శ్రీశుక ఉవాచ
అపశ్యతాం చానిరుద్ధం తద్బన్ధూనాం చ భారత ।
చత్వారో వార్షికా మాసా వ్యతీయురనుశోచతామ్ ॥ ౧ ॥
అపశ్యతాం చానిరుద్ధం తద్బన్ధూనాం చ భారత ।
చత్వారో వార్షికా మాసా వ్యతీయురనుశోచతామ్ ॥ ౧ ॥
నారదాత్తదుపాకర్ణ్య వార్తాం బద్ధస్య కర్మ చ ।
ప్రయయుః శోణితపురం వృష్ణయః కృష్ణదైవతాః ॥ ౨ ॥
ప్రయయుః శోణితపురం వృష్ణయః కృష్ణదైవతాః ॥ ౨ ॥
ప్రద్యుమ్నో యుయుధానశ్చ గదః సామ్బోఽథ సారణః । నన్దోపనన్దభద్రాద్యా రామకృష్ణానువర్తినః ॥ ౩ ॥
అక్షౌహిణీభిర్ద్వాదశభిః సమేతాః సర్వతోదిశమ్ । రురుధుర్బాణనగరం సమన్తాత్ సాత్వతర్షభాః ॥ ౪ ॥
భజ్యమానపురోద్యానప్రాకారాట్టాలగోపురమ్ ।
ప్రేక్షమాణో రుషావిష్టస్తుల్యసైన్యోఽభినిర్యయౌ ॥ ౫ ॥
ప్రేక్షమాణో రుషావిష్టస్తుల్యసైన్యోఽభినిర్యయౌ ॥ ౫ ॥
బాణార్థే భగవాన్ రుద్రః ససుతః ప్రమథైర్వృతః ।
ఆరుహ్య నన్దివృషభం యుయుధే రామకృష్ణయోః ॥ ౬ ॥
ఆరుహ్య నన్దివృషభం యుయుధే రామకృష్ణయోః ॥ ౬ ॥
ఆసీత్సుతుములం యుద్ధమద్భుతం రోమహర్షణమ్ ।
కృష్ణశఙ్కరయో రాజన్ ప్రద్యుమ్నగుహయోరపి ॥ ౭ ॥
కృష్ణశఙ్కరయో రాజన్ ప్రద్యుమ్నగుహయోరపి ॥ ౭ ॥
కుమ్భాణ్డకూపకర్ణాభ్యాం బలేన సహ సంయుగః ।
సామ్బస్య బాణపుత్రేణ బాణేన సహ సాత్యకేః ॥ ౮ ॥
సామ్బస్య బాణపుత్రేణ బాణేన సహ సాత్యకేః ॥ ౮ ॥
బ్రహ్మాదయః సురాధీశా మునయః సిద్ధచారణాః ।
గన్ధర్వాప్సరసో యక్షా విమానైర్ద్రష్టుమాగమన్ ॥ ౯ ॥
గన్ధర్వాప్సరసో యక్షా విమానైర్ద్రష్టుమాగమన్ ॥ ౯ ॥
శఙ్కరానుచరాన్ శౌరిర్భూతప్రమథగుహ్యకాన్ ।
డాకినీర్యాతుధానాంశ్చ వేతాలాన్ సవినాయకాన్ ॥ ౧౦ ॥
డాకినీర్యాతుధానాంశ్చ వేతాలాన్ సవినాయకాన్ ॥ ౧౦ ॥
ప్రేతమాతృపిశాచాంశ్చ కుష్మాణ్డాన్ బ్రహ్మరాక్షసాన్ ।
ద్రావయామాస తీక్ష్ణాగ్రైః శరైః శార్ఙ్గధనుశ్చ్యుతైః ॥ ౧౧ ॥
ద్రావయామాస తీక్ష్ణాగ్రైః శరైః శార్ఙ్గధనుశ్చ్యుతైః ॥ ౧౧ ॥
పృథగ్విధాని ప్రాయుఙ్క్త పిణాక్యస్త్రాణి శార్ఙ్గిణే ।
ప్రత్యస్త్రైః శమయామాస శార్ఙ్గపాణిరవిస్మితః ॥ ౧౨ ॥
ప్రత్యస్త్రైః శమయామాస శార్ఙ్గపాణిరవిస్మితః ॥ ౧౨ ॥
బ్రహ్మాస్త్రస్య చ బ్రహ్మాస్త్రం వాయవ్యస్య చ పార్వతమ్ ।
ఆగ్నేయస్య చ పార్జన్యం నైజం పాశుపతస్య చ ॥ ౧౩ ॥
