ஶ்ரீபகவாநுவாச
ஸத்த்வம் ரஜஸ்தம இதி குணா புத்தேர்ந சாத்மநஃ ।
ஸத்த்வேநாந்யதமௌ ஹந்யாத் ஸத்த்வம் ஸத்த்வேந சைவ ஹி ॥ ௧ ॥
ஸத்த்வம் ரஜஸ்தம இதி குணா புத்தேர்ந சாத்மநஃ ।
ஸத்த்வேநாந்யதமௌ ஹந்யாத் ஸத்த்வம் ஸத்த்வேந சைவ ஹி ॥ ௧ ॥
ஸத்த்வாத் தர்மோ பவேத் வ்ரு'த்தாத் பும்ஸோ மத்பக்திலக்ஷணஃ ।
ஸாத்த்விகோபாஸயா ஸத்த்வம் ததோ தர்மஃ ப்ரவர்ததே ॥ ௨ ॥
ஸாத்த்விகோபாஸயா ஸத்த்வம் ததோ தர்மஃ ப்ரவர்ததே ॥ ௨ ॥
தர்மோ ரஜஸ்தமோ ஹந்யாத் ஸத்த்வவ்ரு'த்திரநுத்தமஃ ।
ஆஶு நஶ்யதி தந்மூலோ ஹ்யதர்ம உபயே ஹதே ॥ ௩ ॥
ஆஶு நஶ்யதி தந்மூலோ ஹ்யதர்ம உபயே ஹதே ॥ ௩ ॥
ஆகமோ'பஃ ப்ரஜா தேஶஃ காலஃ கர்ம ச ஜந்ம ச ।
த்யாநம் மந்த்ரோ'த ஸம்ஸ்காரோ தஶைதே குணஹேதவஃ ॥ ௪ ॥
த்யாநம் மந்த்ரோ'த ஸம்ஸ்காரோ தஶைதே குணஹேதவஃ ॥ ௪ ॥
தத்தத் ஸாத்த்விகமேவைஷாம் யத் யத் வ்ரு'த்தாஃ ப்ரசக்ஷதே ।
நிந்தந்தி தாமஸம் தத்தத் ராஜஸம் ததுபேக்ஷிதம் ॥ ௫ ॥
நிந்தந்தி தாமஸம் தத்தத் ராஜஸம் ததுபேக்ஷிதம் ॥ ௫ ॥
ஸாத்த்விகாந்யேவ ஸேவேத புமாந் ஸத்த்வவிவ்ரு'த்தயே ।
ததோ தர்மஸ்ததோ ஜ்ஞாநம் யாவத் ஸ்ம்ரு'திரபோஹநம் ॥ ௬ ॥
ததோ தர்மஸ்ததோ ஜ்ஞாநம் யாவத் ஸ்ம்ரு'திரபோஹநம் ॥ ௬ ॥
வேணுஸங்கர்ஷஜோ வஹ்நிர்தக்த்வா ஶாம்யதி தத்வநம் ।
ஏவம் குணவ்யத்யயஜோ தேஹஃ ஶாம்யதி தத்க்ரியஃ ॥ ௭ ॥
ஏவம் குணவ்யத்யயஜோ தேஹஃ ஶாம்யதி தத்க்ரியஃ ॥ ௭ ॥
ஶ்ரீஉத்தவ உவாச
விதந்தி மர்த்யாஃ ப்ராயேண விஷயாந் பதமாபதாம் ।
ததாபி புஞ்ஜதே க்ரு'ஷ்ண தத்கதம் ஶ்வகராஜவத் ॥ ௮ ॥
விதந்தி மர்த்யாஃ ப்ராயேண விஷயாந் பதமாபதாம் ।
ததாபி புஞ்ஜதே க்ரு'ஷ்ண தத்கதம் ஶ்வகராஜவத் ॥ ௮ ॥
