శ్రీమద్భాగవతమ్ ౧౦.౭౫

శ్రీరాజోవాచ
అజాతశత్రోస్తం దృష్ట్వా రాజసూయమహోదయమ్ ।
సర్వే ముముదిరే బ్రహ్మన్ నృదేవా యే సమాగతాః ॥ ౧ ॥

దుర్యోధనం వర్జయిత్వా రాజానః సర్షయః సురాః ।
ఇతి శ్రుతం నో భగవంస్తత్ర కారణముచ్యతామ్ ॥ ౨ ॥

శ్రీబాదరాయణిరువాచ
పితామహస్య తే యజ్ఞే రాజసూయే మహాత్మనః ।
బాన్ధవాః పరిచర్యాయాం తస్యాసన్ప్రేమబన్ధనాః ॥ ౩ ॥

భీమో మహానసాధ్యక్షో ధనాధ్యక్షః సుయోధనః ।
సహదేవస్తు పూజాయాం నకులో ద్రవ్యసాధనే ॥ ౪ ॥

గురుశుశ్రూషణే జిష్ణుః కృష్ణః పాదావనేజనే ।
పరివేషణే ద్రుపదజా కర్ణో దానే మహామనాః ॥ ౫ ॥

యుయుధానో వికర్ణశ్చ హార్దిక్యో విదురాదయః ।
బాహ్లీకపుత్రా భూర్యాద్యా యే చ సన్తర్దనాదయః ॥ ౬ ॥

నిరూపితా మహాయజ్ఞే నానాకర్మసు తే తదా ।
ప్రవర్తన్తే స్మ రాజేన్ద్ర రాజ్ఞః ప్రియచికీర్షవః ॥ ౭ ॥

ఋత్విక్సదస్యబహువిత్సు సుహృత్తమేషు
స్విష్టేషు సూనృతసమర్హణదక్షిణాభిః ।
చైద్యే చ సాత్వతపతేశ్చరణం ప్రవిష్టే
చక్రుస్తతస్త్వవభృథస్నపనం ద్యునద్యామ్ ॥ ౮ ॥

మృదఙ్గశఙ్ఖపణవధున్ధుర్యానకగోముఖాః ।
వాదిత్రాణి విచిత్రాణి నేదురావభృథోత్సవే ॥ ౯ ॥

నార్తక్యో ననృతుర్హృష్టా గాయకా యూథశో జగుః ।
వీణావేణుతలోన్నాదస్తేషాం స దివమస్పృశత్ ॥ ౧౦ ॥

చిత్రధ్వజపతాకాగ్రైరిభేన్ద్రస్యన్దనార్వభిః ।
స్వలఙ్కృతైర్భటైర్భూపా నిర్యయూ రుక్మమాలినః ॥ ౧౧ ॥

యదుసృఞ్జయకామ్బోజకురుకేకయకోశలాః ।
కమ్పయన్తో భువం సైన్యైర్యజమానపురఃసరాః ॥ ౧౨ ॥

సదస్యర్త్విగ్ద్విజశ్రేష్ఠా బ్రహ్మఘోషేణభూయసా ।
దేవర్షిపితృగన్ధర్వాస్తుష్టువుః పుష్పవర్షిణః ॥ ౧౩ ॥

స్వలఙ్కృతా నరా నార్యో గన్ధస్రగ్భూషణామ్బరైః ।
విలిమ్పన్త్యోఽభిసిఞ్చన్త్యో విజహ్రుర్వివిధై రసైః ॥ ౧౪ ॥

తైలగోరసగన్ధోదహరిద్రాసాన్ద్రకుఙ్కుమైః ।
పుమ్భిర్లిప్తాః ప్రలిమ్పన్త్యో విజహ్రుర్వారయోషితః ॥ ౧౫ ॥

గుప్తా నృభిర్నిరగమన్నుపలబ్ధుమేతద్
దేవ్యో యథా దివి విమానవరైర్నృదేవ్యో ।
తా మాతులేయసఖిభిః పరిషిచ్యమానాః
సవ్రీడహాసవికసద్వదనా విరేజుః ॥ ౧౬ ॥

తా దేవరానుత సఖీన్ సిషిచుర్దృతీభిః
క్లిన్నామ్బరా వివృతగాత్రకుచోరుమధ్యాః ।
ఔత్సుక్యముక్తకవరాచ్చ్యవమానమాల్యాః
క్షోభం దధుర్మలధియాం రుచిరైర్విహారైః ॥ ౧౭ ॥

స సమ్రాడ్ రథమారుఢః సదశ్వం రుక్మమాలినమ్ ।
వ్యరోచత స్వపత్నీభిః క్రియాభిః క్రతురాడివ ॥ ౧౮ ॥

పత్నీసంయాజావభృథ్యైశ్చరిత్వా తే తమృత్విజః ।
ఆచాన్తం స్నాపయాం చక్రుర్గఙ్గాయాం సహ కృష్ణయా ॥ ౧౯ ॥

దేవదున్దుభయో నేదుర్నరదున్దుభిభిః సమమ్ ।
ముముచుః పుష్పవర్షాణి దేవర్షిపితృమానవాః ॥ ౨౦ ॥

సస్నుస్తత్ర తతః సర్వే వర్ణాశ్రమయుతా నరాః ।
మహాపాతక్యపి యతః సద్యో ముచ్యేత కిల్బిషాత్ ॥ ౨౧ ॥