ఆగ్నేయస్య చ పార్జన్యం నైజం పాశుపతస్య చ ॥ ౧౩ ॥
మోహయిత్వా తు గిరిశం జృమ్భణాస్త్రేణ జృమ్భితమ్ ।
బాణస్య పృతనాం శౌరిర్జఘానాసిగదేషుభిః ॥ ౧౪ ॥
బాణస్య పృతనాం శౌరిర్జఘానాసిగదేషుభిః ॥ ౧౪ ॥
స్కన్దః ప్రద్యుమ్నబాణౌఘైరర్ద్యమానః సమన్తతః ।
అసృగ్ విముఞ్చన్ గాత్రేభ్యః శిఖినాపక్రమద్ రణాత్ ॥ ౧౫ ॥
అసృగ్ విముఞ్చన్ గాత్రేభ్యః శిఖినాపక్రమద్ రణాత్ ॥ ౧౫ ॥
కుమ్భాణ్డకూపకర్ణశ్చ పేతతుర్ముషలార్దితౌ ।
దుద్రువుస్తదనీకాని హతనాథాని సర్వతః ॥ ౧౬ ॥
దుద్రువుస్తదనీకాని హతనాథాని సర్వతః ॥ ౧౬ ॥
విశీర్యమాణం స్వబలం దృష్ట్వా బాణోఽత్యమర్షితః ।
కృష్ణమభ్యద్రవత్ సఙ్ఖ్యే రథీ హిత్వైవ సాత్యకిమ్ ॥ ౧౭ ॥
కృష్ణమభ్యద్రవత్ సఙ్ఖ్యే రథీ హిత్వైవ సాత్యకిమ్ ॥ ౧౭ ॥
ధనూంష్యాకృష్య యుగపద్ బాణః పఞ్చశతాని వై ।
ఏకైకస్మిన్ శరౌ ద్వౌ ద్వౌ సన్దధే రణదుర్మదః ॥ ౧౮ ॥
ఏకైకస్మిన్ శరౌ ద్వౌ ద్వౌ సన్దధే రణదుర్మదః ॥ ౧౮ ॥
తాని చిచ్ఛేద భగవాన్ ధనూంషి యుగపద్ధరిః ।
సారథిం రథమశ్వాంశ్చ హత్వా శఙ్ఖమపూరయత్ ॥ ౧౯ ॥
సారథిం రథమశ్వాంశ్చ హత్వా శఙ్ఖమపూరయత్ ॥ ౧౯ ॥
తన్మాతా కోటరా నామ నగ్నా మక్తశిరోరుహా ।
పురోఽవతస్థే కృష్ణస్య పుత్రప్రాణరిరక్షయా ॥ ౨౦ ॥
పురోఽవతస్థే కృష్ణస్య పుత్రప్రాణరిరక్షయా ॥ ౨౦ ॥
తతస్తిర్యఙ్ముఖో నగ్నామనిరీక్షన్ గదాగ్రజః ।
బాణశ్చ తావద్ విరథశ్ఛిన్నధన్వావిశత్ పురమ్ ॥ ౨౧ ॥
బాణశ్చ తావద్ విరథశ్ఛిన్నధన్వావిశత్ పురమ్ ॥ ౨౧ ॥
విద్రావితే భూతగణే జ్వరస్తు త్రిశిరాస్త్రీపాత్ ।
అభ్యధావత దాశార్హం దహన్నివ దిశో దశ ॥ ౨౨ ॥
అభ్యధావత దాశార్హం దహన్నివ దిశో దశ ॥ ౨౨ ॥
అథ నారాయణః దేవః తం దృష్ట్వా వ్యసృజజ్జ్వరమ్ ।
మాహేశ్వరో వైష్ణవశ్చ యుయుధాతే జ్వరావుభౌ ॥ ౨౩ ॥
మాహేశ్వరో వైష్ణవశ్చ యుయుధాతే జ్వరావుభౌ ॥ ౨౩ ॥
మాహేశ్వరః సమాక్రన్దన్ వైష్ణవేన బలార్దితః ।
అలబ్ధ్వాభయమన్యత్ర భీతో మాహేశ్వరో జ్వరః ।
శరణార్థీ హృషీకేశం తుష్టావ ప్రయతాఞ్జలిః ॥ ౨౪ ॥
అలబ్ధ్వాభయమన్యత్ర భీతో మాహేశ్వరో జ్వరః ।
శరణార్థీ హృషీకేశం తుష్టావ ప్రయతాఞ్జలిః ॥ ౨౪ ॥
జ్వర ఉవాచ
నమామి త్వానన్తశక్తిం పరేశం
సర్వాత్మానం కేవలం జ్ఞప్తిమాత్రమ్ ।
