శ్రీశుక ఉవాచ
ఏవం యుధిష్ఠిరో రాజా జరాసన్ధవధం విభోః ।
కృష్ణస్య చానుభావం తం శ్రుత్వా ప్రీతస్తమబ్రవీత్ ॥ ౧ ॥
ఏవం యుధిష్ఠిరో రాజా జరాసన్ధవధం విభోః ।
కృష్ణస్య చానుభావం తం శ్రుత్వా ప్రీతస్తమబ్రవీత్ ॥ ౧ ॥
శ్రీయుధిష్ఠిర ఉవాచ
యే స్యుస్త్రైలోక్యగురవః సర్వే లోకామహేశ్వరాః ।
వహన్తి దుర్లభం లబ్ధ్వా శిరసైవానుశాసనమ్ ॥ ౨ ॥
యే స్యుస్త్రైలోక్యగురవః సర్వే లోకామహేశ్వరాః ।
వహన్తి దుర్లభం లబ్ధ్వా శిరసైవానుశాసనమ్ ॥ ౨ ॥
స భవానరవిన్దాక్షో దీనానామీశమానినామ్ ।
ధత్తేఽనుశాసనం భూమంస్తదత్యన్తవిడమ్బనమ్ ॥ ౩ ॥
ధత్తేఽనుశాసనం భూమంస్తదత్యన్తవిడమ్బనమ్ ॥ ౩ ॥
న హ్యేకస్యాద్వితీయస్య బ్రహ్మణః పరమాత్మనః ।
కర్మభిర్వర్ధతే తేజో హ్రసతే చ యథా రవేః ॥ ౪ ॥
కర్మభిర్వర్ధతే తేజో హ్రసతే చ యథా రవేః ॥ ౪ ॥
న వై తేఽజిత భక్తానాం మమాహమితి మాధవ ।
త్వం తవేతి చ నానాధీః పశూనామివ వైకృతీ ॥ ౫ ॥
త్వం తవేతి చ నానాధీః పశూనామివ వైకృతీ ॥ ౫ ॥
శ్రీశుక ఉవాచ
ఇత్యుక్త్వా యజ్ఞియే కాలే వవ్రే యుక్తాన్ స ఋత్విజః ।
కృష్ణానుమోదితః పార్థో బ్రాహ్మణాన్ బ్రహ్మవాదినః ॥ ౬ ॥
ఇత్యుక్త్వా యజ్ఞియే కాలే వవ్రే యుక్తాన్ స ఋత్విజః ।
కృష్ణానుమోదితః పార్థో బ్రాహ్మణాన్ బ్రహ్మవాదినః ॥ ౬ ॥
ద్వైపాయనో భరద్వాజః సుమన్తుర్గోతమోఽసితః ।
వసిష్ఠశ్చ్యవనః కణ్వో మైత్రేయః కవషస్త్రితః ॥ ౭ ॥
వసిష్ఠశ్చ్యవనః కణ్వో మైత్రేయః కవషస్త్రితః ॥ ౭ ॥
విశ్వామిత్రో వామదేవః సుమతిర్జైమినిః క్రతుః ।
పైలః పరాశరో గర్గో వైశమ్పాయన ఏవ చ ॥ ౮ ॥
పైలః పరాశరో గర్గో వైశమ్పాయన ఏవ చ ॥ ౮ ॥
అథర్వా కశ్యపో ధౌమ్యో రామో భార్గవ ఆసురిః ।
వీతిహోత్రో మధుచ్ఛన్దా వీరసేనోఽకృతవ్రణః ॥ ౯ ॥
వీతిహోత్రో మధుచ్ఛన్దా వీరసేనోఽకృతవ్రణః ॥ ౯ ॥
ఉపహూతాస్తథా చాన్యే ద్రోణభీష్మకృపాదయః ।
ధృతరాష్ట్రః సహసుతో విదురశ్చ మహామతిః ॥ ౧౦ ॥
ధృతరాష్ట్రః సహసుతో విదురశ్చ మహామతిః ॥ ౧౦ ॥
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రా యజ్ఞదిదృక్షవః ।
