Lord Krishna

ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൧.൨൮

(Srimad Bhagavatam Canto 11, Chapter 28 — Seeing Beyond Praise and Blame in Malayalam)

Vyasa

Also known as parasvabhavakarmani na prasamsenna garhayet

Seeing Beyond Praise and Blame. Śrīmad Bhāgavatam Canto 11, Chapter 28 (Kṛṣṇa's Last Teaching to Uddhava), 49 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ശ്രീഭഗവാനുവാച
പരസ്വഭാവകര്മാണി ന പ്രശംസേന്ന ഗര്ഹയേത് ।
വിശ്വമേകാത്മകം പശ്യന് പ്രകൃത്യാ പുരുഷേണ ച ॥ ൧ ॥
പരസ്വഭാവകര്മാണി യഃ പ്രശംസതി നിന്ദതി ।
സ ആശു ഭ്രശ്യതേ സ്വാര്ഥാദസത്യഭിനിവേശതഃ ॥ ൨ ॥
തൈജസേ നിദ്രയാപന്നേ പിണ്ഡസ്ഥോ നഷ്ടചേതനഃ ।
മായാം പ്രാപ്നോതി മൃത്യും വാ തദ്വന്നാനാര്ഥദൃക് പുമാന് ॥ ൩ ॥
കിം ഭദ്രം കിമഭദ്രം വാ ദ്വൈതസ്യാവസ്തുനഃ കിയത് ।
വാചോദിതം തദനൃതം മനസാ ധ്യാതമേവ ച ॥ ൪ ॥
ഛായാപ്രത്യാഹ്വയാഭാസാ ഹ്യസന്തോഽപ്യര്ഥകാരിണഃ ।
ഏവം ദേഹാദയോ ഭാവാ യച്ഛന്ത്യാമൃത്യുതോ ഭയമ് ॥ ൫ ॥
ആത്മൈവ തദിദം വിശ്വം സൃജ്യതേ സൃജതി പ്രഭുഃ ।
ത്രായതേ ത്രാതി വിശ്വാത്മാ ഹ്രിയതേ ഹരതീശ്വരഃ ॥ ൬ ॥
തസ്മാന്ന ഹ്യാത്മനോഽന്യസ്മാദന്യോ ഭാവോ നിരൂപിതഃ ।
നിരൂപിതേഽയം ത്രിവിധാ നിര്മൂലാ ഭാതിരാത്മനി ।
ഇദം ഗുണമയം വിദ്ധി ത്രിവിധം മായയാ കൃതമ് ॥ ൭ ॥
ഏതദ് വിദ്വാന് മദുദിതം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനനൈപുണമ് ।
ന നിന്ദതി ന ച സ്തൌതി ലോകേ ചരതി സൂര്യവത് ॥ ൮ ॥
പ്രത്യക്ഷേണാനുമാനേന നിഗമേനാത്മസംവിദാ ।
ആദ്യന്തവദസജ്ജ്ഞാത്വാ നിഃസങ്ഗോ വിചരേദിഹ ॥ ൯ ॥
ശ്രീഉദ്ധവ ഉവാച
നൈവാത്മനോ ന ദേഹസ്യ സംസൃതിര്ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യയോഃ ।
അനാത്മസ്വദൃശോരീശ കസ്യ സ്യാദുപലഭ്യതേ ॥ ൧൦ ॥
