ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൮൩

ശ്രീശുക ഉവാച
തഥാനുഗൃഹ്യ ഭഗവാന് ഗോപീനാം സ ഗുരുര്ഗതിഃ ।
യുധിഷ്ഠിരമഥാപൃച്ഛത് സര്വാംശ്ച സുഹൃദോഽവ്യയമ് ॥ ൧ ॥

ത ഏവം ലോകനാഥേന പരിപൃഷ്ടാഃ സുസത്കൃതാഃ ।
പ്രത്യൂചുര്ഹൃഷ്ടമനസസ്തത്പാദേക്ഷാഹതാംഹസഃ ॥ ൨ ॥

കുതോഽശിവം ത്വച്ചരണാമ്ബുജാസവം
മഹന്മനസ്തോ മുഖനിഃസൃതം ക്വചിത് ।
പിബന്തി യേ കര്ണപുടൈരലം പ്രഭോ
ദേഹംഭൃതാം ദേഹകൃദസ്മൃതിച്ഛിദമ് ॥ ൩ ॥

ഹി ത്വാത്മധാമവിധുതാത്മകൃതത്ര്യവസ്ഥാ-
മാനന്ദസമ്പ്ലവമഖണ്ഡമകുണ്ഠബോധമ് ।
കാലോപസൃഷ്ടനിഗമാവന ആത്തയോഗ-
മായാകൃതിം പരമഹംസഗതിം നതാഃ സ്മ ॥ ൪ ॥

ശ്രീഋഷിരുവാച
ഇത്യുത്തമഃശ്ലോകശിഖാമണിം ജനേ-
ഷ്വഭിഷ്ടുവത്സ്വന്ധകകൌരവസ്ത്രിയഃ ।
സമേത്യ ഗോവിന്ദകഥാ മിഥോഽഗൃണം-
സ്ത്രിലോകഗീതാഃ ശൃണു വര്ണയാമി തേ ॥ ൫ ॥

ശ്രീദ്രൌപദ്യുവാച
ഹേ വൈദര്ഭ്യച്യുതോ ഭദ്രേ ഹേ ജാമ്ബവതി കൌശലേ ।
ഹേ സത്യഭാമേ കാലിന്ദി ശൈബ്യേ രോഹിണി ലക്ഷ്മണേ ॥ ൬ ॥

ഹേ കൃഷ്ണപത്ന്യ ഏതന്നോ ബ്രൂതേ വോ ഭഗവാന് സ്വയമ് ।
ഉപയേമേ യഥാ ലോകമനുകുര്വന് സ്വമായയാ ॥ ൭ ॥

ശ്രീരുക്മിണ്യുവാച
ചൈദ്യായ മാര്പയിതുമുദ്യതകാര്മുകേഷു
രാജസ്വജേയഭടശേഖരിതാങ്ഘ്രിരേണുഃ ।
നിന്യേ മൃഗേന്ദ്ര ഇവ ഭാഗമജാവിയൂഥാത്
തച്ഛ്രീനികേതചരണോഽസ്തു മമാര്ചനായ ॥ ൮ ॥

ശ്രീസത്യഭാമോവാച
യോ മേ സനാഭിവധതപ്തഹൃദാ തതേന
ലിപ്താഭിശാപമപമാര്ഷ്ടുമുപാജഹാര ।
ജിത്വര്ക്ഷരാജമഥ രത്നമദാത് സ തേന
ഭീതഃ പിതാദിശത മാം പ്രഭവേഽപി ദത്താമ് ॥ ൯ ॥

ശ്രീജാമ്ബവത്യുവാച
പ്രാജ്ഞായ ദേഹകൃദമും നിജനാഥദൈവം
സീതാപതിം ത്രിനവഹാന്യമുനാഭ്യയുധ്യത് ।
ജ്ഞാത്വാ പരീക്ഷിത ഉപാഹരദര്ഹണം മാം
പാദൌ പ്രഗൃഹ്യ മണിനാഹമമുഷ്യ ദാസീ ॥ ൧൦ ॥

ശ്രീകാലിന്ദ്യുവാച
തപശ്ചരന്തീമാജ്ഞായ സ്വപാദസ്പര്ശനാശയാ ।
സഖ്യോപേത്യാഗ്രഹീത് പാണിം യോഽഹം തദ്ഗൃഹമാര്ജനീ ॥ ൧൧ ॥

ശ്രീമിത്രവിന്ദോവാച
യോ മാം സ്വയംവര ഉപേത്യ വിജിത്യ ഭൂപാന്
നിന്യേ ശ്വയൂഥഗമിവാത്മബലിം ദ്വിപാരിഃ ।
ഭ്രാതൃംശ്ച മേഽപകുരുതഃ സ്വപുരം ശ്രിയൌക-
സ്തസ്യാസ്തു മേഽനുഭവമങ്ഘ്രയവനേജനത്വമ് ॥ ൧൨ ॥

