ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ
ଯସ୍ତ୍ଵଯାଭିହିତଃ ପୂର୍ଵଂ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଲକ୍ଷଣଃ ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦ୍ଵିପଦାମପି ॥ ୧ ॥
ଯସ୍ତ୍ଵଯାଭିହିତଃ ପୂର୍ଵଂ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଲକ୍ଷଣଃ ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଦ୍ଵିପଦାମପି ॥ ୧ ॥
ଯଥାନୁଷ୍ଠୀଯମାନେନ ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିର୍ନୃଣାଂ ଭଵେତ୍ ।
ସ୍ଵଧର୍ମେଣାରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ତନ୍ ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ॥ ୨ ॥
ସ୍ଵଧର୍ମେଣାରଵିନ୍ଦାକ୍ଷ ତନ୍ ମମାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ॥ ୨ ॥
ପୁରା କିଲ ମହାବାହୋ ଧର୍ମଂ ପରମକଂ ପ୍ରଭୋ ।
ଯତ୍ତେନ ହଂସରୂପେଣ ବ୍ରହ୍ମଣେଽଭ୍ଯାତ୍ଥ ମାଧଵ ॥ ୩ ॥
ଯତ୍ତେନ ହଂସରୂପେଣ ବ୍ରହ୍ମଣେଽଭ୍ଯାତ୍ଥ ମାଧଵ ॥ ୩ ॥
ସ ଇଦାନୀଂ ସୁମହତା କାଲେନାମିତ୍ରକର୍ଶନ ।
ନ ପ୍ରାଯୋ ଭଵିତା ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ପ୍ରାଗନୁଶାସିତଃ ॥ ୪ ॥
ନ ପ୍ରାଯୋ ଭଵିତା ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ପ୍ରାଗନୁଶାସିତଃ ॥ ୪ ॥
ଵକ୍ତା କର୍ତାଵିତା ନାନ୍ଯୋ ଧର୍ମସ୍ଯାଚ୍ଯୁତ ତେ ଭୁଵି ।
ସଭାଯାମପି ଵୈରିଞ୍ଚ୍ଯାଂ ଯତ୍ର ମୂର୍ତିଧରାଃ କଲାଃ ॥ ୫ ॥
ସଭାଯାମପି ଵୈରିଞ୍ଚ୍ଯାଂ ଯତ୍ର ମୂର୍ତିଧରାଃ କଲାଃ ॥ ୫ ॥
କର୍ତ୍ରାଵିତ୍ରା ପ୍ରଵକ୍ତ୍ରା ଚ ଭଵତା ମଧୁସୂଦନ ।
ତ୍ଯକ୍ତେ ମହୀତଲେ ଦେଵ ଵିନଷ୍ଟଂ କଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତି ॥ ୬ ॥
ତ୍ଯକ୍ତେ ମହୀତଲେ ଦେଵ ଵିନଷ୍ଟଂ କଃ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତି ॥ ୬ ॥
ତତ୍ତ୍ଵଂ ନଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତିଲକ୍ଷଣଃ ।
ଯଥା ଯସ୍ଯ ଵିଧୀଯେତ ତଥା ଵର୍ଣଯ ମେ ପ୍ରଭୋ ॥ ୭ ॥
ଯଥା ଯସ୍ଯ ଵିଧୀଯେତ ତଥା ଵର୍ଣଯ ମେ ପ୍ରଭୋ ॥ ୭ ॥
ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ଵଭୃତ୍ଯମୁଖ୍ଯେନ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ।
ପ୍ରୀତଃ କ୍ଷେମାଯ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଧର୍ମାନାହ ସନାତନାନ୍ ॥ ୮ ॥
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ଵଭୃତ୍ଯମୁଖ୍ଯେନ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ।
