শ্ৰীউদ্ধৱ উৱাচ
ত্ৱং ব্ৰহ্ম পৰমং সাক্ষাদনাদ্যন্তমপাৱৃতম্ ।
সৰ্ৱেষামপি ভাৱানাং ত্ৰাণস্থিত্যপ্যযোদ্ভৱঃ ॥ ১ ॥
ত্ৱং ব্ৰহ্ম পৰমং সাক্ষাদনাদ্যন্তমপাৱৃতম্ ।
সৰ্ৱেষামপি ভাৱানাং ত্ৰাণস্থিত্যপ্যযোদ্ভৱঃ ॥ ১ ॥
উচ্চাৱচেষু ভূতেষু দুৰ্জ্ঞেযমকৃতাত্মভিঃ ।
উপাসতে ত্ৱাং ভগৱন্ যাথাতথ্যেন ব্ৰাহ্মণাঃ ॥ ২ ॥
উপাসতে ত্ৱাং ভগৱন্ যাথাতথ্যেন ব্ৰাহ্মণাঃ ॥ ২ ॥
যেষু যেষু চ ভূতেষু ভক্ত্যা ত্ৱাং পৰমৰ্ষযঃ ।
উপাসীনাঃ প্ৰপদ্যন্তে সংসিদ্ধিং তদ্ ৱদস্ৱ মে ॥ ৩ ॥
উপাসীনাঃ প্ৰপদ্যন্তে সংসিদ্ধিং তদ্ ৱদস্ৱ মে ॥ ৩ ॥
গূঢশ্চৰসি ভূতাত্মা ভূতানাং ভূতভাৱন ।
ন ত্ৱাং পশ্যন্তি ভূতানি পশ্যন্তং মোহিতানি তে ॥ ৪ ॥
ন ত্ৱাং পশ্যন্তি ভূতানি পশ্যন্তং মোহিতানি তে ॥ ৪ ॥
যাঃ কাশ্চ ভূমৌ দিৱি ৱৈ ৰসাযাং
ৱিভূতযো দিক্ষু মহাৱিভূতে ।
তা মহ্যমাখ্যাহ্যনুভাৱিতাস্তে
নমামি তে তীৰ্থপদাঙ্ঘ্ৰিপদ্মম্ ॥ ৫ ॥
ৱিভূতযো দিক্ষু মহাৱিভূতে ।
তা মহ্যমাখ্যাহ্যনুভাৱিতাস্তে
নমামি তে তীৰ্থপদাঙ্ঘ্ৰিপদ্মম্ ॥ ৫ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
এৱমেতদহং পৃষ্টঃ প্ৰশ্নং প্ৰশ্নৱিদাং ৱৰ ।
যুযুত্সুনা ৱিনশনে সপত্নৈৰৰ্জুনেন ৱৈ ॥ ৬ ॥
এৱমেতদহং পৃষ্টঃ প্ৰশ্নং প্ৰশ্নৱিদাং ৱৰ ।
যুযুত্সুনা ৱিনশনে সপত্নৈৰৰ্জুনেন ৱৈ ॥ ৬ ॥
জ্ঞাত্ৱা জ্ঞাতিৱধং গৰ্হ্যমধৰ্মং ৰাজ্যহেতুকম্ ।
ততো নিৱৃত্তো হন্তাহং হতোঽযমিতি লৌকিকঃ ॥ ৭ ॥
ততো নিৱৃত্তো হন্তাহং হতোঽযমিতি লৌকিকঃ ॥ ৭ ॥
স তদা পুৰুষৱ্যাঘ্ৰো যুক্ত্যা মে প্ৰতিবোধিতঃ ।
অভ্যভাষত মামেৱং যথা ত্ৱং ৰণমূৰ্ধনি ॥ ৮ ॥
অভ্যভাষত মামেৱং যথা ত্ৱং ৰণমূৰ্ধনি ॥ ৮ ॥
অহমাত্মোদ্ধৱামীষাং ভূতানাং সুহৃদীশ্ৱৰঃ ।
