శ్రీభగవానువాచ
న రోధయతి మాం యోగో న సాఙ్ఖ్యం ధర్మ ఏవ చ ।
న స్వాధ్యాయస్తపస్త్యాగో నేష్టాపూర్తం న దక్షిణా ॥ ౧ ॥
న రోధయతి మాం యోగో న సాఙ్ఖ్యం ధర్మ ఏవ చ ।
న స్వాధ్యాయస్తపస్త్యాగో నేష్టాపూర్తం న దక్షిణా ॥ ౧ ॥
వ్రతాని యజ్ఞశ్ఛన్దాంసి తీర్థాని నియమా యమాః ।
యథావరున్ధే సత్సఙ్గః సర్వసఙ్గాపహో హి మామ్ ॥ ౨ ॥
యథావరున్ధే సత్సఙ్గః సర్వసఙ్గాపహో హి మామ్ ॥ ౨ ॥
సత్సఙ్గేన హి దైతేయా యాతుధానా మృగాః ఖగాః ।
గన్ధర్వాప్సరసో నాగాః సిద్ధాశ్చారణగుహ్యకాః ॥ ౩ ॥
గన్ధర్వాప్సరసో నాగాః సిద్ధాశ్చారణగుహ్యకాః ॥ ౩ ॥
విద్యాధరా మనుష్యేషు వైశ్యాః శూద్రాః స్త్రియోఽన్త్యజాః ।
రజస్తమఃప్రకృతయస్తస్మింస్తస్మిన్ యుగే యుగే ॥ ౪ ॥
రజస్తమఃప్రకృతయస్తస్మింస్తస్మిన్ యుగే యుగే ॥ ౪ ॥
బహవో మత్పదం ప్రాప్తాస్త్వాష్ట్రకాయాధవాదయః ।
వృషపర్వా బలిర్బాణో మయశ్చాథ విభీషణః ॥ ౫ ॥
వృషపర్వా బలిర్బాణో మయశ్చాథ విభీషణః ॥ ౫ ॥
సుగ్రీవో హనుమానృక్షో గజో గృధ్రో వణిక్పథః ।
వ్యాధః కుబ్జా వ్రజే గోప్యో యజ్ఞపత్న్యస్తథాపరే ॥ ౬ ॥
వ్యాధః కుబ్జా వ్రజే గోప్యో యజ్ఞపత్న్యస్తథాపరే ॥ ౬ ॥
తే నాధీతశ్రుతిగణా నోపాసితమహత్తమాః ।
అవ్రతాతప్తతపసః మత్సఙ్గాన్మాముపాగతాః ॥ ౭ ॥
అవ్రతాతప్తతపసః మత్సఙ్గాన్మాముపాగతాః ॥ ౭ ॥
కేవలేన హి భావేన గోప్యో గావో నగా మృగాః ।
యేఽన్యే మూఢధియో నాగాః సిద్ధా మామీయురఞ్జసా ॥ ౮ ॥
యేఽన్యే మూఢధియో నాగాః సిద్ధా మామీయురఞ్జసా ॥ ౮ ॥
యం న యోగేన సాఙ్ఖ్యేన దానవ్రతతపోఽధ్వరైః ।
వ్యాఖ్యాస్వాధ్యాయసన్న్యాసైః ప్రాప్నుయాద్ యత్నవానపి ॥ ౯ ॥
వ్యాఖ్యాస్వాధ్యాయసన్న్యాసైః ప్రాప్నుయాద్ యత్నవానపి ॥ ౯ ॥
రామేణ సార్ధం మథురాం ప్రణీతే
శ్వాఫల్కినా మయ్యనురక్తచిత్తాః ।
విగాఢభావేన న మే వియోగ-
తీవ్రాధయోఽన్యం దదృశుః సుఖాయ ॥ ౧౦ ॥
శ్వాఫల్కినా మయ్యనురక్తచిత్తాః ।
విగాఢభావేన న మే వియోగ-
తీవ్రాధయోఽన్యం దదృశుః సుఖాయ ॥ ౧౦ ॥
తాస్తాః క్షపాః ప్రేష్ఠతమేన నీతా
మయైవ వృన్దావనగోచరేణ ।
క్షణార్ధవత్తాః పునరఙ్గ తాసాం
హీనా మయా కల్పసమా బభూవుః ॥ ౧౧ ॥
మయైవ వృన్దావనగోచరేణ ।
క్షణార్ధవత్తాః పునరఙ్గ తాసాం
హీనా మయా కల్పసమా బభూవుః ॥ ౧౧ ॥
తా నావిదన్ మయ్యనుషఙ్గబద్ధ-
ధియః స్వమాత్మానమదస్తథేదమ్ ।
యథా సమాధౌ మునయోఽబ్ధితోయే
నద్యః ప్రవిష్టా ఇవ నామరూపే ॥ ౧౨ ॥
