શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૭

શ્રીરાજોવાચ
યેન યેનાવતારેણ ભગવાન્ હરિરીશ્વરઃ ।
કરોતિ કર્ણરમ્યાણિ મનોજ્ઞાનિ ચ નઃ પ્રભો ॥ ૧ ॥

યચ્છૃણ્વતોઽપૈત્યરતિર્વિતૃષ્ણા
સત્ત્વં ચ શુદ્ધ્યત્યચિરેણ પુંસઃ ।
ભક્તિર્હરૌ તત્પુરુષે ચ સખ્યં
તદેવ હારં વદ મન્યસે ચેત્ ॥ ૨ ॥

અથાન્યદપિ કૃષ્ણસ્ય તોકાચરિતમદ્ભુતમ્ । માનુષં લોકમાસાદ્ય તજ્જાતિમનુરુન્ધતઃ ॥ ૩ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
કદાચિદૌત્થાનિકકૌતુકાપ્લવે
જન્મર્ક્ષયોગે સમવેતયોષિતામ્ ।
વાદિત્રગીતદ્વિજમન્ત્રવાચકૈ-
શ્ચકાર સૂનોરભિષેચનં સતી ॥ ૪ ॥

નન્દસ્ય પત્ની કૃતમજ્જનાદિકં
વિપ્રૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનં સુપૂજિતૈઃ ।
અન્નાદ્યવાસઃસ્રગભીષ્ટધેનુભિઃ
સઞ્જાતનિદ્રાક્ષમશીશયચ્છનૈઃ ॥ ૫ ॥

ઔત્થાનિકૌત્સુક્યમના મનસ્વિની
સમાગતાન્ પૂજયતી વ્રજૌકસઃ ।
નૈવાશૃણોદ્ વૈ રુદિતં સુતસ્ય સા
રુદન્ સ્તનાર્થી ચરણાવુદક્ષિપત્ ॥ ૬ ॥

અધઃશયાનસ્ય શિશોરનોઽલ્પક-
પ્રવાલમૃદ્વઙ્ઘ્રિહતં વ્યવર્તત ।
વિધ્વસ્તનાનારસકુપ્યભાજનં
વ્યત્યસ્તચક્રાક્ષવિભિન્નકૂબરમ્ ॥ ૭ ॥

દૃષ્ટ્વા યશોદાપ્રમુખા વ્રજસ્ત્રિય
ઔત્થાનિકે કર્મણિ યાઃ સમાગતાઃ ।
નન્દાદયશ્ચાદ્ભુતદર્શનાકુલાઃ
કથં સ્વયં વૈ શકટં વિપર્યગાત્ ॥ ૮ ॥

ઊચુરવ્યવસિતમતીન્ ગોપાન્ગોપીશ્ચ બાલકાઃ ।
રુદતાનેન પાદેન ક્ષિપ્તમેતન્ન સંશયઃ ॥ ૯ ॥

ન તે શ્રદ્દધિરે ગોપા બાલભાષિતમિત્યુત ।
અપ્રમેયં બલં તસ્ય બાલકસ્ય ન તે વિદુઃ ॥ ૧૦ ॥

રુદન્તં સુતમાદાય યશોદા ગ્રહશઙ્કિતા ।
કૃતસ્વસ્ત્યયનં વિપ્રૈઃ સૂક્તૈઃ સ્તનમપાયયત્ ॥ ૧૧ ॥

પૂર્વવત્ સ્થાપિતં ગોપૈર્બલિભિઃ સપરિચ્છદમ્ ।
વિપ્રા હુત્વાર્ચયાંચક્રુર્દધ્યક્ષતકુશામ્બુભિઃ ॥ ૧૨ ॥

યેઽસૂયાનૃતદમ્ભેર્ષાહિંસામાનવિવર્જિતાઃ ।
ન તેષાં સત્યશીલાનામાશિષો વિફલાઃ કૃતાઃ ॥ ૧૩ ॥

ઇતિ બાલકમાદાય સામર્ગ્યજુરુપાકૃતૈઃ ।
જલૈઃ પવિત્રૌષધિભિરભિષિચ્ય દ્વિજોત્તમૈઃ ॥ ૧૪ ॥

વાચયિત્વા સ્વસ્ત્યયનં નન્દગોપઃ સમાહિતઃ ।
હુત્વા ચાગ્નિં દ્વિજાતિભ્યઃ પ્રાદાદન્નં મહાગુણમ્ ॥ ૧૫ ॥

ગાવઃ સર્વગુણોપેતા વાસઃસ્રગ્રુક્મમાલિનીઃ । આત્મજાભ્યુદયાર્થાય પ્રાદાત્તે ચાન્વયુઞ્જત ॥ ૧૬ ॥

વિપ્રા મન્ત્રવિદો યુક્તાસ્તૈર્યાઃ પ્રોક્તાસ્તથાશિષઃ ।
તા નિષ્ફલા ભવિષ્યન્તિ ન કદાચિદપિ સ્ફુટમ્ ॥ ૧૭ ॥

એકદારોહમારૂઢં લાલયન્તી સુતં સતી ।
ગરિમાણં શિશોર્વોઢું ન સેહે ગિરિકૂટવત્ ॥ ૧૮ ॥

ભૂમૌ નિધાય તં ગોપી વિસ્મિતા ભારપીડિતા ।
મહાપુરુષમાદધ્યૌ જગતામાસ કર્મસુ ॥ ૧૯ ॥

દૈત્યો નામ્ના તૃણાવર્તઃ કંસભૃત્યઃ પ્રણોદિતઃ ।
ચક્રવાતસ્વરૂપેણ જહારાસીનમર્ભકમ્ ॥ ૨૦ ॥