অহং সৰ্ৱাণি ভূতানি তেষাং স্থিত্যুদ্ভৱাপ্যযঃ ॥ ৯ ॥
অহং সৰ্ৱাণি ভূতানি তেষাং স্থিত্যুদ্ভৱাপ্যযঃ ॥ ৯ ॥
অহং গতিৰ্গতিমতাং কালঃ কলযতামহম্ ।
গুণানাং চাপ্যহং সাম্যং গুণিন্যৌত্পত্তিকো গুণঃ ॥ ১০ ॥
গুণানাং চাপ্যহং সাম্যং গুণিন্যৌত্পত্তিকো গুণঃ ॥ ১০ ॥
গুণিনামপ্যহং সূত্ৰং মহতাং চ মহানহম্ ।
সূক্ষ্মাণামপ্যহং জীৱো দুৰ্জযানামহং মনঃ ॥ ১১ ॥
সূক্ষ্মাণামপ্যহং জীৱো দুৰ্জযানামহং মনঃ ॥ ১১ ॥
হিৰণ্যগৰ্ভো ৱেদানাং মন্ত্ৰাণাং প্ৰণৱস্ত্ৰিৱৃত্ ।
অক্ষৰাণামকাৰোঽস্মি পদানিচ্ছন্দসামহম্ ॥ ১২ ॥
অক্ষৰাণামকাৰোঽস্মি পদানিচ্ছন্দসামহম্ ॥ ১২ ॥
ইন্দ্ৰোঽহং সৰ্ৱদেৱানাং ৱসূনামস্মি হৱ্যৱাট্ ।
আদিত্যানামহং ৱিষ্ণূ ৰুদ্ৰাণাং নীললোহিতঃ ॥ ১৩ ॥
আদিত্যানামহং ৱিষ্ণূ ৰুদ্ৰাণাং নীললোহিতঃ ॥ ১৩ ॥
ব্ৰহ্মৰ্ষীণাং ভৃগুৰহং ৰাজৰ্ষীণামহং মনুঃ ।
দেৱৰ্ষীণাং নাৰদোঽহং হৱিৰ্ধান্যস্মি ধেনুষু ॥ ১৪ ॥
দেৱৰ্ষীণাং নাৰদোঽহং হৱিৰ্ধান্যস্মি ধেনুষু ॥ ১৪ ॥
সিদ্ধেশ্ৱৰাণাং কপিলঃ সুপৰ্ণোঽহং পতত্ৰিণাম্ ।
প্ৰজাপতীনাং দক্ষোঽহং পিতৃণামহমৰ্যমা ॥ ১৫ ॥
প্ৰজাপতীনাং দক্ষোঽহং পিতৃণামহমৰ্যমা ॥ ১৫ ॥
মাং ৱিদ্ধ্যুদ্ধৱ দৈত্যানাং প্ৰহ্লাদমসুৰেশ্ৱৰম্ ।
সোমং নক্ষত্ৰৌষধীনাং ধনেশং যক্ষৰক্ষসাম্ ॥ ১৬ ॥
সোমং নক্ষত্ৰৌষধীনাং ধনেশং যক্ষৰক্ষসাম্ ॥ ১৬ ॥
ঐৰাৱতং গজেন্দ্ৰাণাং যাদসাং ৱৰুণং প্ৰভুম্ ।
তপতাং দ্যুমতাং সূৰ্যং মনুষ্যাণাং চ ভূপতিম্ ॥ ১৭ ॥
তপতাং দ্যুমতাং সূৰ্যং মনুষ্যাণাং চ ভূপতিম্ ॥ ১৭ ॥
উচ্চৈঃশ্ৰৱাস্তুৰঙ্গাণাং ধাতূনামস্মি কাঞ্চনম্ ।
যমঃ সংযমতাং চাহম্ সৰ্পাণামস্মি ৱাসুকিঃ ॥ ১৮ ॥
যমঃ সংযমতাং চাহম্ সৰ্পাণামস্মি ৱাসুকিঃ ॥ ১৮ ॥
নাগেন্দ্ৰাণামনন্তোঽহং মৃগেন্দ্ৰঃ শৃঙ্গিদংষ্ট্ৰিণাম্ ।