ஶ்ரீபகவாநுவாச
அஹமித்யந்யதாபுத்திஃ ப்ரமத்தஸ்ய யதா ஹ்ரு'தி ।
உத்ஸர்பதி ரஜோ கோரம் ததோ வைகாரிகம் மநஃ ॥ ௯ ॥
அஹமித்யந்யதாபுத்திஃ ப்ரமத்தஸ்ய யதா ஹ்ரு'தி ।
உத்ஸர்பதி ரஜோ கோரம் ததோ வைகாரிகம் மநஃ ॥ ௯ ॥
ரஜோயுக்தஸ்ய மநஸஃ ஸங்கல்பஃ ஸவிகல்பகஃ ।
ததஃ காமோ குணத்யாநாத் துஃஸஹஃ ஸ்யாத்தி துர்மதேஃ ॥ ௧௦ ॥
ததஃ காமோ குணத்யாநாத் துஃஸஹஃ ஸ்யாத்தி துர்மதேஃ ॥ ௧௦ ॥
கரோதி காமவஶகஃ கர்மாண்யவிஜிதேந்த்ரியஃ ।
துஃகோதர்காணி ஸம்பஶ்யந் ரஜோவேகவிமோஹிதஃ ॥ ௧௧ ॥
துஃகோதர்காணி ஸம்பஶ்யந் ரஜோவேகவிமோஹிதஃ ॥ ௧௧ ॥
ரஜஸ்தமோப்யாம் யதபி வித்வாந் விக்ஷிப்ததீஃ புநஃ ।
அதந்த்ரிதோ மநோ யுஞ்ஜந் தோஷத்ரு'ஷ்டிர்ந ஸஜ்ஜதே ॥ ௧௨ ॥
அதந்த்ரிதோ மநோ யுஞ்ஜந் தோஷத்ரு'ஷ்டிர்ந ஸஜ்ஜதே ॥ ௧௨ ॥
அப்ரமத்தோ'நுயுஞ்ஜீத மநோ மய்யர்பயஞ்சநைஃ ।
அநிர்விண்ணோ யதாகாலம் ஜிதஶ்வாஸோ ஜிதாஸநஃ ॥ ௧௩ ॥
அநிர்விண்ணோ யதாகாலம் ஜிதஶ்வாஸோ ஜிதாஸநஃ ॥ ௧௩ ॥
ஏதாவாந் யோக ஆதிஷ்டோ மச்சிஷ்யைஃ ஸநகாதிபிஃ ।
ஸர்வதோ மந ஆக்ரு'ஷ்ய மய்யத்தாவேஶ்யதே யதா ॥ ௧௪ ॥
ஸர்வதோ மந ஆக்ரு'ஷ்ய மய்யத்தாவேஶ்யதே யதா ॥ ௧௪ ॥
ஶ்ரீஉத்தவ உவாச
யதா த்வம் ஸநகாதிப்யோ யேந ரூபேண கேஶவ ।
யோகமாதிஷ்டவாநேதத் ரூபமிச்சாமி வேதிதும் ॥ ௧௫ ॥
யதா த்வம் ஸநகாதிப்யோ யேந ரூபேண கேஶவ ।
யோகமாதிஷ்டவாநேதத் ரூபமிச்சாமி வேதிதும் ॥ ௧௫ ॥
ஶ்ரீபகவாநுவாச
புத்ரா ஹிரண்யகர்பஸ்ய மாநஸாஃ ஸநகாதயஃ ।
பப்ரச்சுஃ பிதரம் ஸூக்ஷ்மாம் யோகஸ்யைகாந்திகீம் கதிம் ॥ ௧௬ ॥
புத்ரா ஹிரண்யகர்பஸ்ய மாநஸாஃ ஸநகாதயஃ ।
பப்ரச்சுஃ பிதரம் ஸூக்ஷ்மாம் யோகஸ்யைகாந்திகீம் கதிம் ॥ ௧௬ ॥
ஸநகாதய ஊசுஃ
