શ્રીશુક ઉવાચ
બલભદ્રઃ કુરુશ્રેષ્ઠ ભગવાન્ રથમાસ્થિતઃ ।
સુહૃદ્દિદૃક્ષુરુત્કણ્ઠઃ પ્રયયૌ નન્દગોકુલમ્ ॥ ૧ ॥
બલભદ્રઃ કુરુશ્રેષ્ઠ ભગવાન્ રથમાસ્થિતઃ ।
સુહૃદ્દિદૃક્ષુરુત્કણ્ઠઃ પ્રયયૌ નન્દગોકુલમ્ ॥ ૧ ॥
પરિષ્વક્તશ્ચિરોત્કણ્ઠૈર્ગોપૈર્ગોપીભિરેવ ચ ।
રામોઽભિવાદ્ય પિતરાવાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ ॥ ૨ ॥
રામોઽભિવાદ્ય પિતરાવાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ ॥ ૨ ॥
ચિરં નઃ પાહિ દાશાર્હ સાનુજો જગદીશ્વરઃ ।
ઇત્યારોપ્યાઙ્કમાલિઙ્ગ્ય નેત્રૈઃ સિષિચતુર્જલૈઃ ॥ ૩ ॥
ઇત્યારોપ્યાઙ્કમાલિઙ્ગ્ય નેત્રૈઃ સિષિચતુર્જલૈઃ ॥ ૩ ॥
ગોપવૃદ્ધાંશ્ચ વિધિવદ્ યવિષ્ઠૈરભિવન્દિતઃ ।
યથાવયો યથાસખ્યં યથાસમ્બન્ધમાત્મનઃ ॥ ૪ ॥
યથાવયો યથાસખ્યં યથાસમ્બન્ધમાત્મનઃ ॥ ૪ ॥
સમુપેત્યાથ ગોપાલાન્ હાસ્યહસ્તગ્રહાદિભિઃ ।
વિશ્રાન્તં સુખમાસીનં પપ્રચ્છુઃ પર્યુપાગતાઃ ॥ ૫ ॥
વિશ્રાન્તં સુખમાસીનં પપ્રચ્છુઃ પર્યુપાગતાઃ ॥ ૫ ॥
પૃષ્ટાશ્ચાનામયં સ્વેષુ પ્રેમગદ્ગદયા ગિરા ।
કૃષ્ણે કમલપત્રાક્ષે સન્ન્યસ્તાખિલરાધસઃ ॥ ૬ ॥
કૃષ્ણે કમલપત્રાક્ષે સન્ન્યસ્તાખિલરાધસઃ ॥ ૬ ॥
કચ્ચિન્નો બાન્ધવા રામ સર્વે કુશલમાસતે ।
કચ્ચિત્ સ્મરથ નો રામ યૂયં દારસુતાન્વિતાઃ ॥ ૭ ॥
કચ્ચિત્ સ્મરથ નો રામ યૂયં દારસુતાન્વિતાઃ ॥ ૭ ॥
દિષ્ટ્યા કંસો હતઃ પાપો દિષ્ટ્યા મુક્તાઃ સુહૃજ્જનાઃ ।
નિહત્ય નિર્જિત્ય રિપૂન્ દિષ્ટ્યા દુર્ગં સમાશ્રિતાઃ ॥ ૮ ॥
નિહત્ય નિર્જિત્ય રિપૂન્ દિષ્ટ્યા દુર્ગં સમાશ્રિતાઃ ॥ ૮ ॥
ગોપ્યો હસન્ત્યઃ પપ્રચ્છૂ રામસન્દર્શનાદૃતાઃ ।
કચ્ચિદાસ્તે સુખં કૃષ્ણઃ પુરસ્ત્રીજનવલ્લભઃ ॥ ૯ ॥
કચ્ચિદાસ્તે સુખં કૃષ્ણઃ પુરસ્ત્રીજનવલ્લભઃ ॥ ૯ ॥
કચ્ચિત્ સ્મરતિ વા બન્ધૂન્ પિતરં માતરં ચ સઃ ।
અપ્યસૌ માતરં દ્રષ્ટું સકૃદપ્યાગમિષ્યતિ ।
અપિ વા સ્મરતેઽસ્માકમનુસેવાં મહાભુજઃ ॥ ૧૦ ॥
અપ્યસૌ માતરં દ્રષ્ટું સકૃદપ્યાગમિષ્યતિ ।
અપિ વા સ્મરતેઽસ્માકમનુસેવાં મહાભુજઃ ॥ ૧૦ ॥
માતરં પિતરં ભ્રાતૃન્ પતીન્ પુત્રાન્ સ્વસૃનપિ ।
