ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୦.୮

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଗର୍ଗଃ ପୁରୋହିତୋ ରାଜନ୍ ଯଦୂନାଂ ସୁମହାତପାଃ ।
ଵ୍ରଜଂ ଜଗାମ ନନ୍ଦସ୍ଯ ଵସୁଦେଵପ୍ରଚୋଦିତଃ ॥ ୧ ॥

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମପ୍ରୀତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ।
ଆନର୍ଚାଧୋକ୍ଷଜଧିଯା ପ୍ରଣିପାତପୁରଃସରମ୍ ॥ ୨ ॥

ସୂପଵିଷ୍ଟଂ କୃତାତିଥ୍ଯଂ ଗିରା ସୂନୃତଯା ମୁନିମ୍ ।
ନନ୍ଦଯିତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୂର୍ଣସ୍ଯ କରଵାମ କିମ୍ ॥ ୩ ॥

ମହଦ୍ଵିଚଲନଂ ନୃଣାଂ ଗୃହିଣାଂ ଦୀନଚେତସାମ୍ ।
ନିଃଶ୍ରେଯସାଯ ଭଗଵନ୍କଲ୍ପତେ ନାନ୍ଯଥା କ୍ଵଚିତ୍ ॥ ୪ ॥

ଜ୍ଯୋତିଷାମଯନଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଯତ୍ତଜ୍ଜ୍ଞାନମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ।
ପ୍ରଣୀତଂ ଭଵତା ଯେନ ପୁମାନ୍ ଵେଦ ପରାଵରମ୍ ॥ ୫ ॥

ତ୍ଵଂ ହି ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସଂସ୍କାରାନ୍କର୍ତୁମର୍ହସି ।
ବାଲଯୋରନଯୋର୍ନୃଣାଂ ଜନ୍ମନା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୬ ॥

ଶ୍ରୀଗର୍ଗ ଉଵାଚ
ଯଦୂନାମହମାଚାର୍ଯଃ ଖ୍ଯାତଶ୍ଚ ଭୁଵି ସର୍ଵଦା ।
ସୁତଂ ମଯା ସଂସ୍କୃତଂ ତେ ମନ୍ଯତେ ଦେଵକୀସୁତମ୍ ॥ ୭ ॥

କଂସଃ ପାପମତିଃ ସଖ୍ଯଂ ତଵ ଚାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ ।
ଦେଵକ୍ଯା ଅଷ୍ଟମୋ ଗର୍ଭୋ ନ ସ୍ତ୍ରୀ ଭଵିତୁମର୍ହତି ॥ ୮ ॥

ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତଯଞ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵକ୍ଯା ଦାରିକାଵଚଃ ।
ଅପି ହନ୍ତା ଗତାଶଙ୍କସ୍ତର୍ହି ତନ୍ନୋଽନଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୯ ॥

ଶ୍ରୀନନ୍ଦ ଉଵାଚ
ଅଲକ୍ଷିତୋଽସ୍ମିନ୍ ରହସି ମାମକୈରପି ଗୋଵ୍ରଜେ ।
କୁରୁ ଦ୍ଵିଜାତିସଂସ୍କାରଂ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୧୦ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଏଵଂ ସମ୍ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ଵିପ୍ରଃ ସ୍ଵଚିକୀର୍ଷିତମେଵ ତତ୍ ।
ଚକାର ନାମକରଣଂ ଗୂଢୋ ରହସି ବାଲଯୋଃ ॥ ୧୧ ॥

ଶ୍ରୀଗର୍ଗ ଉଵାଚ
ଅଯଂ ହି ରୋହିଣୀପୁତ୍ରୋ ରମଯନ୍ ସୁହୃଦୋ ଗୁଣୈଃ ।
ଆଖ୍ଯାସ୍ଯତେ ରାମ ଇତି ବଲାଧିକ୍ଯାଦ୍ବଲଂ ଵିଦୁଃ ।
ଯଦୂନାମପୃଥଗ୍ଭାଵାତ୍ ସଙ୍କର୍ଷଣମୁଶନ୍ତ୍ଯପି ॥ ୧୨ ॥

ଆସନ୍ ଵର୍ଣାସ୍ତ୍ରଯୋ ହ୍ଯସ୍ଯ ଗୃହ୍ଣତୋଽନୁଯୁଗଂ ତନୂଃ ।
ଶୁକ୍ଲୋ ରକ୍ତସ୍ତଥା ପୀତ ଇଦାନୀଂ କୃଷ୍ଣତାଂ ଗତଃ ॥ ୧୩ ॥

ପ୍ରାଗଯଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ କ୍ଵଚିଜ୍ଜାତସ୍ତଵାତ୍ମଜଃ ।
ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୀମାନଭିଜ୍ଞାଃ ସମ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ ॥ ୧୪ ॥

ବହୂନି ସନ୍ତି ନାମାନି ରୂପାଣି ଚ ସୁତସ୍ଯ ତେ ।
ଗୁଣକର୍ମାନୁରୂପାଣି ତାନ୍ଯହଂ ଵେଦ ନୋ ଜନାଃ ॥ ୧୫ ॥

ଏଷ ଵଃ ଶ୍ରେଯ ଆଧାସ୍ଯଦ୍ ଗୋପଗୋକୁଲନନ୍ଦନଃ ।
ଅନେନ ସର୍ଵଦୁର୍ଗାଣି ଯୂଯମଞ୍ଜସ୍ତରିଷ୍ଯଥ ॥ ୧୬ ॥

ପୁରାନେନ ଵ୍ରଜପତେ ସାଧଵୋ ଦସ୍ଯୁପୀଡିତାଃ ।
ଅରାଜକେ ରକ୍ଷ୍ଯମାଣା ଜିଗ୍ଯୁର୍ଦସ୍ଯୂନ୍ସମେଧିତାଃ ॥ ୧୭ ॥

ଯ ଏତସ୍ମିନ୍ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରୀତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାନଵାଃ ।
ନାରଯୋଽଭିଭଵନ୍ତ୍ଯେତାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁପକ୍ଷାନିଵାସୁରାଃ ॥ ୧୮ ॥

ତସ୍ମାନ୍ନନ୍ଦାତ୍ମଜୋଽଯଂ ତେ ନାରାଯଣସମୋ ଗୁଣୈଃ ।
ଶ୍ରିଯା କୀର୍ତ୍ଯାନୁଭାଵେନ ଗୋପାଯସ୍ଵ ସମାହିତଃ ॥ ୧୯ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଯାତ୍ମାନଂ ସମାଦିଶ୍ଯ ଗର୍ଗେ ଚ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତେ ।
ନନ୍ଦଃ ପ୍ରମୁଦିତୋ ମେନେ ଆତ୍ମାନଂ ପୂର୍ଣମାଶିଷାମ୍ ॥ ୨୦ ॥

କାଲେନ ଵ୍ରଜତାଲ୍ପେନ ଗୋକୁଲେ ରାମକେଶଵୌ ।
ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ସହ ପାଣିଭ୍ଯାଂ ରିଙ୍ଗମାଣୌ ଵିଜହ୍ରତୁଃ ॥ ୨୧ ॥

ତାଵଙ୍ଘ୍ରିଯୁଗ୍ମମନୁକୃଷ୍ଯ ସରୀସୃପନ୍ତୌ
ଘୋଷପ୍ରଘୋଷରୁଚିରଂ ଵ୍ରଜକର୍ଦମେଷୁ ।
ତନ୍ନାଦହୃଷ୍ଟମନସାଵନୁସୃତ୍ଯ ଲୋକଂ
ମୁଗ୍ଧପ୍ରଭୀତଵଦୁପେଯତୁରନ୍ତି ମାତ୍ରୋଃ ॥ ୨୨ ॥

