ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ବଲଭଦ୍ରଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗଵାନ୍ ରଥମାସ୍ଥିତଃ ।
ସୁହୃଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷୁରୁତ୍କଣ୍ଠଃ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲମ୍ ॥ ୧ ॥
ବଲଭଦ୍ରଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗଵାନ୍ ରଥମାସ୍ଥିତଃ ।
ସୁହୃଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷୁରୁତ୍କଣ୍ଠଃ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲମ୍ ॥ ୧ ॥
ପରିଷ୍ଵକ୍ତଶ୍ଚିରୋତ୍କଣ୍ଠୈର୍ଗୋପୈର୍ଗୋପୀଭିରେଵ ଚ ।
ରାମୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ପିତରାଵାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତଃ ॥ ୨ ॥
ରାମୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ପିତରାଵାଶୀର୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତଃ ॥ ୨ ॥
ଚିରଂ ନଃ ପାହି ଦାଶାର୍ହ ସାନୁଜୋ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ ।
ଇତ୍ଯାରୋପ୍ଯାଙ୍କମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ନେତ୍ରୈଃ ସିଷିଚତୁର୍ଜଲୈଃ ॥ ୩ ॥
ଇତ୍ଯାରୋପ୍ଯାଙ୍କମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ନେତ୍ରୈଃ ସିଷିଚତୁର୍ଜଲୈଃ ॥ ୩ ॥
ଗୋପଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ଵିଧିଵଦ୍ ଯଵିଷ୍ଠୈରଭିଵନ୍ଦିତଃ ।
ଯଥାଵଯୋ ଯଥାସଖ୍ଯଂ ଯଥାସମ୍ବନ୍ଧମାତ୍ମନଃ ॥ ୪ ॥
ଯଥାଵଯୋ ଯଥାସଖ୍ଯଂ ଯଥାସମ୍ବନ୍ଧମାତ୍ମନଃ ॥ ୪ ॥
ସମୁପେତ୍ଯାଥ ଗୋପାଲାନ୍ ହାସ୍ଯହସ୍ତଗ୍ରହାଦିଭିଃ ।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ସୁଖମାସୀନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ପର୍ଯୁପାଗତାଃ ॥ ୫ ॥
ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ସୁଖମାସୀନଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ପର୍ଯୁପାଗତାଃ ॥ ୫ ॥
ପୃଷ୍ଟାଶ୍ଚାନାମଯଂ ସ୍ଵେଷୁ ପ୍ରେମଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ।
କୃଷ୍ଣେ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷେ ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତାଖିଲରାଧସଃ ॥ ୬ ॥
କୃଷ୍ଣେ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷେ ସନ୍ନ୍ଯସ୍ତାଖିଲରାଧସଃ ॥ ୬ ॥
କଚ୍ଚିନ୍ନୋ ବାନ୍ଧଵା ରାମ ସର୍ଵେ କୁଶଲମାସତେ ।
କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ମରଥ ନୋ ରାମ ଯୂଯଂ ଦାରସୁତାନ୍ଵିତାଃ ॥ ୭ ॥
କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ମରଥ ନୋ ରାମ ଯୂଯଂ ଦାରସୁତାନ୍ଵିତାଃ ॥ ୭ ॥
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କଂସୋ ହତଃ ପାପୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମୁକ୍ତାଃ ସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ।
