ശ്രീശുക ഉവാച
ബലഭദ്രഃ കുരുശ്രേഷ്ഠ ഭഗവാന് രഥമാസ്ഥിതഃ ।
സുഹൃദ്ദിദൃക്ഷുരുത്കണ്ഠഃ പ്രയയൌ നന്ദഗോകുലമ് ॥ ൧ ॥
ബലഭദ്രഃ കുരുശ്രേഷ്ഠ ഭഗവാന് രഥമാസ്ഥിതഃ ।
സുഹൃദ്ദിദൃക്ഷുരുത്കണ്ഠഃ പ്രയയൌ നന്ദഗോകുലമ് ॥ ൧ ॥
പരിഷ്വക്തശ്ചിരോത്കണ്ഠൈര്ഗോപൈര്ഗോപീഭിരേവ ച ।
രാമോഽഭിവാദ്യ പിതരാവാശീര്ഭിരഭിനന്ദിതഃ ॥ ൨ ॥
രാമോഽഭിവാദ്യ പിതരാവാശീര്ഭിരഭിനന്ദിതഃ ॥ ൨ ॥
ചിരം നഃ പാഹി ദാശാര്ഹ സാനുജോ ജഗദീശ്വരഃ ।
ഇത്യാരോപ്യാങ്കമാലിങ്ഗ്യ നേത്രൈഃ സിഷിചതുര്ജലൈഃ ॥ ൩ ॥
ഇത്യാരോപ്യാങ്കമാലിങ്ഗ്യ നേത്രൈഃ സിഷിചതുര്ജലൈഃ ॥ ൩ ॥
ഗോപവൃദ്ധാംശ്ച വിധിവദ് യവിഷ്ഠൈരഭിവന്ദിതഃ ।
യഥാവയോ യഥാസഖ്യം യഥാസമ്ബന്ധമാത്മനഃ ॥ ൪ ॥
യഥാവയോ യഥാസഖ്യം യഥാസമ്ബന്ധമാത്മനഃ ॥ ൪ ॥
സമുപേത്യാഥ ഗോപാലാന് ഹാസ്യഹസ്തഗ്രഹാദിഭിഃ ।
വിശ്രാന്തം സുഖമാസീനം പപ്രച്ഛുഃ പര്യുപാഗതാഃ ॥ ൫ ॥
വിശ്രാന്തം സുഖമാസീനം പപ്രച്ഛുഃ പര്യുപാഗതാഃ ॥ ൫ ॥
പൃഷ്ടാശ്ചാനാമയം സ്വേഷു പ്രേമഗദ്ഗദയാ ഗിരാ ।
കൃഷ്ണേ കമലപത്രാക്ഷേ സന്ന്യസ്താഖിലരാധസഃ ॥ ൬ ॥
കൃഷ്ണേ കമലപത്രാക്ഷേ സന്ന്യസ്താഖിലരാധസഃ ॥ ൬ ॥
കച്ചിന്നോ ബാന്ധവാ രാമ സര്വേ കുശലമാസതേ ।
കച്ചിത് സ്മരഥ നോ രാമ യൂയം ദാരസുതാന്വിതാഃ ॥ ൭ ॥
കച്ചിത് സ്മരഥ നോ രാമ യൂയം ദാരസുതാന്വിതാഃ ॥ ൭ ॥
ദിഷ്ട്യാ കംസോ ഹതഃ പാപോ ദിഷ്ട്യാ മുക്താഃ സുഹൃജ്ജനാഃ ।
നിഹത്യ നിര്ജിത്യ രിപൂന് ദിഷ്ട്യാ ദുര്ഗം സമാശ്രിതാഃ ॥ ൮ ॥
നിഹത്യ നിര്ജിത്യ രിപൂന് ദിഷ്ട്യാ ദുര്ഗം സമാശ്രിതാഃ ॥ ൮ ॥
ഗോപ്യോ ഹസന്ത്യഃ പപ്രച്ഛൂ രാമസന്ദര്ശനാദൃതാഃ ।