ତନ୍ମାତରୌ ନିଜସୁତୌ ଘୃଣଯା ସ୍ନୁଵନ୍ତ୍ଯୌ
ପଙ୍କାଙ୍ଗରାଗରୁଚିରାଵୁପଗୃହ୍ଯ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମ୍ ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ତନଂ ପ୍ରପିବତୋଃ ସ୍ମ ମୁଖଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ
ମୁଗ୍ଧସ୍ମିତାଲ୍ପଦଶନଂ ଯଯତୁଃ ପ୍ରମୋଦମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ଯର୍ହ୍ଯଙ୍ଗନାଦର୍ଶନୀଯକୁମାରଲୀଲା-
ଵନ୍ତର୍ଵ୍ରଜେ ତଦବଲାଃ ପ୍ରଗୃହୀତପୁଚ୍ଛୈଃ ।
ଵତ୍ସୈରିତସ୍ତତ ଉଭାଵନୁକୃଷ୍ଯମାଣୌ
ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତ୍ଯ ଉଜ୍ଝିତଗୃହା ଜହୃଷୁର୍ହସନ୍ତ୍ଯଃ ॥ ୨୪ ॥

ଶୃଙ୍ଗ୍ଯଗ୍ନିଦଂଷ୍ଟ୍ର୍ଯସିଜଲଦ୍ଵିଜକଣ୍ଟକେଭ୍ଯଃ
କ୍ରୀଡାପରାଵତିଚଲୌ ସ୍ଵସୁତୌ ନିଷେଦ୍ଧୁମ୍ ।
ଗୃହ୍ଯାଣି କର୍ତୁମପି ଯତ୍ର ନ ତଜ୍ଜନନ୍ଯୌ
ଶେକାତ ଆପତୁରଲଂ ମନସୋଽନଵସ୍ଥାମ୍ ॥ ୨୫ ॥

କାଲେନାଲ୍ପେନ ରାଜର୍ଷେ ରାମଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ଗୋକୁଲେ ।
ଅଘୃଷ୍ଟଜାନୁଭିଃ ପଦ୍ଭିର୍ଵିଚକ୍ରମତୁରଞ୍ଜସା ॥ ୨୬ ॥

ତତସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ କୃଷ୍ଣୋ ଵଯସ୍ଯୈର୍ଵ୍ରଜବାଲକୈଃ ।
ସହରାମୋ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚିକ୍ରୀଡେ ଜନଯନ୍ ମୁଦମ୍ ॥ ୨୭ ॥

କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଗୋପ୍ଯୋ ରୁଚିରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୌମାରଚାପଲମ୍ ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଯାଃ କିଲ ତନ୍ମାତୁରିତି ହୋଚୁଃ ସମାଗତାଃ ॥ ୨୮ ॥

ଵତ୍ସାନ୍ ମୁଞ୍ଚନ୍ କ୍ଵଚିଦସମଯେ କ୍ରୋଶସଞ୍ଜାତହାସଃ
ସ୍ତେଯଂ ସ୍ଵାଦ୍ଵତ୍ତ୍ଯଥ ଦଧିପଯଃ କଲ୍ପିତୈଃ ସ୍ତେଯଯୋଗୈଃ ।
ମର୍କାନ୍ ଭୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ ଵିଭଜତି ସ ଚେନ୍ନାତ୍ତି ଭାଣ୍ଡଂ ଭିନ୍ନତ୍ତି
ଦ୍ରଵ୍ଯାଲାଭେ ସଗୃହକୁପିତୋ ଯାତ୍ଯୁପକ୍ରୋଶ୍ଯ ତୋକାନ୍ ॥ ୨୯ ॥

ହସ୍ତାଗ୍ରାହ୍ଯେ ରଚଯତି ଵିଧିଂ ପୀଠକୋଲୂଖଲାଦ୍ଯୈ-
ଶ୍ଛିଦ୍ରଂ ହ୍ଯନ୍ତର୍ନିହିତଵଯୁନଃ ଶିକ୍ଯଭାଣ୍ଡେଷୁ ତଦ୍ଵିତ୍ ।
ଧ୍ଵାନ୍ତାଗାରେ ଧୃତମଣିଗଣଂ ସ୍ଵାଙ୍ଗମର୍ଥପ୍ରଦୀପଂ
କାଲେ ଗୋପ୍ଯୋ ଯର୍ହି ଗୃହକୃତ୍ଯେଷୁ ସୁଵ୍ଯଗ୍ରଚିତ୍ତାଃ ॥ ୩୦ ॥