తత్రేయుః సర్వరాజానో రాజ్ఞాం ప్రకృతయో నృప ॥ ౧౧ ॥
తత్రేయుః సర్వరాజానో రాజ్ఞాం ప్రకృతయో నృప ॥ ౧౧ ॥
తతస్తే దేవయజనం బ్రాహ్మణాః స్వర్ణలాఙ్గలైః ।
కృష్ట్వా తత్ర యథామ్నాయం దీక్షయాం చక్రిరే నృపమ్ ॥ ౧౨ ॥
కృష్ట్వా తత్ర యథామ్నాయం దీక్షయాం చక్రిరే నృపమ్ ॥ ౧౨ ॥
హైమాః కిలోపకరణా వరుణస్య యథా పురా ।
ఇన్ద్రాదయో లోకపాలా విరిఞ్చిభవసంయుతాః ॥ ౧౩ ॥
ఇన్ద్రాదయో లోకపాలా విరిఞ్చిభవసంయుతాః ॥ ౧౩ ॥
సగణాః సిద్ధగన్ధర్వా విద్యాధరమహోరగాః ।
మునయో యక్షరక్షాంసి ఖగకిన్నరచారణాః ॥ ౧౪ ॥
మునయో యక్షరక్షాంసి ఖగకిన్నరచారణాః ॥ ౧౪ ॥
రాజానశ్చ సమాహూతా రాజపత్న్యశ్చ సర్వశః ।
రాజసూయం సమీయుః స్మ రాజ్ఞః పాణ్డుసుతస్య వై ।
మేనిరే కృష్ణభక్తస్య సూపపన్నమవిస్మితాః ॥ ౧౫ ॥
రాజసూయం సమీయుః స్మ రాజ్ఞః పాణ్డుసుతస్య వై ।
మేనిరే కృష్ణభక్తస్య సూపపన్నమవిస్మితాః ॥ ౧౫ ॥
అయాజయన్ మహారాజం యాజకా దేవవర్చసః ।
రాజసూయేన విధివత్ ప్రచేతసమివామరాః ॥ ౧౬ ॥
రాజసూయేన విధివత్ ప్రచేతసమివామరాః ॥ ౧౬ ॥
సూత్యేఽహన్యవనీపాలో యాజకాన్ సదసస్పతీన్ ।
అపూజయన్ మహాభాగాన్ యథావత్ సుసమాహితః ॥ ౧౭ ॥
అపూజయన్ మహాభాగాన్ యథావత్ సుసమాహితః ॥ ౧౭ ॥
సదస్యాగ్ర్యార్హణార్హం వై విమృశన్తః సభాసదః ।
నాధ్యగచ్ఛన్ననైకాన్త్యాత్ సహదేవస్తదాబ్రవీత్ ॥ ౧౮ ॥
నాధ్యగచ్ఛన్ననైకాన్త్యాత్ సహదేవస్తదాబ్రవీత్ ॥ ౧౮ ॥
అర్హతి హ్యచ్యుతః శ్రైష్ఠ్యం భగవాన్ సాత్వతాం పతిః ।
ఏష వై దేవతాః సర్వా దేశకాలధనాదయః ॥ ౧౯ ॥
ఏష వై దేవతాః సర్వా దేశకాలధనాదయః ॥ ౧౯ ॥
యదాత్మకమిదం విశ్వం క్రతవశ్చ యదాత్మకాః ।
అగ్నిరాహుతయో మన్త్రా సాఙ్ఖ్యం యోగశ్చ యత్పరః ॥ ౨౦ ॥
అగ్నిరాహుతయో మన్త్రా సాఙ్ఖ్యం యోగశ్చ యత్పరః ॥ ౨౦ ॥
ఏక ఏవాద్వితీయోఽసావైతదాత్మ్యమిదం జగత్ ।
ఆత్మనాత్మాశ్రయః సభ్యాః సృజత్యవతి హన్త్యజః ॥ ౨౧ ॥
ఆత్మనాత్మాశ్రయః సభ్యాః సృజత్యవతి హన్త్యజః ॥ ౨౧ ॥
వివిధానీహ కర్మాణి జనయన్ యదవేక్షయా ।
