શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૮૩

શ્રીશુક ઉવાચ
તથાનુગૃહ્ય ભગવાન્ ગોપીનાં સ ગુરુર્ગતિઃ ।
યુધિષ્ઠિરમથાપૃચ્છત્ સર્વાંશ્ચ સુહૃદોઽવ્યયમ્ ॥ ૧ ॥

ત એવં લોકનાથેન પરિપૃષ્ટાઃ સુસત્કૃતાઃ ।
પ્રત્યૂચુર્હૃષ્ટમનસસ્તત્પાદેક્ષાહતાંહસઃ ॥ ૨ ॥

કુતોઽશિવં ત્વચ્ચરણામ્બુજાસવં
મહન્મનસ્તો મુખનિઃસૃતં ક્વચિત્ ।
પિબન્તિ યે કર્ણપુટૈરલં પ્રભો
દેહંભૃતાં દેહકૃદસ્મૃતિચ્છિદમ્ ॥ ૩ ॥

હિ ત્વાત્મધામવિધુતાત્મકૃતત્ર્યવસ્થા-
માનન્દસમ્પ્લવમખણ્ડમકુણ્ઠબોધમ્ ।
કાલોપસૃષ્ટનિગમાવન આત્તયોગ-
માયાકૃતિં પરમહંસગતિં નતાઃ સ્મ ॥ ૪ ॥

શ્રીઋષિરુવાચ
ઇત્યુત્તમઃશ્લોકશિખામણિં જને-
ષ્વભિષ્ટુવત્સ્વન્ધકકૌરવસ્ત્રિયઃ ।
સમેત્ય ગોવિન્દકથા મિથોઽગૃણં-
સ્ત્રિલોકગીતાઃ શૃણુ વર્ણયામિ તે ॥ ૫ ॥

શ્રીદ્રૌપદ્યુવાચ
હે વૈદર્ભ્યચ્યુતો ભદ્રે હે જામ્બવતિ કૌશલે ।
હે સત્યભામે કાલિન્દિ શૈબ્યે રોહિણિ લક્ષ્મણે ॥ ૬ ॥

હે કૃષ્ણપત્ન્ય એતન્નો બ્રૂતે વો ભગવાન્ સ્વયમ્ ।
ઉપયેમે યથા લોકમનુકુર્વન્ સ્વમાયયા ॥ ૭ ॥

શ્રીરુક્મિણ્યુવાચ
ચૈદ્યાય માર્પયિતુમુદ્યતકાર્મુકેષુ
રાજસ્વજેયભટશેખરિતાઙ્ઘ્રિરેણુઃ ।
નિન્યે મૃગેન્દ્ર ઇવ ભાગમજાવિયૂથાત્
તચ્છ્રીનિકેતચરણોઽસ્તુ મમાર્ચનાય ॥ ૮ ॥

શ્રીસત્યભામોવાચ
યો મે સનાભિવધતપ્તહૃદા તતેન
લિપ્તાભિશાપમપમાર્ષ્ટુમુપાજહાર ।
જિત્વર્ક્ષરાજમથ રત્નમદાત્ સ તેન
ભીતઃ પિતાદિશત માં પ્રભવેઽપિ દત્તામ્ ॥ ૯ ॥

શ્રીજામ્બવત્યુવાચ
પ્રાજ્ઞાય દેહકૃદમું નિજનાથદૈવં
સીતાપતિં ત્રિનવહાન્યમુનાભ્યયુધ્યત્ ।
જ્ઞાત્વા પરીક્ષિત ઉપાહરદર્હણં માં
પાદૌ પ્રગૃહ્ય મણિનાહમમુષ્ય દાસી ॥ ૧૦ ॥

શ્રીકાલિન્દ્યુવાચ
તપશ્ચરન્તીમાજ્ઞાય સ્વપાદસ્પર્શનાશયા ।
સખ્યોપેત્યાગ્રહીત્ પાણિં યોઽહં તદ્ગૃહમાર્જની ॥ ૧૧ ॥

શ્રીમિત્રવિન્દોવાચ
યો માં સ્વયંવર ઉપેત્ય વિજિત્ય ભૂપાન્
નિન્યે શ્વયૂથગમિવાત્મબલિં દ્વિપારિઃ ।
ભ્રાતૃંશ્ચ મેઽપકુરુતઃ સ્વપુરં શ્રિયૌક-
સ્તસ્યાસ્તુ મેઽનુભવમઙ્ઘ્રયવનેજનત્વમ્ ॥ ૧૨ ॥

શ્રીસત્યોવાચ
સપ્તોક્ષણોઽતિબલવીર્યસુતીક્ષ્ણશૃઙ્ગાન્
પિત્રા કૃતાન્ ક્ષિતિપવીર્યપરીક્ષણાય ।
તાન્ વીરદુર્મદહનસ્તરસા નિગૃહ્ય
ક્રીડન્ બબન્ધ હ યથા શિશવોઽજતોકાન્ ॥ ૧૩ ॥

ય ઇત્થં વીર્યશુલ્કાં માં દાસીભિશ્ચતુરઙ્ગિણીમ્ ।
પથિ નિર્જિત્ય રાજન્યાન્ નિન્યે તદ્દાસ્યમસ્તુ મે ॥ ૧૪ ॥

શ્રીભદ્રોવાચ
પિતા મે માતુલેયાય સ્વયમાહૂય દત્તવાન્ ।
કૃષ્ણે કૃષ્ણાય તચ્ચિત્તામક્ષૌહિણ્યા સખીજનૈઃ ॥ ૧૫ ॥

અસ્ય મે પાદસંસ્પર્શો ભવેજ્જન્મનિ જન્મનિ ।
કર્મભિર્ભ્રામ્યમાણાયા યેન તચ્છ્રેય આત્મનઃ ॥ ૧૬ ॥

શ્રીલક્ષ્મણોવાચ
મમાપિ રાજ્ઞ્યચ્યુતજન્મકર્મ
શ્રુત્વા મુહુર્નારદગીતમાસ હ ।
ચિત્તં મુકુન્દે કિલ પદ્મહસ્તયા
વૃતઃ સુસમ્મૃશ્ય વિહાય લોકપાન્ ॥ ૧૭ ॥

જ્ઞાત્વા મમ મતં સાધ્વિ પિતા દુહિતૃવત્સલઃ ।
બૃહત્સેન ઇતિ ખ્યાતસ્તત્રોપાયમચીકરત્ ॥ ૧૮ ॥

યથા સ્વયંવરે રાજ્ઞિ મત્સ્યઃ પાર્થેપ્સયા કૃતઃ ।
અયં તુ બહિરાચ્છન્નો દૃશ્યતે સ જલે પરમ્ ॥ ૧૯ ॥

શ્રુત્વૈતત્ સર્વતો ભૂપા આયયુર્મત્પિતુઃ પુરમ્ ।
સર્વાસ્ત્રશસ્ત્રતત્ત્વજ્ઞાઃ સોપાધ્યાયાઃ સહસ્રશઃ ॥ ૨૦ ॥

પિત્રા સમ્પૂજિતાઃ સર્વે યથાવીર્યં યથાવયઃ ।
આદદુઃ સશરં ચાપં વેદ્ધું પર્ષદિ મદ્ધિયઃ ॥ ૨૧ ॥

આદાય વ્યસૃજન્ કેચિત્ સજ્યં કર્તુમનીશ્વરાઃ ।
આકોષ્ઠં જ્યાં સમુત્કૃષ્ય પેતુરેકેઽમુના હતાઃ ॥ ૨૨ ॥

સજ્યં કૃત્વાપરે વીરા માગધામ્બષ્ઠચેદિપાઃ ।
ભીમો દુર્યોધનઃ કર્ણો નાવિદંસ્તદવસ્થિતિમ્ ॥ ૨૩ ॥

મત્સ્યાભાસં જલે વીક્ષ્ય જ્ઞાત્વા ચ તદવસ્થિતિમ્ ।
પાર્થો યત્તોઽસૃજદ્ બાણં નાચ્છિનત્ પસ્પૃશે પરમ્ ॥ ૨૪ ॥

રાજન્યેષુ નિવૃત્તેષુ ભગ્નમાનેષુ માનિષુ ।
ભગવાન્ ધનુરાદાય સજ્યં કૃત્વાથ લીલયા ॥ ૨૫ ॥

તસ્મિન્ સન્ધાય વિશિખં મત્સ્યં વીક્ષ્ય સકૃજ્જલે ।
છિત્ત્વેષુણાપાતયત્તં સૂર્યે ચાભિજિતિ સ્થિતે ॥ ૨૬ ॥

દિવિ દુન્દુભયો નેદુર્જયશબ્દયુતા ભુવિ ।
દેવાશ્ચ કુસુમાસારાન્ મુમુચુર્હર્ષવિહ્વલાઃ ॥ ૨૭ ॥

તદ્ રઙ્ગમાવિશમહં કલનૂપુરાભ્યાં
પદ્ભ્યાં પ્રગૃહ્ય કનકોજ્જ્વલરત્નમાલામ્ ।
નૂત્ને નિવીય પરિધાય ચ કૌશિકાગ્ર્યે
સવ્રીડહાસવદના કવરીધૃતસ્રક્ ॥ ૨૮ ॥

ઉન્નીય વક્ત્રમુરુકુન્તલકુણ્ડલત્વિડ્
ગણ્ડસ્થલં શિશિરહાસકટાક્ષમોક્ષૈઃ ।
રાજ્ઞો નિરીક્ષ્ય પરિતઃ શનકૈર્મુરારે-
રંસેઽનુરક્તહૃદયા નિદધે સ્વમાલામ્ ॥ ૨૯ ॥

તાવન્મૃદઙ્ગપટહાઃ શઙ્ખભેર્યાનકાદયઃ ।
નિનેદુર્નટનર્તક્યો નનૃતુર્ગાયકા જગુઃ ॥ ૩૦ ॥

એવં વૃતે ભગવતિ મયેશે નૃપયૂથપાઃ ।
ન સેહિરે યાજ્ઞસેનિ સ્પર્ધન્તો હૃચ્છયાતુરાઃ ॥ ૩૧ ॥

માં તાવદ્ રથમારોપ્ય હયરત્નચતુષ્ટયમ્ ।
શાર્ઙ્ગમુદ્યમ્ય સન્નદ્ધસ્તસ્થાવાજૌ ચતુર્ભુજઃ ॥ ૩૨ ॥

દારુકશ્ચોદયામાસ કાઞ્ચનોપસ્કરં રથમ્ ।
મિષતાં ભૂભુજાં રાજ્ઞિ મૃગાણાં મૃગરાડિવ ॥ ૩૩ ॥

તેઽન્વસજ્જન્ત રાજન્યા નિષેદ્ધું પથિ કેચન ।
સંયત્તા ઉદ્ધૃતેષ્વાસા ગ્રામસિંહા યથા હરિમ્ ॥ ૩૪ ॥

તે શાર્ઙ્ગચ્યુતબાણૌઘૈઃ કૃત્તબાહ્વઙ્ઘ્રિકન્ધરાઃ ।
નિપેતુઃ પ્રધને કેચિદેકે સન્ત્યજ્ય દુદ્રુવુઃ ॥ ૩૫ ॥

તતઃ પુરીં યદુપતિરત્યલઙ્કૃતાં
રવિચ્છદધ્વજપટચિત્રતોરણામ્ ।
કુશસ્થલીં દિવિ ભુવિ ચાભિસંસ્તુતાં
સમાવિશત્તરણિરિવ સ્વકેતનમ્ ॥ ૩૬ ॥

પિતા મે પૂજયામાસ સુહૃત્સમ્બન્ધિબાન્ધવાન્ ।
મહાર્હવાસોઽલઙ્કારૈઃ શય્યાસનપરિચ્છદૈઃ ॥ ૩૭ ॥

દાસીભિઃ સર્વસમ્પદ્ભિર્ભટેભરથવાજિભિઃ ।
આયુધાનિ મહાર્હાણિ દદૌ પૂર્ણસ્ય ભક્તિતઃ ॥ ૩૮ ॥

આત્મારામસ્ય તસ્યેમા વયં વૈ ગૃહદાસિકાઃ ।
સર્વસઙ્ગનિવૃત્ત્યાદ્ધા તપસા ચ બભૂવિમ ॥ ૩૯ ॥

મહિષ્ય ઊચુઃ
ભૌમં નિહત્ય સગણં યુધિ તેન રુદ્ધા
જ્ઞાત્વાથ નઃ ક્ષિતિજયે જિતરાજકન્યાઃ ।
નિર્મુચ્ય સંસૃતિવિમોક્ષમનુસ્મરન્તીઃ
પાદામ્બુજં પરિણિનાય ય આપ્તકામઃ ॥ ૪૦ ॥

ન વયં સાધ્વિ સામ્રાજ્યં સ્વારાજ્યં ભૌજ્યમપ્યુત ।
વૈરાજ્યં પારમેષ્ઠ્યં ચ આનન્ત્યં વા હરેઃ પદમ્ ॥ ૪૧ ॥

કામયામહ એતસ્ય શ્રીમત્પાદરજઃ શ્રિયઃ ।
કુચકુઙ્કુમગન્ધાઢ્યં મૂર્ધ્ના વોઢું ગદાભૃતઃ ॥ ૪૨ ॥

વ્રજસ્ત્રિયો યદ્ વાઞ્છન્તિ પુલિન્દ્યસ્તૃણવીરુધઃ ।
ગાવશ્ચારયતો ગોપાઃ પદસ્પર્શં મહાત્મનઃ ॥ ૪૩ ॥