കച്ചിദാസ്തേ സുഖം കൃഷ്ണഃ പുരസ്ത്രീജനവല്ലഭഃ ॥ ൯ ॥
കച്ചിദാസ്തേ സുഖം കൃഷ്ണഃ പുരസ്ത്രീജനവല്ലഭഃ ॥ ൯ ॥
കച്ചിത് സ്മരതി വാ ബന്ധൂന് പിതരം മാതരം ച സഃ ।
അപ്യസൌ മാതരം ദ്രഷ്ടും സകൃദപ്യാഗമിഷ്യതി ।
അപി വാ സ്മരതേഽസ്മാകമനുസേവാം മഹാഭുജഃ ॥ ൧൦ ॥
അപ്യസൌ മാതരം ദ്രഷ്ടും സകൃദപ്യാഗമിഷ്യതി ।
അപി വാ സ്മരതേഽസ്മാകമനുസേവാം മഹാഭുജഃ ॥ ൧൦ ॥
മാതരം പിതരം ഭ്രാതൃന് പതീന് പുത്രാന് സ്വസൃനപി ।
യദര്ഥേ ജഹിമ ദാശാര്ഹ ദുസ്ത്യജാന് സ്വജനാന് പ്രഭോ ॥ ൧൧ ॥
യദര്ഥേ ജഹിമ ദാശാര്ഹ ദുസ്ത്യജാന് സ്വജനാന് പ്രഭോ ॥ ൧൧ ॥
താ നഃ സദ്യഃ പരിത്യജ്യ ഗതഃ സഞ്ഛിന്നസൌഹൃദഃ ।
കഥം നു താദൃശം സ്ത്രീഭിര്ന ശ്രദ്ധീയേത ഭാഷിതമ് ॥ ൧൨ ॥
കഥം നു താദൃശം സ്ത്രീഭിര്ന ശ്രദ്ധീയേത ഭാഷിതമ് ॥ ൧൨ ॥
കഥം നു ഗൃഹ്ണന്ത്യനവസ്ഥിതാത്മനോ
വചഃ കൃതഘ്നസ്യ ബുധാഃ പുരസ്ത്രിയഃ ।
ഗൃഹ്ണന്തി വൈ ചിത്രകഥസ്യ സുന്ദര-
സ്മിതാവലോകോച്ഛ്വസിതസ്മരാതുരാഃ ॥ ൧൩ ॥
വചഃ കൃതഘ്നസ്യ ബുധാഃ പുരസ്ത്രിയഃ ।
ഗൃഹ്ണന്തി വൈ ചിത്രകഥസ്യ സുന്ദര-
സ്മിതാവലോകോച്ഛ്വസിതസ്മരാതുരാഃ ॥ ൧൩ ॥
കിം നസ്തത്കഥയാ ഗോപ്യഃ കഥാഃ കഥയതാപരാഃ ।
യാത്യസ്മാഭിര്വിനാ കാലോ യദി തസ്യ തഥൈവ നഃ ॥ ൧൪ ॥
യാത്യസ്മാഭിര്വിനാ കാലോ യദി തസ്യ തഥൈവ നഃ ॥ ൧൪ ॥
ഇതി പ്രഹസിതം ശൌരേര്ജല്പിതം ചാരു വീക്ഷിതമ് ।
ഗതിം പ്രേമപരിഷ്വങ്ഗം സ്മരന്ത്യോ രുരുദുഃ സ്ത്രിയഃ ॥ ൧൫ ॥
ഗതിം പ്രേമപരിഷ്വങ്ഗം സ്മരന്ത്യോ രുരുദുഃ സ്ത്രിയഃ ॥ ൧൫ ॥
സങ്കര്ഷണസ്താഃ കൃഷ്ണസ്യ സന്ദേശൈര്ഹൃദയംഗമൈഃ ।
സാന്ത്വയാമാസ ഭഗവാന് നാനാനുനയകോവിദഃ ॥ ൧൬ ॥
സാന്ത്വയാമാസ ഭഗവാന് നാനാനുനയകോവിദഃ ॥ ൧൬ ॥
