ஶ்ரீபகவாநுவாச
அத தே ஸம்ப்ரவக்ஷ்யாமி ஸாங்க்யம் பூர்வைர்விநிஶ்சிதம் ।
யத் விஜ்ஞாய புமாந் ஸத்யோ ஜஹ்யாத் வைகல்பிகம் ப்ரமம் ॥ ௧ ॥
அத தே ஸம்ப்ரவக்ஷ்யாமி ஸாங்க்யம் பூர்வைர்விநிஶ்சிதம் ।
யத் விஜ்ஞாய புமாந் ஸத்யோ ஜஹ்யாத் வைகல்பிகம் ப்ரமம் ॥ ௧ ॥
ஆஸீஜ்ஜ்ஞாநமதோ அர்த ஏகமேவாவிகல்பிதம் ।
யதா விவேகநிபுணா ஆதௌ க்ரு'தயுகே'யுகே ॥ ௨ ॥
யதா விவேகநிபுணா ஆதௌ க்ரு'தயுகே'யுகே ॥ ௨ ॥
தந்மாயாபலரூபேண கேவலம் நிர்விகல்பிதம் ।
வாங்மநோ'கோசரம் ஸத்யம் த்விதா ஸமபவத் ப்ரு'ஹத் ॥ ௩ ॥
வாங்மநோ'கோசரம் ஸத்யம் த்விதா ஸமபவத் ப்ரு'ஹத் ॥ ௩ ॥
தயோரேகதரோ ஹ்யர்தஃ ப்ரக்ரு'திஃ ஸோபயாத்மிகா ।
ஜ்ஞாநம் த்வந்யதமோ பாவஃ புருஷஃ ஸோ'பிதீயதே ॥ ௪ ॥
ஜ்ஞாநம் த்வந்யதமோ பாவஃ புருஷஃ ஸோ'பிதீயதே ॥ ௪ ॥
தமோ ரஜஃ ஸத்த்வமிதி ப்ரக்ரு'தேரபவந் குணாஃ ।
மயா ப்ரக்ஷோப்யமாணாயாஃ புருஷாநுமதேந ச ॥ ௫ ॥
மயா ப்ரக்ஷோப்யமாணாயாஃ புருஷாநுமதேந ச ॥ ௫ ॥
தேப்யஃ ஸமபவத் ஸூத்ரம் மஹாந் ஸூத்ரேண ஸம்யுதஃ ।
ததோ விகுர்வதோ ஜாதோ யோ'ஹங்காரோ விமோஹநஃ ॥ ௬ ॥
ததோ விகுர்வதோ ஜாதோ யோ'ஹங்காரோ விமோஹநஃ ॥ ௬ ॥
வைகாரிகஸ்தைஜஸஶ்ச தாமஸஶ்சேத்யஹம் த்ரிவ்ரு'த் । தந்மாத்ரேந்த்ரியமநஸாம் காரணம் சிதசிந்மயஃ ॥ ௭ ॥
அர்தஸ்தந்மாத்ரிகாஜ்ஜஜ்ஞே தாமஸாதிந்த்ரியாணி ச ।
தைஜஸாத் தேவதா ஆஸந்நேகாதஶ ச வைக்ரு'தாத் ॥ ௮ ॥
தைஜஸாத் தேவதா ஆஸந்நேகாதஶ ச வைக்ரு'தாத் ॥ ௮ ॥
மயா ஸஞ்சோதிதா பாவாஃ ஸர்வே ஸம்ஹத்யகாரிணஃ ।
அண்டமுத்பாதயாமாஸுர்மமாயதநமுத்தமம் ॥ ௯ ॥
அண்டமுத்பாதயாமாஸுர்மமாயதநமுத்தமம் ॥ ௯ ॥
தஸ்மிந்நஹம் ஸமபவமண்டே ஸலிலஸம்ஸ்திதௌ ।
மம நாப்யாமபூத் பத்மம் விஶ்வாக்யம் தத்ர சாத்மபூஃ ॥ ௧௦ ॥
மம நாப்யாமபூத் பத்மம் விஶ்வாக்யம் தத்ர சாத்மபூஃ ॥ ௧௦ ॥
ஸோ'ஸ்ரு'ஜத்தபஸா யுக்தோ ரஜஸா மதநுக்ரஹாத் ।
லோகாந் ஸபாலாந் விஶ்வாத்மா பூர்புவஃ ஸ்வரிதி த்ரிதா ॥ ௧௧ ॥
லோகாந் ஸபாலாந் விஶ்வாத்மா பூர்புவஃ ஸ்வரிதி த்ரிதா ॥ ௧௧ ॥
தேவாநாமோக ஆஸீத் ஸ்வர்பூதாநாம் ச புவஃ பதம் ।
மர்த்யாதீநாம் ச பூர்லோகஃ ஸித்தாநாம் த்ரிதயாத் பரம் ॥ ௧௨ ॥
மர்த்யாதீநாம் ச பூர்லோகஃ ஸித்தாநாம் த்ரிதயாத் பரம் ॥ ௧௨ ॥
அதோ'ஸுராணாம் நாகாநாம் பூமேரோகோ'ஸ்ரு'ஜத் ப்ரபுஃ ।
த்ரிலோக்யாம் கதயஃ ஸர்வாஃ கர்மணாம் த்ரிகுணாத்மநாம் ॥ ௧௩ ॥
த்ரிலோக்யாம் கதயஃ ஸர்வாஃ கர்மணாம் த்ரிகுணாத்மநாம் ॥ ௧௩ ॥
யோகஸ்ய தபஸஶ்சைவ ந்யாஸஸ்ய கதயோ'மலாஃ ।
மஹர்ஜநஸ்தபஃ ஸத்யம் பக்தியோகஸ்ய மத்கதிஃ ॥ ௧௪ ॥
மஹர்ஜநஸ்தபஃ ஸத்யம் பக்தியோகஸ்ய மத்கதிஃ ॥ ௧௪ ॥
மயா காலாத்மநா தாத்ரா கர்மயுக்தமிதம் ஜகத் ।
குணப்ரவாஹ ஏதஸ்மிந்நுந்மஜ்ஜதி நிமஜ்ஜதி ॥ ௧௫ ॥
குணப்ரவாஹ ஏதஸ்மிந்நுந்மஜ்ஜதி நிமஜ்ஜதி ॥ ௧௫ ॥
அணுர்ப்ரு'ஹத் க்ரு'ஶஃ ஸ்தூலோ யோ யோ பாவஃ ப்ரஸித்யதி ।
ஸர்வோ'ப்யுபயஸம்யுக்தஃ ப்ரக்ரு'த்யா புருஷேண ச ॥ ௧௬ ॥
ஸர்வோ'ப்யுபயஸம்யுக்தஃ ப்ரக்ரு'த்யா புருஷேண ச ॥ ௧௬ ॥
யஸ்து யஸ்யாதிரந்தஶ்ச ஸ வை மத்யம் ச தஸ்ய ஸந் ।
விகாரோ வ்யவஹாரார்தோ யதா தைஜஸபார்திவாஃ ॥ ௧௭ ॥
விகாரோ வ்யவஹாரார்தோ யதா தைஜஸபார்திவாஃ ॥ ௧௭ ॥
யதுபாதாய பூர்வஸ்து பாவோ விகுருதே'பரம் ।
ஆதிரந்தோ யதா யஸ்ய தத் ஸத்யமபிதீயதே ॥ ௧௮ ॥
ஆதிரந்தோ யதா யஸ்ய தத் ஸத்யமபிதீயதே ॥ ௧௮ ॥
ப்ரக்ரு'திர்யஸ்யோபாதாநமாதாரஃ புருஷஃ பரஃ ।
ஸதோ'பிவ்யஞ்ஜகஃ காலோ ப்ரஹ்ம தத்த்ரிதயம் த்வஹம் ॥ ௧௯ ॥
ஸதோ'பிவ்யஞ்ஜகஃ காலோ ப்ரஹ்ம தத்த்ரிதயம் த்வஹம் ॥ ௧௯ ॥
ஸர்கஃ ப்ரவர்ததே தாவத் பௌர்வாபர்யேண நித்யஶஃ ।
மஹாந் குணவிஸர்கார்தஃ ஸ்தித்யந்தோ யாவதீக்ஷணம் ॥ ௨௦ ॥
மஹாந் குணவிஸர்கார்தஃ ஸ்தித்யந்தோ யாவதீக்ஷணம் ॥ ௨௦ ॥
விராண்மயாஸாத்யமாநோ லோககல்பவிகல்பகஃ ।
பஞ்சத்வாய விஶேஷாய கல்பதே புவநைஃ ஸஹ ॥ ௨௧ ॥
பஞ்சத்வாய விஶேஷாய கல்பதே புவநைஃ ஸஹ ॥ ௨௧ ॥
அந்நே ப்ரலீயதே மர்த்யமந்நம் தாநாஸு லீயதே । தாநா பூமௌ ப்ரலீயந்தே பூமிர்கந்தே ப்ரலீயதே ॥ ௨௨ ॥
அப்ஸு ப்ரலீயதே கந்த ஆபஶ்ச ஸ்வகுணே ரஸே । லீயதே ஜ்யோதிஷி ரஸோ ஜ்யோதீ ரூபே ப்ரலீயதே ॥ ௨௩ ॥
ரூபம் வாயௌ ஸ ச ஸ்பர்ஶே லீயதே ஸோ'பி சாம்பரே । அம்பரம் ஶப்ததந்மாத்ர இந்த்ரியாணி ஸ்வயோநிஷு ॥ ௨௪ ॥
யோநிர்வைகாரிகே ஸௌம்ய லீயதே மநஸீஶ்வரே । ஶப்தோ பூதாதிமப்யேதி பூதாதிர்மஹதி ப்ரபுஃ ॥ ௨௫ ॥
ஸ லீயதே மஹாந் ஸ்வேஷு குணேஷு குணவத்தமஃ । தே'வ்யக்தே ஸம்ப்ரலீயந்தே தத் காலே லீயதே'வ்யயே ॥ ௨௬ ॥
காலோ மாயாமயே ஜீவே ஜீவ ஆத்மநி மய்யஜே । ஆத்மா கேவல ஆத்மஸ்தோ விகல்பாபாயலக்ஷணஃ ॥ ௨௭ ॥
ஏவமந்வீக்ஷமாணஸ்ய கதம் வைகல்பிகோ ப்ரமஃ । மநஸோ ஹ்ரு'தி திஷ்டேத வ்யோம்நீவார்கோதயே தமஃ ॥ ௨௮ ॥
ஏஷ ஸாங்க்யவிதிஃ ப்ரோக்தஃ ஸம்ஶயக்ரந்திபேதநஃ ।
ப்ரதிலோமாநுலோமாப்யாம் பராவரத்ரு'ஶா மயா ॥ ௨௯ ॥
ப்ரதிலோமாநுலோமாப்யாம் பராவரத்ரு'ஶா மயா ॥ ௨௯ ॥
த்ரவ்யம் தேஶஃ பலம் காலோ ஜ்ஞாநம் கர்ம ச காரகஃ ।
ஶ்ரத்தாவஸ்தாக்ரு'திர்நிஷ்டா த்ரைகுண்யஃ ஸர்வ ஏவ ஹி
ஶ்ரத்தாவஸ்தாக்ரு'திர்நிஷ்டா த்ரைகுண்யஃ ஸர்வ ஏவ ஹி
ஸர்வே குணமயா பாவாஃ புருஷாவ்யக்ததிஷ்டிதாஃ ।
த்ரு'ஷ்டம் ஶ்ருதமநுத்யாதம் புத்த்யா வா புருஷர்ஷப
த்ரு'ஷ்டம் ஶ்ருதமநுத்யாதம் புத்த்யா வா புருஷர்ஷப
ஏதாஃ ஸம்ஸ்ரு'தயஃ பும்ஸோ குணகர்மநிபந்தநாஃ ।
யேநேமே நிர்ஜிதாஃ ஸௌம்ய குணா ஜீவேந சித்தஜாஃ ।
பக்தியோகேந மந்நிஷ்டோ மத்பாவாய ப்ரபத்யதே
யேநேமே நிர்ஜிதாஃ ஸௌம்ய குணா ஜீவேந சித்தஜாஃ ।
பக்தியோகேந மந்நிஷ்டோ மத்பாவாய ப்ரபத்யதே
தஸ்மாத்தேஹமிமம் லப்த்வா ஜ்ஞாநவிஜ்ஞாநஸம்பவம் ।
குணஸங்கம் விநிர்தூய மாம் பஜந்து விசக்ஷணாஃ
குணஸங்கம் விநிர்தூய மாம் பஜந்து விசக்ஷணாஃ
நிஃஸங்கோ மாம் பஜேத்வித்வாநப்ரமத்தோ ஜிதேந்த்ரியஃ ।
ரஜஸ்தமஶ்சாபிஜயேத்ஸத்த்வஸம்ஸேவயா முநிஃ
ரஜஸ்தமஶ்சாபிஜயேத்ஸத்த்வஸம்ஸேவயா முநிஃ
ஸத்த்வம் சாபிஜயேத்யுக்தோ நைரபேக்ஷ்யேண ஶாந்ததீஃ ।
ஸம்பத்யதே குணைர்முக்தோ ஜீவோ ஜீவம் விஹாய மாம்
ஸம்பத்யதே குணைர்முக்தோ ஜீவோ ஜீவம் விஹாய மாம்
ஜீவோ ஜீவவிநிர்முக்தோ குணைஶ்சாஶயஸம்பவைஃ ।
மயைவ ப்ரஹ்மணா பூர்ணோ ந பஹிர்நாந்தரஶ்சரேத்
மயைவ ப்ரஹ்மணா பூர்ணோ ந பஹிர்நாந்தரஶ்சரேத்