યદર્થે જહિમ દાશાર્હ દુસ્ત્યજાન્ સ્વજનાન્ પ્રભો ॥ ૧૧ ॥
યદર્થે જહિમ દાશાર્હ દુસ્ત્યજાન્ સ્વજનાન્ પ્રભો ॥ ૧૧ ॥
તા નઃ સદ્યઃ પરિત્યજ્ય ગતઃ સઞ્છિન્નસૌહૃદઃ ।
કથં નુ તાદૃશં સ્ત્રીભિર્ન શ્રદ્ધીયેત ભાષિતમ્ ॥ ૧૨ ॥
કથં નુ તાદૃશં સ્ત્રીભિર્ન શ્રદ્ધીયેત ભાષિતમ્ ॥ ૧૨ ॥
કથં નુ ગૃહ્ણન્ત્યનવસ્થિતાત્મનો
વચઃ કૃતઘ્નસ્ય બુધાઃ પુરસ્ત્રિયઃ ।
ગૃહ્ણન્તિ વૈ ચિત્રકથસ્ય સુન્દર-
સ્મિતાવલોકોચ્છ્વસિતસ્મરાતુરાઃ ॥ ૧૩ ॥
વચઃ કૃતઘ્નસ્ય બુધાઃ પુરસ્ત્રિયઃ ।
ગૃહ્ણન્તિ વૈ ચિત્રકથસ્ય સુન્દર-
સ્મિતાવલોકોચ્છ્વસિતસ્મરાતુરાઃ ॥ ૧૩ ॥
કિં નસ્તત્કથયા ગોપ્યઃ કથાઃ કથયતાપરાઃ ।
યાત્યસ્માભિર્વિના કાલો યદિ તસ્ય તથૈવ નઃ ॥ ૧૪ ॥
યાત્યસ્માભિર્વિના કાલો યદિ તસ્ય તથૈવ નઃ ॥ ૧૪ ॥
ઇતિ પ્રહસિતં શૌરેર્જલ્પિતં ચારુ વીક્ષિતમ્ ।
ગતિં પ્રેમપરિષ્વઙ્ગં સ્મરન્ત્યો રુરુદુઃ સ્ત્રિયઃ ॥ ૧૫ ॥
ગતિં પ્રેમપરિષ્વઙ્ગં સ્મરન્ત્યો રુરુદુઃ સ્ત્રિયઃ ॥ ૧૫ ॥
સઙ્કર્ષણસ્તાઃ કૃષ્ણસ્ય સન્દેશૈર્હૃદયંગમૈઃ ।
સાન્ત્વયામાસ ભગવાન્ નાનાનુનયકોવિદઃ ॥ ૧૬ ॥
સાન્ત્વયામાસ ભગવાન્ નાનાનુનયકોવિદઃ ॥ ૧૬ ॥
દ્વૌ માસૌ તત્ર ચાવાત્સીન્મધું માધવમેવ ચ ।
રામઃ ક્ષપાસુ ભગવાન્ ગોપીનાં રતિમાવહન્ ॥ ૧૭ ॥
રામઃ ક્ષપાસુ ભગવાન્ ગોપીનાં રતિમાવહન્ ॥ ૧૭ ॥
પૂર્ણચન્દ્રકલામૃષ્ટે કૌમુદીગન્ધવાયુના ।
યમુનોપવને રેમે સેવિતે સ્ત્રીગણૈર્વૃતઃ ॥ ૧૮ ॥
યમુનોપવને રેમે સેવિતે સ્ત્રીગણૈર્વૃતઃ ॥ ૧૮ ॥
વરુણપ્રેષિતા દેવી વારુણી વૃક્ષકોટરાત્ ।
પતન્તી તદ્ વનં સર્વં સ્વગન્ધેનાધ્યવાસયત્ ॥ ૧૯ ॥
પતન્તી તદ્ વનં સર્વં સ્વગન્ધેનાધ્યવાસયત્ ॥ ૧૯ ॥
તં ગન્ધં મધુધારાયા વાયુનોપહૃતં બલઃ ।
આઘ્રાયોપગતસ્તત્ર લલનાભિઃ સમં પપૌ ॥ ૨૦ ॥
આઘ્રાયોપગતસ્તત્ર લલનાભિઃ સમં પપૌ ॥ ૨૦ ॥
ઉપગીયમાનો ગન્ધર્વૈર્વનિતાશોભિમણ્ડલે ।
રેમે કરેણુયૂથેશો માહેન્દ્ર ઇવ વારણઃ ॥ ૨૧ ॥
રેમે કરેણુયૂથેશો માહેન્દ્ર ઇવ વારણઃ ॥ ૨૧ ॥
નેદુર્દુન્દુભયો વ્યોમ્નિ વવૃષુઃ કુસુમૈર્મુદા ।
ગન્ધર્વા મુનયો રામં તદ્વીર્યૈરીડિરે તદા ॥ ૨૨ ॥
ગન્ધર્વા મુનયો રામં તદ્વીર્યૈરીડિરે તદા ॥ ૨૨ ॥
ઉપગીયમાનચરિતો વનિતાભિર્હલાયુધઃ ।
વનેષુ વ્યચરત્ ક્ષીવો મદવિહ્વલલોચનઃ ॥ ૨૩ ॥
વનેષુ વ્યચરત્ ક્ષીવો મદવિહ્વલલોચનઃ ॥ ૨૩ ॥
સ્રગ્વ્યેકકુણ્ડલો મત્તો વૈજયન્ત્યા ચ માલયા ।
બિભ્રત્ સ્મિતમુખામ્ભોજં સ્વેદપ્રાલેયભૂષિતમ્ ।
સ આજુહાવ યમુનાં જલક્રીડાર્થમીશ્વરઃ ॥ ૨૪ ॥
બિભ્રત્ સ્મિતમુખામ્ભોજં સ્વેદપ્રાલેયભૂષિતમ્ ।
સ આજુહાવ યમુનાં જલક્રીડાર્થમીશ્વરઃ ॥ ૨૪ ॥
નિજં વાક્યમનાદૃત્ય મત્ત ઇત્યાપગાં બલઃ ।
અનાગતાં હલાગ્રેણ કુપિતો વિચકર્ષ હ ॥ ૨૫ ॥
અનાગતાં હલાગ્રેણ કુપિતો વિચકર્ષ હ ॥ ૨૫ ॥
પાપે ત્વં મામવજ્ઞાય યન્નાયાસિ મયાહુતા ।
નેષ્યે ત્વાં લાઙ્ગલાગ્રેણ શતધા કામચારિણીમ્ ॥ ૨૬ ॥
નેષ્યે ત્વાં લાઙ્ગલાગ્રેણ શતધા કામચારિણીમ્ ॥ ૨૬ ॥
એવં નિર્ભર્ત્સિતા ભીતા યમુના યદુનન્દનમ્ ।
ઉવાચચકિતા વાચં પતિતા પાદયોર્નૃપ ॥ ૨૭ ॥
ઉવાચચકિતા વાચં પતિતા પાદયોર્નૃપ ॥ ૨૭ ॥
રામ રામ મહાબાહો ન જાને તવ વિક્રમમ્ ।
યસ્યૈકાંશેન વિધૃતા જગતી જગતઃ પતે ॥ ૨૮ ॥
યસ્યૈકાંશેન વિધૃતા જગતી જગતઃ પતે ॥ ૨૮ ॥
પરં ભાવં ભગવતો ભગવન્ મામજાનતીમ્ ।
મોક્તુમર્હસિ વિશ્વાત્મન્ પ્રપન્નાં ભક્તવત્સલ ॥ ૨૯ ॥
મોક્તુમર્હસિ વિશ્વાત્મન્ પ્રપન્નાં ભક્તવત્સલ ॥ ૨૯ ॥
તતો વ્યમુઞ્ચદ્ યમુનાં યાચિતો ભગવાન્ બલઃ ।
વિજગાહ જલં સ્ત્રીભિઃ કરેણુભિરિવેભરાટ્ ॥ ૩૦ ॥
વિજગાહ જલં સ્ત્રીભિઃ કરેણુભિરિવેભરાટ્ ॥ ૩૦ ॥
કામં વિહૃત્ય સલિલાદુત્તીર્ણાયાસીતામ્બરે ।
ભૂષણાનિ મહાર્હાણિ દદૌ કાન્તિઃ શુભાં સ્રજમ્ ॥ ૩૧ ॥
ભૂષણાનિ મહાર્હાણિ દદૌ કાન્તિઃ શુભાં સ્રજમ્ ॥ ૩૧ ॥
વસિત્વા વાસસી નીલે માલામામુચ્ય કાઞ્ચનીમ્ ।
રેયે સ્વલઙ્કૃતો લિપ્તો માહેન્દ્ર ઇવ વારણઃ ॥ ૩૨ ॥
રેયે સ્વલઙ્કૃતો લિપ્તો માહેન્દ્ર ઇવ વારણઃ ॥ ૩૨ ॥
અદ્યાપિ દૃશ્યતે રાજન્ યમુનાકૃષ્ટવર્ત્મના ।
બલસ્યાનન્તવીર્યસ્ય વીર્યં સૂચયતીવ હિ ॥ ૩૩ ॥
બલસ્યાનન્તવીર્યસ્ય વીર્યં સૂચયતીવ હિ ॥ ૩૩ ॥
એવં સર્વા નિશા યાતા એકેવ રમતો વ્રજે ।
રામસ્યાક્ષિપ્તચિત્તસ્ય માધુર્યૈર્વ્રજયોષિતામ્ ॥ ૩૪ ॥
રામસ્યાક્ષિપ્તચિત્તસ્ય માધુર્યૈર્વ્રજયોષિતામ્ ॥ ૩૪ ॥