Lord Krishna

શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૬૩

(Srimad Bhagavatam Canto 10, Chapter 63 — The Battle with Bāṇa and Śiva's Fever in Gujarati)

Vyasa

Also known as apasyatam caniruddham tadbandhunam ca bharata

The Battle with Bāṇa and Śiva's Fever. Śrīmad Bhāgavatam Canto 10, Chapter 63 (The Life of Kṛṣṇa), 53 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

શ્રીશુક ઉવાચ
અપશ્યતાં ચાનિરુદ્ધં તદ્બન્ધૂનાં ચ ભારત ।
ચત્વારો વાર્ષિકા માસા વ્યતીયુરનુશોચતામ્ ॥ ૧ ॥
નારદાત્તદુપાકર્ણ્ય વાર્તાં બદ્ધસ્ય કર્મ ચ ।
પ્રયયુઃ શોણિતપુરં વૃષ્ણયઃ કૃષ્ણદૈવતાઃ ॥ ૨ ॥
પ્રદ્યુમ્નો યુયુધાનશ્ચ ગદઃ સામ્બોઽથ સારણઃ । નન્દોપનન્દભદ્રાદ્યા રામકૃષ્ણાનુવર્તિનઃ ॥ ૩ ॥
અક્ષૌહિણીભિર્દ્વાદશભિઃ સમેતાઃ સર્વતોદિશમ્ । રુરુધુર્બાણનગરં સમન્તાત્ સાત્વતર્ષભાઃ ॥ ૪ ॥
ભજ્યમાનપુરોદ્યાનપ્રાકારાટ્ટાલગોપુરમ્ ।
પ્રેક્ષમાણો રુષાવિષ્ટસ્તુલ્યસૈન્યોઽભિનિર્યયૌ ॥ ૫ ॥
બાણાર્થે ભગવાન્ રુદ્રઃ સસુતઃ પ્રમથૈર્વૃતઃ ।
આરુહ્ય નન્દિવૃષભં યુયુધે રામકૃષ્ણયોઃ ॥ ૬ ॥
આસીત્સુતુમુલં યુદ્ધમદ્ભુતં રોમહર્ષણમ્ ।
કૃષ્ણશઙ્કરયો રાજન્ પ્રદ્યુમ્નગુહયોરપિ ॥ ૭ ॥
કુમ્ભાણ્ડકૂપકર્ણાભ્યાં બલેન સહ સંયુગઃ ।
સામ્બસ્ય બાણપુત્રેણ બાણેન સહ સાત્યકેઃ ॥ ૮ ॥
બ્રહ્માદયઃ સુરાધીશા મુનયઃ સિદ્ધચારણાઃ ।
ગન્ધર્વાપ્સરસો યક્ષા વિમાનૈર્દ્રષ્ટુમાગમન્ ॥ ૯ ॥
શઙ્કરાનુચરાન્ શૌરિર્ભૂતપ્રમથગુહ્યકાન્ ।
ડાકિનીર્યાતુધાનાંશ્ચ વેતાલાન્ સવિનાયકાન્ ॥ ૧૦ ॥
પ્રેતમાતૃપિશાચાંશ્ચ કુષ્માણ્ડાન્ બ્રહ્મરાક્ષસાન્ ।
દ્રાવયામાસ તીક્ષ્ણાગ્રૈઃ શરૈઃ શાર્ઙ્ગધનુશ્ચ્યુતૈઃ ॥ ૧૧ ॥
પૃથગ્વિધાનિ પ્રાયુઙ્ક્ત પિણાક્યસ્ત્રાણિ શાર્ઙ્ગિણે ।