ఈహతే యదయం సర్వః శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్ ॥ ౨౨ ॥
ఈహతే యదయం సర్వః శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్ ॥ ౨౨ ॥
తస్మాత్ కృష్ణాయ మహతే దీయతాం పరమార్హణమ్ ।
ఏవం చేత్ సర్వభూతానామాత్మనశ్చార్హణం భవేత్ ॥ ౨౩ ॥
ఏవం చేత్ సర్వభూతానామాత్మనశ్చార్హణం భవేత్ ॥ ౨౩ ॥
సర్వభూతాత్మభూతాయ కృష్ణాయానన్యదర్శినే ।
దేయం శాన్తాయ పూర్ణాయ దత్తస్యానన్త్యమిచ్ఛతా ॥ ౨౪ ॥
దేయం శాన్తాయ పూర్ణాయ దత్తస్యానన్త్యమిచ్ఛతా ॥ ౨౪ ॥
ఇత్యుక్త్వా సహదేవోఽభూత్ తూష్ణీం కృష్ణానుభావవిత్ ।
తచ్ఛ్రుత్వా తుష్టువుః సర్వే సాధు సాధ్వితి సత్తమాః ॥ ౨౫ ॥
తచ్ఛ్రుత్వా తుష్టువుః సర్వే సాధు సాధ్వితి సత్తమాః ॥ ౨౫ ॥
శ్రుత్వా ద్విజేరితం రాజా జ్ఞాత్వా హార్దం సభాసదామ్ ।
సమర్హయద్ధృషీకేశం ప్రీతః ప్రణయవిహ్వలః ॥ ౨౬ ॥
సమర్హయద్ధృషీకేశం ప్రీతః ప్రణయవిహ్వలః ॥ ౨౬ ॥
తత్పాదావవనిజ్యాపః శిరసా లోకపావనీః ।
సభార్యః సానుజామాత్యః సకుటుమ్బో వహన్ముదా ॥ ౨౭ ॥
సభార్యః సానుజామాత్యః సకుటుమ్బో వహన్ముదా ॥ ౨౭ ॥
వాసోభిః పీతకౌషేయైర్భూషణైశ్చ మహాధనైః ।
అర్హయిత్వాశ్రుపూర్ణాక్షో నాశకత్ సమవేక్షితుమ్ ॥ ౨౮ ॥
అర్హయిత్వాశ్రుపూర్ణాక్షో నాశకత్ సమవేక్షితుమ్ ॥ ౨౮ ॥
ఇత్థం సభాజితం వీక్ష్య సర్వే ప్రాఞ్జలయో జనాః ।
నమో జయేతి నేముస్తం నిపేతుః పుష్పవృష్టయః ॥ ౨౯ ॥
నమో జయేతి నేముస్తం నిపేతుః పుష్పవృష్టయః ॥ ౨౯ ॥
ఇత్థం నిశమ్య దమఘోషసుతః స్వపీఠా-
దుత్థాయ కృష్ణగుణవర్ణనజాతమన్యుః ।
ఉత్క్షిప్య బాహుమిదమాహ సదస్యమర్షీ
సంశ్రావయన్ భగవతే పరుషాణ్యభీతః ॥ ౩౦ ॥
దుత్థాయ కృష్ణగుణవర్ణనజాతమన్యుః ।
ఉత్క్షిప్య బాహుమిదమాహ సదస్యమర్షీ
సంశ్రావయన్ భగవతే పరుషాణ్యభీతః ॥ ౩౦ ॥
ఈశో దురత్యయః కాల ఇతి సత్యవతీ శ్రుతిః ।
వృద్ధానామపి యద్ బుద్ధిర్బాలవాక్యైర్విభిద్యతే ॥ ౩౧ ॥
వృద్ధానామపి యద్ బుద్ధిర్బాలవాక్యైర్విభిద్యతే ॥ ౩౧ ॥
యూయం పాత్రవిదాం శ్రేష్ఠా మా మన్ధ్వం బాలభాషితమ్ ।