ନିହତ୍ଯ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ରିପୂନ୍ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦୁର୍ଗଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ୮ ॥
ନିହତ୍ଯ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ରିପୂନ୍ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦୁର୍ଗଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ ॥ ୮ ॥
ଗୋପ୍ଯୋ ହସନ୍ତ୍ଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୂ ରାମସନ୍ଦର୍ଶନାଦୃତାଃ ।
କଚ୍ଚିଦାସ୍ତେ ସୁଖଂ କୃଷ୍ଣଃ ପୁରସ୍ତ୍ରୀଜନଵଲ୍ଲଭଃ ॥ ୯ ॥
କଚ୍ଚିଦାସ୍ତେ ସୁଖଂ କୃଷ୍ଣଃ ପୁରସ୍ତ୍ରୀଜନଵଲ୍ଲଭଃ ॥ ୯ ॥
କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ମରତି ଵା ବନ୍ଧୂନ୍ ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ସଃ ।
ଅପ୍ଯସୌ ମାତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସକୃଦପ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି ।
ଅପି ଵା ସ୍ମରତେଽସ୍ମାକମନୁସେଵାଂ ମହାଭୁଜଃ ॥ ୧୦ ॥
ଅପ୍ଯସୌ ମାତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସକୃଦପ୍ଯାଗମିଷ୍ଯତି ।
ଅପି ଵା ସ୍ମରତେଽସ୍ମାକମନୁସେଵାଂ ମହାଭୁଜଃ ॥ ୧୦ ॥
ମାତରଂ ପିତରଂ ଭ୍ରାତୃନ୍ ପତୀନ୍ ପୁତ୍ରାନ୍ ସ୍ଵସୃନପି ।
ଯଦର୍ଥେ ଜହିମ ଦାଶାର୍ହ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍ ସ୍ଵଜନାନ୍ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୧ ॥
ଯଦର୍ଥେ ଜହିମ ଦାଶାର୍ହ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍ ସ୍ଵଜନାନ୍ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୧ ॥
ତା ନଃ ସଦ୍ଯଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗତଃ ସଞ୍ଛିନ୍ନସୌହୃଦଃ ।
କଥଂ ନୁ ତାଦୃଶଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧୀଯେତ ଭାଷିତମ୍ ॥ ୧୨ ॥
କଥଂ ନୁ ତାଦୃଶଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନ ଶ୍ରଦ୍ଧୀଯେତ ଭାଷିତମ୍ ॥ ୧୨ ॥
କଥଂ ନୁ ଗୃହ୍ଣନ୍ତ୍ଯନଵସ୍ଥିତାତ୍ମନୋ
ଵଚଃ କୃତଘ୍ନସ୍ଯ ବୁଧାଃ ପୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ।
ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଵୈ ଚିତ୍ରକଥସ୍ଯ ସୁନ୍ଦର-
ସ୍ମିତାଵଲୋକୋଚ୍ଛ୍ଵସିତସ୍ମରାତୁରାଃ ॥ ୧୩ ॥
ଵଚଃ କୃତଘ୍ନସ୍ଯ ବୁଧାଃ ପୁରସ୍ତ୍ରିଯଃ ।
ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଵୈ ଚିତ୍ରକଥସ୍ଯ ସୁନ୍ଦର-
ସ୍ମିତାଵଲୋକୋଚ୍ଛ୍ଵସିତସ୍ମରାତୁରାଃ ॥ ୧୩ ॥
କିଂ ନସ୍ତତ୍କଥଯା ଗୋପ୍ଯଃ କଥାଃ କଥଯତାପରାଃ ।
ଯାତ୍ଯସ୍ମାଭିର୍ଵିନା କାଲୋ ଯଦି ତସ୍ଯ ତଥୈଵ ନଃ ॥ ୧୪ ॥
ଯାତ୍ଯସ୍ମାଭିର୍ଵିନା କାଲୋ ଯଦି ତସ୍ଯ ତଥୈଵ ନଃ ॥ ୧୪ ॥
ଇତି ପ୍ରହସିତଂ ଶୌରେର୍ଜଲ୍ପିତଂ ଚାରୁ ଵୀକ୍ଷିତମ୍ ।
