શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૭૫

શ્રીરાજોવાચ
અજાતશત્રોસ્તં દૃષ્ટ્વા રાજસૂયમહોદયમ્ ।
સર્વે મુમુદિરે બ્રહ્મન્ નૃદેવા યે સમાગતાઃ ॥ ૧ ॥

દુર્યોધનં વર્જયિત્વા રાજાનઃ સર્ષયઃ સુરાઃ ।
ઇતિ શ્રુતં નો ભગવંસ્તત્ર કારણમુચ્યતામ્ ॥ ૨ ॥

શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
પિતામહસ્ય તે યજ્ઞે રાજસૂયે મહાત્મનઃ ।
બાન્ધવાઃ પરિચર્યાયાં તસ્યાસન્પ્રેમબન્ધનાઃ ॥ ૩ ॥

ભીમો મહાનસાધ્યક્ષો ધનાધ્યક્ષઃ સુયોધનઃ ।
સહદેવસ્તુ પૂજાયાં નકુલો દ્રવ્યસાધને ॥ ૪ ॥

ગુરુશુશ્રૂષણે જિષ્ણુઃ કૃષ્ણઃ પાદાવનેજને ।
પરિવેષણે દ્રુપદજા કર્ણો દાને મહામનાઃ ॥ ૫ ॥

યુયુધાનો વિકર્ણશ્ચ હાર્દિક્યો વિદુરાદયઃ ।
બાહ્લીકપુત્રા ભૂર્યાદ્યા યે ચ સન્તર્દનાદયઃ ॥ ૬ ॥

નિરૂપિતા મહાયજ્ઞે નાનાકર્મસુ તે તદા ।
પ્રવર્તન્તે સ્મ રાજેન્દ્ર રાજ્ઞઃ પ્રિયચિકીર્ષવઃ ॥ ૭ ॥

ઋત્વિક્સદસ્યબહુવિત્સુ સુહૃત્તમેષુ
સ્વિષ્ટેષુ સૂનૃતસમર્હણદક્ષિણાભિઃ ।
ચૈદ્યે ચ સાત્વતપતેશ્ચરણં પ્રવિષ્ટે
ચક્રુસ્તતસ્ત્વવભૃથસ્નપનં દ્યુનદ્યામ્ ॥ ૮ ॥

મૃદઙ્ગશઙ્ખપણવધુન્ધુર્યાનકગોમુખાઃ ।
વાદિત્રાણિ વિચિત્રાણિ નેદુરાવભૃથોત્સવે ॥ ૯ ॥

નાર્તક્યો નનૃતુર્હૃષ્ટા ગાયકા યૂથશો જગુઃ ।
વીણાવેણુતલોન્નાદસ્તેષાં સ દિવમસ્પૃશત્ ॥ ૧૦ ॥

ચિત્રધ્વજપતાકાગ્રૈરિભેન્દ્રસ્યન્દનાર્વભિઃ ।
સ્વલઙ્કૃતૈર્ભટૈર્ભૂપા નિર્યયૂ રુક્મમાલિનઃ ॥ ૧૧ ॥

યદુસૃઞ્જયકામ્બોજકુરુકેકયકોશલાઃ ।
કમ્પયન્તો ભુવં સૈન્યૈર્યજમાનપુરઃસરાઃ ॥ ૧૨ ॥

સદસ્યર્ત્વિગ્દ્વિજશ્રેષ્ઠા બ્રહ્મઘોષેણભૂયસા ।
દેવર્ષિપિતૃગન્ધર્વાસ્તુષ્ટુવુઃ પુષ્પવર્ષિણઃ ॥ ૧૩ ॥

સ્વલઙ્કૃતા નરા નાર્યો ગન્ધસ્રગ્ભૂષણામ્બરૈઃ ।
વિલિમ્પન્ત્યોઽભિસિઞ્ચન્ત્યો વિજહ્રુર્વિવિધૈ રસૈઃ ॥ ૧૪ ॥

તૈલગોરસગન્ધોદહરિદ્રાસાન્દ્રકુઙ્કુમૈઃ ।
પુમ્ભિર્લિપ્તાઃ પ્રલિમ્પન્ત્યો વિજહ્રુર્વારયોષિતઃ ॥ ૧૫ ॥

ગુપ્તા નૃભિર્નિરગમન્નુપલબ્ધુમેતદ્
દેવ્યો યથા દિવિ વિમાનવરૈર્નૃદેવ્યો ।
તા માતુલેયસખિભિઃ પરિષિચ્યમાનાઃ
સવ્રીડહાસવિકસદ્વદના વિરેજુઃ ॥ ૧૬ ॥

તા દેવરાનુત સખીન્ સિષિચુર્દૃતીભિઃ
ક્લિન્નામ્બરા વિવૃતગાત્રકુચોરુમધ્યાઃ ।
ઔત્સુક્યમુક્તકવરાચ્ચ્યવમાનમાલ્યાઃ
ક્ષોભં દધુર્મલધિયાં રુચિરૈર્વિહારૈઃ ॥ ૧૭ ॥

સ સમ્રાડ્ રથમારુઢઃ સદશ્વં રુક્મમાલિનમ્ ।
વ્યરોચત સ્વપત્નીભિઃ ક્રિયાભિઃ ક્રતુરાડિવ ॥ ૧૮ ॥

પત્નીસંયાજાવભૃથ્યૈશ્ચરિત્વા તે તમૃત્વિજઃ ।
આચાન્તં સ્નાપયાં ચક્રુર્ગઙ્ગાયાં સહ કૃષ્ણયા ॥ ૧૯ ॥

દેવદુન્દુભયો નેદુર્નરદુન્દુભિભિઃ સમમ્ ।
મુમુચુઃ પુષ્પવર્ષાણિ દેવર્ષિપિતૃમાનવાઃ ॥ ૨૦ ॥

સસ્નુસ્તત્ર તતઃ સર્વે વર્ણાશ્રમયુતા નરાઃ ।
મહાપાતક્યપિ યતઃ સદ્યો મુચ્યેત કિલ્બિષાત્ ॥ ૨૧ ॥

અથ રાજાહતે ક્ષૌમે પરિધાય સ્વલઙ્કૃતઃ ।
ઋત્વિક્સદસ્યવિપ્રાદીનાનર્ચાભરણામ્બરૈઃ ॥ ૨૨ ॥

બન્ધૂઞ્જ્ઞાતીન્ નૃપાન્ મિત્રસુહૃદોઽન્યાંશ્ચ સર્વશઃ ।
અભીક્ષ્ણં પૂજયામાસ નારાયણપરો નૃપઃ ॥ ૨૩ ॥

સર્વે જનાઃ સુરરુચો મણિકુણ્ડલસ્ર-
ગુષ્ણીષકઞ્ચુકદુકૂલમહાર્ઘ્યહારાઃ ।
નાર્યશ્ચ કુણ્ડલયુગાલકવૃન્દજુષ્ટ-
વક્ત્રશ્રિયઃ કનકમેખલયા વિરેજુઃ ॥ ૨૪ ॥

અથર્ત્વિજો મહાશીલાઃ સદસ્યા બ્રહ્મવાદિનઃ ।
બ્રહ્મક્ષત્રિયવિટ્શૂદ્રા રાજાનો યે સમાગતાઃ ॥ ૨૫ ॥

દેવર્ષિપિતૃભૂતાનિ લોકપાલાઃ સહાનુગાઃ ।
પૂજિતાસ્તમનુજ્ઞાપ્ય સ્વધામાનિ યયુર્નૃપ ॥ ૨૬ ॥

હરિદાસસ્ય રાજર્ષે રાજસૂયમહોદયમ્ ।
નૈવાતૃપ્યન્પ્રશંસન્તઃ પિબન્મર્ત્યોઽમૃતં યથા ॥ ૨૭ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા સુહૃત્સમ્બન્ધિબાન્ધવાન્ ।
પ્રેમ્ણા નિવારયામાસ કૃષ્ણં ચ ત્યાગકાતરઃ ॥ ૨૮ ॥

ભગવાનપિ તત્રાઙ્ગ ન્યાવાત્સીત્તત્પ્રિયંકરઃ ।
પ્રસ્થાપ્ય યદુવીરાંશ્ચ સામ્બાદીંશ્ચ કુશસ્થલીમ્ ॥ ૨૯ ॥

ઇત્થં રાજા ધર્મસુતો મનોરથમહાર્ણવમ્ ।
સુદુસ્તરં સમુત્તીર્ય કૃષ્ણેનાસીદ્ ગતજ્વરઃ ॥ ૩૦ ॥

એકદાન્તઃપુરે તસ્ય વીક્ષ્ય દુર્યોધનઃ શ્રિયમ્ ।
અતપ્યદ્ રાજસૂયસ્ય મહિત્વં ચાચ્યુતાત્મનઃ ॥ ૩૧ ॥

યસ્મિન્ નરેન્દ્રદિતિજેન્દ્રસુરેન્દ્રલક્ષ્મી-
ર્નાના વિભાન્તિ કિલ વિશ્વસૃજોપક્લૃપ્તાઃ ।
તાભિઃ પતીન્ દ્રુપદરાજસુતોપતસ્થે
યસ્યાં વિષક્તહૃદયઃ કુરુરાડતપ્યત્ ॥ ૩૨ ॥

યસ્મિન્ તદા મધુપતેર્મહિષીસહસ્રં
શ્રોણીભરેણ શનકૈઃ ક્વણદઙ્ઘ્રિશોભમ્ ।
મધ્યે સુચારુ કુચકુઙ્કુમશોણહારં
શ્રીમન્મુખં પ્રચલકુણ્ડલકુન્તલાઢ્યમ્ ॥ ૩૩ ॥

સભાયાં મયક્લૃપ્તાયાં ક્વાપિ ધર્મસુતોઽધિરાટ્ ।
વૃતોઽનુગૈર્બન્ધુભિશ્ચ કૃષ્ણેનાપિ સ્વચક્ષુષા ॥ ૩૪ ॥

આસીનઃ કાઞ્ચને સાક્ષાદાસને મઘવાનિવ ।
પારમેષ્ઠ્યશ્રિયા જુષ્ટઃ સ્તૂયમાનશ્ચ વન્દિભિઃ ॥ ૩૫ ॥

તત્ર દુર્યોધનો માની પરીતો ભ્રાતૃભિર્નૃપ ।
કિરીટમાલી ન્યવિશદસિહસ્તઃ ક્ષિપન્ રુષા ॥ ૩૬ ॥

સ્થલેઽભ્યગૃહ્ણાદ્ વસ્ત્રાન્તં જલં મત્વા સ્થલેઽપતત્ ।
જલે ચ સ્થલવદ્ ભ્રાન્ત્યા મયમાયાવિમોહિતઃ ॥ ૩૭ ॥

જહાસ ભીમસ્તં દૃષ્ટ્વા સ્ત્રિયો નૃપતયોઽપરે ।
નિવાર્યમાણા અપ્યઙ્ગ રાજ્ઞા કૃષ્ણાનુમોદિતાઃ ॥ ૩૮ ॥

સ વ્રીડિતોઽવાગ્વદનો રુષા જ્વલન્
નિષ્ક્રમ્ય તૂષ્ણીં પ્રયયૌ ગજાહ્વયમ્ ।
હાહેતિ શબ્દઃ સુમહાનભૂત્ સતા-
મજાતશત્રુર્વિમના ઇવાભવત્ ।
બભૂવ તૂષ્ણીં ભગવાન્ ભુવો ભરં
સમુજ્જિહીર્ષુર્ભ્રમતિ સ્મ યદ્ દૃશા ॥ ૩૯ ॥

એતત્તેઽભિહિતં રાજન્ યત્પૃષ્ટોઽહમિહ ત્વયા ।
સુયોધનસ્ય દૌરાત્મ્યં રાજસૂયે મહાક્રતૌ ॥ ૪૦ ॥