సదసస్పతయః సర్వే కృష్ణో యత్ సమ్మతోఽర్హణే ॥ ౩౨ ॥
సదసస్పతయః సర్వే కృష్ణో యత్ సమ్మతోఽర్హణే ॥ ౩౨ ॥
తపోవిద్యావ్రతధరాన్ జ్ఞానవిధ్వస్తకల్మషాన్ ।
పరమఋషీన్బ్రహ్మనిష్ఠాల్ఁ లోకపాలైశ్చ పూజితాన్ ॥ ౩౩ ॥
పరమఋషీన్బ్రహ్మనిష్ఠాల్ఁ లోకపాలైశ్చ పూజితాన్ ॥ ౩౩ ॥
సదస్పతీనతిక్రమ్య గోపాలః కులపాంసనః ।
యథా కాకః పురోడాశం సపర్యాం కథమర్హతి ॥ ౩౪ ॥
యథా కాకః పురోడాశం సపర్యాం కథమర్హతి ॥ ౩౪ ॥
వర్ణాశ్రమకులాపేతః సర్వధర్మబహిష్కృతః ।
స్వైరవర్తీ గుణైర్హీనః సపర్యాం కథమర్హతి ॥ ౩౫ ॥
స్వైరవర్తీ గుణైర్హీనః సపర్యాం కథమర్హతి ॥ ౩౫ ॥
యయాతినైషాం హి కులం శప్తం సద్భిర్బహిష్కృతమ్ ।
వృథాపానరతం శశ్వత్ సపర్యాం కథమర్హతి ॥ ౩౬ ॥
వృథాపానరతం శశ్వత్ సపర్యాం కథమర్హతి ॥ ౩౬ ॥
బ్రహ్మర్షిసేవితాన్ దేశాన్ హిత్వైతేఽబ్రహ్మవర్చసమ్ ।
సముద్రం దుర్గమాశ్రిత్య బాధన్తే దస్యవః ప్రజాః ॥ ౩౭ ॥
సముద్రం దుర్గమాశ్రిత్య బాధన్తే దస్యవః ప్రజాః ॥ ౩౭ ॥
ఏవమాదీన్యభద్రాణి బభాషే నష్టమఙ్గలః ।
నోవాచ కిఞ్చిద్భగవాన్యథా సింహః శివారుతమ్ ॥ ౩౮ ॥
నోవాచ కిఞ్చిద్భగవాన్యథా సింహః శివారుతమ్ ॥ ౩౮ ॥
భగవన్నిన్దనం శ్రుత్వా దుఃసహం తత్ సభాసదః ।
కర్ణౌ పిధాయ నిర్జగ్ముః శపన్తశ్చేదిపం రుషా ॥ ౩౯ ॥
కర్ణౌ పిధాయ నిర్జగ్ముః శపన్తశ్చేదిపం రుషా ॥ ౩౯ ॥
నిన్దాం భగవతః శృణ్వంస్తత్పరస్య జనస్య వా ।
తతో నాపైతి యః సోఽపి యాత్యధః సుకృతాచ్చ్యుతః ॥ ౪౦ ॥
తతో నాపైతి యః సోఽపి యాత్యధః సుకృతాచ్చ్యుతః ॥ ౪౦ ॥
తతః పాణ్డుసుతాః క్రుద్ధా మత్స్యకైకయసృఞ్జయాః ।
ఉదాయుధాః సముత్తస్థుః శిశుపాలజిఘాంసవః ॥ ౪౧ ॥
ఉదాయుధాః సముత్తస్థుః శిశుపాలజిఘాంసవః ॥ ౪౧ ॥
తతశ్చైద్యస్త్వసమ్భ్రాన్తో జగృహే ఖడ్గచర్మణీ ।
భర్త్సయన్ కృష్ణపక్షీయాన్ రాజ్ఞః సదసి భారత ॥ ౪౨ ॥
భర్త్సయన్ కృష్ణపక్షీయాన్ రాజ్ఞః సదసి భారత ॥ ౪౨ ॥
తావదుత్థాయ భగవాన్ స్వాన్ నివార్య స్వయం రుషా ।
శిరః క్షురాన్తచక్రేణ జహారపతతో రిపోః ॥ ౪౩ ॥
శిరః క్షురాన్తచక్రేణ జహారపతతో రిపోః ॥ ౪౩ ॥