குணேஷ்வாவிஶதே சேதோ குணாஶ்சேதஸி ச ப்ரபோ ।
கதமந்யோந்யஸந்த்யாகோ முமுக்ஷோரதிதிதீர்ஷோஃ ॥ ௧௭ ॥
குணேஷ்வாவிஶதே சேதோ குணாஶ்சேதஸி ச ப்ரபோ ।
கதமந்யோந்யஸந்த்யாகோ முமுக்ஷோரதிதிதீர்ஷோஃ ॥ ௧௭ ॥
ஶ்ரீபகவாநுவாச
ஏவம் ப்ரு'ஷ்டோ மஹாதேவஃ ஸ்வயம்பூர்பூதபாவநஃ ।
த்யாயமாநஃ ப்ரஶ்நபீஜம் நாப்யபத்யத கர்மதீஃ ॥ ௧௮ ॥
ஏவம் ப்ரு'ஷ்டோ மஹாதேவஃ ஸ்வயம்பூர்பூதபாவநஃ ।
த்யாயமாநஃ ப்ரஶ்நபீஜம் நாப்யபத்யத கர்மதீஃ ॥ ௧௮ ॥
ஸ மாமசிந்தயத் தேவஃ ப்ரஶ்நபாரதிதீர்ஷயா ।
தஸ்யாஹம் ஹம்ஸரூபேண ஸகாஶமகமம் ததா ॥ ௧௯ ॥
தஸ்யாஹம் ஹம்ஸரூபேண ஸகாஶமகமம் ததா ॥ ௧௯ ॥
த்ரு'ஷ்ட்வா மாம் த உபவ்ரஜ்ய க்ரு'த்வா பாதாபிவந்தநம் ।
ப்ரஹ்மாணமக்ரதஃ க்ரு'த்வா பப்ரச்சுஃ கோ பவாநிதி ॥ ௨௦ ॥
ப்ரஹ்மாணமக்ரதஃ க்ரு'த்வா பப்ரச்சுஃ கோ பவாநிதி ॥ ௨௦ ॥
இத்யஹம் முநிபிஃ ப்ரு'ஷ்டஸ்தத்த்வஜிஜ்ஞாஸுபிஸ்ததா ।
யதவோசமஹம் தேப்யஸ்ததுத்தவ நிபோத மே ॥ ௨௧ ॥
யதவோசமஹம் தேப்யஸ்ததுத்தவ நிபோத மே ॥ ௨௧ ॥
வஸ்துநோ யத்யநாநாத்வ ஆத்மநஃ ப்ரஶ்ந ஈத்ரு'ஶஃ ।
கதம் கடேத வோ விப்ரா வக்துர்வா மே க ஆஶ்ரயஃ ॥ ௨௨ ॥
கதம் கடேத வோ விப்ரா வக்துர்வா மே க ஆஶ்ரயஃ ॥ ௨௨ ॥
பஞ்சாத்மகேஷு பூதேஷு ஸமாநேஷு ச வஸ்துதஃ ।
கோ பவாநிதி வஃ ப்ரஶ்நோ வாசாரம்போ ஹ்யநர்தகஃ ॥ ௨௩ ॥
கோ பவாநிதி வஃ ப்ரஶ்நோ வாசாரம்போ ஹ்யநர்தகஃ ॥ ௨௩ ॥
மநஸா வசஸா த்ரு'ஷ்ட்யா க்ரு'ஹ்யதே'ந்யைரபீந்த்ரியைஃ ।
அஹமேவ ந மத்தோ'ந்யதிதி புத்யத்வமஞ்ஜஸா ॥ ௨௪ ॥
அஹமேவ ந மத்தோ'ந்யதிதி புத்யத்வமஞ்ஜஸா ॥ ௨௪ ॥
குணேஷ்வாவிஶதே சேதோ குணாஶ்சேதஸி ச ப்ரஜாஃ ।
ஜீவஸ்ய தேஹ உபயம் குணாஶ்சேதோ மதாத்மநஃ ॥ ௨௫ ॥