ആത്മാവ്യയോഽഗുണഃ ശുദ്ധഃ സ്വയംജ്യോതിരനാവൃതഃ ।
അഗ്നിവദ്ദാരുവദചിദ്ദേഹഃ കസ്യേഹ സംസൃതിഃ ॥ ൧൧ ॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
യാവദ് ദേഹേന്ദ്രിയപ്രാണൈരാത്മനഃ സന്നികര്ഷണമ് ।
സംസാരഃ ഫലവാംസ്താവദപാര്ഥോഽപ്യവിവേകിനഃ ॥ ൧൨ ॥
അര്ഥേ ഹ്യവിദ്യമാനേഽപി സംസൃതിര്ന നിവര്തതേ ।
ധ്യായതോ വിഷയാനസ്യ സ്വപ്നേഽനര്ഥാഗമോ യഥാ ॥ ൧൩ ॥
യഥാ ഹ്യപ്രതിബുദ്ധസ്യ പ്രസ്വാപോ ബഹ്വനര്ഥഭൃത് ।
സ ഏവ പ്രതിബുദ്ധസ്യ ന വൈ മോഹായ കല്പതേ ॥ ൧൪ ॥
ശോകഹര്ഷഭയക്രോധലോഭമോഹസ്പൃഹാദയഃ ।
അഹങ്കാരസ്യ ദൃശ്യന്തേ ജന്മ മൃത്യുശ്ച നാത്മനഃ ॥ ൧൫ ॥
ദേഹേന്ദ്രിയപ്രാണമനോഽഭിമാനോ
ജീവോഽന്തരാത്മാ ഗുണകര്മമൂര്തിഃ ।
സൂത്രം മഹാനിത്യുരുധേവ ഗീതഃ
സംസാര ആധാവതി കാലതന്ത്രഃ ॥ ൧൬ ॥
അമൂലമേതദ് ബഹുരൂപരൂപിതം
മനോവചഃപ്രാണശരീരകര്മ ।
ജ്ഞാനാസിനോപാസനയാ ശിതേന-
ച്ഛിത്ത്വാ മുനിര്ഗാം വിചരത്യതൃഷ്ണഃ ॥ ൧൭ ॥
ജ്ഞാനം വിവേകോ നിഗമസ്തപശ്ച
പ്രത്യക്ഷമൈതിഹ്യമഥാനുമാനമ് ।
ആദ്യന്തയോരസ്യ യദേവ കേവലം
കാലശ്ച ഹേതുശ്ച തദേവ മധ്യേ ॥ ൧൮ ॥
യഥാ ഹിരണ്യം സ്വകൃതം പുരസ്താത്
പശ്ചാച്ച സര്വസ്യ ഹിരണ്മയസ്യ ।
തദേവ മധ്യേ വ്യവഹാര്യമാണം
നാനാപദേശൈരഹമസ്യ തദ്വത് ॥ ൧൯ ॥
വിജ്ഞാനമേതത്ത്രിയവസ്ഥമങ്ഗ
ഗുണത്രയം കാരണകാര്യകര്തൃ ।
സമന്വയേന വ്യതിരേകതശ്ച
യേനൈവ തുര്യേണ തദേവ സത്യമ് ॥ ൨൦ ॥
ന യത് പുരസ്താദുത യന്ന പശ്ചാ-
ന്മധ്യേ ച തന്ന വ്യപദേശമാത്രമ് ।
ഭൂതം പ്രസിദ്ധം ച പരേണ യദ് യത്
തദേവ തത് സ്യാദിതി മേ മനീഷാ ॥ ൨൧ ॥
അവിദ്യമാനോഽപ്യവഭാസതേ യോ
വൈകാരികോ രാജസസര്ഗ ഏഷഃ ।
ബ്രഹ്മ സ്വയംജ്യോതിരതോ വിഭാതി
ബ്രഹ്മേന്ദ്രിയാര്ഥാത്മവികാരചിത്രമ് ॥ ൨൨ ॥
ഏവം സ്ഫുടം ബ്രഹ്മവിവേകഹേതുഭിഃ
പരാപവാദേന വിശാരദേന ।
ഛിത്ത്വാത്മസന്ദേഹമുപാരമേത
സ്വാനന്ദതുഷ്ടോഽഖിലകാമുകേഭ്യഃ ॥ ൨൩ ॥
നാത്മാ വപുഃ പാര്ഥിവമിന്ദ്രിയാണി