પ્રત્યસ્ત્રૈઃ શમયામાસ શાર્ઙ્ગપાણિરવિસ્મિતઃ ॥ ૧૨ ॥
બ્રહ્માસ્ત્રસ્ય ચ બ્રહ્માસ્ત્રં વાયવ્યસ્ય ચ પાર્વતમ્ ।
આગ્નેયસ્ય ચ પાર્જન્યં નૈજં પાશુપતસ્ય ચ ॥ ૧૩ ॥
મોહયિત્વા તુ ગિરિશં જૃમ્ભણાસ્ત્રેણ જૃમ્ભિતમ્ ।
બાણસ્ય પૃતનાં શૌરિર્જઘાનાસિગદેષુભિઃ ॥ ૧૪ ॥
સ્કન્દઃ પ્રદ્યુમ્નબાણૌઘૈરર્દ્યમાનઃ સમન્તતઃ ।
અસૃગ્ વિમુઞ્ચન્ ગાત્રેભ્યઃ શિખિનાપક્રમદ્ રણાત્ ॥ ૧૫ ॥
કુમ્ભાણ્ડકૂપકર્ણશ્ચ પેતતુર્મુષલાર્દિતૌ ।
દુદ્રુવુસ્તદનીકાનિ હતનાથાનિ સર્વતઃ ॥ ૧૬ ॥
વિશીર્યમાણં સ્વબલં દૃષ્ટ્વા બાણોઽત્યમર્ષિતઃ ।
કૃષ્ણમભ્યદ્રવત્ સઙ્ખ્યે રથી હિત્વૈવ સાત્યકિમ્ ॥ ૧૭ ॥
ધનૂંષ્યાકૃષ્ય યુગપદ્ બાણઃ પઞ્ચશતાનિ વૈ ।
એકૈકસ્મિન્ શરૌ દ્વૌ દ્વૌ સન્દધે રણદુર્મદઃ ॥ ૧૮ ॥
તાનિ ચિચ્છેદ ભગવાન્ ધનૂંષિ યુગપદ્ધરિઃ ।
સારથિં રથમશ્વાંશ્ચ હત્વા શઙ્ખમપૂરયત્ ॥ ૧૯ ॥
તન્માતા કોટરા નામ નગ્ના મક્તશિરોરુહા ।
પુરોઽવતસ્થે કૃષ્ણસ્ય પુત્રપ્રાણરિરક્ષયા ॥ ૨૦ ॥
તતસ્તિર્યઙ્મુખો નગ્નામનિરીક્ષન્ ગદાગ્રજઃ ।
બાણશ્ચ તાવદ્ વિરથશ્છિન્નધન્વાવિશત્ પુરમ્ ॥ ૨૧ ॥
વિદ્રાવિતે ભૂતગણે જ્વરસ્તુ ત્રિશિરાસ્ત્રીપાત્ ।
અભ્યધાવત દાશાર્હં દહન્નિવ દિશો દશ ॥ ૨૨ ॥
અથ નારાયણઃ દેવઃ તં દૃષ્ટ્વા વ્યસૃજજ્જ્વરમ્ ।
માહેશ્વરો વૈષ્ણવશ્ચ યુયુધાતે જ્વરાવુભૌ ॥ ૨૩ ॥
માહેશ્વરઃ સમાક્રન્દન્ વૈષ્ણવેન બલાર્દિતઃ ।
અલબ્ધ્વાભયમન્યત્ર ભીતો માહેશ્વરો જ્વરઃ ।
શરણાર્થી હૃષીકેશં તુષ્ટાવ પ્રયતાઞ્જલિઃ ॥ ૨૪ ॥
જ્વર ઉવાચ
નમામિ ત્વાનન્તશક્તિં પરેશં
સર્વાત્માનં કેવલં જ્ઞપ્તિમાત્રમ્ ।
વિશ્વોત્પત્તિસ્થાનસંરોધહેતું
યત્તદ્ બ્રહ્મ બ્રહ્મલિઙ્ગં પ્રશાન્તમ્ ॥ ૨૫ ॥
કાલો દૈવં કર્મ જીવઃ સ્વભાવો
દ્રવ્યં ક્ષેત્રં પ્રાણ આત્મા વિકારઃ ।
તત્સઙ્ઘાતો બીજરોહપ્રવાહ-
સ્ત્વન્માયૈષા તન્નિષેધં પ્રપદ્યે ॥ ૨૬ ॥