ପ୍ରୀତଃ କ୍ଷେମାଯ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଧର୍ମାନାହ ସନାତନାନ୍ ॥ ୮ ॥
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ
ଧର୍ମ୍ଯ ଏଷ ତଵ ପ୍ରଶ୍ନୋ ନୈଃଶ୍ରେଯସକରୋ ନୃଣାମ୍ ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତାଂ ତମୁଦ୍ଧଵ ନିବୋଧ ମେ ॥ ୯ ॥
ଧର୍ମ୍ଯ ଏଷ ତଵ ପ୍ରଶ୍ନୋ ନୈଃଶ୍ରେଯସକରୋ ନୃଣାମ୍ ।
ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରଵତାଂ ତମୁଦ୍ଧଵ ନିବୋଧ ମେ ॥ ୯ ॥
ଆଦୌ କୃତଯୁଗେ ଵର୍ଣୋ ନୃଣାଂ ହଂସ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ।
କୃତକୃତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜା ଜାତ୍ଯା ତସ୍ମାତ୍ କୃତଯୁଗଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୧୦ ॥
କୃତକୃତ୍ଯାଃ ପ୍ରଜା ଜାତ୍ଯା ତସ୍ମାତ୍ କୃତଯୁଗଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୧୦ ॥
ଵେଦଃ ପ୍ରଣଵ ଏଵାଗ୍ରେ ଧର୍ମୋଽହଂ ଵୃଷରୂପଧୃକ୍ ।
ଉପାସତେ ତପୋନିଷ୍ଠା ହଂସଂ ମାଂ ମୁକ୍ତକିଲ୍ବିଷାଃ ॥ ୧୧ ॥
ଉପାସତେ ତପୋନିଷ୍ଠା ହଂସଂ ମାଂ ମୁକ୍ତକିଲ୍ବିଷାଃ ॥ ୧୧ ॥
ତ୍ରେତାମୁଖେ ମହାଭାଗ ପ୍ରାଣାନ୍ମେ ହୃଦଯାତ୍ତ୍ରଯୀ ।
ଵିଦ୍ଯା ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍ତସ୍ଯା ଅହମାସଂ ତ୍ରିଵୃନ୍ମଖଃ ॥ ୧୨ ॥
ଵିଦ୍ଯା ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍ତସ୍ଯା ଅହମାସଂ ତ୍ରିଵୃନ୍ମଖଃ ॥ ୧୨ ॥
ଵିପ୍ରକ୍ଷତ୍ରିଯଵିଟ୍ଶୂଦ୍ରା ମୁଖବାହୂରୁପାଦଜାଃ ।
ଵୈରାଜାତ୍ ପୁରୁଷାଜ୍ଜାତା ଯ ଆତ୍ମାଚାରଲକ୍ଷଣାଃ ॥ ୧୩ ॥
ଵୈରାଜାତ୍ ପୁରୁଷାଜ୍ଜାତା ଯ ଆତ୍ମାଚାରଲକ୍ଷଣାଃ ॥ ୧୩ ॥
ଗୃହାଶ୍ରମୋ ଜଘନତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ହୃଦୋ ମମ ।
ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲାଦ୍ଵନେଵାସଃ ସଂନ୍ଯାସଃ ଶିରସି ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୪ ॥
ଵକ୍ଷଃସ୍ଥଲାଦ୍ଵନେଵାସଃ ସଂନ୍ଯାସଃ ଶିରସି ସ୍ଥିତଃ ॥ ୧୪ ॥
ଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ଜନ୍ମଭୂମ୍ଯନୁସାରିଣୀଃ ।
ଆସନ୍ ପ୍ରକୃତଯୋ ନୃଣାଂ ନୀଚୈର୍ନୀଚୋତ୍ତମୋତ୍ତମାଃ ॥ ୧୫ ॥
ଆସନ୍ ପ୍ରକୃତଯୋ ନୃଣାଂ ନୀଚୈର୍ନୀଚୋତ୍ତମୋତ୍ତମାଃ ॥ ୧୫ ॥
ଶମୋ ଦମସ୍ତପଃ ଶୌଚଂ ସନ୍ତୋଷଃ କ୍ଷାନ୍ତିରାର୍ଜଵମ୍ ।
ମଦ୍ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଦଯା ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୬ ॥
ମଦ୍ଭକ୍ତିଶ୍ଚ ଦଯା ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୬ ॥
ତେଜୋ ବଲଂ ଧୃତିଃ ଶୌର୍ଯଂ ତିତିକ୍ଷୌଦାର୍ଯମୁଦ୍ଯମଃ ।
ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୭ ॥
ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୭ ॥
ଆସ୍ତିକ୍ଯଂ ଦାନନିଷ୍ଠା ଚ ଅଦମ୍ଭୋ ବ୍ରହ୍ମସେଵନମ୍ ।
ଅତୁଷ୍ଟିରର୍ଥୋପଚଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୮ ॥
ଅତୁଷ୍ଟିରର୍ଥୋପଚଯୈର୍ଵୈଶ୍ଯପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୮ ॥
ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଦ୍ଵିଜଗଵାଂ ଦେଵାନାଂ ଚାପ୍ଯମାଯଯା ।
ତତ୍ର ଲବ୍ଧେନ ସନ୍ତୋଷଃ ଶୂଦ୍ରପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୯ ॥
ତତ୍ର ଲବ୍ଧେନ ସନ୍ତୋଷଃ ଶୂଦ୍ରପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵିମାଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅଶୌଚମନୃତଂ ସ୍ତେଯଂ ନାସ୍ତିକ୍ଯଂ ଶୁଷ୍କଵିଗ୍ରହଃ ।
କାମଃ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ତର୍ଷଶ୍ଚ ସ ଭାଵୋଽନ୍ତ୍ଯାଵସାଯିନାମ୍ ॥ ୨୦ ॥
କାମଃ କ୍ରୋଧଶ୍ଚ ତର୍ଷଶ୍ଚ ସ ଭାଵୋଽନ୍ତ୍ଯାଵସାଯିନାମ୍ ॥ ୨୦ ॥
ଅହିଂସା ସତ୍ଯମସ୍ତେଯମକାମକ୍ରୋଧଲୋଭତା ।
ଭୂତପ୍ରିଯହିତେହା ଚ ଧର୍ମୋଽଯଂ ସାର୍ଵଵର୍ଣିକଃ ॥ ୨୧ ॥
ଭୂତପ୍ରିଯହିତେହା ଚ ଧର୍ମୋଽଯଂ ସାର୍ଵଵର୍ଣିକଃ ॥ ୨୧ ॥
ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯାନୁପୂର୍ଵ୍ଯାଜ୍ଜନ୍ମୋପନଯନଂ ଦ୍ଵିଜଃ ।
ଵସନ୍ ଗୁରୁକୁଲେ ଦାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମାଧୀଯୀତ ଚାହୂତଃ ॥ ୨୨ ॥
ଵସନ୍ ଗୁରୁକୁଲେ ଦାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମାଧୀଯୀତ ଚାହୂତଃ ॥ ୨୨ ॥
ମେଖଲାଜିନଦଣ୍ଡାକ୍ଷବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ରକମଣ୍ଡଲୂନ୍ ।
ଜଟିଲୋଽଧୌତଦଦ୍ଵାସୋଽରକ୍ତପୀଠଃ କୁଶାନ୍ ଦଧତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଜଟିଲୋଽଧୌତଦଦ୍ଵାସୋଽରକ୍ତପୀଠଃ କୁଶାନ୍ ଦଧତ୍ ॥ ୨୩ ॥
ସ୍ନାନଭୋଜନହୋମେଷୁ ଜପୋଚ୍ଚାରେ ଚ ଵାଗ୍ଯତଃ ।
ନ ଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାନ୍ନଖରୋମାଣି କକ୍ଷୋପସ୍ଥଗତାନ୍ଯପି ॥ ୨୪ ॥
ନ ଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାନ୍ନଖରୋମାଣି କକ୍ଷୋପସ୍ଥଗତାନ୍ଯପି ॥ ୨୪ ॥
ରେତୋ ନାଵକିରେଜ୍ଜାତୁ ବ୍ରହ୍ମଵ୍ରତଧରଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଅଵକୀର୍ଣେଽଵଗାହ୍ଯାପ୍ସୁ ଯତାସୁସ୍ତ୍ରିପଦାଂ ଜପେତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଅଵକୀର୍ଣେଽଵଗାହ୍ଯାପ୍ସୁ ଯତାସୁସ୍ତ୍ରିପଦାଂ ଜପେତ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଅଗ୍ନ୍ଯର୍କାଚାର୍ଯଗୋଵିପ୍ରଗୁରୁଵୃଦ୍ଧସୁରାଞ୍ଶୁଚିଃ ।
ସମାହିତ ଉପାସୀତ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଯତଵାଗ୍ ଜପନ୍ ॥ ୨୬ ॥
ସମାହିତ ଉପାସୀତ ସନ୍ଧ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ଯତଵାଗ୍ ଜପନ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଆଚାର୍ଯଂ ମାଂ ଵିଜାନୀଯାନ୍ନାଵମନ୍ଯେତ କର୍ହିଚିତ୍ ।
ନ ମର୍ତ୍ଯବୁଦ୍ଧ୍ଯାସୂଯେତ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୨୭ ॥
ନ ମର୍ତ୍ଯବୁଦ୍ଧ୍ଯାସୂଯେତ ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ଗୁରୁଃ ॥ ୨୭ ॥
ସାଯଂ ପ୍ରାତରୁପାନୀଯ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦଯେତ୍ ।
ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପ୍ଯନୁଜ୍ଞାତମୁପଯୁଞ୍ଜୀତ ସଂଯତଃ ॥ ୨୮ ॥
ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପ୍ଯନୁଜ୍ଞାତମୁପଯୁଞ୍ଜୀତ ସଂଯତଃ ॥ ୨୮ ॥
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣ ଆଚାର୍ଯଂ ସଦୋପାସୀତ ନୀଚଵତ୍ ।
ଯାନଶଯ୍ଯାସନସ୍ଥାନୈର୍ନାତିଦୂରେ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨୯ ॥
ଯାନଶଯ୍ଯାସନସ୍ଥାନୈର୍ନାତିଦୂରେ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ॥ ୨୯ ॥
ଏଵଂଵୃତ୍ତୋ ଗୁରୁକୁଲେ ଵସେଦ୍ ଭୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ ।
ଵିଦ୍ଯା ସମାପ୍ଯତେ ଯାଵଦ୍ ବିଭ୍ରଦ୍ ଵ୍ରତମଖଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଵିଦ୍ଯା ସମାପ୍ଯତେ ଯାଵଦ୍ ବିଭ୍ରଦ୍ ଵ୍ରତମଖଣ୍ଡିତମ୍ ॥ ୩୦ ॥
ଯଦ୍ଯସୌ ଛନ୍ଦସାଂ ଲୋକମାରୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଟପମ୍ ।
ଗୁରଵେ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ ଦେହଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାର୍ଥଂ ବୃହଦ୍ଵ୍ରତଃ ॥ ୩୧ ॥
ଗୁରଵେ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ ଦେହଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯାର୍ଥଂ ବୃହଦ୍ଵ୍ରତଃ ॥ ୩୧ ॥
ଅଗ୍ନୌ ଗୁରାଵାତ୍ମନି ଚ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମାଂ ପରମ୍ ।
ଅପୃଥଗ୍ଧୀରୁପାସୀତ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଵ୍ଯକଲ୍ମଷଃ ॥ ୩୨ ॥
ଅପୃଥଗ୍ଧୀରୁପାସୀତ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ୍ଵ୍ଯକଲ୍ମଷଃ ॥ ୩୨ ॥
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ନିରୀକ୍ଷଣସ୍ପର୍ଶସଂଲାପକ୍ଷ୍ଵେଲନାଦିକମ୍ ।
ପ୍ରାଣିନୋ ମିଥୁନୀଭୂତାନଗୃହସ୍ଥୋଽଗ୍ରତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ପ୍ରାଣିନୋ ମିଥୁନୀଭୂତାନଗୃହସ୍ଥୋଽଗ୍ରତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଶୌଚମାଚମନଂ ସ୍ନାନଂ ସନ୍ଧ୍ଯୋପାସ୍ତିର୍ମମାର୍ଚନମ୍ ।
ତୀର୍ଥସେଵା ଜପୋଽସ୍ପୃଶ୍ଯାଭକ୍ଷ୍ଯାସମ୍ଭାଷ୍ଯଵର୍ଜନମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ତୀର୍ଥସେଵା ଜପୋଽସ୍ପୃଶ୍ଯାଭକ୍ଷ୍ଯାସମ୍ଭାଷ୍ଯଵର୍ଜନମ୍ ॥ ୩୪ ॥
ସର୍ଵାଶ୍ରମପ୍ରଯୁକ୍ତୋଽଯଂ ନିଯମଃ କୁଲନନ୍ଦନ ।
ମଦ୍ଭାଵଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମନୋଵାକ୍କାଯସଂଯମଃ ॥ ୩୫ ॥
ମଦ୍ଭାଵଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ମନୋଵାକ୍କାଯସଂଯମଃ ॥ ୩୫ ॥
ଏଵଂ ବୃହଦ୍ଵ୍ରତଧରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍ ।
ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ତୀଵ୍ରତପସା ଦଗ୍ଧକର୍ମାଶଯୋଽମଲଃ ॥ ୩୬ ॥
ମଦ୍ଭକ୍ତସ୍ତୀଵ୍ରତପସା ଦଗ୍ଧକର୍ମାଶଯୋଽମଲଃ ॥ ୩୬ ॥
ଅଥାନନ୍ତରମାଵେକ୍ଷ୍ଯନ୍ ଯଥା ଜିଜ୍ଞାସିତାଗମଃ ।
ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ନାଯାଦ୍ ଗୁର୍ଵନୁମୋଦିତଃ ॥ ୩୭ ॥
ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ନାଯାଦ୍ ଗୁର୍ଵନୁମୋଦିତଃ ॥ ୩୭ ॥
ଗୃହଂ ଵନଂ ଵୋପଵିଶେତ୍ ପ୍ରଵ୍ରଜେଦ୍ ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ।
ଆଶ୍ରମାଦାଶ୍ରମଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନାନ୍ଯଥାମତ୍ପରଶ୍ଚରେତ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଆଶ୍ରମାଦାଶ୍ରମଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନାନ୍ଯଥାମତ୍ପରଶ୍ଚରେତ୍ ॥ ୩୮ ॥
ଗୃହାର୍ଥୀ ସଦୃଶୀଂ ଭାର୍ଯାମୁଦ୍ଵହେଦଜୁଗୁପ୍ସିତାମ୍ ।
ଯଵୀଯସୀଂ ତୁ ଵଯସା ଯାଂ ସଵର୍ଣାମନୁକ୍ରମାତ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଯଵୀଯସୀଂ ତୁ ଵଯସା ଯାଂ ସଵର୍ଣାମନୁକ୍ରମାତ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଇଜ୍ଯାଧ୍ଯଯନଦାନାନି ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ ।