శబ్దః కోలాహలోఽథాసీచ్ఛిశుపాలే హతే మహాన్ ।
తస్యానుయాయినో భూపా దుద్రువుర్జీవితైషిణః ॥ ౪౪ ॥
తస్యానుయాయినో భూపా దుద్రువుర్జీవితైషిణః ॥ ౪౪ ॥
చైద్యదేహోత్థితం జ్యోతిర్వాసుదేవముపావిశత్ ।
పశ్యతాం సర్వభూతానాముల్కేవ భువి ఖాచ్చ్యుతా ॥ ౪౫ ॥
పశ్యతాం సర్వభూతానాముల్కేవ భువి ఖాచ్చ్యుతా ॥ ౪౫ ॥
జన్మత్రయానుగుణితవైరసంరబ్ధయా ధియా ।
ధ్యాయంస్తన్మయతాం యాతో భావో హి భవకారణమ్ ॥ ౪౬ ॥
ధ్యాయంస్తన్మయతాం యాతో భావో హి భవకారణమ్ ॥ ౪౬ ॥
ఋత్విగ్భ్యః ససదస్యేభ్యో దక్షిణాం విపులామదాత్ ।
సర్వాన్ సమ్పూజ్య విధివచ్చక్రేఽవభృథమేకరాట్ ॥ ౪౭ ॥
సర్వాన్ సమ్పూజ్య విధివచ్చక్రేఽవభృథమేకరాట్ ॥ ౪౭ ॥
సాధయిత్వా క్రతుః రాజ్ఞః కృష్ణో యోగేశ్వరేశ్వరః ।
ఉవాస కతిచిన్మాసాన్ సుహృద్భిరభియాచితః ॥ ౪౮ ॥
ఉవాస కతిచిన్మాసాన్ సుహృద్భిరభియాచితః ॥ ౪౮ ॥
తతోఽనుజ్ఞాప్య రాజానమనిచ్ఛన్తమపీశ్వరః ।
యయౌ సభార్యః సామాత్యః స్వపురం దేవకీసుతః ॥ ౪౯ ॥
యయౌ సభార్యః సామాత్యః స్వపురం దేవకీసుతః ॥ ౪౯ ॥
వర్ణితం తదుపాఖ్యానం మయా తే బహువిస్తరమ్ ।
వైకుణ్ఠవాసినోర్జన్మ విప్రశాపాత్ పునః పునః ॥ ౫౦ ॥
వైకుణ్ఠవాసినోర్జన్మ విప్రశాపాత్ పునః పునః ॥ ౫౦ ॥
రాజసూయావభృథ్యేన స్నాతో రాజా యుధిష్ఠిరః ।
బ్రహ్మక్షత్రసభామధ్యే శుశుభే సురరాడివ ॥ ౫౧ ॥
బ్రహ్మక్షత్రసభామధ్యే శుశుభే సురరాడివ ॥ ౫౧ ॥
రాజ్ఞా సభాజితాః సర్వే సురమానవఖేచరాః ।
కృష్ణం క్రతుం చ శంసన్తః స్వధామాని యయుర్ముదా ॥ ౫౨ ॥
కృష్ణం క్రతుం చ శంసన్తః స్వధామాని యయుర్ముదా ॥ ౫౨ ॥
దుర్యోధనమృతే పాపం కలిం కురుకులామయమ్ ।
యో న సేహే శ్రియం స్ఫీతాం దృష్ట్వా పాణ్డుసుతస్య తామ్ ॥ ౫౩ ॥
యో న సేహే శ్రియం స్ఫీతాం దృష్ట్వా పాణ్డుసుతస్య తామ్ ॥ ౫౩ ॥
య ఇదం కీర్తయేద్ విష్ణోః కర్మ చైద్యవధాదికమ్ ।
రాజమోక్షం వితానం చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥ ౫౪ ॥
రాజమోక్షం వితానం చ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥ ౫౪ ॥