শ্ৰীভগৱানুৱাচ ।
যদাত্থ মাং মহাভাগ তচ্চিকীৰ্ষিতমেৱ মে ।
ব্ৰহ্মা ভৱো লোকপালাঃ স্ৱৰ্ৱাসং মেঽভিকাঙ্ক্ষিণঃ
যদাত্থ মাং মহাভাগ তচ্চিকীৰ্ষিতমেৱ মে ।
ব্ৰহ্মা ভৱো লোকপালাঃ স্ৱৰ্ৱাসং মেঽভিকাঙ্ক্ষিণঃ
মযা নিষ্পাদিতং হ্যত্ৰ দেৱকাৰ্যমশেষতঃ ।
যদৰ্থমৱতীৰ্ণোঽহমংশেন ব্ৰহ্মণাৰ্থিতঃ ॥ ২ ॥
যদৰ্থমৱতীৰ্ণোঽহমংশেন ব্ৰহ্মণাৰ্থিতঃ ॥ ২ ॥
কুলং ৱৈ শাপনিৰ্দগ্ধং নঙ্ক্ষ্যত্যন্যোন্যৱিগ্ৰহাত্ ।
সমুদ্ৰঃ সপ্তমে হ্যেনাং পুৰীং চ প্লাৱযিষ্যতি ॥ ৩ ॥
সমুদ্ৰঃ সপ্তমে হ্যেনাং পুৰীং চ প্লাৱযিষ্যতি ॥ ৩ ॥
যৰ্হ্যেৱাযং মযা ত্যক্তো লোকোঽযং নষ্টমঙ্গলঃ ।
ভৱিষ্যত্যচিৰাত্সাধো কলিনাপি নিৰাকৃতঃ ॥ ৪ ॥
ভৱিষ্যত্যচিৰাত্সাধো কলিনাপি নিৰাকৃতঃ ॥ ৪ ॥
ন ৱস্তৱ্যং ত্ৱযৈৱেহ মযা ত্যক্তে মহীতলে ।
জনোঽভদ্ৰৰুচিৰ্ভদ্ৰ ভৱিষ্যতি কলৌ যুগে ॥ ৫ ॥
জনোঽভদ্ৰৰুচিৰ্ভদ্ৰ ভৱিষ্যতি কলৌ যুগে ॥ ৫ ॥
ত্ৱং তু সৰ্ৱং পৰিত্যজ্য স্নেহং স্ৱজনবন্ধুষু ।
ময্যাৱেশ্য মনঃ সম্যক্ সমদৃগ্ ৱিচৰস্ৱ গাম্ ॥ ৬ ॥
ময্যাৱেশ্য মনঃ সম্যক্ সমদৃগ্ ৱিচৰস্ৱ গাম্ ॥ ৬ ॥
যদিদং মনসা ৱাচা চক্ষুৰ্ভ্যাং শ্ৰৱণাদিভিঃ ।
নশ্ৱৰং গৃহ্যমাণং চ ৱিদ্ধি মাযামনোমযম্ ॥ ৭ ॥
নশ্ৱৰং গৃহ্যমাণং চ ৱিদ্ধি মাযামনোমযম্ ॥ ৭ ॥
পুংসোঽযুক্তস্য নানাৰ্থো ভ্ৰমঃ স গুণদোষভাক্ ।
কৰ্মাকৰ্মৱিকৰ্মেতি গুণদোষধিযো ভিদা ॥ ৮ ॥
কৰ্মাকৰ্মৱিকৰ্মেতি গুণদোষধিযো ভিদা ॥ ৮ ॥
তস্মাদ্ যুক্তেন্দ্ৰিযগ্ৰামো যুক্তচিত্ত ইদম্ জগত্ ।
আত্মনীক্ষস্ৱ ৱিততমাত্মানং ময্যধীশ্ৱৰে ॥ ৯ ॥
আত্মনীক্ষস্ৱ ৱিততমাত্মানং ময্যধীশ্ৱৰে ॥ ৯ ॥
জ্ঞানৱিজ্ঞানসংযুক্ত আত্মভূতঃ শৰীৰিণাম্ ।
আত্মানুভৱতুষ্টাত্মা নান্তৰাযৈৰ্ৱিহন্যসে ॥ ১০ ॥
আত্মানুভৱতুষ্টাত্মা নান্তৰাযৈৰ্ৱিহন্যসে ॥ ১০ ॥
দোষবুদ্ধ্যোভযাতীতো নিষেধান্ন নিৱৰ্ততে ।
গুণবুদ্ধ্যা চ ৱিহিতং ন কৰোতি যথাৰ্ভকঃ ॥ ১১ ॥
