ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൭൫

ശ്രീരാജോവാച
അജാതശത്രോസ്തം ദൃഷ്ട്വാ രാജസൂയമഹോദയമ് ।
സര്വേ മുമുദിരേ ബ്രഹ്മന് നൃദേവാ യേ സമാഗതാഃ ॥ ൧ ॥

ദുര്യോധനം വര്ജയിത്വാ രാജാനഃ സര്ഷയഃ സുരാഃ ।
ഇതി ശ്രുതം നോ ഭഗവംസ്തത്ര കാരണമുച്യതാമ് ॥ ൨ ॥

ശ്രീബാദരായണിരുവാച
പിതാമഹസ്യ തേ യജ്ഞേ രാജസൂയേ മഹാത്മനഃ ।
ബാന്ധവാഃ പരിചര്യായാം തസ്യാസന്പ്രേമബന്ധനാഃ ॥ ൩ ॥

ഭീമോ മഹാനസാധ്യക്ഷോ ധനാധ്യക്ഷഃ സുയോധനഃ ।
സഹദേവസ്തു പൂജായാം നകുലോ ദ്രവ്യസാധനേ ॥ ൪ ॥

ഗുരുശുശ്രൂഷണേ ജിഷ്ണുഃ കൃഷ്ണഃ പാദാവനേജനേ ।
പരിവേഷണേ ദ്രുപദജാ കര്ണോ ദാനേ മഹാമനാഃ ॥ ൫ ॥

യുയുധാനോ വികര്ണശ്ച ഹാര്ദിക്യോ വിദുരാദയഃ ।
ബാഹ്ലീകപുത്രാ ഭൂര്യാദ്യാ യേ ച സന്തര്ദനാദയഃ ॥ ൬ ॥

നിരൂപിതാ മഹായജ്ഞേ നാനാകര്മസു തേ തദാ ।
പ്രവര്തന്തേ സ്മ രാജേന്ദ്ര രാജ്ഞഃ പ്രിയചികീര്ഷവഃ ॥ ൭ ॥

ഋത്വിക്സദസ്യബഹുവിത്സു സുഹൃത്തമേഷു
സ്വിഷ്ടേഷു സൂനൃതസമര്ഹണദക്ഷിണാഭിഃ ।
ചൈദ്യേ ച സാത്വതപതേശ്ചരണം പ്രവിഷ്ടേ
ചക്രുസ്തതസ്ത്വവഭൃഥസ്നപനം ദ്യുനദ്യാമ് ॥ ൮ ॥

മൃദങ്ഗശങ്ഖപണവധുന്ധുര്യാനകഗോമുഖാഃ ।
വാദിത്രാണി വിചിത്രാണി നേദുരാവഭൃഥോത്സവേ ॥ ൯ ॥

നാര്തക്യോ നനൃതുര്ഹൃഷ്ടാ ഗായകാ യൂഥശോ ജഗുഃ ।
വീണാവേണുതലോന്നാദസ്തേഷാം സ ദിവമസ്പൃശത് ॥ ൧൦ ॥

ചിത്രധ്വജപതാകാഗ്രൈരിഭേന്ദ്രസ്യന്ദനാര്വഭിഃ ।
സ്വലങ്കൃതൈര്ഭടൈര്ഭൂപാ നിര്യയൂ രുക്മമാലിനഃ ॥ ൧൧ ॥

യദുസൃഞ്ജയകാമ്ബോജകുരുകേകയകോശലാഃ ।
കമ്പയന്തോ ഭുവം സൈന്യൈര്യജമാനപുരഃസരാഃ ॥ ൧൨ ॥

സദസ്യര്ത്വിഗ്ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ ബ്രഹ്മഘോഷേണഭൂയസാ ।
ദേവര്ഷിപിതൃഗന്ധര്വാസ്തുഷ്ടുവുഃ പുഷ്പവര്ഷിണഃ ॥ ൧൩ ॥

സ്വലങ്കൃതാ നരാ നാര്യോ ഗന്ധസ്രഗ്ഭൂഷണാമ്ബരൈഃ ।
വിലിമ്പന്ത്യോഽഭിസിഞ്ചന്ത്യോ വിജഹ്രുര്വിവിധൈ രസൈഃ ॥ ൧൪ ॥