విశ్వోత్పత్తిస్థానసంరోధహేతుం
యత్తద్ బ్రహ్మ బ్రహ్మలిఙ్గం ప్రశాన్తమ్ ॥ ౨౫ ॥
నమామి త్వానన్తశక్తిం పరేశం
సర్వాత్మానం కేవలం జ్ఞప్తిమాత్రమ్ ।
విశ్వోత్పత్తిస్థానసంరోధహేతుం
యత్తద్ బ్రహ్మ బ్రహ్మలిఙ్గం ప్రశాన్తమ్ ॥ ౨౫ ॥
కాలో దైవం కర్మ జీవః స్వభావో
ద్రవ్యం క్షేత్రం ప్రాణ ఆత్మా వికారః ।
తత్సఙ్ఘాతో బీజరోహప్రవాహ-
స్త్వన్మాయైషా తన్నిషేధం ప్రపద్యే ॥ ౨౬ ॥
ద్రవ్యం క్షేత్రం ప్రాణ ఆత్మా వికారః ।
తత్సఙ్ఘాతో బీజరోహప్రవాహ-
స్త్వన్మాయైషా తన్నిషేధం ప్రపద్యే ॥ ౨౬ ॥
నానాభావైర్లీలయైవోపపన్నై-
ర్దేవాన్ సాధూన్ లోకసేతూన్ బిభర్షి ।
హంస్యున్మార్గాన్ హింసయా వర్తమానాన్
జన్మైతత్తే భారహారాయ భూమేః ॥ ౨౭ ॥
ర్దేవాన్ సాధూన్ లోకసేతూన్ బిభర్షి ।
హంస్యున్మార్గాన్ హింసయా వర్తమానాన్
జన్మైతత్తే భారహారాయ భూమేః ॥ ౨౭ ॥
తప్తోఽహం తే తేజసా దుఃసహేన
శాన్తోగ్రేణాత్యుల్బణేన జ్వరేణ ।
తావత్తాపో దేహినాం తేఽఙ్ఘ్రిమూలం
నో సేవేరన్ యావదాశానుబద్ధాః ॥ ౨౮ ॥
శాన్తోగ్రేణాత్యుల్బణేన జ్వరేణ ।
తావత్తాపో దేహినాం తేఽఙ్ఘ్రిమూలం
నో సేవేరన్ యావదాశానుబద్ధాః ॥ ౨౮ ॥
శ్రీభగవానువాచ
త్రిశిరస్తే ప్రసన్నోఽస్మి వ్యేతు తే మజ్జ్వరాద్ భయమ్ ।
యో నౌ స్మరతి సంవాదం తస్య త్వన్న భవేద్ భయమ్ ॥ ౨౯ ॥
త్రిశిరస్తే ప్రసన్నోఽస్మి వ్యేతు తే మజ్జ్వరాద్ భయమ్ ।
యో నౌ స్మరతి సంవాదం తస్య త్వన్న భవేద్ భయమ్ ॥ ౨౯ ॥
ఇత్యుక్తోఽచ్యుతమానమ్య గతో మాహేశ్వరో జ్వరః ।
బాణస్తు రథమారూఢః ప్రాగాద్యోత్స్యన్ జనార్దనమ్ ॥ ౩౦ ॥
బాణస్తు రథమారూఢః ప్రాగాద్యోత్స్యన్ జనార్దనమ్ ॥ ౩౦ ॥
తతో బాహుసహస్రేణ నానాయుధధరోఽసురః ।
ముమోచ పరమక్రుద్ధో బాణాంశ్చక్రాయుధే నృప ॥ ౩౧ ॥
ముమోచ పరమక్రుద్ధో బాణాంశ్చక్రాయుధే నృప ॥ ౩౧ ॥
తస్యాస్యతోఽస్త్రాణ్యసకృచ్చక్రేణ క్షురనేమినా ।
చిచ్ఛేద భగవాన్ బాహూన్ శాఖా ఇవ వనస్పతేః ॥ ౩౨ ॥
చిచ్ఛేద భగవాన్ బాహూన్ శాఖా ఇవ వనస్పతేః ॥ ౩౨ ॥
బాహుషు ఛిద్యమానేషు బాణస్య భగవాన్ భవః ।
భక్తానుకమ్ప్యుపవ్రజ్య చక్రాయుధమభాషత ॥ ౩౩ ॥
భక్తానుకమ్ప్యుపవ్రజ్య చక్రాయుధమభాషత ॥ ౩౩ ॥
శ్రీరుద్ర ఉవాచ
త్వం హి బ్రహ్మ పరం జ్యోతిర్గూఢం బ్రహ్మణి వాఙ్మయే ।