ପ୍ରତିଗ୍ରହୋଽଧ୍ଯାପନଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୈଵ ଯାଜନମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ପ୍ରତିଗ୍ରହୋଽଧ୍ଯାପନଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯୈଵ ଯାଜନମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ପ୍ରତିଗ୍ରହଂ ମନ୍ଯମାନସ୍ତପସ୍ତେଜୋଯଶୋନୁଦମ୍ ।
ଅନ୍ଯାଭ୍ଯାମେଵ ଜୀଵେତ ଶିଲୈର୍ଵା ଦୋଷଦୃକ୍ ତଯୋଃ ॥ ୪୧ ॥
ଅନ୍ଯାଭ୍ଯାମେଵ ଜୀଵେତ ଶିଲୈର୍ଵା ଦୋଷଦୃକ୍ ତଯୋଃ ॥ ୪୧ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ହି ଦେହୋଽଯଂ କ୍ଷୁଦ୍ରକାମାଯ ନେଷ୍ଯତେ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାଯ ତପସେ ଚେହ ପ୍ରେତ୍ଯାନନ୍ତସୁଖାଯ ଚ ॥ ୪୨ ॥
କୃଚ୍ଛ୍ରାଯ ତପସେ ଚେହ ପ୍ରେତ୍ଯାନନ୍ତସୁଖାଯ ଚ ॥ ୪୨ ॥
ଶିଲୋଞ୍ଛଵୃତ୍ତ୍ଯା ପରିତୁଷ୍ଟଚିତ୍ତୋ
ଧର୍ମଂ ମହାନ୍ତଂ ଵିରଜଂ ଜୁଷାଣଃ ।
ମଯ୍ଯର୍ପିତାତ୍ମା ଗୃହ ଏଵ ତିଷ୍ଠ-
ନ୍ନାତିପ୍ରସକ୍ତଃ ସମୁପୈତି ଶାନ୍ତିମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ଧର୍ମଂ ମହାନ୍ତଂ ଵିରଜଂ ଜୁଷାଣଃ ।
ମଯ୍ଯର୍ପିତାତ୍ମା ଗୃହ ଏଵ ତିଷ୍ଠ-
ନ୍ନାତିପ୍ରସକ୍ତଃ ସମୁପୈତି ଶାନ୍ତିମ୍ ॥ ୪୩ ॥
ସମୁଦ୍ଧରନ୍ତି ଯେ ଵିପ୍ରଂ ସୀଦନ୍ତଂ ମତ୍ପରାଯଣମ୍ ।
ତାନୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯେ ନଚିରାଦାପଦ୍ଭ୍ଯୋ ନୌରିଵାର୍ଣଵାତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ତାନୁଦ୍ଧରିଷ୍ଯେ ନଚିରାଦାପଦ୍ଭ୍ଯୋ ନୌରିଵାର୍ଣଵାତ୍ ॥ ୪୪ ॥
ସର୍ଵାଃ ସମୁଦ୍ଧରେଦ୍ ରାଜା ପିତେଵ ଵ୍ଯସନାତ୍ ପ୍ରଜାଃ ।
ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ଧୀରୋ ଯଥା ଗଜପତିର୍ଗଜାନ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ଧୀରୋ ଯଥା ଗଜପତିର୍ଗଜାନ୍ ॥ ୪୫ ॥
ଏଵଂଵିଧୋ ନରପତିର୍ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଚସା ।
ଵିଧୂଯେହାଶୁଭଂ କୃତ୍ସ୍ନମିନ୍ଦ୍ରେଣ ସହ ମୋଦତେ ॥ ୪୬ ॥
ଵିଧୂଯେହାଶୁଭଂ କୃତ୍ସ୍ନମିନ୍ଦ୍ରେଣ ସହ ମୋଦତେ ॥ ୪୬ ॥
ସୀଦନ୍ ଵିପ୍ରୋ ଵଣିଗ୍ଵୃତ୍ତ୍ଯା ପଣ୍ଯୈରେଵାପଦଂ ତରେତ୍ ।
ଖଡ୍ଗେନ ଵାପଦାକ୍ରାନ୍ତୋ ନ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା କଥଞ୍ଚନ ॥ ୪୭ ॥
ଖଡ୍ଗେନ ଵାପଦାକ୍ରାନ୍ତୋ ନ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା କଥଞ୍ଚନ ॥ ୪୭ ॥
ଵୈଶ୍ଯଵୃତ୍ତ୍ଯା ତୁ ରାଜନ୍ଯୋ ଜୀଵେନ୍ମୃଗଯଯାପଦି ।
ଚରେଦ୍ ଵା ଵିପ୍ରରୂପେଣ ନ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା କଥଞ୍ଚନ ॥ ୪୮ ॥
ଚରେଦ୍ ଵା ଵିପ୍ରରୂପେଣ ନ ଶ୍ଵଵୃତ୍ତ୍ଯା କଥଞ୍ଚନ ॥ ୪୮ ॥