തൈലഗോരസഗന്ധോദഹരിദ്രാസാന്ദ്രകുങ്കുമൈഃ ।
പുമ്ഭിര്ലിപ്താഃ പ്രലിമ്പന്ത്യോ വിജഹ്രുര്വാരയോഷിതഃ ॥ ൧൫ ॥

ഗുപ്താ നൃഭിര്നിരഗമന്നുപലബ്ധുമേതദ്
ദേവ്യോ യഥാ ദിവി വിമാനവരൈര്നൃദേവ്യോ ।
താ മാതുലേയസഖിഭിഃ പരിഷിച്യമാനാഃ
സവ്രീഡഹാസവികസദ്വദനാ വിരേജുഃ ॥ ൧൬ ॥

താ ദേവരാനുത സഖീന് സിഷിചുര്ദൃതീഭിഃ
ക്ലിന്നാമ്ബരാ വിവൃതഗാത്രകുചോരുമധ്യാഃ ।
ഔത്സുക്യമുക്തകവരാച്ച്യവമാനമാല്യാഃ
ക്ഷോഭം ദധുര്മലധിയാം രുചിരൈര്വിഹാരൈഃ ॥ ൧൭ ॥

സ സമ്രാഡ് രഥമാരുഢഃ സദശ്വം രുക്മമാലിനമ് ।
വ്യരോചത സ്വപത്നീഭിഃ ക്രിയാഭിഃ ക്രതുരാഡിവ ॥ ൧൮ ॥

പത്നീസംയാജാവഭൃഥ്യൈശ്ചരിത്വാ തേ തമൃത്വിജഃ ।
ആചാന്തം സ്നാപയാം ചക്രുര്ഗങ്ഗായാം സഹ കൃഷ്ണയാ ॥ ൧൯ ॥

ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുര്നരദുന്ദുഭിഭിഃ സമമ് ।
മുമുചുഃ പുഷ്പവര്ഷാണി ദേവര്ഷിപിതൃമാനവാഃ ॥ ൨൦ ॥

സസ്നുസ്തത്ര തതഃ സര്വേ വര്ണാശ്രമയുതാ നരാഃ ।
മഹാപാതക്യപി യതഃ സദ്യോ മുച്യേത കില്ബിഷാത് ॥ ൨൧ ॥

അഥ രാജാഹതേ ക്ഷൌമേ പരിധായ സ്വലങ്കൃതഃ ।
ഋത്വിക്സദസ്യവിപ്രാദീനാനര്ചാഭരണാമ്ബരൈഃ ॥ ൨൨ ॥

ബന്ധൂഞ്ജ്ഞാതീന് നൃപാന് മിത്രസുഹൃദോഽന്യാംശ്ച സര്വശഃ ।
അഭീക്ഷ്ണം പൂജയാമാസ നാരായണപരോ നൃപഃ ॥ ൨൩ ॥

സര്വേ ജനാഃ സുരരുചോ മണികുണ്ഡലസ്ര-
ഗുഷ്ണീഷകഞ്ചുകദുകൂലമഹാര്ഘ്യഹാരാഃ ।
നാര്യശ്ച കുണ്ഡലയുഗാലകവൃന്ദജുഷ്ട-
വക്ത്രശ്രിയഃ കനകമേഖലയാ വിരേജുഃ ॥ ൨൪ ॥

അഥര്ത്വിജോ മഹാശീലാഃ സദസ്യാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ ।
ബ്രഹ്മക്ഷത്രിയവിട്ശൂദ്രാ രാജാനോ യേ സമാഗതാഃ ॥ ൨൫ ॥

ദേവര്ഷിപിതൃഭൂതാനി ലോകപാലാഃ സഹാനുഗാഃ ।
പൂജിതാസ്തമനുജ്ഞാപ്യ സ്വധാമാനി യയുര്നൃപ ॥ ൨൬ ॥

ഹരിദാസസ്യ രാജര്ഷേ രാജസൂയമഹോദയമ് ।
നൈവാതൃപ്യന്പ്രശംസന്തഃ പിബന്മര്ത്യോഽമൃതം യഥാ ॥ ൨൭ ॥

തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാന് ।
പ്രേമ്ണാ നിവാരയാമാസ കൃഷ്ണം ച ത്യാഗകാതരഃ ॥ ൨൮ ॥