ଗତିଂ ପ୍ରେମପରିଷ୍ଵଙ୍ଗଂ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯୋ ରୁରୁଦୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୧୫ ॥
ଗତିଂ ପ୍ରେମପରିଷ୍ଵଙ୍ଗଂ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯୋ ରୁରୁଦୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୧୫ ॥
ସଙ୍କର୍ଷଣସ୍ତାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସନ୍ଦେଶୈର୍ହୃଦଯଂଗମୈଃ ।
ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ଭଗଵାନ୍ ନାନାନୁନଯକୋଵିଦଃ ॥ ୧୬ ॥
ସାନ୍ତ୍ଵଯାମାସ ଭଗଵାନ୍ ନାନାନୁନଯକୋଵିଦଃ ॥ ୧୬ ॥
ଦ୍ଵୌ ମାସୌ ତତ୍ର ଚାଵାତ୍ସୀନ୍ମଧୁଂ ମାଧଵମେଵ ଚ ।
ରାମଃ କ୍ଷପାସୁ ଭଗଵାନ୍ ଗୋପୀନାଂ ରତିମାଵହନ୍ ॥ ୧୭ ॥
ରାମଃ କ୍ଷପାସୁ ଭଗଵାନ୍ ଗୋପୀନାଂ ରତିମାଵହନ୍ ॥ ୧୭ ॥
ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରକଲାମୃଷ୍ଟେ କୌମୁଦୀଗନ୍ଧଵାଯୁନା ।
ଯମୁନୋପଵନେ ରେମେ ସେଵିତେ ସ୍ତ୍ରୀଗଣୈର୍ଵୃତଃ ॥ ୧୮ ॥
ଯମୁନୋପଵନେ ରେମେ ସେଵିତେ ସ୍ତ୍ରୀଗଣୈର୍ଵୃତଃ ॥ ୧୮ ॥
ଵରୁଣପ୍ରେଷିତା ଦେଵୀ ଵାରୁଣୀ ଵୃକ୍ଷକୋଟରାତ୍ ।
ପତନ୍ତୀ ତଦ୍ ଵନଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଗନ୍ଧେନାଧ୍ଯଵାସଯତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ପତନ୍ତୀ ତଦ୍ ଵନଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଗନ୍ଧେନାଧ୍ଯଵାସଯତ୍ ॥ ୧୯ ॥
ତଂ ଗନ୍ଧଂ ମଧୁଧାରାଯା ଵାଯୁନୋପହୃତଂ ବଲଃ ।
ଆଘ୍ରାଯୋପଗତସ୍ତତ୍ର ଲଲନାଭିଃ ସମଂ ପପୌ ॥ ୨୦ ॥
ଆଘ୍ରାଯୋପଗତସ୍ତତ୍ର ଲଲନାଭିଃ ସମଂ ପପୌ ॥ ୨୦ ॥
ଉପଗୀଯମାନୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ଵନିତାଶୋଭିମଣ୍ଡଲେ ।
ରେମେ କରେଣୁଯୂଥେଶୋ ମାହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵାରଣଃ ॥ ୨୧ ॥
ରେମେ କରେଣୁଯୂଥେଶୋ ମାହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵାରଣଃ ॥ ୨୧ ॥
ନେଦୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵଵୃଷୁଃ କୁସୁମୈର୍ମୁଦା ।
ଗନ୍ଧର୍ଵା ମୁନଯୋ ରାମଂ ତଦ୍ଵୀର୍ଯୈରୀଡିରେ ତଦା ॥ ୨୨ ॥
ଗନ୍ଧର୍ଵା ମୁନଯୋ ରାମଂ ତଦ୍ଵୀର୍ଯୈରୀଡିରେ ତଦା ॥ ୨୨ ॥
ଉପଗୀଯମାନଚରିତୋ ଵନିତାଭିର୍ହଲାଯୁଧଃ ।
ଵନେଷୁ ଵ୍ଯଚରତ୍ କ୍ଷୀଵୋ ମଦଵିହ୍ଵଲଲୋଚନଃ ॥ ୨୩ ॥
ଵନେଷୁ ଵ୍ଯଚରତ୍ କ୍ଷୀଵୋ ମଦଵିହ୍ଵଲଲୋଚନଃ ॥ ୨୩ ॥
ସ୍ରଗ୍ଵ୍ଯେକକୁଣ୍ଡଲୋ ମତ୍ତୋ ଵୈଜଯନ୍ତ୍ଯା ଚ ମାଲଯା ।
ବିଭ୍ରତ୍ ସ୍ମିତମୁଖାମ୍ଭୋଜଂ ସ୍ଵେଦପ୍ରାଲେଯଭୂଷିତମ୍ ।
ସ ଆଜୁହାଵ ଯମୁନାଂ ଜଲକ୍ରୀଡାର୍ଥମୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୨୪ ॥
ବିଭ୍ରତ୍ ସ୍ମିତମୁଖାମ୍ଭୋଜଂ ସ୍ଵେଦପ୍ରାଲେଯଭୂଷିତମ୍ ।
ସ ଆଜୁହାଵ ଯମୁନାଂ ଜଲକ୍ରୀଡାର୍ଥମୀଶ୍ଵରଃ ॥ ୨୪ ॥
ନିଜଂ ଵାକ୍ଯମନାଦୃତ୍ଯ ମତ୍ତ ଇତ୍ଯାପଗାଂ ବଲଃ ।
ଅନାଗତାଂ ହଲାଗ୍ରେଣ କୁପିତୋ ଵିଚକର୍ଷ ହ ॥ ୨୫ ॥
ଅନାଗତାଂ ହଲାଗ୍ରେଣ କୁପିତୋ ଵିଚକର୍ଷ ହ ॥ ୨୫ ॥
ପାପେ ତ୍ଵଂ ମାମଵଜ୍ଞାଯ ଯନ୍ନାଯାସି ମଯାହୁତା ।