ஜீவஸ்ய தேஹ உபயம் குணாஶ்சேதோ மதாத்மநஃ ॥ ௨௫ ॥
குணேஷு சாவிஶச்சித்தமபீக்ஷ்ணம் குணஸேவயா ।
குணாஶ்ச சித்தப்ரபவா மத்ரூப உபயம் த்யஜேத் ॥ ௨௬ ॥
குணாஶ்ச சித்தப்ரபவா மத்ரூப உபயம் த்யஜேத் ॥ ௨௬ ॥
ஜாக்ரத் ஸ்வப்நஃ ஸுஷுப்தம் ச குணதோ புத்திவ்ரு'த்தயஃ ।
தாஸாம் விலக்ஷணோ ஜீவஃ ஸாக்ஷித்வேந விநிஶ்சிதஃ ॥ ௨௭ ॥
தாஸாம் விலக்ஷணோ ஜீவஃ ஸாக்ஷித்வேந விநிஶ்சிதஃ ॥ ௨௭ ॥
யர்ஹி ஸம்ஸ்ரு'திபந்தோ'யமாத்மநோ குணவ்ரு'த்திதஃ ।
மயி துர்யே ஸ்திதோ ஜஹ்யாத் த்யாகஸ்தத் குணசேதஸாம் ॥ ௨௮ ॥
மயி துர்யே ஸ்திதோ ஜஹ்யாத் த்யாகஸ்தத் குணசேதஸாம் ॥ ௨௮ ॥
அஹங்காரக்ரு'தம் பந்தமாத்மநோ'ர்தவிபர்யயம் ।
வித்வாந் நிர்வித்ய ஸம்ஸாரசிந்தாம் துர்யே ஸ்திதஸ்த்யஜேத் ॥ ௨௯ ॥
வித்வாந் நிர்வித்ய ஸம்ஸாரசிந்தாம் துர்யே ஸ்திதஸ்த்யஜேத் ॥ ௨௯ ॥
யாவந்நாநார்ததீஃ பும்ஸோ ந நிவர்தேத யுக்திபிஃ ।
ஜாகர்த்யபி ஸ்வபந்நஜ்ஞஃ ஸ்வப்நே ஜாகரணம் யதா ॥ ௩௦ ॥
ஜாகர்த்யபி ஸ்வபந்நஜ்ஞஃ ஸ்வப்நே ஜாகரணம் யதா ॥ ௩௦ ॥
அஸத்த்வாதாத்மநோ'ந்யேஷாம் பாவாநாம் தத்க்ரு'தா பிதா ।
கதயோ ஹேதவஶ்சாஸ்ய ம்ரு'ஷா ஸ்வப்நத்ரு'ஶோ யதா ॥ ௩௧ ॥
கதயோ ஹேதவஶ்சாஸ்ய ம்ரு'ஷா ஸ்வப்நத்ரு'ஶோ யதா ॥ ௩௧ ॥
யோ ஜாகரே பஹிரநுக்ஷணதர்மிணோ'ர்தாந்
புங்க்தே ஸமஸ்தகரணைர்ஹ்ரு'தி தத்ஸத்ரு'க்ஷாந் ।
ஸ்வப்நே ஸுஷுப்த உபஸம்ஹரதே ஸ ஏகஃ
ஸ்ம்ரு'த்யந்வயாத்த்ரிகுணவ்ரு'த்தித்ரு'கிந்த்ரியேஶஃ ॥ ௩௨ ॥
புங்க்தே ஸமஸ்தகரணைர்ஹ்ரு'தி தத்ஸத்ரு'க்ஷாந் ।
ஸ்வப்நே ஸுஷுப்த உபஸம்ஹரதே ஸ ஏகஃ
ஸ்ம்ரு'த்யந்வயாத்த்ரிகுணவ்ரு'த்தித்ரு'கிந்த்ரியேஶஃ ॥ ௩௨ ॥