আশ্ৰমাণামহং তুৰ্যো ৱৰ্ণানাং প্ৰথমোঽনঘ ॥ ১৯ ॥
আশ্ৰমাণামহং তুৰ্যো ৱৰ্ণানাং প্ৰথমোঽনঘ ॥ ১৯ ॥
তীৰ্থানাং স্ৰোতসাং গঙ্গা সমুদ্ৰঃ সৰসামহম্ ।
আযুধানাং ধনুৰহং ত্ৰিপুৰঘ্নো ধনুষ্মতাম্ ॥ ২০ ॥
আযুধানাং ধনুৰহং ত্ৰিপুৰঘ্নো ধনুষ্মতাম্ ॥ ২০ ॥
ধিষ্ণ্যানামস্ম্যহং মেৰুৰ্গহনানাং হিমালযঃ ।
ৱনস্পতীনামশ্ৱত্থ ওষধীনামহং যৱঃ ॥ ২১ ॥
ৱনস্পতীনামশ্ৱত্থ ওষধীনামহং যৱঃ ॥ ২১ ॥
পুৰোধসাং ৱসিষ্ঠোঽহং ব্ৰহ্মিষ্ঠানাং বৃহস্পতিঃ ।
স্কন্দোঽহং সৰ্ৱসেনান্যামগ্ৰণ্যাং ভগৱানজঃ ॥ ২২ ॥
স্কন্দোঽহং সৰ্ৱসেনান্যামগ্ৰণ্যাং ভগৱানজঃ ॥ ২২ ॥
যজ্ঞানাং ব্ৰহ্মযজ্ঞোঽহং ৱ্ৰতানামৱিহিংসনম্ ।
ৱায্ৱগ্ন্যৰ্কাম্বুৱাগাত্মা শুচীনামপ্যহং শুচিঃ ॥ ২৩ ॥
ৱায্ৱগ্ন্যৰ্কাম্বুৱাগাত্মা শুচীনামপ্যহং শুচিঃ ॥ ২৩ ॥
যোগানামাত্মসংৰোধো মন্ত্ৰোঽস্মি ৱিজিগীষতাম্ ।
আন্ৱীক্ষিকী কৌশলানাং ৱিকল্পঃ খ্যাতিৱাদিনাম্ ॥ ২৪ ॥
আন্ৱীক্ষিকী কৌশলানাং ৱিকল্পঃ খ্যাতিৱাদিনাম্ ॥ ২৪ ॥
স্ত্ৰীণাং তু শতৰূপাহং পুংসাং স্ৱাযম্ভুৱো মনুঃ ।
নাৰাযণো মুনীনাং চ কুমাৰো ব্ৰহ্মচাৰিণাম্ ॥ ২৫ ॥
নাৰাযণো মুনীনাং চ কুমাৰো ব্ৰহ্মচাৰিণাম্ ॥ ২৫ ॥
ধৰ্মাণামস্মি সংন্যাসঃ ক্ষেমাণামবহিৰ্মতিঃ ।
গুহ্যানাং সুনৃতং মৌনং মিথুনানামজস্ত্ৱহম্ ॥ ২৬ ॥
গুহ্যানাং সুনৃতং মৌনং মিথুনানামজস্ত্ৱহম্ ॥ ২৬ ॥
সংৱত্সৰোঽস্ম্যনিমিষামৃতূনাং মধুমাধৱৌ ।
মাসানাং মাৰ্গশীৰ্ষোঽহং নক্ষত্ৰাণাং তথাভিজিত্ ॥ ২৭ ॥
মাসানাং মাৰ্গশীৰ্ষোঽহং নক্ষত্ৰাণাং তথাভিজিত্ ॥ ২৭ ॥
অহং যুগানাং চ কৃতং ধীৰাণাং দেৱলোঽসিতঃ ।
দ্ৱৈপাযনোঽস্মি ৱ্যাসানাং কৱীনাং কাৱ্য আত্মৱান্ ॥ ২৮ ॥
দ্ৱৈপাযনোঽস্মি ৱ্যাসানাং কৱীনাং কাৱ্য আত্মৱান্ ॥ ২৮ ॥