ధియః స్వమాత్మానమదస్తథేదమ్ ।
యథా సమాధౌ మునయోఽబ్ధితోయే
నద్యః ప్రవిష్టా ఇవ నామరూపే ॥ ౧౨ ॥
మత్కామా రమణం జారమస్వరూపవిదోఽబలాః ।
బ్రహ్మ మాం పరమం ప్రాపుః సఙ్గాచ్ఛతసహస్రశః ॥ ౧౩ ॥
బ్రహ్మ మాం పరమం ప్రాపుః సఙ్గాచ్ఛతసహస్రశః ॥ ౧౩ ॥
తస్మాత్త్వముద్ధవోత్సృజ్య చోదనాం ప్రతిచోదనామ్ ।
ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ శ్రోతవ్యం శ్రుతమేవ చ ॥ ౧౪ ॥
ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ శ్రోతవ్యం శ్రుతమేవ చ ॥ ౧౪ ॥
మామేకమేవ శరణమాత్మానం సర్వదేహినామ్ ।
యాహి సర్వాత్మభావేన మయా స్యా హ్యకుతోభయః ॥ ౧౫ ॥
యాహి సర్వాత్మభావేన మయా స్యా హ్యకుతోభయః ॥ ౧౫ ॥
శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ
సంశయః శృణ్వతో వాచం తవ యోగేశ్వరేశ్వర ।
న నివర్తత ఆత్మస్థో యేన భ్రామ్యతి మే మనః ॥ ౧౬ ॥
సంశయః శృణ్వతో వాచం తవ యోగేశ్వరేశ్వర ।
న నివర్తత ఆత్మస్థో యేన భ్రామ్యతి మే మనః ॥ ౧౬ ॥
శ్రీభగవానువాచ
స ఏష జీవో వివరప్రసూతిః
ప్రాణేన ఘోషేణ గుహాం ప్రవిష్టః ।
మనోమయం సూక్ష్మముపేత్య రూపం
మాత్రా స్వరో వర్ణ ఇతి స్థవిష్ఠః ॥ ౧౭ ॥
స ఏష జీవో వివరప్రసూతిః
ప్రాణేన ఘోషేణ గుహాం ప్రవిష్టః ।
మనోమయం సూక్ష్మముపేత్య రూపం
మాత్రా స్వరో వర్ణ ఇతి స్థవిష్ఠః ॥ ౧౭ ॥
యథానలః ఖేఽనిలబన్ధురుష్మా
బలేన దారుణ్యధిమథ్యమానః ।
అణుః ప్రజాతో హవిషా సమేధతే
తథైవ మే వ్యక్తిరియం హి వాణీ ॥ ౧౮ ॥
బలేన దారుణ్యధిమథ్యమానః ।
అణుః ప్రజాతో హవిషా సమేధతే
తథైవ మే వ్యక్తిరియం హి వాణీ ॥ ౧౮ ॥
ఏవం గదిః కర్మ గతిర్విసర్గో
ఘ్రాణో రసో దృక్ స్పర్శః శ్రుతిశ్చ ।
సఙ్కల్పవిజ్ఞానమథాభిమానః
సూత్రం రజఃసత్త్వతమోవికారః ॥ ౧౯ ॥
ఘ్రాణో రసో దృక్ స్పర్శః శ్రుతిశ్చ ।
సఙ్కల్పవిజ్ఞానమథాభిమానః
సూత్రం రజఃసత్త్వతమోవికారః ॥ ౧౯ ॥
అయం హి జీవస్త్రివృదబ్జయోని-
రవ్యక్త ఏకో వయసా స ఆద్యః ।
విశ్లిష్టశక్తిర్బహుధేవ భాతి
బీజాని యోనిం ప్రతిపద్య యద్వత్ ॥ ౨౦ ॥
రవ్యక్త ఏకో వయసా స ఆద్యః ।
విశ్లిష్టశక్తిర్బహుధేవ భాతి
బీజాని యోనిం ప్రతిపద్య యద్వత్ ॥ ౨౦ ॥
యస్మిన్నిదం ప్రోతమశేషమోతం
పటో యథా తన్తువితానసంస్థః ।
య ఏష సంసారతరుః పురాణః
కర్మాత్మకః పుష్పఫలే ప్రసూతే ॥ ౨౧ ॥
పటో యథా తన్తువితానసంస్థః ।