গুণবুদ্ধ্যা চ ৱিহিতং ন কৰোতি যথাৰ্ভকঃ ॥ ১১ ॥
সৰ্ৱভূতসুহৃচ্ছান্তো জ্ঞানৱিজ্ঞাননিশ্চযঃ ।
পশ্যন্ মদাত্মকং ৱিশ্ৱং ন ৱিপদ্যেত ৱৈ পুনঃ ॥ ১২ ॥
পশ্যন্ মদাত্মকং ৱিশ্ৱং ন ৱিপদ্যেত ৱৈ পুনঃ ॥ ১২ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যাদিষ্টো ভগৱতা মহাভাগৱতো নৃপ ।
উদ্ধৱঃ প্ৰণিপত্যাহ তত্ত্ৱংজিজ্ঞাসুৰচ্যুতম্ ॥ ১৩ ॥
ইত্যাদিষ্টো ভগৱতা মহাভাগৱতো নৃপ ।
উদ্ধৱঃ প্ৰণিপত্যাহ তত্ত্ৱংজিজ্ঞাসুৰচ্যুতম্ ॥ ১৩ ॥
শ্ৰীউদ্ধৱ উৱাচ
যোগেশ যোগৱিন্যাস যোগাত্মন্ যোগসম্ভৱ ।
নিঃশ্ৰেযসায মে প্ৰোক্তস্ত্যাগঃ সন্ন্যাসলক্ষণঃ ॥ ১৪ ॥
যোগেশ যোগৱিন্যাস যোগাত্মন্ যোগসম্ভৱ ।
নিঃশ্ৰেযসায মে প্ৰোক্তস্ত্যাগঃ সন্ন্যাসলক্ষণঃ ॥ ১৪ ॥
ত্যাগোঽযং দুষ্কৰো ভূমন্ কামানাং ৱিষযাত্মভিঃ ।
সুতৰাং ত্ৱযি সৰ্ৱাত্মন্নভক্তৈৰিতি মে মতিঃ ॥ ১৫ ॥
সুতৰাং ত্ৱযি সৰ্ৱাত্মন্নভক্তৈৰিতি মে মতিঃ ॥ ১৫ ॥
সোঽহং মমাহমিতি মূঢমতিৰ্ৱিগাঢ-
স্ত্ৱন্মাযযা ৱিৰচিতাত্মনি সানুবন্ধে ।
তত্ত্ৱঞ্জসা নিগদিতং ভৱতা যথাহং
সংসাধযামি ভগৱন্ননুশাধি ভৃত্যম্ ॥ ১৬ ॥
স্ত্ৱন্মাযযা ৱিৰচিতাত্মনি সানুবন্ধে ।
তত্ত্ৱঞ্জসা নিগদিতং ভৱতা যথাহং
সংসাধযামি ভগৱন্ননুশাধি ভৃত্যম্ ॥ ১৬ ॥
সত্যস্য তে স্ৱদৃশ আত্মন আত্মনোঽন্যং
ৱক্তাৰমীশ ৱিবুধেষ্ৱপি নানুচক্ষে ।
সৰ্ৱে ৱিমোহিতধিযস্তৱ মাযযেমে
ব্ৰহ্মাদযস্তনুভৃতো বহিৰৰ্থভাৱাঃ ॥ ১৭ ॥
ৱক্তাৰমীশ ৱিবুধেষ্ৱপি নানুচক্ষে ।
সৰ্ৱে ৱিমোহিতধিযস্তৱ মাযযেমে
ব্ৰহ্মাদযস্তনুভৃতো বহিৰৰ্থভাৱাঃ ॥ ১৭ ॥
তস্মাদ্ ভৱন্তমনৱদ্যমনন্তপাৰং
সৰ্ৱজ্ঞমীশ্ৱৰমকুণ্ঠৱিকুণ্ঠধিষ্ণ্যম্ ।
নিৰ্ৱিণ্ণধীৰহমু হে ৱৃজিনাভিতপ্তো
নাৰাযণং নৰসখং শৰণং প্ৰপদ্যে ॥ ১৮ ॥
সৰ্ৱজ্ঞমীশ্ৱৰমকুণ্ঠৱিকুণ্ঠধিষ্ণ্যম্ ।
নিৰ্ৱিণ্ণধীৰহমু হে ৱৃজিনাভিতপ্তো
নাৰাযণং নৰসখং শৰণং প্ৰপদ্যে ॥ ১৮ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