ശ്രീസത്യോവാച
സപ്തോക്ഷണോഽതിബലവീര്യസുതീക്ഷ്ണശൃങ്ഗാന്
പിത്രാ കൃതാന് ക്ഷിതിപവീര്യപരീക്ഷണായ ।
താന് വീരദുര്മദഹനസ്തരസാ നിഗൃഹ്യ
ക്രീഡന് ബബന്ധ ഹ യഥാ ശിശവോഽജതോകാന് ॥ ൧൩ ॥

യ ഇത്ഥം വീര്യശുല്കാം മാം ദാസീഭിശ്ചതുരങ്ഗിണീമ് ।
പഥി നിര്ജിത്യ രാജന്യാന് നിന്യേ തദ്ദാസ്യമസ്തു മേ ॥ ൧൪ ॥

ശ്രീഭദ്രോവാച
പിതാ മേ മാതുലേയായ സ്വയമാഹൂയ ദത്തവാന് ।
കൃഷ്ണേ കൃഷ്ണായ തച്ചിത്താമക്ഷൌഹിണ്യാ സഖീജനൈഃ ॥ ൧൫ ॥

അസ്യ മേ പാദസംസ്പര്ശോ ഭവേജ്ജന്മനി ജന്മനി ।
കര്മഭിര്ഭ്രാമ്യമാണായാ യേന തച്ഛ്രേയ ആത്മനഃ ॥ ൧൬ ॥

ശ്രീലക്ഷ്മണോവാച
മമാപി രാജ്ഞ്യച്യുതജന്മകര്മ
ശ്രുത്വാ മുഹുര്നാരദഗീതമാസ ഹ ।
ചിത്തം മുകുന്ദേ കില പദ്മഹസ്തയാ
വൃതഃ സുസമ്മൃശ്യ വിഹായ ലോകപാന് ॥ ൧൭ ॥

ജ്ഞാത്വാ മമ മതം സാധ്വി പിതാ ദുഹിതൃവത്സലഃ ।
ബൃഹത്സേന ഇതി ഖ്യാതസ്തത്രോപായമചീകരത് ॥ ൧൮ ॥

യഥാ സ്വയംവരേ രാജ്ഞി മത്സ്യഃ പാര്ഥേപ്സയാ കൃതഃ ।
അയം തു ബഹിരാച്ഛന്നോ ദൃശ്യതേ സ ജലേ പരമ് ॥ ൧൯ ॥

ശ്രുത്വൈതത് സര്വതോ ഭൂപാ ആയയുര്മത്പിതുഃ പുരമ് ।
സര്വാസ്ത്രശസ്ത്രതത്ത്വജ്ഞാഃ സോപാധ്യായാഃ സഹസ്രശഃ ॥ ൨൦ ॥

പിത്രാ സമ്പൂജിതാഃ സര്വേ യഥാവീര്യം യഥാവയഃ ।
ആദദുഃ സശരം ചാപം വേദ്ധും പര്ഷദി മദ്ധിയഃ ॥ ൨൧ ॥

ആദായ വ്യസൃജന് കേചിത് സജ്യം കര്തുമനീശ്വരാഃ ।
ആകോഷ്ഠം ജ്യാം സമുത്കൃഷ്യ പേതുരേകേഽമുനാ ഹതാഃ ॥ ൨൨ ॥

സജ്യം കൃത്വാപരേ വീരാ മാഗധാമ്ബഷ്ഠചേദിപാഃ ।
ഭീമോ ദുര്യോധനഃ കര്ണോ നാവിദംസ്തദവസ്ഥിതിമ് ॥ ൨൩ ॥

മത്സ്യാഭാസം ജലേ വീക്ഷ്യ ജ്ഞാത്വാ ച തദവസ്ഥിതിമ് ।
പാര്ഥോ യത്തോഽസൃജദ് ബാണം നാച്ഛിനത് പസ്പൃശേ പരമ് ॥ ൨൪ ॥

രാജന്യേഷു നിവൃത്തേഷു ഭഗ്നമാനേഷു മാനിഷു ।
ഭഗവാന് ധനുരാദായ സജ്യം കൃത്വാഥ ലീലയാ ॥ ൨൫ ॥

തസ്മിന് സന്ധായ വിശിഖം മത്സ്യം വീക്ഷ്യ സകൃജ്ജലേ ।
ഛിത്ത്വേഷുണാപാതയത്തം സൂര്യേ ചാഭിജിതി സ്ഥിതേ ॥ ൨൬ ॥

ദിവി ദുന്ദുഭയോ നേദുര്ജയശബ്ദയുതാ ഭുവി ।
ദേവാശ്ച കുസുമാസാരാന് മുമുചുര്ഹര്ഷവിഹ്വലാഃ ॥ ൨൭ ॥

തദ് രങ്ഗമാവിശമഹം കലനൂപുരാഭ്യാം
പദ്ഭ്യാം പ്രഗൃഹ്യ കനകോജ്ജ്വലരത്നമാലാമ് ।
നൂത്നേ നിവീയ പരിധായ ച കൌശികാഗ്ര്യേ
സവ്രീഡഹാസവദനാ കവരീധൃതസ്രക് ॥ ൨൮ ॥