ഭഗവാനപി തത്രാങ്ഗ ന്യാവാത്സീത്തത്പ്രിയംകരഃ ।
പ്രസ്ഥാപ്യ യദുവീരാംശ്ച സാമ്ബാദീംശ്ച കുശസ്ഥലീമ് ॥ ൨൯ ॥

ഇത്ഥം രാജാ ധര്മസുതോ മനോരഥമഹാര്ണവമ് ।
സുദുസ്തരം സമുത്തീര്യ കൃഷ്ണേനാസീദ് ഗതജ്വരഃ ॥ ൩൦ ॥

ഏകദാന്തഃപുരേ തസ്യ വീക്ഷ്യ ദുര്യോധനഃ ശ്രിയമ് ।
അതപ്യദ് രാജസൂയസ്യ മഹിത്വം ചാച്യുതാത്മനഃ ॥ ൩൧ ॥

യസ്മിന് നരേന്ദ്രദിതിജേന്ദ്രസുരേന്ദ്രലക്ഷ്മീ-
ര്നാനാ വിഭാന്തി കില വിശ്വസൃജോപക്ലൃപ്താഃ ।
താഭിഃ പതീന് ദ്രുപദരാജസുതോപതസ്ഥേ
യസ്യാം വിഷക്തഹൃദയഃ കുരുരാഡതപ്യത് ॥ ൩൨ ॥

യസ്മിന് തദാ മധുപതേര്മഹിഷീസഹസ്രം
ശ്രോണീഭരേണ ശനകൈഃ ക്വണദങ്ഘ്രിശോഭമ് ।
മധ്യേ സുചാരു കുചകുങ്കുമശോണഹാരം
ശ്രീമന്മുഖം പ്രചലകുണ്ഡലകുന്തലാഢ്യമ് ॥ ൩൩ ॥

സഭായാം മയക്ലൃപ്തായാം ക്വാപി ധര്മസുതോഽധിരാട് ।
വൃതോഽനുഗൈര്ബന്ധുഭിശ്ച കൃഷ്ണേനാപി സ്വചക്ഷുഷാ ॥ ൩൪ ॥

ആസീനഃ കാഞ്ചനേ സാക്ഷാദാസനേ മഘവാനിവ ।
പാരമേഷ്ഠ്യശ്രിയാ ജുഷ്ടഃ സ്തൂയമാനശ്ച വന്ദിഭിഃ ॥ ൩൫ ॥

തത്ര ദുര്യോധനോ മാനീ പരീതോ ഭ്രാതൃഭിര്നൃപ ।
കിരീടമാലീ ന്യവിശദസിഹസ്തഃ ക്ഷിപന് രുഷാ ॥ ൩൬ ॥

സ്ഥലേഽഭ്യഗൃഹ്ണാദ് വസ്ത്രാന്തം ജലം മത്വാ സ്ഥലേഽപതത് ।
ജലേ ച സ്ഥലവദ് ഭ്രാന്ത്യാ മയമായാവിമോഹിതഃ ॥ ൩൭ ॥

ജഹാസ ഭീമസ്തം ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയോ നൃപതയോഽപരേ ।
നിവാര്യമാണാ അപ്യങ്ഗ രാജ്ഞാ കൃഷ്ണാനുമോദിതാഃ ॥ ൩൮ ॥

സ വ്രീഡിതോഽവാഗ്വദനോ രുഷാ ജ്വലന്
നിഷ്ക്രമ്യ തൂഷ്ണീം പ്രയയൌ ഗജാഹ്വയമ് ।
ഹാഹേതി ശബ്ദഃ സുമഹാനഭൂത് സതാ-
മജാതശത്രുര്വിമനാ ഇവാഭവത് ।
ബഭൂവ തൂഷ്ണീം ഭഗവാന് ഭുവോ ഭരം
സമുജ്ജിഹീര്ഷുര്ഭ്രമതി സ്മ യദ് ദൃശാ ॥ ൩൯ ॥

ഏതത്തേഽഭിഹിതം രാജന് യത്പൃഷ്ടോഽഹമിഹ ത്വയാ ।
സുയോധനസ്യ ദൌരാത്മ്യം രാജസൂയേ മഹാക്രതൌ ॥ ൪൦ ॥