ৱাসুদেৱো ভগৱতাং ত্ৱং তু ভাগৱতেষ্ৱহম্ ।
কিম্পুৰুষাণাং হনুমান্ ৱিদ্যাধ্ৰাণাং সুদৰ্শনঃ ॥ ২৯ ॥
কিম্পুৰুষাণাং হনুমান্ ৱিদ্যাধ্ৰাণাং সুদৰ্শনঃ ॥ ২৯ ॥
ৰত্নানাং পদ্মৰাগোঽস্মি পদ্মকোশঃ সুপেশসাম্ ।
কুশোঽস্মি দৰ্ভজাতীনাং গৱ্যমাজ্যং হৱিঃষ্ৱহম্ ॥ ৩০ ॥
কুশোঽস্মি দৰ্ভজাতীনাং গৱ্যমাজ্যং হৱিঃষ্ৱহম্ ॥ ৩০ ॥
ৱ্যৱসাযিনামহং লক্ষ্মীঃ কিতৱানাং ছলগ্ৰহঃ ।
তিতিক্ষাস্মি তিতিক্ষূণাং সত্ত্ৱং সত্ত্ৱৱতামহম্ ॥ ৩১ ॥
তিতিক্ষাস্মি তিতিক্ষূণাং সত্ত্ৱং সত্ত্ৱৱতামহম্ ॥ ৩১ ॥
ওজঃ সহো বলৱতাং কৰ্মাহং ৱিদ্ধি সাত্ৱতাম্ ।
সাত্ৱতাং নৱমূৰ্তীনামাদিমূৰ্তিৰহং পৰা ॥ ৩২ ॥
সাত্ৱতাং নৱমূৰ্তীনামাদিমূৰ্তিৰহং পৰা ॥ ৩২ ॥
ৱিশ্ৱাৱসুঃ পূৰ্ৱচিত্তিৰ্গন্ধৰ্ৱাপ্সৰসামহম্ ।
ভূধৰাণামহং স্থৈৰ্যং গন্ধমাত্ৰমহং ভুৱঃ ॥ ৩৩ ॥
ভূধৰাণামহং স্থৈৰ্যং গন্ধমাত্ৰমহং ভুৱঃ ॥ ৩৩ ॥
অপাং ৰসশ্চ পৰমস্তেজিষ্ঠানাং ৱিভাৱসুঃ ।
প্ৰভা সূৰ্যেন্দুতাৰাণাং শব্দোঽহং নভসঃ পৰঃ ॥ ৩৪ ॥
প্ৰভা সূৰ্যেন্দুতাৰাণাং শব্দোঽহং নভসঃ পৰঃ ॥ ৩৪ ॥
ব্ৰহ্মণ্যানাং বলিৰহং ৱীৰাণামহমৰ্জুনঃ ।
ভূতানাং স্থিতিৰুত্পত্তিৰহং ৱৈ প্ৰতিসঙ্ক্ৰমঃ ॥ ৩৫ ॥
ভূতানাং স্থিতিৰুত্পত্তিৰহং ৱৈ প্ৰতিসঙ্ক্ৰমঃ ॥ ৩৫ ॥
গত্যুক্ত্যুত্সৰ্গোপাদানমানন্দস্পৰ্শলক্ষণম্ ।
আস্ৱাদশ্ৰুত্যৱঘ্ৰাণমহং সৰ্ৱেন্দ্ৰিযেন্দ্ৰিযম্ ॥ ৩৬ ॥
আস্ৱাদশ্ৰুত্যৱঘ্ৰাণমহং সৰ্ৱেন্দ্ৰিযেন্দ্ৰিযম্ ॥ ৩৬ ॥
পৃথিৱী ৱাযুৰাকাশ আপো জ্যোতিৰহং মহান্ ।
ৱিকাৰঃ পুৰুষোঽৱ্যক্তং ৰজঃ সত্ত্ৱং তমঃ পৰম্ ।
অহমেতত্প্ৰসঙ্খ্যানং জ্ঞানং তত্ত্ৱৱিনিশ্চযঃ ॥ ৩৭ ॥
ৱিকাৰঃ পুৰুষোঽৱ্যক্তং ৰজঃ সত্ত্ৱং তমঃ পৰম্ ।
অহমেতত্প্ৰসঙ্খ্যানং জ্ঞানং তত্ত্ৱৱিনিশ্চযঃ ॥ ৩৭ ॥