ദ്വൌ മാസൌ തത്ര ചാവാത്സീന്മധും മാധവമേവ ച ।
രാമഃ ക്ഷപാസു ഭഗവാന് ഗോപീനാം രതിമാവഹന് ॥ ൧൭ ॥
രാമഃ ക്ഷപാസു ഭഗവാന് ഗോപീനാം രതിമാവഹന് ॥ ൧൭ ॥
പൂര്ണചന്ദ്രകലാമൃഷ്ടേ കൌമുദീഗന്ധവായുനാ ।
യമുനോപവനേ രേമേ സേവിതേ സ്ത്രീഗണൈര്വൃതഃ ॥ ൧൮ ॥
യമുനോപവനേ രേമേ സേവിതേ സ്ത്രീഗണൈര്വൃതഃ ॥ ൧൮ ॥
വരുണപ്രേഷിതാ ദേവീ വാരുണീ വൃക്ഷകോടരാത് ।
പതന്തീ തദ് വനം സര്വം സ്വഗന്ധേനാധ്യവാസയത് ॥ ൧൯ ॥
പതന്തീ തദ് വനം സര്വം സ്വഗന്ധേനാധ്യവാസയത് ॥ ൧൯ ॥
തം ഗന്ധം മധുധാരായാ വായുനോപഹൃതം ബലഃ ।
ആഘ്രായോപഗതസ്തത്ര ലലനാഭിഃ സമം പപൌ ॥ ൨൦ ॥
ആഘ്രായോപഗതസ്തത്ര ലലനാഭിഃ സമം പപൌ ॥ ൨൦ ॥
ഉപഗീയമാനോ ഗന്ധര്വൈര്വനിതാശോഭിമണ്ഡലേ ।
രേമേ കരേണുയൂഥേശോ മാഹേന്ദ്ര ഇവ വാരണഃ ॥ ൨൧ ॥
രേമേ കരേണുയൂഥേശോ മാഹേന്ദ്ര ഇവ വാരണഃ ॥ ൨൧ ॥
നേദുര്ദുന്ദുഭയോ വ്യോമ്നി വവൃഷുഃ കുസുമൈര്മുദാ ।
ഗന്ധര്വാ മുനയോ രാമം തദ്വീര്യൈരീഡിരേ തദാ ॥ ൨൨ ॥
ഗന്ധര്വാ മുനയോ രാമം തദ്വീര്യൈരീഡിരേ തദാ ॥ ൨൨ ॥
ഉപഗീയമാനചരിതോ വനിതാഭിര്ഹലായുധഃ ।
വനേഷു വ്യചരത് ക്ഷീവോ മദവിഹ്വലലോചനഃ ॥ ൨൩ ॥
വനേഷു വ്യചരത് ക്ഷീവോ മദവിഹ്വലലോചനഃ ॥ ൨൩ ॥
സ്രഗ്വ്യേകകുണ്ഡലോ മത്തോ വൈജയന്ത്യാ ച മാലയാ ।
ബിഭ്രത് സ്മിതമുഖാമ്ഭോജം സ്വേദപ്രാലേയഭൂഷിതമ് ।
സ ആജുഹാവ യമുനാം ജലക്രീഡാര്ഥമീശ്വരഃ ॥ ൨൪ ॥
ബിഭ്രത് സ്മിതമുഖാമ്ഭോജം സ്വേദപ്രാലേയഭൂഷിതമ് ।
സ ആജുഹാവ യമുനാം ജലക്രീഡാര്ഥമീശ്വരഃ ॥ ൨൪ ॥
നിജം വാക്യമനാദൃത്യ മത്ത ഇത്യാപഗാം ബലഃ ।
അനാഗതാം ഹലാഗ്രേണ കുപിതോ വിചകര്ഷ ഹ ॥ ൨൫ ॥