యం పశ్యన్త్యమలాత్మాన ఆకాశమివ కేవలమ్ ॥ ౩౪ ॥
త్వం హి బ్రహ్మ పరం జ్యోతిర్గూఢం బ్రహ్మణి వాఙ్మయే ।
యం పశ్యన్త్యమలాత్మాన ఆకాశమివ కేవలమ్ ॥ ౩౪ ॥
నాభిర్నభోఽగ్నిర్ముఖమమ్బు రేతో
ద్యౌః శీర్షమాశాః శ్రుతిరఙ్ఘ్రిరుర్వీ ।
చన్ద్రో మనో యస్య దృగర్క ఆత్మా
అహం సముద్రో జఠరం భుజేన్ద్రః ॥ ౩౫ ॥
ద్యౌః శీర్షమాశాః శ్రుతిరఙ్ఘ్రిరుర్వీ ।
చన్ద్రో మనో యస్య దృగర్క ఆత్మా
అహం సముద్రో జఠరం భుజేన్ద్రః ॥ ౩౫ ॥
రోమాణి యస్యౌషధయోఽమ్బువాహాః
కేశా విరిఞ్చో ధిషణా విసర్గః ।
ప్రజాపతిర్హృదయం యస్య ధర్మః
స వై భవాన్ పురుషో లోకకల్పః ॥ ౩౬ ॥
కేశా విరిఞ్చో ధిషణా విసర్గః ।
ప్రజాపతిర్హృదయం యస్య ధర్మః
స వై భవాన్ పురుషో లోకకల్పః ॥ ౩౬ ॥
తవావతారోఽయమకుణ్ఠధామన్
ధర్మస్య గుప్త్యై జగతో హితాయ ।
వయం చ సర్వే భవతానుభావితా
విభావయామో భువనాని సప్త ॥ ౩౭ ॥
ధర్మస్య గుప్త్యై జగతో హితాయ ।
వయం చ సర్వే భవతానుభావితా
విభావయామో భువనాని సప్త ॥ ౩౭ ॥
త్వమేక ఆద్యః పురుషోఽద్వితీయ-
స్తుర్యః స్వదృగ్ ధేతురహేతురీశః ।
ప్రతీయసేఽథాపి యథావికారం
స్వమాయయా సర్వగుణప్రసిద్ధ్యై ॥ ౩౮ ॥
స్తుర్యః స్వదృగ్ ధేతురహేతురీశః ।
ప్రతీయసేఽథాపి యథావికారం
స్వమాయయా సర్వగుణప్రసిద్ధ్యై ॥ ౩౮ ॥
యథైవ సూర్యః పిహితశ్ఛాయయా స్వయా
ఛాయాం చ రూపాణి చ సఞ్చకాస్తి ।
ఏవం గుణేనాపిహితో గుణాంస్త్వ-
మాత్మప్రదీపో గుణినశ్చ భూమన్ ॥ ౩౯ ॥
ఛాయాం చ రూపాణి చ సఞ్చకాస్తి ।
ఏవం గుణేనాపిహితో గుణాంస్త్వ-
మాత్మప్రదీపో గుణినశ్చ భూమన్ ॥ ౩౯ ॥
యన్మాయామోహితధియః పుత్రదారగృహాదిషు ।
ఉన్మజ్జన్తి నిమజ్జన్తి ప్రసక్తా వృజినార్ణవే ॥ ౪౦ ॥
ఉన్మజ్జన్తి నిమజ్జన్తి ప్రసక్తా వృజినార్ణవే ॥ ౪౦ ॥
దేవదత్తమిమం లబ్ధ్వా నృలోకమజితేన్ద్రియః ।
యో నాద్రియేత త్వత్పాదౌ స శోచ్యో హ్యాత్మవఞ్చకః ॥ ౪౧ ॥
యో నాద్రియేత త్వత్పాదౌ స శోచ్యో హ్యాత్మవఞ్చకః ॥ ౪౧ ॥
యస్త్వాం విసృజతే మర్త్య ఆత్మానం ప్రియమీశ్వరమ్ ।
విపర్యయేన్ద్రియార్థార్థం విషమత్త్యమృతం త్యజన్ ॥ ౪౨ ॥
విపర్యయేన్ద్రియార్థార్థం విషమత్త్యమృతం త్యజన్ ॥ ౪౨ ॥
అహం బ్రహ్మాథ విబుధా మునయశ్చామలాశయాః ।