মযেশ্ৱৰেণ জীৱেন গুণেন গুণিনা ৱিনা ।
সৰ্ৱাত্মনাপি সৰ্ৱেণ ন ভাৱো ৱিদ্যতে ক্ৱচিত্ ॥ ৩৮ ॥
সৰ্ৱাত্মনাপি সৰ্ৱেণ ন ভাৱো ৱিদ্যতে ক্ৱচিত্ ॥ ৩৮ ॥
সঙ্খ্যানং পৰমাণূনাং কালেন ক্ৰিযতে মযা ।
ন তথা মে ৱিভূতীনাং সৃজতোঽণ্ডানি কোটিশঃ ॥ ৩৯ ॥
ন তথা মে ৱিভূতীনাং সৃজতোঽণ্ডানি কোটিশঃ ॥ ৩৯ ॥
তেজঃ শ্ৰীঃ কীৰ্তিৰৈশ্ৱৰ্যং হ্ৰীস্ত্যাগঃ সৌভগং ভগঃ ।
ৱীৰ্যং তিতিক্ষা ৱিজ্ঞানং যত্ৰ যত্ৰ স মেংঽশকঃ ॥ ৪০ ॥
ৱীৰ্যং তিতিক্ষা ৱিজ্ঞানং যত্ৰ যত্ৰ স মেংঽশকঃ ॥ ৪০ ॥
এতাস্তে কীৰ্তিতাঃ সৰ্ৱাঃ সঙ্ক্ষেপেণ ৱিভূতযঃ ।
মনোৱিকাৰা এৱৈতে যথা ৱাচাভিধীযতে ॥ ৪১ ॥
মনোৱিকাৰা এৱৈতে যথা ৱাচাভিধীযতে ॥ ৪১ ॥
ৱাচং যচ্ছ মনো যচ্ছ প্ৰাণান্ যচ্ছেন্দ্ৰিযাণি চ ।
আত্মানমাত্মনা যচ্ছ ন ভূযঃ কল্পসেঽধ্ৱনে ॥ ৪২ ॥
আত্মানমাত্মনা যচ্ছ ন ভূযঃ কল্পসেঽধ্ৱনে ॥ ৪২ ॥
যো ৱৈ ৱাঙ্মনসী সম্যগসংযচ্ছন্ ধিযা যতিঃ ।
তস্য ৱ্ৰতং তপো দানং স্ৰৱত্যামঘটাম্বুৱত্ ॥ ৪৩ ॥
তস্য ৱ্ৰতং তপো দানং স্ৰৱত্যামঘটাম্বুৱত্ ॥ ৪৩ ॥
তস্মাদ্ৱচোমনঃপ্ৰাণান্ নিযচ্ছেন্মত্পৰাযণঃ ।
মদ্ভক্তিযুক্তযা বুদ্ধ্যা ততঃ পৰিসমাপ্যতে ॥ ৪৪ ॥
মদ্ভক্তিযুক্তযা বুদ্ধ্যা ততঃ পৰিসমাপ্যতে ॥ ৪৪ ॥
সৰ্ৱাঃ সমুদ্ধৰেদ্ৰাজা পিতেৱ ৱ্যসনাত্প্ৰজাঃ ।
আত্মানমাত্মনা ধীৰো যথা গজপতিৰ্গজান্
আত্মানমাত্মনা ধীৰো যথা গজপতিৰ্গজান্
এৱংৱিধো নৰপতিৰ্ৱিমানেনাৰ্কৱৰ্চসা ।
ৱিধূযেহাশুভং কৃত্স্নমিন্দ্ৰেণ সহ মোদতে
ৱিধূযেহাশুভং কৃত্স্নমিন্দ্ৰেণ সহ মোদতে
সীদন্ ৱিপ্ৰো ৱণিগ্ৱৃত্ত্যা পণ্যৈৰেৱাপদং তৰেত্ ।
খড্গেন ৱাঽঽপদাক্ৰান্তো ন শ্ৱৱৃত্ত্যা কথঞ্চন
খড্গেন ৱাঽঽপদাক্ৰান্তো ন শ্ৱৱৃত্ত্যা কথঞ্চন
ৱৈশ্যৱৃত্ত্যা তু ৰাজন্যো জীৱেন্মৃগযযাঽঽপদি ।