అథ రాజాహతే క్షౌమే పరిధాయ స్వలఙ్కృతః ।
ఋత్విక్సదస్యవిప్రాదీనానర్చాభరణామ్బరైః ॥ ౨౨ ॥

బన్ధూఞ్జ్ఞాతీన్ నృపాన్ మిత్రసుహృదోఽన్యాంశ్చ సర్వశః ।
అభీక్ష్ణం పూజయామాస నారాయణపరో నృపః ॥ ౨౩ ॥

సర్వే జనాః సురరుచో మణికుణ్డలస్ర-
గుష్ణీషకఞ్చుకదుకూలమహార్ఘ్యహారాః ।
నార్యశ్చ కుణ్డలయుగాలకవృన్దజుష్ట-
వక్త్రశ్రియః కనకమేఖలయా విరేజుః ॥ ౨౪ ॥

అథర్త్విజో మహాశీలాః సదస్యా బ్రహ్మవాదినః ।
బ్రహ్మక్షత్రియవిట్శూద్రా రాజానో యే సమాగతాః ॥ ౨౫ ॥

దేవర్షిపితృభూతాని లోకపాలాః సహానుగాః ।
పూజితాస్తమనుజ్ఞాప్య స్వధామాని యయుర్నృప ॥ ౨౬ ॥

హరిదాసస్య రాజర్షే రాజసూయమహోదయమ్ ।
నైవాతృప్యన్ప్రశంసన్తః పిబన్మర్త్యోఽమృతం యథా ॥ ౨౭ ॥

తతో యుధిష్ఠిరో రాజా సుహృత్సమ్బన్ధిబాన్ధవాన్ ।
ప్రేమ్ణా నివారయామాస కృష్ణం చ త్యాగకాతరః ॥ ౨౮ ॥

భగవానపి తత్రాఙ్గ న్యావాత్సీత్తత్ప్రియంకరః ।
ప్రస్థాప్య యదువీరాంశ్చ సామ్బాదీంశ్చ కుశస్థలీమ్ ॥ ౨౯ ॥

ఇత్థం రాజా ధర్మసుతో మనోరథమహార్ణవమ్ ।
సుదుస్తరం సముత్తీర్య కృష్ణేనాసీద్ గతజ్వరః ॥ ౩౦ ॥

ఏకదాన్తఃపురే తస్య వీక్ష్య దుర్యోధనః శ్రియమ్ ।
అతప్యద్ రాజసూయస్య మహిత్వం చాచ్యుతాత్మనః ॥ ౩౧ ॥

యస్మిన్ నరేన్ద్రదితిజేన్ద్రసురేన్ద్రలక్ష్మీ-
ర్నానా విభాన్తి కిల విశ్వసృజోపక్లృప్తాః ।
తాభిః పతీన్ ద్రుపదరాజసుతోపతస్థే
యస్యాం విషక్తహృదయః కురురాడతప్యత్ ॥ ౩౨ ॥

యస్మిన్ తదా మధుపతేర్మహిషీసహస్రం
శ్రోణీభరేణ శనకైః క్వణదఙ్ఘ్రిశోభమ్ ।
మధ్యే సుచారు కుచకుఙ్కుమశోణహారం
శ్రీమన్ముఖం ప్రచలకుణ్డలకున్తలాఢ్యమ్ ॥ ౩౩ ॥

సభాయాం మయక్లృప్తాయాం క్వాపి ధర్మసుతోఽధిరాట్ ।
వృతోఽనుగైర్బన్ధుభిశ్చ కృష్ణేనాపి స్వచక్షుషా ॥ ౩౪ ॥

ఆసీనః కాఞ్చనే సాక్షాదాసనే మఘవానివ ।
పారమేష్ఠ్యశ్రియా జుష్టః స్తూయమానశ్చ వన్దిభిః ॥ ౩౫ ॥

తత్ర దుర్యోధనో మానీ పరీతో భ్రాతృభిర్నృప ।
కిరీటమాలీ న్యవిశదసిహస్తః క్షిపన్ రుషా ॥ ౩౬ ॥

స్థలేఽభ్యగృహ్ణాద్ వస్త్రాన్తం జలం మత్వా స్థలేఽపతత్ ।
జలే చ స్థలవద్ భ్రాన్త్యా మయమాయావిమోహితః ॥ ౩౭ ॥

జహాస భీమస్తం దృష్ట్వా స్త్రియో నృపతయోఽపరే ।
నివార్యమాణా అప్యఙ్గ రాజ్ఞా కృష్ణానుమోదితాః ॥ ౩౮ ॥

స వ్రీడితోఽవాగ్వదనో రుషా జ్వలన్
నిష్క్రమ్య తూష్ణీం ప్రయయౌ గజాహ్వయమ్ ।
హాహేతి శబ్దః సుమహానభూత్ సతా-
మజాతశత్రుర్విమనా ఇవాభవత్ ।
బభూవ తూష్ణీం భగవాన్ భువో భరం
సముజ్జిహీర్షుర్భ్రమతి స్మ యద్ దృశా ॥ ౩౯ ॥

ఏతత్తేఽభిహితం రాజన్ యత్పృష్టోఽహమిహ త్వయా ।
సుయోధనస్య దౌరాత్మ్యం రాజసూయే మహాక్రతౌ ॥ ౪౦ ॥