ദേവാ ഹ്യസുര്വായുര്ജലമ് ഹുതാശഃ ।
മനോഽന്നമാത്രം ധിഷണാ ച സത്ത്വ-
മഹങ്കൃതിഃ ഖം ക്ഷിതിരര്ഥസാമ്യമ് ॥ ൨൪ ॥
സമാഹിതൈഃ കഃ കരണൈര്ഗുണാത്മഭി-ര്ഗുണോ ഭവേന്മത്സുവിവിക്തധാമ്നഃ ।
വിക്ഷിപ്യമാണൈരുത കിം നു ദൂഷണംഘനൈരുപേതൈര്വിഗതൈ രവേഃ കിമ് ॥ ൨൫ ॥
യഥാ നഭോ വായ്വനലാമ്ബുഭൂഗുണൈ-
ര്ഗതാഗതൈര്വര്തുഗുണൈര്ന സജ്ജതേ ।
തഥാക്ഷരം സത്ത്വരജസ്തമോമലൈ-
രഹംമതേഃ സംസൃതിഹേതുഭിഃ പരമ് ॥ ൨൬ ॥
തഥാപി സങ്ഗഃ പരിവര്ജനീയോ
ഗുണേഷു മായാരചിതേഷു താവത് ।
മദ്ഭക്തിയോഗേന ദൃഢേന യാവദ്
രജോ നിരസ്യേത മനഃകഷായഃ ॥ ൨൭ ॥
യഥാമയോഽസാധുചികിത്സിതോ നൃണാം
പുനഃ പുനഃ സന്തുദതി പ്രരോഹന് ।
ഏവം മനോഽപക്വകഷായകര്മ
കുയോഗിനം വിധ്യതി സര്വസങ്ഗമ് ॥ ൨൮ ॥
കുയോഗിനോ യേ വിഹിതാന്തരായൈ-
ര്മനുഷ്യഭൂതൈസ്ത്രിദശോപസൃഷ്ടൈഃ ।
തേ പ്രാക്തനാഭ്യാസബലേന ഭൂയോ
യുഞ്ജന്തി യോഗം ന തു കര്മതന്ത്രമ് ॥ ൨൯ ॥
കരോതി കര്മ ക്രിയതേ ച ജന്തുഃ
കേനാപ്യസൌ ചോദിത ആനിപാതാത് ।
ന തത്ര വിദ്വാന് പ്രകൃതൌ സ്ഥിതോഽപി
നിവൃത്തതൃഷ്ണഃ സ്വസുഖാനുഭൂത്യാ ॥ ൩൦ ॥
തിഷ്ഠന്തമാസീനമുത വ്രജന്തം
ശയാനമുക്ഷന്തമദന്തമന്നമ് ।
സ്വഭാവമന്യത് കിമപീഹമാന-
മാത്മാനമാത്മസ്ഥമതിര്ന വേദ ॥ ൩൧ ॥
യദി സ്മ പശ്യത്യസദിന്ദ്രിയാര്ഥം
നാനാനുമാനേന വിരുദ്ധമന്യത് ।
ന മന്യതേ വസ്തുതയാ മനീഷീ
സ്വാപ്നം യഥോത്ഥായ തിരോദധാനമ് ॥ ൩൨ ॥
പൂര്വം ഗൃഹീതം ഗുണകര്മചിത്ര-
മജ്ഞാനമാത്മന്യവിവിക്തമങ്ഗ ।
നിവര്തതേ തത് പുനരീക്ഷയൈവ
ന ഗൃഹ്യതേ നാപി വിസൃജ്യ ആത്മാ ॥ ൩൩ ॥
യഥാ ഹി ഭാനോരുദയോ നൃചക്ഷുഷാം
തമോ നിഹന്യാന്ന തു സദ് വിധത്തേ ।
ഏവം സമീക്ഷാ നിപുണാ സതീ മേ
ഹന്യാത്തമിസ്രം പുരുഷസ്യ ബുദ്ധേഃ ॥ ൩൪ ॥
ഏഷ സ്വയംജ്യോതിരജോഽപ്രമേയോ
മഹാനുഭൂതിഃ സകലാനുഭൂതിഃ ।
ഏകോഽദ്വിതീയോ വചസാം വിരാമേ
യേനേഷിതാ വാഗസവശ്ചരന്തി ॥ ൩൫ ॥
ഏതാവാനാത്മസമ്മോഹോ യദ് വികല്പസ്തു കേവലേ ।