ଏଵଂ ଧାର୍ଷ୍ଟ୍ଯାନ୍ଯୁଶତି କୁରୁତେ ମେହନାଦୀନି ଵାସ୍ତୌ
ସ୍ତେଯୋପାଯୈର୍ଵିରଚିତକୃତିଃ ସୁପ୍ରତୀକୋ ଯଥାସ୍ତେ ।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସଭଯନଯନଶ୍ରୀମୁଖାଲୋକିନୀଭି-
ର୍ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାର୍ଥା ପ୍ରହସିତମୁଖୀ ନ ହ୍ଯୁପାଲବ୍ଧୁମୈଚ୍ଛତ୍ ॥ ୩୧ ॥

ଏକଦା କ୍ରୀଡମାନାସ୍ତେ ରାମାଦ୍ଯା ଗୋପଦାରକାଃ ।
କୃଷ୍ଣୋ ମୃଦଂ ଭକ୍ଷିତଵାନିତି ମାତ୍ରେ ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ॥ ୩୨ ॥

ସା ଗୃହୀତ୍ଵା କରେ କୃଷ୍ଣମୁପାଲଭ୍ଯ ହିତୈଷିଣୀ ।
ଯଶୋଦା ଭଯସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତପ୍ରେକ୍ଷଣାକ୍ଷମଭାଷତ ॥ ୩୩ ॥

କସ୍ମାନ୍ମୃଦମଦାନ୍ତାତ୍ମନ୍ ଭଵାନ୍ଭକ୍ଷିତଵାନ୍ ରହଃ ।
ଵଦନ୍ତି ତାଵକା ହ୍ଯେତେ କୁମାରାସ୍ତେଽଗ୍ରଜୋଽପ୍ଯଯମ୍ ॥ ୩୪ ॥

ନାହଂ ଭକ୍ଷିତଵାନମ୍ବ ସର୍ଵେ ମିଥ୍ଯାଭିଶଂସିନଃ ।
ଯଦି ସତ୍ଯଗିରସ୍ତର୍ହି ସମକ୍ଷଂ ପଶ୍ଯ ମେ ମୁଖମ୍ ॥ ୩୫ ॥

ଯଦ୍ଯେଵଂ ତର୍ହି ଵ୍ଯାଦେହୀତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ ।
ଵ୍ଯାଦତ୍ତାଵ୍ଯାହତୈଶ୍ଵର୍ଯଃ କ୍ରୀଡାମନୁଜବାଲକଃ ॥ ୩୬ ॥

ସା ତତ୍ର ଦଦୃଶେ ଵିଶ୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାସ୍ନୁ ଚ ଖଂ ଦିଶଃ ।
ସାଦ୍ରିଦ୍ଵୀପାବ୍ଧିଭୂଗୋଲଂ ସଵାଯ୍ଵଗ୍ନୀନ୍ଦୁତାରକମ୍ ॥ ୩୭ ॥

ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚକ୍ରଂ ଜଲଂ ତେଜୋ ନଭସ୍ଵାନ୍ଵିଯଦେଵ ଚ ।
ଵୈକାରିକାଣୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ମନୋ ମାତ୍ରା ଗୁଣାସ୍ତ୍ରଯଃ ॥ ୩୮ ॥

ଏତଦ୍ ଵିଚିତ୍ରଂ ସହଜୀଵକାଲ-
ସ୍ଵଭାଵକର୍ମାଶଯଲିଙ୍ଗଭେଦମ୍ ।
ସୂନୋସ୍ତନୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଦାରିତାସ୍ଯେ
ଵ୍ରଜଂ ସହାତ୍ମାନମଵାପ ଶଙ୍କାମ୍? ॥ ୩୯ ॥

କିଂ ସ୍ଵପ୍ନ ଏତଦୁତ ଦେଵମାଯା
କିଂ ଵା ମଦୀଯୋ ବତ ବୁଦ୍ଧିମୋହଃ ।
ଅଥୋ ଅମୁଷ୍ଯୈଵ ମମାର୍ଭକସ୍ଯ
ଯଃ କଶ୍ଚନୌତ୍ପତ୍ତିକ ଆତ୍ମଯୋଗଃ ॥ ୪୦ ॥

ଅଥୋ ଯଥାଵନ୍ନ ଵିତର୍କଗୋଚରଂ
ଚେତୋମନଃକର୍ମଵଚୋଭିରଞ୍ଜସା ।
ଯଦାଶ୍ରଯଂ ଯେନ ଯତଃ ପ୍ରତୀଯତେ
ସୁଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଂ ପ୍ରଣତାସ୍ମି ତତ୍ପଦମ୍ ॥ ୪୧ ॥