চৰেদ্ৱা ৱিপ্ৰৰূপেণ ন শ্ৱৱৃত্ত্যা কথঞ্চন
চৰেদ্ৱা ৱিপ্ৰৰূপেণ ন শ্ৱৱৃত্ত্যা কথঞ্চন
শূদ্ৰৱৃত্তিং ভজেদ্ৱৈশ্যঃ শূদ্ৰঃ কাৰুকটক্ৰিযাম্ ।
কৃচ্ছ্ৰান্মুক্তো ন গৰ্হ্যেণ ৱৃত্তিং লিপ্সেত কৰ্মণা
কৃচ্ছ্ৰান্মুক্তো ন গৰ্হ্যেণ ৱৃত্তিং লিপ্সেত কৰ্মণা
ৱেদাধ্যাযস্ৱধাস্ৱাহা বল্যন্নাদ্যৈৰ্যথোদযম্ ।
দেৱৰ্ষিপিতৃভূতানি মদ্ৰূপাণ্যন্ৱহং যজেত্
দেৱৰ্ষিপিতৃভূতানি মদ্ৰূপাণ্যন্ৱহং যজেত্
যদৃচ্ছযোপপন্নেন শুক্লেনোপাৰ্জিতেন ৱা ।
ধনেনাপীডযন্ ভৃত্যান্ ন্যাযেনৈৱাহৰেত্ক্ৰতূন্
ধনেনাপীডযন্ ভৃত্যান্ ন্যাযেনৈৱাহৰেত্ক্ৰতূন্
কুটুম্বেষু ন সজ্জেত ন প্ৰমাদ্যেত্কুটুম্ব্যপি ।
ৱিপশ্চিন্নশ্ৱৰং পশ্যেদদৃষ্টমপি দৃষ্টৱত্
ৱিপশ্চিন্নশ্ৱৰং পশ্যেদদৃষ্টমপি দৃষ্টৱত্
পুত্ৰদাৰাপ্তবন্ধূনাং সঙ্গমঃ পান্থসঙ্গমঃ ।
অনুদেহং ৱিযন্ত্যেতে স্ৱপ্নো নিদ্ৰানুগো যথা
অনুদেহং ৱিযন্ত্যেতে স্ৱপ্নো নিদ্ৰানুগো যথা
ইত্থং পৰিমৃশন্ মুক্তো গৃহেষ্ৱতিথিৱদ্ৱসন্ ।
ন গৃহৈৰনুবধ্যেত নিৰ্মমো নিৰহঙ্কৃতঃ
ন গৃহৈৰনুবধ্যেত নিৰ্মমো নিৰহঙ্কৃতঃ
কৰ্মভিৰ্গৃহমেধীযৈৰিষ্ট্ৱা মামেৱ ভক্তিমান্ ।
তিষ্ঠেদ্ৱনং ৱোপৱিশেত্প্ৰজাৱান্ ৱা পৰিৱ্ৰজেত্
তিষ্ঠেদ্ৱনং ৱোপৱিশেত্প্ৰজাৱান্ ৱা পৰিৱ্ৰজেত্
যস্ত্ৱাসক্তমতিৰ্গেহে পুত্ৰৱিত্তৈষণাতুৰঃ ।
স্ত্ৰৈণঃ কৃপণধীৰ্মূঢো মমাহমিতি বধ্যতে
স্ত্ৰৈণঃ কৃপণধীৰ্মূঢো মমাহমিতি বধ্যতে
অহো মে পিতৰৌ ৱৃদ্ধৌ ভাৰ্যা বালাত্মজাত্মজাঃ ।
অনাথা মামৃতে দীনাঃ কথং জীৱন্তি দুঃখিতাঃ
অনাথা মামৃতে দীনাঃ কথং জীৱন্তি দুঃখিতাঃ
এৱং গৃহাশযাক্ষিপ্তহৃদযো মূঢধীৰযম্ ।
অতৃপ্তস্তাননুধ্যাযন্ মৃতোঽন্ধং ৱিশতে তমঃ
অতৃপ্তস্তাননুধ্যাযন্ মৃতোঽন্ধং ৱিশতে তমঃ