প্ৰাযেণ মনুজা লোকে লোকতত্ত্ৱৱিচক্ষণাঃ ।
সমুদ্ধৰন্তি হ্যাত্মানমাত্মনৈৱাশুভাশযাত্ ॥ ১৯ ॥
প্ৰাযেণ মনুজা লোকে লোকতত্ত্ৱৱিচক্ষণাঃ ।
সমুদ্ধৰন্তি হ্যাত্মানমাত্মনৈৱাশুভাশযাত্ ॥ ১৯ ॥
আত্মনো গুৰুৰাত্মৈৱ পুৰুষস্য ৱিশেষতঃ ।
যত্ প্ৰত্যক্ষানুমানাভ্যাং শ্ৰেযোঽসাৱনুৱিন্দতে ॥ ২০ ॥
যত্ প্ৰত্যক্ষানুমানাভ্যাং শ্ৰেযোঽসাৱনুৱিন্দতে ॥ ২০ ॥
পুৰুষত্ৱে চ মাং ধীৰাঃ সাঙ্খ্যযোগৱিশাৰদাঃ ।
আৱিস্তৰাং প্ৰপশ্যন্তি সৰ্ৱশক্ত্যুপবৃংহিতম্ ॥ ২১ ॥
আৱিস্তৰাং প্ৰপশ্যন্তি সৰ্ৱশক্ত্যুপবৃংহিতম্ ॥ ২১ ॥
একদ্ৱিত্ৰিচতুষ্পাদো বহুপাদস্তথাপদঃ ।
বহ্ৱ্যঃ সন্তি পুৰঃ সৃষ্টাস্তাসাং মে পৌৰুষী প্ৰিযা ॥ ২২ ॥
বহ্ৱ্যঃ সন্তি পুৰঃ সৃষ্টাস্তাসাং মে পৌৰুষী প্ৰিযা ॥ ২২ ॥
অত্ৰ মাং মৃগযন্ত্যদ্ধা যুক্তা হেতুভিৰীশ্ৱৰম্ ।
গৃহ্যমাণৈৰ্গুণৈৰ্লিঙ্গৈৰগ্ৰাহ্যমনুমানতঃ ॥ ২৩ ॥
গৃহ্যমাণৈৰ্গুণৈৰ্লিঙ্গৈৰগ্ৰাহ্যমনুমানতঃ ॥ ২৩ ॥
অত্ৰাপ্যুদাহৰন্তীমমিতিহাসং পুৰাতনম্ ।
অৱধূতস্য সংৱাদং যদোৰমিততেজসঃ ॥ ২৪ ॥
অৱধূতস্য সংৱাদং যদোৰমিততেজসঃ ॥ ২৪ ॥
অৱধূতং দ্ৱিজং কঞ্চিচ্চৰন্তমকুতোভযম্ ।
কৱিং নিৰীক্ষ্য তৰুণং যদুঃ পপ্ৰচ্ছ ধৰ্মৱিত্ ॥ ২৫ ॥
কৱিং নিৰীক্ষ্য তৰুণং যদুঃ পপ্ৰচ্ছ ধৰ্মৱিত্ ॥ ২৫ ॥
শ্ৰীযদুৰুৱাচ
কুতো বুদ্ধিৰিযং ব্ৰহ্মন্নকৰ্তুঃ সুৱিশাৰদা ।
যামাসাদ্য ভৱাল্লোকং ৱিদ্ৱাংশ্চৰতি বালৱত্ ॥ ২৬ ॥
কুতো বুদ্ধিৰিযং ব্ৰহ্মন্নকৰ্তুঃ সুৱিশাৰদা ।
যামাসাদ্য ভৱাল্লোকং ৱিদ্ৱাংশ্চৰতি বালৱত্ ॥ ২৬ ॥
প্ৰাযো ধৰ্মাৰ্থকামেষু ৱিৱিত্সাযাং চ মানৱাঃ ।
হেতুনৈৱ সমীহন্ত আযুষো যশসঃ শ্ৰিযঃ ॥ ২৭ ॥
হেতুনৈৱ সমীহন্ত আযুষো যশসঃ শ্ৰিযঃ ॥ ২৭ ॥
ত্ৱং তু কল্পঃ কৱিৰ্দক্ষঃ সুভগোঽমৃতভাষণঃ ।
ন কৰ্তা নেহসে কিঞ্চিজ্জডোন্মত্তপিশাচৱত্ ॥ ২৮ ॥
ন কৰ্তা নেহসে কিঞ্চিজ্জডোন্মত্তপিশাচৱত্ ॥ ২৮ ॥