ନେଷ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଲାଙ୍ଗଲାଗ୍ରେଣ ଶତଧା କାମଚାରିଣୀମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ନେଷ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଲାଙ୍ଗଲାଗ୍ରେଣ ଶତଧା କାମଚାରିଣୀମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଏଵଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତା ଭୀତା ଯମୁନା ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍ ।
ଉଵାଚଚକିତା ଵାଚଂ ପତିତା ପାଦଯୋର୍ନୃପ ॥ ୨୭ ॥
ଉଵାଚଚକିତା ଵାଚଂ ପତିତା ପାଦଯୋର୍ନୃପ ॥ ୨୭ ॥
ରାମ ରାମ ମହାବାହୋ ନ ଜାନେ ତଵ ଵିକ୍ରମମ୍ ।
ଯସ୍ଯୈକାଂଶେନ ଵିଧୃତା ଜଗତୀ ଜଗତଃ ପତେ ॥ ୨୮ ॥
ଯସ୍ଯୈକାଂଶେନ ଵିଧୃତା ଜଗତୀ ଜଗତଃ ପତେ ॥ ୨୮ ॥
ପରଂ ଭାଵଂ ଭଗଵତୋ ଭଗଵନ୍ ମାମଜାନତୀମ୍ ।
ମୋକ୍ତୁମର୍ହସି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ ପ୍ରପନ୍ନାଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ॥ ୨୯ ॥
ମୋକ୍ତୁମର୍ହସି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନ୍ ପ୍ରପନ୍ନାଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ ॥ ୨୯ ॥
ତତୋ ଵ୍ଯମୁଞ୍ଚଦ୍ ଯମୁନାଂ ଯାଚିତୋ ଭଗଵାନ୍ ବଲଃ ।
ଵିଜଗାହ ଜଲଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କରେଣୁଭିରିଵେଭରାଟ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଵିଜଗାହ ଜଲଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ କରେଣୁଭିରିଵେଭରାଟ୍ ॥ ୩୦ ॥
କାମଂ ଵିହୃତ୍ଯ ସଲିଲାଦୁତ୍ତୀର୍ଣାଯାସୀତାମ୍ବରେ ।
ଭୂଷଣାନି ମହାର୍ହାଣି ଦଦୌ କାନ୍ତିଃ ଶୁଭାଂ ସ୍ରଜମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଭୂଷଣାନି ମହାର୍ହାଣି ଦଦୌ କାନ୍ତିଃ ଶୁଭାଂ ସ୍ରଜମ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଵସିତ୍ଵା ଵାସସୀ ନୀଲେ ମାଲାମାମୁଚ୍ଯ କାଞ୍ଚନୀମ୍ ।
ରେଯେ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତୋ ଲିପ୍ତୋ ମାହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵାରଣଃ ॥ ୩୨ ॥
ରେଯେ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତୋ ଲିପ୍ତୋ ମାହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଵାରଣଃ ॥ ୩୨ ॥
ଅଦ୍ଯାପି ଦୃଶ୍ଯତେ ରାଜନ୍ ଯମୁନାକୃଷ୍ଟଵର୍ତ୍ମନା ।
ବଲସ୍ଯାନନ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସୂଚଯତୀଵ ହି ॥ ୩୩ ॥
ବଲସ୍ଯାନନ୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସୂଚଯତୀଵ ହି ॥ ୩୩ ॥
ଏଵଂ ସର୍ଵା ନିଶା ଯାତା ଏକେଵ ରମତୋ ଵ୍ରଜେ ।
ରାମସ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ମାଧୁର୍ଯୈର୍ଵ୍ରଜଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ରାମସ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ତଚିତ୍ତସ୍ଯ ମାଧୁର୍ଯୈର୍ଵ୍ରଜଯୋଷିତାମ୍ ॥ ୩୪ ॥