അനാഗതാം ഹലാഗ്രേണ കുപിതോ വിചകര്ഷ ഹ ॥ ൨൫ ॥
പാപേ ത്വം മാമവജ്ഞായ യന്നായാസി മയാഹുതാ ।
നേഷ്യേ ത്വാം ലാങ്ഗലാഗ്രേണ ശതധാ കാമചാരിണീമ് ॥ ൨൬ ॥
നേഷ്യേ ത്വാം ലാങ്ഗലാഗ്രേണ ശതധാ കാമചാരിണീമ് ॥ ൨൬ ॥
ഏവം നിര്ഭര്ത്സിതാ ഭീതാ യമുനാ യദുനന്ദനമ് ।
ഉവാചചകിതാ വാചം പതിതാ പാദയോര്നൃപ ॥ ൨൭ ॥
ഉവാചചകിതാ വാചം പതിതാ പാദയോര്നൃപ ॥ ൨൭ ॥
രാമ രാമ മഹാബാഹോ ന ജാനേ തവ വിക്രമമ് ।
യസ്യൈകാംശേന വിധൃതാ ജഗതീ ജഗതഃ പതേ ॥ ൨൮ ॥
യസ്യൈകാംശേന വിധൃതാ ജഗതീ ജഗതഃ പതേ ॥ ൨൮ ॥
പരം ഭാവം ഭഗവതോ ഭഗവന് മാമജാനതീമ് ।
മോക്തുമര്ഹസി വിശ്വാത്മന് പ്രപന്നാം ഭക്തവത്സല ॥ ൨൯ ॥
മോക്തുമര്ഹസി വിശ്വാത്മന് പ്രപന്നാം ഭക്തവത്സല ॥ ൨൯ ॥
തതോ വ്യമുഞ്ചദ് യമുനാം യാചിതോ ഭഗവാന് ബലഃ ।
വിജഗാഹ ജലം സ്ത്രീഭിഃ കരേണുഭിരിവേഭരാട് ॥ ൩൦ ॥
വിജഗാഹ ജലം സ്ത്രീഭിഃ കരേണുഭിരിവേഭരാട് ॥ ൩൦ ॥
കാമം വിഹൃത്യ സലിലാദുത്തീര്ണായാസീതാമ്ബരേ ।
ഭൂഷണാനി മഹാര്ഹാണി ദദൌ കാന്തിഃ ശുഭാം സ്രജമ് ॥ ൩൧ ॥
ഭൂഷണാനി മഹാര്ഹാണി ദദൌ കാന്തിഃ ശുഭാം സ്രജമ് ॥ ൩൧ ॥
വസിത്വാ വാസസീ നീലേ മാലാമാമുച്യ കാഞ്ചനീമ് ।
രേയേ സ്വലങ്കൃതോ ലിപ്തോ മാഹേന്ദ്ര ഇവ വാരണഃ ॥ ൩൨ ॥
രേയേ സ്വലങ്കൃതോ ലിപ്തോ മാഹേന്ദ്ര ഇവ വാരണഃ ॥ ൩൨ ॥
അദ്യാപി ദൃശ്യതേ രാജന് യമുനാകൃഷ്ടവര്ത്മനാ ।
ബലസ്യാനന്തവീര്യസ്യ വീര്യം സൂചയതീവ ഹി ॥ ൩൩ ॥
ബലസ്യാനന്തവീര്യസ്യ വീര്യം സൂചയതീവ ഹി ॥ ൩൩ ॥
ഏവം സര്വാ നിശാ യാതാ ഏകേവ രമതോ വ്രജേ ।
രാമസ്യാക്ഷിപ്തചിത്തസ്യ മാധുര്യൈര്വ്രജയോഷിതാമ് ॥ ൩൪ ॥
രാമസ്യാക്ഷിപ്തചിത്തസ്യ മാധുര്യൈര്വ്രജയോഷിതാമ് ॥ ൩൪ ॥