জনেষু দহ্যমানেষু কামলোভদৱাগ্নিনা ।
ন তপ্যসেঽগ্নিনা মুক্তো গঙ্গাম্ভঃস্থ ইৱ দ্ৱিপঃ ॥ ২৯ ॥
ন তপ্যসেঽগ্নিনা মুক্তো গঙ্গাম্ভঃস্থ ইৱ দ্ৱিপঃ ॥ ২৯ ॥
ত্ৱং হি নঃ পৃচ্ছতাং ব্ৰহ্মন্নাত্মন্যানন্দকাৰণম্ ।
ব্ৰূহি স্পৰ্শৱিহীনস্য ভৱতঃ কেৱলাত্মনঃ ॥ ৩০ ॥
ব্ৰূহি স্পৰ্শৱিহীনস্য ভৱতঃ কেৱলাত্মনঃ ॥ ৩০ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
যদুনৈৱং মহাভাগো ব্ৰহ্মণ্যেন সুমেধসা ।
পৃষ্টঃ সভাজিতঃ প্ৰাহ প্ৰশ্ৰযাৱনতং দ্ৱিজঃ ॥ ৩১ ॥
যদুনৈৱং মহাভাগো ব্ৰহ্মণ্যেন সুমেধসা ।
পৃষ্টঃ সভাজিতঃ প্ৰাহ প্ৰশ্ৰযাৱনতং দ্ৱিজঃ ॥ ৩১ ॥
শ্ৰীব্ৰাহ্মণ উৱাচ
সন্তি মে গুৰৱো ৰাজন্ বহৱো বুদ্ধ্যুপাশ্ৰিতাঃ ।
যতো বুদ্ধিমুপাদায মুক্তোঽটামীহ তান্ শৃণু ॥ ৩২ ॥
সন্তি মে গুৰৱো ৰাজন্ বহৱো বুদ্ধ্যুপাশ্ৰিতাঃ ।
যতো বুদ্ধিমুপাদায মুক্তোঽটামীহ তান্ শৃণু ॥ ৩২ ॥
পৃথিৱী ৱাযুৰাকাশমাপোঽগ্নিশ্চন্দ্ৰমা ৰৱিঃ ।
কপোতোঽজগৰঃ সিন্ধুঃ পতঙ্গো মধুকৃদ্ গজঃ ॥ ৩৩ ॥
কপোতোঽজগৰঃ সিন্ধুঃ পতঙ্গো মধুকৃদ্ গজঃ ॥ ৩৩ ॥
মধুহাহৰিণো মীনঃ পিঙ্গলা কুৰৰোঽৰ্ভকঃ ।
কুমাৰী শৰকৃত্ সৰ্প ঊৰ্ণনাভিঃ সুপেশকৃত্ ॥ ৩৪ ॥
কুমাৰী শৰকৃত্ সৰ্প ঊৰ্ণনাভিঃ সুপেশকৃত্ ॥ ৩৪ ॥
এতে মে গুৰৱো ৰাজন্ চতুৰ্ৱিংশতিৰাশ্ৰিতাঃ ।
শিক্ষা ৱৃত্তিভিৰেতেষামন্ৱশিক্ষমিহাত্মনঃ ॥ ৩৫ ॥
শিক্ষা ৱৃত্তিভিৰেতেষামন্ৱশিক্ষমিহাত্মনঃ ॥ ৩৫ ॥
যতো যদনুশিক্ষামি যথা ৱা নাহুষাত্মজ ।
তত্তথা পুৰুষৱ্যাঘ্ৰ নিবোধ কথযামি তে ॥ ৩৬ ॥
তত্তথা পুৰুষৱ্যাঘ্ৰ নিবোধ কথযামি তে ॥ ৩৬ ॥
ভূতৈৰাক্ৰম্যমাণোঽপি ধীৰো দৈৱৱশানুগৈঃ ।
তদ্ ৱিদ্ৱান্ন চলেন্মাৰ্গাদন্ৱশিক্ষং ক্ষিতেৰ্ৱ্ৰতম্ ॥ ৩৭ ॥
তদ্ ৱিদ্ৱান্ন চলেন্মাৰ্গাদন্ৱশিক্ষং ক্ষিতেৰ্ৱ্ৰতম্ ॥ ৩৭ ॥
শশ্ৱত্পৰাৰ্থসৰ্ৱেহঃ পৰাৰ্থৈকান্তসম্ভৱঃ ।
সাধুঃ শিক্ষেত ভূভৃত্তো নগশিষ্যঃ পