ஶ்ரீபகவாநுவாச
மயோதிதேஷ்வவஹிதஃ ஸ்வதர்மேஷு மதாஶ்ரயஃ ।
வர்ணாஶ்ரமகுலாசாரமகாமாத்மா ஸமாசரேத் ॥ ௧ ॥
மயோதிதேஷ்வவஹிதஃ ஸ்வதர்மேஷு மதாஶ்ரயஃ ।
வர்ணாஶ்ரமகுலாசாரமகாமாத்மா ஸமாசரேத் ॥ ௧ ॥
அந்வீக்ஷேத விஶுத்தாத்மா தேஹிநாம் விஷயாத்மநாம் ।
குணேஷு தத்த்வத்யாநேந ஸர்வாரம்பவிபர்யயம் ॥ ௨ ॥
குணேஷு தத்த்வத்யாநேந ஸர்வாரம்பவிபர்யயம் ॥ ௨ ॥
ஸுப்தஸ்ய விஷயாலோகோ த்யாயதோ வா மநோரதஃ ।
நாநாத்மகத்வாத் விபலஸ்ததா பேதாத்மதீர்குணைஃ ॥ ௩ ॥
நாநாத்மகத்வாத் விபலஸ்ததா பேதாத்மதீர்குணைஃ ॥ ௩ ॥
நிவ்ரு'த்தம் கர்ம ஸேவேத ப்ரவ்ரு'த்தம் மத்பரஸ்த்யஜேத் ।
ஜிஜ்ஞாஸாயாம் ஸம்ப்ரவ்ரு'த்தோ நாத்ரியேத் கர்மசோதநாம் ॥ ௪ ॥
ஜிஜ்ஞாஸாயாம் ஸம்ப்ரவ்ரு'த்தோ நாத்ரியேத் கர்மசோதநாம் ॥ ௪ ॥
யமாநபீக்ஷ்ணம் ஸேவேத நியமாந் மத்பரஃ க்வசித் ।
மதபிஜ்ஞம் குரும் ஶாந்தமுபாஸீத மதாத்மகம் ॥ ௫ ॥
மதபிஜ்ஞம் குரும் ஶாந்தமுபாஸீத மதாத்மகம் ॥ ௫ ॥
அமாந்யமத்ஸரோ தக்ஷோ நிர்மமோத்ரு'டஸௌஹ்ரு'தஃ ।
அஸத்வரோ'ர்தஜிஜ்ஞாஸுரநஸூயுரமோகவாக் ॥ ௬ ॥
அஸத்வரோ'ர்தஜிஜ்ஞாஸுரநஸூயுரமோகவாக் ॥ ௬ ॥
ஜாயாபத்யக்ரு'ஹக்ஷேத்ரஸ்வஜநத்ரவிணாதிஷு ।
உதாஸீநஃ ஸமம் பஶ்யந் ஸர்வேஷ்வர்தமிவாத்மநஃ ॥ ௭ ॥
உதாஸீநஃ ஸமம் பஶ்யந் ஸர்வேஷ்வர்தமிவாத்மநஃ ॥ ௭ ॥
விலக்ஷணஃ ஸ்தூலஸூக்ஷ்மாத் தேஹாதாத்மேக்ஷிதா ஸ்வத்ரு'க் ।
யதாக்நிர்தாருணோ தாஹ்யாத் தாஹகோ'ந்யஃ ப்ரகாஶகஃ ॥ ௮ ॥
யதாக்நிர்தாருணோ தாஹ்யாத் தாஹகோ'ந்யஃ ப்ரகாஶகஃ ॥ ௮ ॥
நிரோதோத்பத்த்யணுப்ரு'ஹந்நாநாத்வம் தத்க்ரு'தாந் குணாந் ।
அந்தஃப்ரவிஷ்ட ஆதத்த ஏவம் தேஹகுணாந் பரஃ ॥ ௯ ॥
அந்தஃப்ரவிஷ்ட ஆதத்த ஏவம் தேஹகுணாந் பரஃ ॥ ௯ ॥
யோ'ஸௌ குணைர்விரசிதோ தேஹோ'யம் புருஷஸ்ய ஹி ।
ஸம்ஸாரஸ்தந்நிபந்தோ'யம் பும்ஸோ வித்யாச்சிதாத்மநஃ ॥ ௧௦ ॥
ஸம்ஸாரஸ்தந்நிபந்தோ'யம் பும்ஸோ வித்யாச்சிதாத்மநஃ ॥ ௧௦ ॥
தஸ்மாஜ்ஜிஜ்ஞாஸயாத்மாநமாத்மஸ்தம் கேவலம் பரம் ।
ஸங்கம்ய நிரஸேதேதத்வஸ்துபுத்திம் யதாக்ரமம் ॥ ௧௧ ॥
ஸங்கம்ய நிரஸேதேதத்வஸ்துபுத்திம் யதாக்ரமம் ॥ ௧௧ ॥
ஆசார்யோ'ரணிராத்யஃ ஸ்யாதந்தேவாஸ்யுத்தராரணிஃ ।
தத்ஸந்தாநம் ப்ரவசநம் வித்யாஸந்திஃ ஸுகாவஹஃ ॥ ௧௨ ॥
தத்ஸந்தாநம் ப்ரவசநம் வித்யாஸந்திஃ ஸுகாவஹஃ ॥ ௧௨ ॥
வைஶாரதீ ஸாதிவிஶுத்தபுத்தி-
ர்துநோதி மாயாம் குணஸம்ப்ரஸூதாம் ।
குணாம்ஶ்ச ஸந்தஹ்ய யதாத்மமேதத்
ஸ்வயம் ச ஶாம்யத்யஸமித் யதாக்நிஃ ॥ ௧௩ ॥
ர்துநோதி மாயாம் குணஸம்ப்ரஸூதாம் ।
குணாம்ஶ்ச ஸந்தஹ்ய யதாத்மமேதத்
ஸ்வயம் ச ஶாம்யத்யஸமித் யதாக்நிஃ ॥ ௧௩ ॥
அதைஷாம் கர்மகர்த்ரு'ணாம் போக்த்ரு'ணாம் ஸுகதுஃகயோஃ ।
நாநாத்வமத நித்யத்வம் லோககாலாகமாத்மநாம் ॥ ௧௪ ॥
நாநாத்வமத நித்யத்வம் லோககாலாகமாத்மநாம் ॥ ௧௪ ॥
மந்யஸே ஸர்வபாவாநாம் ஸம்ஸ்தா ஹ்யௌத்பத்திகீ யதா ।
தத்ததாக்ரு'திபேதேந ஜாயதே பித்யதே ச தீஃ ॥ ௧௫ ॥
தத்ததாக்ரு'திபேதேந ஜாயதே பித்யதே ச தீஃ ॥ ௧௫ ॥
ஏவமப்யங்க ஸர்வேஷாம் தேஹிநாம் தேஹயோகதஃ ।
காலாவயவதஃ ஸந்தி பாவா ஜந்மாதயோ'ஸக்ரு'த் ॥ ௧௬ ॥
காலாவயவதஃ ஸந்தி பாவா ஜந்மாதயோ'ஸக்ரு'த் ॥ ௧௬ ॥
தத்ராபி கர்மணாம் கர்துரஸ்வாதந்த்ர்யம் ச லக்ஷ்யதே ।
போக்துஶ்ச துஃகஸுகயோஃ கோ ந்வர்தோ விவஶம் பஜேத் ॥ ௧௭ ॥
போக்துஶ்ச துஃகஸுகயோஃ கோ ந்வர்தோ விவஶம் பஜேத் ॥ ௧௭ ॥
ந தேஹிநாம் ஸுகம் கிஞ்சித் வித்யதே விதுஷாமபி ।
ததா ச துஃகம் மூடாநாம் வ்ரு'தாஹங்கரணம் பரம் ॥ ௧௮ ॥
ததா ச துஃகம் மூடாநாம் வ்ரு'தாஹங்கரணம் பரம் ॥ ௧௮ ॥
யதி ப்ராப்திம் விகாதம் ச ஜாநந்தி ஸுகதுஃகயோஃ ।