ஏவம் விம்ரு'ஶ்ய குணதோ மநஸஸ்த்ர்யவஸ்தா
மந்மாயயா மயி க்ரு'தா இதி நிஶ்சிதார்தாஃ ।
ஸஞ்சித்ய ஹார்தமநுமாநஸதுக்திதீக்ஷ்ண-
ஜ்ஞாநாஸிநா பஜத மாகிலஸம்ஶயாதிம் ॥ ௩௩ ॥
மந்மாயயா மயி க்ரு'தா இதி நிஶ்சிதார்தாஃ ।
ஸஞ்சித்ய ஹார்தமநுமாநஸதுக்திதீக்ஷ்ண-
ஜ்ஞாநாஸிநா பஜத மாகிலஸம்ஶயாதிம் ॥ ௩௩ ॥
ஈக்ஷேத விப்ரமமிதம் மநஸோ விலாஸம்
த்ரு'ஷ்டம் விநஷ்டமதிலோலமலாதசக்ரம் ।
விஜ்ஞாநமேகமுருதேவ விபாதி மாயா
ஸ்வப்நஸ்த்ரிதா குணவிஸர்கக்ரு'தோ விகல்பஃ ॥ ௩௪ ॥
த்ரு'ஷ்டம் விநஷ்டமதிலோலமலாதசக்ரம் ।
விஜ்ஞாநமேகமுருதேவ விபாதி மாயா
ஸ்வப்நஸ்த்ரிதா குணவிஸர்கக்ரு'தோ விகல்பஃ ॥ ௩௪ ॥
த்ரு'ஷ்டிம் ததஃ ப்ரதிநிவர்த்ய நிவ்ரு'த்தத்ரு'ஷ்ண-
ஸ்தூஷ்ணீம் பவேந்நிஜஸுகாநுபவோ நிரீஹஃ
ஸந்த்ரு'ஶ்யதே க்வ ச யதீதமவஸ்துபுத்த்யா
த்யக்தம் ப்ரமாய ந பவேத் ஸ்ம்ரு'திராநிபாதாத் ॥ ௩௫ ॥
ஸ்தூஷ்ணீம் பவேந்நிஜஸுகாநுபவோ நிரீஹஃ
ஸந்த்ரு'ஶ்யதே க்வ ச யதீதமவஸ்துபுத்த்யா
த்யக்தம் ப்ரமாய ந பவேத் ஸ்ம்ரு'திராநிபாதாத் ॥ ௩௫ ॥
தேஹம் ச நஶ்வரமவஸ்திதமுத்திதம் வா
ஸித்தோ ந பஶ்யதி யதோ'த்யகமத் ஸ்வரூபம் ।
தைவாதபேதமத தைவவஶாதுபேதம்
வாஸோ யதா பரிக்ரு'தம் மதிராமதாந்தஃ ॥ ௩௬ ॥
ஸித்தோ ந பஶ்யதி யதோ'த்யகமத் ஸ்வரூபம் ।
தைவாதபேதமத தைவவஶாதுபேதம்
வாஸோ யதா பரிக்ரு'தம் மதிராமதாந்தஃ ॥ ௩௬ ॥
தேஹோ'பி தைவவஶகஃ கலு கர்ம யாவத்
ஸ்வாரம்பகம் ப்ரதிஸமீக்ஷத ஏவ ஸாஸுஃ ।
தம் ஸப்ரபஞ்சமதிரூடஸமாதியோகஃ
ஸ்வாப்நம் புநர்ந பஜதே ப்ரதிபுத்தவஸ்துஃ ॥ ௩௭ ॥
ஸ்வாரம்பகம் ப்ரதிஸமீக்ஷத ஏவ ஸாஸுஃ ।
தம் ஸப்ரபஞ்சமதிரூடஸமாதியோகஃ
ஸ்வாப்நம் புநர்ந பஜதே ப்ரதிபுத்தவஸ்துஃ ॥ ௩௭ ॥