సర్వాత్మనా ప్రపన్నాస్త్వామాత్మానం ప్రేష్ఠమీశ్వరమ్ ॥ ౪౩ ॥
సర్వాత్మనా ప్రపన్నాస్త్వామాత్మానం ప్రేష్ఠమీశ్వరమ్ ॥ ౪౩ ॥
తం త్వా జగత్స్థిత్యుదయాన్తహేతుం
సమం ప్రశాన్తం సుహృదాత్మదైవమ్ ।
అనన్యమేకం జగదాత్మకేతం
భవాపవర్గాయ భజామ దేవమ్ ॥ ౪౪ ॥
సమం ప్రశాన్తం సుహృదాత్మదైవమ్ ।
అనన్యమేకం జగదాత్మకేతం
భవాపవర్గాయ భజామ దేవమ్ ॥ ౪౪ ॥
అయం మమేష్టో దయితోఽనువర్తీ
మయాభయం దత్తమముష్య దేవ ।
సమ్పాద్యతాం తద్ భవతః ప్రసాదో
యథా హి తే దైత్యపతౌ ప్రసాదః ॥ ౪౫ ॥
మయాభయం దత్తమముష్య దేవ ।
సమ్పాద్యతాం తద్ భవతః ప్రసాదో
యథా హి తే దైత్యపతౌ ప్రసాదః ॥ ౪౫ ॥
శ్రీభగవానువాచ
యదాత్థ భగవంస్త్వం నః కరవామ ప్రియం తవ ।
భవతో యద్ వ్యవసితం తన్మే సాధ్వనుమోదితమ్ ॥ ౪౬ ॥
యదాత్థ భగవంస్త్వం నః కరవామ ప్రియం తవ ।
భవతో యద్ వ్యవసితం తన్మే సాధ్వనుమోదితమ్ ॥ ౪౬ ॥
అవధ్యోఽయం మమాప్యేష వైరోచనిసుతోఽసురః ।
ప్రహ్రాదాయ వరో దత్తో న వధ్యో మే తవాన్వయః ॥ ౪౭ ॥
ప్రహ్రాదాయ వరో దత్తో న వధ్యో మే తవాన్వయః ॥ ౪౭ ॥
దర్పోపశమనాయాస్య ప్రవృక్ణా బాహవో మయా ।
సూదితం చ బలం భూరి యచ్చ భారాయితం భువః ॥ ౪౮ ॥
సూదితం చ బలం భూరి యచ్చ భారాయితం భువః ॥ ౪౮ ॥
చత్వారోఽస్య భుజాః శిష్టా భవిష్యత్యజరామరః ।
పార్షదముఖ్యో భవతో న కుతశ్చిద్భయోఽసురః ॥ ౪౯ ॥
పార్షదముఖ్యో భవతో న కుతశ్చిద్భయోఽసురః ॥ ౪౯ ॥
ఇతి లబ్ధ్వాభయం కృష్ణం ప్రణమ్య శిరసాసురః ।
ప్రాద్యుమ్నిం రథమారోప్య సవధ్వో సముపానయత్ ॥ ౫౦ ॥
ప్రాద్యుమ్నిం రథమారోప్య సవధ్వో సముపానయత్ ॥ ౫౦ ॥
అక్షౌహిణ్యా పరివృతం సువాసఃసమలఙ్కృతమ్ ।
సపత్నీకం పురస్కృత్య యయౌ రుద్రానుమోదితః ॥ ౫౧ ॥
సపత్నీకం పురస్కృత్య యయౌ రుద్రానుమోదితః ॥ ౫౧ ॥
స్వరాజధానీం సమలఙ్కృతాం ధ్వజైః
సతోరణైరుక్షితమార్గచత్వరామ్ ।
వివేశ శఙ్ఖానకదున్దుభిస్వనై-
రభ్యుద్యతః పౌరసుహృద్ద్విజాతిభిః ॥ ౫౨ ॥
సతోరణైరుక్షితమార్గచత్వరామ్ ।
వివేశ శఙ్ఖానకదున్దుభిస్వనై-
రభ్యుద్యతః పౌరసుహృద్ద్విజాతిభిః ॥ ౫౨ ॥
య ఏవం కృష్ణవిజయం శఙ్కరేణ చ సంయుగమ్ ।
సంస్మరేత్ ప్రాతరుత్థాయ న తస్య స్యాత్ పరాజయః ॥ ౫౩ ॥
సంస్మరేత్ ప్రాతరుత్థాయ న తస్య స్యాత్ పరాజయః ॥ ౫౩ ॥