தே'ப்யத்தா ந விதுர்யோகம் ம்ரு'த்யுர்ந ப்ரபவேத் யதா ॥ ௧௯ ॥
தே'ப்யத்தா ந விதுர்யோகம் ம்ரு'த்யுர்ந ப்ரபவேத் யதா ॥ ௧௯ ॥
கோ'ந்வர்தஃ ஸுகயத்யேநம் காமோ வா ம்ரு'த்யுரந்திகே ।
ஆகாதம் நீயமாநஸ்ய வத்யஸ்யேவ ந துஷ்டிதஃ ॥ ௨௦ ॥
ஆகாதம் நீயமாநஸ்ய வத்யஸ்யேவ ந துஷ்டிதஃ ॥ ௨௦ ॥
ஶ்ருதம் ச த்ரு'ஷ்டவத் துஷ்டம் ஸ்பர்தாஸூயாத்யயவ்யயைஃ ।
பஹ்வந்தராயகாமத்வாத் க்ரு'ஷிவச்சாபி நிஷ்பலம் ॥ ௨௧ ॥
பஹ்வந்தராயகாமத்வாத் க்ரு'ஷிவச்சாபி நிஷ்பலம் ॥ ௨௧ ॥
அந்தராயைரவிஹிதோ யதி தர்மஃ ஸ்வநுஷ்டிதஃ ।
தேநாபி நிர்ஜிதம் ஸ்தாநம் யதா கச்சதி தச்ச்ரு'ணு ॥ ௨௨ ॥
தேநாபி நிர்ஜிதம் ஸ்தாநம் யதா கச்சதி தச்ச்ரு'ணு ॥ ௨௨ ॥
இஷ்ட்வேஹ தேவதா யஜ்ஞைஃ ஸ்வர்லோகம் யாதி யாஜ்ஞிகஃ ।
புஞ்ஜீத தேவவத்தத்ர போகாந் திவ்யாந் நிஜார்ஜிதாந் ॥ ௨௩ ॥
புஞ்ஜீத தேவவத்தத்ர போகாந் திவ்யாந் நிஜார்ஜிதாந் ॥ ௨௩ ॥
ஸ்வபுண்யோபசிதே ஶுப்ரே விமாந உபகீயதே ।
கந்தர்வைர்விஹரந் மத்யே தேவீநாம் ஹ்ரு'த்யவேஷத்ரு'க் ॥ ௨௪ ॥
கந்தர்வைர்விஹரந் மத்யே தேவீநாம் ஹ்ரு'த்யவேஷத்ரு'க் ॥ ௨௪ ॥
ஸ்த்ரீபிஃ காமகயாநேந கிங்கிணீஜாலமாலிநா ।
க்ரீடந் ந வேதாத்மபாதம் ஸுராக்ரீடேஷு நிர்வ்ரு'தஃ ॥ ௨௫ ॥
க்ரீடந் ந வேதாத்மபாதம் ஸுராக்ரீடேஷு நிர்வ்ரு'தஃ ॥ ௨௫ ॥
தாவத் ஸ மோததே ஸ்வர்கே யாவத் புண்யம் ஸமாப்யதே ।
க்ஷீணபுண்யஃ பதத்யர்வாகநிச்சந் காலசாலிதஃ ॥ ௨௬ ॥
க்ஷீணபுண்யஃ பதத்யர்வாகநிச்சந் காலசாலிதஃ ॥ ௨௬ ॥
யத்யதர்மரதஃ ஸங்காதஸதாம் வாஜிதேந்த்ரியஃ ।
காமாத்மா க்ரு'பணோ லுப்தஃ ஸ்த்ரைணோ பூதவிஹிம்ஸகஃ ॥ ௨௭ ॥
காமாத்மா க்ரு'பணோ லுப்தஃ ஸ்த்ரைணோ பூதவிஹிம்ஸகஃ ॥ ௨௭ ॥
பஶூநவிதிநாலப்ய ப்ரேதபூதகணாந் யஜந் ।
நரகாநவஶோ ஜந்துர்கத்வா யாத்யுல்பணம் தமஃ ॥ ௨௮ ॥
நரகாநவஶோ ஜந்துர்கத்வா யாத்யுல்பணம் தமஃ ॥ ௨௮ ॥
கர்மாணி துஃகோதர்காணி குர்வந் தேஹேந தைஃ புநஃ ।
தேஹமாபஜதே தத்ர கிம் ஸுகம் மர்த்யதர்மிணஃ ॥ ௨௯ ॥
தேஹமாபஜதே தத்ர கிம் ஸுகம் மர்த்யதர்மிணஃ ॥ ௨௯ ॥
லோகாநாம் லோகபாலாநாம் மத்பயம் கல்பஜீவிநாம் ।
ப்ரஹ்மணோ'பி பயம் மத்தோ த்விபரார்தபராயுஷஃ ॥ ௩௦ ॥
ப்ரஹ்மணோ'பி பயம் மத்தோ த்விபரார்தபராயுஷஃ ॥ ௩௦ ॥
குணாஃ ஸ்ரு'ஜந்தி கர்மாணி குணோ'நுஸ்ரு'ஜதே குணாந் ।
ஜீவஸ்து குணஸம்யுக்தோ புங்க்தே கர்மபலாந்யஸௌ ॥ ௩௧ ॥
ஜீவஸ்து குணஸம்யுக்தோ புங்க்தே கர்மபலாந்யஸௌ ॥ ௩௧ ॥
யாவத் ஸ்யாத் குணவைஷம்யம் தாவந்நாநாத்வமாத்மநஃ ।
நாநாத்வமாத்மநோ யாவத் பாரதந்த்ர்யம் ததைவ ஹி ॥ ௩௨ ॥
நாநாத்வமாத்மநோ யாவத் பாரதந்த்ர்யம் ததைவ ஹி ॥ ௩௨ ॥
யாவதஸ்யாஸ்வதந்த்ரத்வம் தாவதீஶ்வரதோ பயம் ।
ய ஏதத் ஸமுபாஸீரம்ஸ்தே முஹ்யந்தி ஶுசார்பிதாஃ ॥ ௩௩ ॥
ய ஏதத் ஸமுபாஸீரம்ஸ்தே முஹ்யந்தி ஶுசார்பிதாஃ ॥ ௩௩ ॥
கால ஆத்மாகமோ லோகஃ ஸ்வபாவோ தர்ம ஏவ ச ।
இதி மாம் பஹுதா ப்ராஹுர்குணவ்யதிகரே ஸதி ॥ ௩௪ ॥
இதி மாம் பஹுதா ப்ராஹுர்குணவ்யதிகரே ஸதி ॥ ௩௪ ॥
ஶ்ரீஉத்தவ உவாச
குணேஷு வர்தமாநோ'பி தேஹஜேஷ்வநபாவ்ரு'தஃ ।
குணைர்ந பத்யதே தேஹீ பத்யதே வா கதம் விபோ ॥ ௩௫ ॥
குணேஷு வர்தமாநோ'பி தேஹஜேஷ்வநபாவ்ரு'தஃ ।
குணைர்ந பத்யதே தேஹீ பத்யதே வா கதம் விபோ ॥ ௩௫ ॥
கதம் வர்தேத விஹரேத் கைர்வா ஜ்ஞாயேத லக்ஷணைஃ ।
கிம் புஞ்ஜீதோத விஸ்ரு'ஜேச்சயீதாஸீத யாதி வா ॥ ௩௬ ॥
கிம் புஞ்ஜீதோத விஸ்ரு'ஜேச்சயீதாஸீத யாதி வா ॥ ௩௬ ॥
ஏததச்யுத மே ப்ரூஹி ப்ரஶ்நம் ப்ரஶ்நவிதாம் வர ।
நித்யபத்தோ நித்யமுக்த ஏக ஏவேதி மே ப்ரமஃ ॥ ௩௭ ॥
நித்யபத்தோ நித்யமுக்த ஏக ஏவேதி மே ப்ரமஃ ॥ ௩௭ ॥