ഉന്നീയ വക്ത്രമുരുകുന്തലകുണ്ഡലത്വിഡ്
ഗണ്ഡസ്ഥലം ശിശിരഹാസകടാക്ഷമോക്ഷൈഃ ।
രാജ്ഞോ നിരീക്ഷ്യ പരിതഃ ശനകൈര്മുരാരേ-
രംസേഽനുരക്തഹൃദയാ നിദധേ സ്വമാലാമ് ॥ ൨൯ ॥

താവന്മൃദങ്ഗപടഹാഃ ശങ്ഖഭേര്യാനകാദയഃ ।
നിനേദുര്നടനര്തക്യോ നനൃതുര്ഗായകാ ജഗുഃ ॥ ൩൦ ॥

ഏവം വൃതേ ഭഗവതി മയേശേ നൃപയൂഥപാഃ ।
ന സേഹിരേ യാജ്ഞസേനി സ്പര്ധന്തോ ഹൃച്ഛയാതുരാഃ ॥ ൩൧ ॥

മാം താവദ് രഥമാരോപ്യ ഹയരത്നചതുഷ്ടയമ് ।
ശാര്ങ്ഗമുദ്യമ്യ സന്നദ്ധസ്തസ്ഥാവാജൌ ചതുര്ഭുജഃ ॥ ൩൨ ॥

ദാരുകശ്ചോദയാമാസ കാഞ്ചനോപസ്കരം രഥമ് ।
മിഷതാം ഭൂഭുജാം രാജ്ഞി മൃഗാണാം മൃഗരാഡിവ ॥ ൩൩ ॥

തേഽന്വസജ്ജന്ത രാജന്യാ നിഷേദ്ധും പഥി കേചന ।
സംയത്താ ഉദ്ധൃതേഷ്വാസാ ഗ്രാമസിംഹാ യഥാ ഹരിമ് ॥ ൩൪ ॥

തേ ശാര്ങ്ഗച്യുതബാണൌഘൈഃ കൃത്തബാഹ്വങ്ഘ്രികന്ധരാഃ ।
നിപേതുഃ പ്രധനേ കേചിദേകേ സന്ത്യജ്യ ദുദ്രുവുഃ ॥ ൩൫ ॥

തതഃ പുരീം യദുപതിരത്യലങ്കൃതാം
രവിച്ഛദധ്വജപടചിത്രതോരണാമ് ।
കുശസ്ഥലീം ദിവി ഭുവി ചാഭിസംസ്തുതാം
സമാവിശത്തരണിരിവ സ്വകേതനമ് ॥ ൩൬ ॥

പിതാ മേ പൂജയാമാസ സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാന് ।
മഹാര്ഹവാസോഽലങ്കാരൈഃ ശയ്യാസനപരിച്ഛദൈഃ ॥ ൩൭ ॥

ദാസീഭിഃ സര്വസമ്പദ്ഭിര്ഭടേഭരഥവാജിഭിഃ ।
ആയുധാനി മഹാര്ഹാണി ദദൌ പൂര്ണസ്യ ഭക്തിതഃ ॥ ൩൮ ॥

ആത്മാരാമസ്യ തസ്യേമാ വയം വൈ ഗൃഹദാസികാഃ ।
സര്വസങ്ഗനിവൃത്ത്യാദ്ധാ തപസാ ച ബഭൂവിമ ॥ ൩൯ ॥

മഹിഷ്യ ഊചുഃ
ഭൌമം നിഹത്യ സഗണം യുധി തേന രുദ്ധാ
ജ്ഞാത്വാഥ നഃ ക്ഷിതിജയേ ജിതരാജകന്യാഃ ।
നിര്മുച്യ സംസൃതിവിമോക്ഷമനുസ്മരന്തീഃ
പാദാമ്ബുജം പരിണിനായ യ ആപ്തകാമഃ ॥ ൪൦ ॥

ന വയം സാധ്വി സാമ്രാജ്യം സ്വാരാജ്യം ഭൌജ്യമപ്യുത ।
വൈരാജ്യം പാരമേഷ്ഠ്യം ച ആനന്ത്യം വാ ഹരേഃ പദമ് ॥ ൪൧ ॥

കാമയാമഹ ഏതസ്യ ശ്രീമത്പാദരജഃ ശ്രിയഃ ।
കുചകുങ്കുമഗന്ധാഢ്യം മൂര്ധ്നാ വോഢും ഗദാഭൃതഃ ॥ ൪൨ ॥

വ്രജസ്ത്രിയോ യദ് വാഞ്ഛന്തി പുലിന്ദ്യസ്തൃണവീരുധഃ ।
ഗാവശ്ചാരയതോ ഗോപാഃ പദസ്പര്ശം മഹാത്മനഃ ॥ ൪൩ ॥