṇāṁ puroditāḥ
aṣṭau mahiṣyas tat-putrān
pradyumnādīn gṛṇāmi te
cārudeṣṇaḥ sudeṣṇaś ca
cārudehaś ca vīryavān
sucāruś cāruguptaś ca
bhadracārus tathāparaḥ
cārudehaś ca vīryavān
sucāruś cāruguptaś ca
bhadracārus tathāparaḥ
cārucandro vicāruś ca
cāruś ca daśamo hareḥ
pradyumna-pramukhā jātā
rukmiṇyāṁ nāvamāḥ pituḥ
cāruś ca daśamo hareḥ
pradyumna-pramukhā jātā
rukmiṇyāṁ nāvamāḥ pituḥ
bhānuḥ subhānuḥ svarbhānuḥ
prabhānur bhānumāṁs tathā
candrabhānur bṛhadbhānur
atibhānus tathāṣṭamaḥ
prabhānur bhānumāṁs tathā
candrabhānur bṛhadbhānur
atibhānus tathāṣṭamaḥ
śrībhānuḥ pratibhānuś ca
satyabhāmātmajā daśa
sāmbaḥ sumitraḥ purujic
chatajic ca sahasrajit
satyabhāmātmajā daśa
sāmbaḥ sumitraḥ purujic
chatajic ca sahasrajit
viyayaś citraketuś ca
vasumān draviḍaḥ kratuḥ
jāmbavatyāḥ sutā hy ete
sāmbādyāḥ pitṛ-sammatāḥ
vasumān draviḍaḥ kratuḥ
jāmbavatyāḥ sutā hy ete
sāmbādyāḥ pitṛ-sammatāḥ
vīraś candro ’śvasenaś ca
citragur vegavān vṛṣaḥ
āmaḥ śaṅkur vasuḥ śrīmān
kuntir nāgnajiteḥ sutāḥ
citragur vegavān vṛṣaḥ
āmaḥ śaṅkur vasuḥ śrīmān
kuntir nāgnajiteḥ sutāḥ
śrutaḥ kavir vṛṣo vīraḥ
subāhur bhadra ekalaḥ
śāntir darśaḥ pūrṇamāsaḥ
kālindyāḥ somako ’varaḥ
subāhur bhadra ekalaḥ
śāntir darśaḥ pūrṇamāsaḥ
kālindyāḥ somako ’varaḥ
praghoṣo gātravān siṁho
balaḥ prabala ūrdhagaḥ
mādryāḥ putrā mahāśaktiḥ
saha ojo ’parājitaḥ
balaḥ prabala ūrdhagaḥ
mādryāḥ putrā mahāśaktiḥ
saha ojo ’parājitaḥ
vṛko harṣo ’nilo gṛdhro
vardhanonnāda eva ca
mahāṁsaḥ pāvano vahnir
mitravindātmajāḥ kṣudhiḥ
vardhanonnāda eva ca
mahāṁsaḥ pāvano vahnir
mitravindātmajāḥ kṣudhiḥ
saṅgrāmajid bṛhatsenaḥ
śūraḥ praharaṇo ’rijit
jayaḥ subhadro bhadrāyā
vāma āyuś ca satyakaḥ
śūraḥ praharaṇo ’rijit
jayaḥ subhadro bhadrāyā
vāma āyuś ca satyakaḥ
dīptimāṁs tāmrataptādyā
rohiṇyās tanayā hareḥ
pradyamnāc cāniruddho ’bhūd
rukmavatyāṁ mahā-balaḥ
putryāṁ tu rukmiṇo rājan
nāmnā bhojakaṭe pure
rohiṇyās tanayā hareḥ
pradyamnāc cāniruddho ’bhūd
rukmavatyāṁ mahā-balaḥ
putryāṁ tu rukmiṇo rājan
nāmnā bhojakaṭe pure
eteṣāṁ putra-pautrāś ca
babhūvuḥ koṭiśo nṛpa
mātaraḥ kṛṣṇa-jātīnāṁ
sahasrāṇi ca ṣoḍaśa
babhūvuḥ koṭiśo nṛpa
mātaraḥ kṛṣṇa-jātīnāṁ
sahasrāṇi ca ṣoḍaśa
śrī-rājovāca
kathaṁ rukmy arī-putrāya
prādād duhitaraṁ yudhi
kṛṣṇena paribhūtas taṁ
hantuṁ randhraṁ pratīkṣate
etad ākhyāhi me vidvan
dviṣor vaivāhikaṁ mithaḥ
kathaṁ rukmy arī-putrāya
prādād duhitaraṁ yudhi
kṛṣṇena paribhūtas taṁ
hantuṁ randhraṁ pratīkṣate
etad ākhyāhi me vidvan
dviṣor vaivāhikaṁ mithaḥ
anāgatam atītaṁ ca
vartamānam atīndriyam
viprakṛṣṭaṁ vyavahitaṁ
samyak paśyanti yoginaḥ
vartamānam atīndriyam
viprakṛṣṭaṁ vyavahitaṁ
samyak paśyanti yoginaḥ
śrī-śuka uvāca
vṛtaḥ svayaṁvare sākṣād
anaṇgo ’ṇga-yutas tayā
rājñaḥ sametān nirjitya
jahāraika-ratho yudhi
vṛtaḥ svayaṁvare sākṣād
anaṇgo ’ṇga-yutas tayā
rājñaḥ sametān nirjitya
jahāraika-ratho yudhi
yady apy anusmaran vairaṁ
rukmī kṛṣṇāvamānitaḥ
vyatarad bhāgineyāya
sutāṁ kurvan svasuḥ priyam
rukmī kṛṣṇāvamānitaḥ
vyatarad bhāgineyāya
sutāṁ kurvan svasuḥ priyam
rukmiṇyās tanayāṁ rājan