ଅହଂ ମମାସୌ ପତିରେଷ ମେ ସୁତୋ
ଵ୍ରଜେଶ୍ଵରସ୍ଯାଖିଲଵିତ୍ତପା ସତୀ ।
ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଗୋପାଃ ସହଗୋଧନାଶ୍ଚ ମେ
ଯନ୍ମାଯଯେତ୍ଥଂ କୁମତିଃ ସ ମେ ଗତିଃ ॥ ୪୨ ॥

ଇତ୍ଥଂ ଵିଦିତତତ୍ତ୍ଵାଯାଂ ଗୋପିକାଯାଂ ସ ଈଶ୍ଵରଃ ।
ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ଵ୍ଯତନୋନ୍ମାଯାଂ ପୁତ୍ରସ୍ନେହମଯୀଂ ଵିଭୁଃ ॥ ୪୩ ॥

ସଦ୍ଯୋନଷ୍ଟସ୍ମୃତିର୍ଗୋପୀ ସାରୋପ୍ଯାରୋହମାତ୍ମଜମ୍ ।
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧସ୍ନେହକଲିଲହୃଦଯାସୀଦ୍ ଯଥା ପୁରା ॥ ୪୪ ॥

ତ୍ରଯ୍ଯା ଚୋପନିଷଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଙ୍ଖ୍ଯଯୋଗୈଶ୍ଚ ସାତ୍ଵତୈଃ ।
ଉପଗୀଯମାନମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ହରିଂ ସାମନ୍ଯତାତ୍ମଜମ୍ ॥ ୪୫ ॥

ଶ୍ରୀରାଜୋଵାଚ
ନନ୍ଦଃ କିମକରୋଦ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଶ୍ରେଯ ଏଵଂ ମହୋଦଯମ୍ ।
ଯଶୋଦା ଚ ମହାଭାଗା ପପୌ ଯସ୍ଯାଃ ସ୍ତନଂ ହରିଃ ॥ ୪୬ ॥

ପିତରୌ ନାନ୍ଵଵିନ୍ଦେତାଂ କୃଷ୍ଣୋଦାରାର୍ଭକେହିତମ୍ ।
ଗାଯନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯାପି କଵଯୋ ଯଲ୍ଲୋକଶମଲାପହମ୍ ॥ ୪୭ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଦ୍ରୋଣୋ ଵସୂନାଂ ପ୍ରଵରୋ ଧରଯା ଭାର୍ଯଯା ସହ ।
କରିଷ୍ଯମାଣ ଆଦେଶାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତମୁଵାଚ ହ ॥ ୪୮ ॥

ଜାତଯୋର୍ନୌ ମହାଦେଵେ ଭୁଵି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରେ ହରୌ ।
ଭକ୍ତିଃ ସ୍ଯତ୍ପରମା ଲୋକେ ଯଯାଞ୍ଜୋ ଦୁର୍ଗତିଂ ତରେତ୍ ॥ ୪୯ ॥

ଅସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ରଜେ ଦ୍ରୋଣୋ ମହାଯଶାଃ ।
ଜଜ୍ଞେ ନନ୍ଦ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯଶୋଦା ସା ଧରାଭଵତ୍ ॥ ୫୦ ॥

ତତୋ ଭକ୍ତିର୍ଭଗଵତି ପୁତ୍ରୀଭୂତେ ଜନାର୍ଦନେ ।
ଦମ୍ପତ୍ଯୋର୍ନିତରାମାସୀଦ୍ ଗୋପଗୋପୀଷୁ ଭାରତ ॥ ୫୧ ॥

କୃଷ୍ଣୋ ବ୍ରହ୍ମଣ ଆଦେଶଂ ସତ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ଵ୍ରଜେ ଵିଭୁଃ ।
ସହରାମୋ ଵସଂଶ୍ଚକ୍ରେ ତେଷାଂ ପ୍ରୀତିଂ ସ୍ଵଲୀଲଯା ॥ ୫୨ ॥