નાનાભાવૈર્લીલયૈવોપપન્નૈ-
ર્દેવાન્ સાધૂન્ લોકસેતૂન્ બિભર્ષિ ।
હંસ્યુન્માર્ગાન્ હિંસયા વર્તમાનાન્
જન્મૈતત્તે ભારહારાય ભૂમેઃ ॥ ૨૭ ॥
તપ્તોઽહં તે તેજસા દુઃસહેન
શાન્તોગ્રેણાત્યુલ્બણેન જ્વરેણ ।
તાવત્તાપો દેહિનાં તેઽઙ્ઘ્રિમૂલં
નો સેવેરન્ યાવદાશાનુબદ્ધાઃ ॥ ૨૮ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
ત્રિશિરસ્તે પ્રસન્નોઽસ્મિ વ્યેતુ તે મજ્જ્વરાદ્ ભયમ્ ।
યો નૌ સ્મરતિ સંવાદં તસ્ય ત્વન્ન ભવેદ્ ભયમ્ ॥ ૨૯ ॥
ઇત્યુક્તોઽચ્યુતમાનમ્ય ગતો માહેશ્વરો જ્વરઃ ।
બાણસ્તુ રથમારૂઢઃ પ્રાગાદ્યોત્સ્યન્ જનાર્દનમ્ ॥ ૩૦ ॥
તતો બાહુસહસ્રેણ નાનાયુધધરોઽસુરઃ ।
મુમોચ પરમક્રુદ્ધો બાણાંશ્ચક્રાયુધે નૃપ ॥ ૩૧ ॥
તસ્યાસ્યતોઽસ્ત્રાણ્યસકૃચ્ચક્રેણ ક્ષુરનેમિના ।
ચિચ્છેદ ભગવાન્ બાહૂન્ શાખા ઇવ વનસ્પતેઃ ॥ ૩૨ ॥
બાહુષુ છિદ્યમાનેષુ બાણસ્ય ભગવાન્ ભવઃ ।
ભક્તાનુકમ્પ્યુપવ્રજ્ય ચક્રાયુધમભાષત ॥ ૩૩ ॥
શ્રીરુદ્ર ઉવાચ
ત્વં હિ બ્રહ્મ પરં જ્યોતિર્ગૂઢં બ્રહ્મણિ વાઙ્મયે ।
યં પશ્યન્ત્યમલાત્માન આકાશમિવ કેવલમ્ ॥ ૩૪ ॥
નાભિર્નભોઽગ્નિર્મુખમમ્બુ રેતો
દ્યૌઃ શીર્ષમાશાઃ શ્રુતિરઙ્ઘ્રિરુર્વી ।
ચન્દ્રો મનો યસ્ય દૃગર્ક આત્મા
અહં સમુદ્રો જઠરં ભુજેન્દ્રઃ ॥ ૩૫ ॥
રોમાણિ યસ્યૌષધયોઽમ્બુવાહાઃ
કેશા વિરિઞ્ચો ધિષણા વિસર્ગઃ ।
પ્રજાપતિર્હૃદયં યસ્ય ધર્મઃ
સ વૈ ભવાન્ પુરુષો લોકકલ્પઃ ॥ ૩૬ ॥
તવાવતારોઽયમકુણ્ઠધામન્
ધર્મસ્ય ગુપ્ત્યૈ જગતો હિતાય ।
વયં ચ સર્વે ભવતાનુભાવિતા
વિભાવયામો ભુવનાનિ સપ્ત ॥ ૩૭ ॥
ત્વમેક આદ્યઃ પુરુષોઽદ્વિતીય-
સ્તુર્યઃ સ્વદૃગ્ ધેતુરહેતુરીશઃ ।
પ્રતીયસેઽથાપિ યથાવિકારં
સ્વમાયયા સર્વગુણપ્રસિદ્ધ્યૈ ॥ ૩૮ ॥
યથૈવ સૂર્યઃ પિહિતશ્છાયયા સ્વયા
છાયાં ચ રૂપાણિ ચ સઞ્ચકાસ્તિ ।
એવં ગુણેનાપિહિતો ગુણાંસ્ત્વ-