ଶୂଦ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଭଜେଦ୍ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରଃ କାରୁକଟକ୍ରିଯାମ୍ ।
କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ମୁକ୍ତୋ ନ ଗର୍ହ୍ଯେଣ ଵୃତ୍ତିଂ ଲିପ୍ସେତ କର୍ମଣା ॥ ୪୯ ॥
କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ମୁକ୍ତୋ ନ ଗର୍ହ୍ଯେଣ ଵୃତ୍ତିଂ ଲିପ୍ସେତ କର୍ମଣା ॥ ୪୯ ॥
ଵେଦାଧ୍ଯାଯସ୍ଵଧାସ୍ଵାହାବଲ୍ଯନ୍ନାଦ୍ଯୈର୍ଯଥୋଦଯମ୍ ।
ଦେଵର୍ଷିପିତୃଭୂତାନି ମଦ୍ରୂପାଣ୍ଯନ୍ଵହଂ ଯଜେତ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଦେଵର୍ଷିପିତୃଭୂତାନି ମଦ୍ରୂପାଣ୍ଯନ୍ଵହଂ ଯଜେତ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଯଦୃଚ୍ଛଯୋପପନ୍ନେନ ଶୁକ୍ଲେନୋପାର୍ଜିତେନ ଵା ।
ଧନେନାପୀଡଯନ୍ ଭୃତ୍ଯାନ୍ ନ୍ଯାଯେନୈଵାହରେତ୍ କ୍ରତୂନ୍ ॥ ୫୧ ॥
ଧନେନାପୀଡଯନ୍ ଭୃତ୍ଯାନ୍ ନ୍ଯାଯେନୈଵାହରେତ୍ କ୍ରତୂନ୍ ॥ ୫୧ ॥
କୁଟୁମ୍ବେଷୁ ନ ସଜ୍ଜେତ ନ ପ୍ରମାଦ୍ଯେତ୍ କୁଟୁମ୍ବ୍ଯପି ।
ଵିପଶ୍ଚିନ୍ନଶ୍ଵରଂ ପଶ୍ଯେଦଦୃଷ୍ଟମପି ଦୃଷ୍ଟଵତ୍ ॥ ୫୨ ॥
ଵିପଶ୍ଚିନ୍ନଶ୍ଵରଂ ପଶ୍ଯେଦଦୃଷ୍ଟମପି ଦୃଷ୍ଟଵତ୍ ॥ ୫୨ ॥
ପୁତ୍ରଦାରାପ୍ତବନ୍ଧୂନାଂ ସଙ୍ଗମଃ ପାନ୍ଥସଙ୍ଗମଃ ।
ଅନୁଦେହଂ ଵିଯନ୍ତ୍ଯେତେ ସ୍ଵପ୍ନୋ ନିଦ୍ରାନୁଗୋ ଯଥା ॥ ୫୩ ॥
ଅନୁଦେହଂ ଵିଯନ୍ତ୍ଯେତେ ସ୍ଵପ୍ନୋ ନିଦ୍ରାନୁଗୋ ଯଥା ॥ ୫୩ ॥
ଇତ୍ଥଂ ପରିମୃଶନ୍ମୁକ୍ତୋ ଗୃହେଷ୍ଵତିଥିଵଦ୍ ଵସନ୍ ।
ନ ଗୃହୈରନୁବଧ୍ଯେତ ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କୃତଃ ॥ ୫୪ ॥
ନ ଗୃହୈରନୁବଧ୍ଯେତ ନିର୍ମମୋ ନିରହଙ୍କୃତଃ ॥ ୫୪ ॥
କର୍ମଭିଗୃହମେଧୀଯୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ମାମେଵ ଭକ୍ତିମାନ୍ ।
ତିଷ୍ଠେଦ୍ ଵନଂ ଵୋପଵିଶେତ୍ ପ୍ରଜାଵାନ୍ ଵା ପରିଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୫୫ ॥
ତିଷ୍ଠେଦ୍ ଵନଂ ଵୋପଵିଶେତ୍ ପ୍ରଜାଵାନ୍ ଵା ପରିଵ୍ରଜେତ୍ ॥ ୫୫ ॥
ଯସ୍ତ୍ଵାସକ୍ତମତିର୍ଗେହେ ପୁତ୍ରଵିତ୍ତୈଷଣାତୁରଃ ।
ସ୍ତ୍ରୈଣଃ କୃପଣଧୀର୍ମୂଢୋ ମମାହମିତି ବଧ୍ଯତେ ॥ ୫୬ ॥
ସ୍ତ୍ରୈଣଃ କୃପଣଧୀର୍ମୂଢୋ ମମାହମିତି ବଧ୍ଯତେ ॥ ୫୬ ॥
ଅହୋ ମେ ପିତରୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ଭାର୍ଯା ବାଲାତ୍ମଜାତ୍ମଜାଃ ।
ଅନାଥା ମାମୃତେ ଦୀନାଃ କଥଂ ଜୀଵନ୍ତି ଦୁଃଖିତାଃ ॥ ୫୭ ॥
ଅନାଥା ମାମୃତେ ଦୀନାଃ କଥଂ ଜୀଵନ୍ତି ଦୁଃଖିତାଃ ॥ ୫୭ ॥
ଏଵଂ ଗୃହାଶଯାକ୍ଷିପ୍ତହୃଦଯୋ ମୂଢଧୀରଯମ୍ ।
ଅତୃପ୍ତସ୍ତାନନୁଧ୍ଯାଯନ୍ ମୃତୋଽନ୍ଧଂ ଵିଶତେ ତମଃ ॥ ୫୮ ॥
ଅତୃପ୍ତସ୍ତାନନୁଧ୍ଯାଯନ୍ ମୃତୋଽନ୍ଧଂ ଵିଶତେ ତମଃ ॥ ୫୮ ॥