య ఏష సంసారతరుః పురాణః
కర్మాత్మకః పుష్పఫలే ప్రసూతే ॥ ౨౧ ॥
ద్వే అస్య బీజే శతమూలస్త్రినాలః
పఞ్చస్కన్ధః పఞ్చరసప్రసూతిః ।
దశైకశాఖో ద్విసుపర్ణనీడ-
స్త్రివల్కలో ద్విఫలోఽర్కం ప్రవిష్టః ॥ ౨౨ ॥
పఞ్చస్కన్ధః పఞ్చరసప్రసూతిః ।
దశైకశాఖో ద్విసుపర్ణనీడ-
స్త్రివల్కలో ద్విఫలోఽర్కం ప్రవిష్టః ॥ ౨౨ ॥
అదన్తి చైకం ఫలమస్య గృధ్రా
గ్రామేచరా ఏకమరణ్యవాసాః ।
హంసా య ఏకం బహురూపమిజ్యై-
ర్మాయామయం వేద స వేద వేదమ్ ॥ ౨౩ ॥
గ్రామేచరా ఏకమరణ్యవాసాః ।
హంసా య ఏకం బహురూపమిజ్యై-
ర్మాయామయం వేద స వేద వేదమ్ ॥ ౨౩ ॥
ఏవం గురూపాసనయైకభక్త్యా
విద్యాకుఠారేణ శితేన ధీరః ।
వివృశ్చ్య జీవాశయమప్రమత్తః
సమ్పద్య చాత్మానమథ త్యజాస్త్రమ్ ॥ ౨౪ ॥
విద్యాకుఠారేణ శితేన ధీరః ।
వివృశ్చ్య జీవాశయమప్రమత్తః
సమ్పద్య చాత్మానమథ త్యజాస్త్రమ్ ॥ ౨౪ ॥
గుణేష్వావిశతే చేతో గుణాశ్చేతసి చ ప్రజాః ।
జీవస్య దేహ ఉభయం గుణాశ్చేతో మదాత్మనః
జీవస్య దేహ ఉభయం గుణాశ్చేతో మదాత్మనః
గుణేషు చావిశచ్చిత్తమభీక్ష్ణం గుణసేవయా ।
గుణాశ్చ చిత్తప్రభవా మద్రూప ఉభయం త్యజేత్
గుణాశ్చ చిత్తప్రభవా మద్రూప ఉభయం త్యజేత్
జాగ్రత్స్వప్నః సుషుప్తం చ గుణతో బుద్ధివృత్తయః ।
తాసాం విలక్షణో జీవః సాక్షిత్వేన వినిశ్చితః
తాసాం విలక్షణో జీవః సాక్షిత్వేన వినిశ్చితః
యర్హి సంసృతిబన్ధోఽయమాత్మనో గుణవృత్తిదః ।
మయి తుర్యే స్థితో జహ్యాత్త్యాగస్తద్గుణచేతసామ్
మయి తుర్యే స్థితో జహ్యాత్త్యాగస్తద్గుణచేతసామ్
అహఙ్కారకృతం బన్ధమాత్మనోఽర్థవిపర్యయమ్ ।
విద్వాన్ నిర్విద్య సంసారచిన్తాం తుర్యే స్థితస్త్యజేత్
విద్వాన్ నిర్విద్య సంసారచిన్తాం తుర్యే స్థితస్త్యజేత్
యావన్నానార్థధీః పుంసో న నివర్తేత యుక్తిభిః ।
జాగర్త్యపి స్వపన్నజ్ఞః స్వప్నే జాగరణం యథా
జాగర్త్యపి స్వపన్నజ్ఞః స్వప్నే జాగరణం యథా
అసత్త్వాదాత్మనోఽన్యేషాం భావానాం తత్కృతా భిదా ।
గతయో హేతవశ్చాస్య మృషా స్వప్నదృశో యథా
గతయో హేతవశ్చాస్య మృషా స్వప్నదృశో యథా
యో జాగరే బహిరనుక్షణధర్మిణోఽర్థాన్
భుఙ్క్తే సమస్తకరణైర్హృది తత్సదృక్షాన్ ।
స్వప్నే సుషుప్త ఉపసంహరతే స ఏకః
స్మృత్యన్వయాత్త్రిగుణవృత్తిదృగిన్ద్రియేశః
భుఙ్క్తే సమస్తకరణైర్హృది తత్సదృక్షాన్ ।
స్వప్నే సుషుప్త ఉపసంహరతే స ఏకః
స్మృత్యన్వయాత్త్రిగుణవృత్తిదృగిన్ద్రియేశః