માત્મપ્રદીપો ગુણિનશ્ચ ભૂમન્ ॥ ૩૯ ॥
યન્માયામોહિતધિયઃ પુત્રદારગૃહાદિષુ ।
ઉન્મજ્જન્તિ નિમજ્જન્તિ પ્રસક્તા વૃજિનાર્ણવે ॥ ૪૦ ॥
દેવદત્તમિમં લબ્ધ્વા નૃલોકમજિતેન્દ્રિયઃ ।
યો નાદ્રિયેત ત્વત્પાદૌ સ શોચ્યો હ્યાત્મવઞ્ચકઃ ॥ ૪૧ ॥
યસ્ત્વાં વિસૃજતે મર્ત્ય આત્માનં પ્રિયમીશ્વરમ્ ।
વિપર્યયેન્દ્રિયાર્થાર્થં વિષમત્ત્યમૃતં ત્યજન્ ॥ ૪૨ ॥
અહં બ્રહ્માથ વિબુધા મુનયશ્ચામલાશયાઃ ।
સર્વાત્મના પ્રપન્નાસ્ત્વામાત્માનં પ્રેષ્ઠમીશ્વરમ્ ॥ ૪૩ ॥
તં ત્વા જગત્સ્થિત્યુદયાન્તહેતું
સમં પ્રશાન્તં સુહૃદાત્મદૈવમ્ ।
અનન્યમેકં જગદાત્મકેતં
ભવાપવર્ગાય ભજામ દેવમ્ ॥ ૪૪ ॥
અયં મમેષ્ટો દયિતોઽનુવર્તી
મયાભયં દત્તમમુષ્ય દેવ ।
સમ્પાદ્યતાં તદ્ ભવતઃ પ્રસાદો
યથા હિ તે દૈત્યપતૌ પ્રસાદઃ ॥ ૪૫ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ
યદાત્થ ભગવંસ્ત્વં નઃ કરવામ પ્રિયં તવ ।
ભવતો યદ્ વ્યવસિતં તન્મે સાધ્વનુમોદિતમ્ ॥ ૪૬ ॥
અવધ્યોઽયં મમાપ્યેષ વૈરોચનિસુતોઽસુરઃ ।
પ્રહ્રાદાય વરો દત્તો ન વધ્યો મે તવાન્વયઃ ॥ ૪૭ ॥
દર્પોપશમનાયાસ્ય પ્રવૃક્ણા બાહવો મયા ।
સૂદિતં ચ બલં ભૂરિ યચ્ચ ભારાયિતં ભુવઃ ॥ ૪૮ ॥
ચત્વારોઽસ્ય ભુજાઃ શિષ્ટા ભવિષ્યત્યજરામરઃ ।
પાર્ષદમુખ્યો ભવતો ન કુતશ્ચિદ્ભયોઽસુરઃ ॥ ૪૯ ॥
ઇતિ લબ્ધ્વાભયં કૃષ્ણં પ્રણમ્ય શિરસાસુરઃ ।
પ્રાદ્યુમ્નિં રથમારોપ્ય સવધ્વો સમુપાનયત્ ॥ ૫૦ ॥
અક્ષૌહિણ્યા પરિવૃતં સુવાસઃસમલઙ્કૃતમ્ ।
સપત્નીકં પુરસ્કૃત્ય યયૌ રુદ્રાનુમોદિતઃ ॥ ૫૧ ॥
સ્વરાજધાનીં સમલઙ્કૃતાં ધ્વજૈઃ
સતોરણૈરુક્ષિતમાર્ગચત્વરામ્ ।
વિવેશ શઙ્ખાનકદુન્દુભિસ્વનૈ-
રભ્યુદ્યતઃ પૌરસુહૃદ્દ્વિજાતિભિઃ ॥ ૫૨ ॥
ય એવં કૃષ્ણવિજયં શઙ્કરેણ ચ સંયુગમ્ ।
સંસ્મરેત્ પ્રાતરુત્થાય ન તસ્ય સ્યાત્ પરાજયઃ ॥ ૫૩ ॥

Explore More