kṛtavarma-suto balī
upayeme viśālākṣīṁ
kanyāṁ cārumatīṁ kila
kṛtavarma-suto balī
upayeme viśālākṣīṁ
kanyāṁ cārumatīṁ kila
dauhitrāyāniruddhāya
pautrīṁ rukmy ādadād dhareḥ
rocanāṁ baddha-vairo ’pi
svasuḥ priya-cikīrṣayā
jānann adharmaṁ tad yaunaṁ
sneha-pāśānubandhanaḥ
pautrīṁ rukmy ādadād dhareḥ
rocanāṁ baddha-vairo ’pi
svasuḥ priya-cikīrṣayā
jānann adharmaṁ tad yaunaṁ
sneha-pāśānubandhanaḥ
tasminn abhyudaye rājan
rukmiṇī rāma-keśavau
puraṁ bhojakaṭaṁ jagmuḥ
sāmba-pradyumnakādayaḥ
rukmiṇī rāma-keśavau
puraṁ bhojakaṭaṁ jagmuḥ
sāmba-pradyumnakādayaḥ
tasmin nivṛtta udvāhe
kāliṅga-pramukhā nṛpāḥ
dṛptās te rukmiṇaṁ procur
balam akṣair vinirjaya
kāliṅga-pramukhā nṛpāḥ
dṛptās te rukmiṇaṁ procur
balam akṣair vinirjaya
anakṣa-jño hy ayaṁ rājann
api tad-vyasanaṁ mahat
ity ukto balam āhūya
tenākṣair rukmy adīvyata
api tad-vyasanaṁ mahat
ity ukto balam āhūya
tenākṣair rukmy adīvyata
śataṁ sahasram ayutaṁ
rāmas tatrādade paṇam
taṁ tu rukmy ajayat tatra
kāliṅgaḥ prāhasad balam
dantān sandarśayann uccair
nāmṛṣyat tad dhalāyudhaḥ
rāmas tatrādade paṇam
taṁ tu rukmy ajayat tatra
kāliṅgaḥ prāhasad balam
dantān sandarśayann uccair
nāmṛṣyat tad dhalāyudhaḥ
tato lakṣaṁ rukmy agṛhṇād
glahaṁ tatrājayad balaḥ
jitavān aham ity āha
rukmī kaitavam āśritaḥ
glahaṁ tatrājayad balaḥ
jitavān aham ity āha
rukmī kaitavam āśritaḥ
manyunā kṣubhitaḥ śrīmān
samudra iva parvaṇi
jātyāruṇākṣo ’ti-ruṣā
nyarbudaṁ glaham ādade
samudra iva parvaṇi
jātyāruṇākṣo ’ti-ruṣā
nyarbudaṁ glaham ādade
taṁ cāpi jitavān rāmo
dharmeṇa chalam āśritaḥ
rukmī jitaṁ mayātreme
vadantu prāśnikā iti
dharmeṇa chalam āśritaḥ
rukmī jitaṁ mayātreme
vadantu prāśnikā iti
tadābravīn nabho-vāṇī
balenaiva jito glahaḥ
dharmato vacanenaiva
rukmī vadati vai mṛṣā
balenaiva jito glahaḥ
dharmato vacanenaiva
rukmī vadati vai mṛṣā
tām anādṛtya vaidarbho
duṣṭa-rājanya-coditaḥ
saṅkarṣaṇaṁ parihasan
babhāṣe kāla-coditaḥ
duṣṭa-rājanya-coditaḥ
saṅkarṣaṇaṁ parihasan
babhāṣe kāla-coditaḥ
naivākṣa-kovidā yūyaṁ
gopālā vana-gocarāḥ
akṣair dīvyanti rājāno
bāṇaiś ca na bhavādṛśāḥ
gopālā vana-gocarāḥ
akṣair dīvyanti rājāno
bāṇaiś ca na bhavādṛśāḥ
rukmiṇaivam adhikṣipto
rājabhiś copahāsitaḥ
kruddhaḥ parigham udyamya
jaghne taṁ nṛmṇa-saṁsadi
rājabhiś copahāsitaḥ
kruddhaḥ parigham udyamya
jaghne taṁ nṛmṇa-saṁsadi
kaliṅga-rājaṁ tarasā
gṛhītvā daśame pade
dantān apātayat kruddho
yo ’hasad vivṛtair dvijaiḥ
gṛhītvā daśame pade
dantān apātayat kruddho
yo ’hasad vivṛtair dvijaiḥ
anye nirbhinna-bāhūru-
śiraso rudhirokṣitāḥ
rājāno dudravar bhītā
balena paṅghārditāḥ
śiraso rudhirokṣitāḥ
rājāno dudravar bhītā
balena paṅghārditāḥ
nihate rukmiṇi śyāle
nābravīt sādhv asādhu vā
rakmiṇī-balayo rājan
sneha-bhaṅga-bhayād dhariḥ
nābravīt sādhv asādhu vā
rakmiṇī-balayo rājan
sneha-bhaṅga-bhayād dhariḥ
tato ’niruddhaṁ saha sūryayā varaṁ
rathaṁ samāropya yayuḥ kuśasthalīm
rāmādayo bhojakaṭād daśārhāḥ
siddhākhilārthā madhusūdanāśrayāḥ
rathaṁ samāropya yayuḥ kuśasthalīm
rāmādayo bhojakaṭād daśārhāḥ
siddhākhilārthā madhusūdanāśrayāḥ