மயைததுக்தம் வோ விப்ரா குஹ்யம் யத் ஸாங்க்யயோகயோஃ ।
ஜாநீத மாகதம் யஜ்ஞம் யுஷ்மத்தர்மவிவக்ஷயா ॥ ௩௮ ॥
ஜாநீத மாகதம் யஜ்ஞம் யுஷ்மத்தர்மவிவக்ஷயா ॥ ௩௮ ॥
அஹம் யோகஸ்ய ஸாம்க்யஸ்ய ஸத்யஸ்யர்தஸ்ய தேஜஸஃ ।
பராயணம் த்விஜஶ்ரேஷ்டாஃ ஶ்ரியஃ கீர்தேர்தமஸ்ய ச ॥ ௩௯ ॥
பராயணம் த்விஜஶ்ரேஷ்டாஃ ஶ்ரியஃ கீர்தேர்தமஸ்ய ச ॥ ௩௯ ॥
மாம் பஜந்தி குணாஃ ஸர்வே நிர்குணம் நிரபேக்ஷகம் ।
ஸுஹ்ரு'தம் ப்ரியமாத்மாநம் ஸாம்யாஸங்காதயோ'குணாஃ ॥ ௪௦ ॥
ஸுஹ்ரு'தம் ப்ரியமாத்மாநம் ஸாம்யாஸங்காதயோ'குணாஃ ॥ ௪௦ ॥
இதி மே சிந்நஸந்தேஹா முநயஃ ஸநகாதயஃ ।
ஸபாஜயித்வா பரயா பக்த்யாக்ரு'ணத ஸம்ஸ்தவைஃ ॥ ௪௧ ॥
ஸபாஜயித்வா பரயா பக்த்யாக்ரு'ணத ஸம்ஸ்தவைஃ ॥ ௪௧ ॥
தைரஹம் பூஜிதஃ ஸம்யக் ஸம்ஸ்துதஃ பரமர்ஷிபிஃ ।
ப்ரத்யேயாய ஸ்வகம் தாம பஶ்யதஃ பரமேஷ்டிநஃ ॥ ௪௨ ॥
ப்ரத்யேயாய ஸ்வகம் தாம பஶ்யதஃ பரமேஷ்டிநஃ ॥ ௪௨ ॥
தத்ஸர்வவ்யாபகம் சித்தமாக்ரு'ஷ்யைகத்ர தாரயேத் ।
நாந்யாநி சிந்தயேத்பூயஃ ஸுஸ்மிதம் பாவயேந்முகம்
நாந்யாநி சிந்தயேத்பூயஃ ஸுஸ்மிதம் பாவயேந்முகம்
தத்ர லப்தபதம் சித்தமாக்ரு'ஷ்ய வ்யோம்நி தாரயேத் ।
தச்ச த்யக்த்வா மதாரோஹோ ந கிஞ்சிதபி சிந்தயேத்
தச்ச த்யக்த்வா மதாரோஹோ ந கிஞ்சிதபி சிந்தயேத்
ஏவம் ஸமாஹிதமதிர்மாமேவாத்மாநமாத்மநி ।
விசஷ்டே மயி ஸர்வாத்மந் ஜ்யோதிர்ஜ்யோதிஷி ஸம்யுதம்
விசஷ்டே மயி ஸர்வாத்மந் ஜ்யோதிர்ஜ்யோதிஷி ஸம்யுதம்
த்யாநேநேத்தம் ஸுதீவ்ரேண யுஞ்ஜதோ யோகிநோ மநஃ ।
ஸம்யாஸ்யத்யாஶு நிர்வாணம் த்ரவ்யஜ்ஞாநக்ரியாப்ரமஃ
ஸம்யாஸ்யத்யாஶு நிர்வாணம் த்ரவ்யஜ்ஞாநக்ரியாப்ரமஃ