ആത്മനൃതേ സ്വമാത്മാനമവലമ്ബോ ന യസ്യ ഹി ॥ ൩൬ ॥
യന്നാമാകൃതിഭിര്ഗ്രാഹ്യം പഞ്ചവര്ണമബാധിതമ് ।
വ്യര്ഥേനാപ്യര്ഥവാദോഽയം ദ്വയം പണ്ഡിതമാനിനാമ് ॥ ൩൭ ॥
യോഗിനോഽപക്വയോഗസ്യ യുഞ്ജതഃ കായ ഉത്ഥിതൈഃ ।
ഉപസര്ഗൈര്വിഹന്യേത തത്രായം വിഹിതോ വിധിഃ ॥ ൩൮ ॥
യോഗധാരണയാ കാംശ്ചിദാസനൈര്ധാരണാന്വിതൈഃ ।
തപോമന്ത്രൌഷധൈഃ കാംശ്ചിദുപസര്ഗാന് വിനിര്ദഹേത് ॥ ൩൯ ॥
കാംശ്ചിന്മമാനുധ്യാനേന നാമസങ്കീര്തനാദിഭിഃ ।
യോഗേശ്വരാനുവൃത്ത്യാ വാ ഹന്യാദശുഭദാന് ശനൈഃ ॥ ൪൦ ॥
കേചിദ് ദേഹമിമം ധീരാഃ സുകല്പം വയസി സ്ഥിരമ് ।
വിധായ വിവിധോപായൈരഥ യുഞ്ജന്തി സിദ്ധയേ ॥ ൪൧ ॥
ന ഹി തത് കുശലാദൃത്യം തദായാസോ ഹ്യപാര്ഥകഃ ।
അന്തവത്ത്വാച്ഛരീരസ്യ ഫലസ്യേവ വനസ്പതേഃ ॥ ൪൨ ॥
യോഗം നിഷേവതോ നിത്യം കായശ്ചേത് കല്പതാമിയാത് ।
തച്ഛ്രദ്ദധ്യാന്ന മതിമാന്യോഗമുത്സൃജ്യ മത്പരഃ ॥ ൪൩ ॥
യോഗചര്യാമിമാം യോഗീ വിചരന് മദപാശ്രയഃ ।
നാന്തരായൈര്വിഹന്യേത നിഃസ്പൃഹഃ സ്വസുഖാനുഭൂഃ ॥ ൪൪ ॥
ശ്രീശുക ഉവാച।
സ ഏവമുക്തോ ഹരിമേധസോദ്ധവഃ
പ്രദക്ഷിണം തം പരിസൃത്യ പാദയോഃ ।
ശിരോ നിധായാശ്രുകലാഭിരാര്ദ്രധീ-
ര്ന്യഷിഞ്ചദദ്വന്ദ്വപരോഽപ്യപക്രമേ
സുദുസ്ത്യജസ്നേഹവിയോഗകാതരോ
ന ശക്നുവംസ്തം പരിഹാതുമാതുരഃ ।
കൃച്ഛ്രം യയൌ മൂര്ധനി ഭര്തൃപാദുകേ
ബിഭ്രന്നമസ്കൃത്യ യയൌ പുനഃ പുനഃ
തതസ്തമന്തര്ഹൃദി സന്നിവേശ്യ
ഗതോ മഹാഭാഗവതോ വിശാലാമ് ।
യഥോപദിഷ്ടാം ജഗദേകബന്ധുനാ
തപഃ സമാസ്ഥായ ഹരേരഗാദ്ഗതിമ്
യ ഏതദാനന്ദസമുദ്രസമ്ഭൃതം
ജ്ഞാനാമൃതം ഭാഗവതായ ഭാഷിതമ് ।
കൃഷ്ണേന യോഗേശ്വരസേവിതാങ്ഘ്രിണാ
സച്ഛ്രദ്ധയാഽഽസേവ്യ ജഗദ്വിമുച്യതേ
ഭവഭയമപഹന്തും ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസാരം
നിഗമകൃദുപജഹ്രേ ഭൃങ്ഗവദ്വേദസാരമ് ।
അമൃതമുദധിതശ്ചാപായയദ്ഭൃത്യവര്ഗാന്
പുരുഷമൃഷഭമാദ്യം കൃഷ്ണസംജ്ഞം നതോഽസ്മി

Explore More