ગોકુલં સર્વમાવૃણ્વન્ મુષ્ણંશ્ચક્ષૂંષિ રેણુભિઃ । ઈરયન્ સુમહાઘોરશબ્દેન પ્રદિશો દિશઃ ॥ ૨૧ ॥

મુહૂર્તમભવદ્ ગોષ્ઠં રજસા તમસાવૃતમ્ ।
સુતં યશોદા નાપશ્યત્તસ્મિન્ ન્યસ્તવતી યતઃ ॥ ૨૨ ॥

નાપશ્યત્કશ્ચનાત્માનં પરં ચાપિ વિમોહિતઃ ।
તૃણાવર્તનિસૃષ્ટાભિઃ શર્કરાભિરુપદ્રુતઃ ॥ ૨૩ ॥

ઇતિ ખરપવનચક્રપાંશુવર્ષે
સુતપદવીમબલાવિલક્ષ્ય માતા ।
અતિકરુણમનુસ્મરન્ત્યશોચદ્
ભુવિ પતિતા મૃતવત્સકા યથા ગૌઃ ॥ ૨૪ ॥

રુદિતમનુનિશમ્ય તત્ર ગોપ્યો
ભૃશમનુતપ્તધિયોઽશ્રુપૂર્ણમુખ્યઃ ।
રુરુદુરનુપલભ્ય નન્દસૂનું
પવન ઉપારતપાંશુવર્ષવેગે ॥ ૨૫ ॥

તૃણાવર્તઃ શાન્તરયો વાત્યારૂપધરો હરન્ ।
કૃષ્ણં નભોગતો ગન્તું નાશક્નોદ્ ભૂરિભારભૃત્ ॥ ૨૬ ॥

તમશ્માનં મન્યમાન આત્મનો ગુરુમત્તયા ।
ગલે ગૃહીત ઉત્સ્રષ્ટું નાશક્નોદદ્ભુતાર્ભકમ્ ॥ ૨૭ ॥

ગલગ્રહણનિશ્ચેષ્ટો દૈત્યો નિર્ગતલોચનઃ ।
અવ્યક્તરાવો ન્યપતત્સહબાલો વ્યસુર્વ્રજે ॥ ૨૮ ॥

તમન્તરિક્ષાત્ પતિતં શિલાયાં
વિશીર્ણસર્વાવયવં કરાલમ્ ।
પુરં યથા રુદ્રશરેણ વિદ્ધં
સ્ત્રિયો રુદત્યો દદૃશુઃ સમેતાઃ ॥ ૨૯ ॥

પ્રાદાય માત્રે પ્રતિહૃત્ય વિસ્મિતાઃ
કૃષ્ણં ચ તસ્યોરસિ લમ્બમાનમ્ ।
તં સ્વસ્તિમન્તં પુરુષાદનીતં
વિહાયસા મૃત્યુમુખાત્ પ્રમુક્તમ્ ।
ગોપ્યશ્ચ ગોપાઃ કિલ નન્દમુખ્યા
લબ્ધ્વા પુનઃ પ્રાપુરતીવ મોદમ્ ॥ ૩૦ ॥

અહો બતાત્યદ્ભુતમેષ રક્ષસા
બાલો
નિવૃત્તિં ગમિતોઽભ્યગાત્ પુનઃ ।
હિંસ્રઃ સ્વપાપેન વિહિંસિતઃ
ખલઃ
સાધુઃ સમત્વેન ભયાદ્ વિમુચ્યતે ॥ ૩૧ ॥

કિં નસ્તપશ્ચીર્ણમધોક્ષજાર્ચનં
પૂર્તેષ્ટદત્તમુત ભૂતસૌહૃદમ્ ।
યત્સમ્પરેતઃ પુનરેવ બાલકો
દિષ્ટયા સ્વબન્ધૂન્ પ્રણયન્નુપસ્થિતઃ ॥ ૩૨ ॥

દૃષ્ટ્વાદ્ભુતાનિ બહુશો નન્દગોપો બૃહદ્વને ।
વસુદેવવચો ભૂયો માનયામાસ વિસ્મિતઃ ॥ ૩૩ ॥

એકદાર્ભકમાદાય સ્વાઙ્કમારોપ્ય ભામિની ।
પ્રસ્નુતં પાયયામાસ સ્તનં સ્નેહપરિપ્લુતા ॥ ૩૪ ॥

પીતપ્રાયસ્ય જનની સુતસ્ય રુચિરસ્મિતમ્ ।
મુખં લાલયતી રાજઞ્જૃમ્ભતો દદૃશે ઇદમ્ ॥ ૩૫ ॥

ખં રોદસી જ્યોતિરનીકમાશાઃ
સૂર્યેન્દુવહ્નિશ્વસનામ્બુધીંશ્ચ ।
દ્વીપાન્ નગાંસ્તદ્દુહિતૃર્વનાનિ
ભૂતાનિ યાનિ સ્થિરજઙ્ગમાનિ? ॥ ૩૬ ॥

સા વીક્ષ્ય વિશ્વં સહસા રાજન્ સઞ્જાતવેપથુઃ ।
સમ્મીલ્ય મૃગશાવાક્ષી નેત્રે આસીત્સુવિસ્મિતા ॥ ૩૭ ॥