ఏవం విమృశ్య గుణతో మనసస్త్ర్యవస్థా
మన్మాయయా మయి కృతా ఇతి నిశ్చితార్థాః ।
సఞ్ఛిద్య హార్దమనుమానసదుక్తితీక్ష్ణ-
జ్ఞానాసినా భజత మాఖిలసంశయాధిమ్
మన్మాయయా మయి కృతా ఇతి నిశ్చితార్థాః ।
సఞ్ఛిద్య హార్దమనుమానసదుక్తితీక్ష్ణ-
జ్ఞానాసినా భజత మాఖిలసంశయాధిమ్
ఈక్షేత విభ్రమమిదం మనసో విలాసం
దృష్టం వినష్టమతిలోలమలాతచక్రమ్ ।
విజ్ఞానమేకమురుధేవ విభాతి మాయా
స్వప్నస్త్రిధా గుణవిసర్గకృతో వికల్పః
దృష్టం వినష్టమతిలోలమలాతచక్రమ్ ।
విజ్ఞానమేకమురుధేవ విభాతి మాయా
స్వప్నస్త్రిధా గుణవిసర్గకృతో వికల్పః
దృష్టిం తతః ప్రతినివర్త్య నివృత్తతృష్ణ-
స్తూష్ణీం భవేన్నిజసుఖానుభవో నిరీహః ।
సన్దృశ్యతే క్వ చ యదీదమవస్తుబుద్ధ్యా
త్యక్తం భ్రమాయ న భవేత్స్మృతిరానిపాతాత్
స్తూష్ణీం భవేన్నిజసుఖానుభవో నిరీహః ।
సన్దృశ్యతే క్వ చ యదీదమవస్తుబుద్ధ్యా
త్యక్తం భ్రమాయ న భవేత్స్మృతిరానిపాతాత్
దేహం చ నశ్వరమవస్థితముత్థితం వా
సిద్ధో న పశ్యతి యతోఽధ్యగమత్స్వరూపమ్ ।
దైవాదపేతముత దైవవశాదుపేతం
వాసో యథా పరికృతం మదిరామదాన్ధః
సిద్ధో న పశ్యతి యతోఽధ్యగమత్స్వరూపమ్ ।
దైవాదపేతముత దైవవశాదుపేతం
వాసో యథా పరికృతం మదిరామదాన్ధః
దేహోఽపి దైవవశగః ఖలు కర్మ యావత్
స్వారమ్భకం ప్రతిసమీక్షత ఏవ సాసుః ।
తం స ప్రపఞ్చమధిరూఢసమాధియోగః
స్వాప్నం పునర్న భజతే ప్రతిబుద్ధవస్తుః
స్వారమ్భకం ప్రతిసమీక్షత ఏవ సాసుః ।
తం స ప్రపఞ్చమధిరూఢసమాధియోగః
స్వాప్నం పునర్న భజతే ప్రతిబుద్ధవస్తుః
మయైతదుక్తం వో విప్రా గుహ్యం యత్సాఙ్ఖ్యయోగయోః ।
జానీత మాఽఽగతం యజ్ఞం యుష్మద్ధర్మవివక్షయా
జానీత మాఽఽగతం యజ్ఞం యుష్మద్ధర్మవివక్షయా
అహం యోగస్య సాఙ్ఖ్యస్య సత్యస్యర్తస్య తేజసః ।
పరాయణం ద్విజశ్రేష్ఠాః శ్రియఃకీర్తేర్దమస్య చ
పరాయణం ద్విజశ్రేష్ఠాః శ్రియఃకీర్తేర్దమస్య చ
మాం భజన్తి గుణాః సర్వే నిర్గుణం నిరపేక్షకమ్ ।
సుహృదం ప్రియమాత్మానం సామ్యాసఙ్గాదయోగుణాః
సుహృదం ప్రియమాత్మానం సామ్యాసఙ్గాదయోగుణాః
ఇతి మే ఛిన్నసన్దేహా మునయః సనకాదయః ।
సభాజయిత్వా పరయా భక్త్యాగృణత సంస్తవైః
సభాజయిత్వా పరయా భక్త్యాగృణత సంస్తవైః
తైరహం పూజితః సమ్యక్ సంస్తుతః పరమర్షిభిః ।
ప్రత్యేయాయ స్వకం ధామ పశ్యతః పరమేష్ఠినః
ప్రత్యేయాయ స్వకం ధామ పశ్యతః పరమేష్ఠినః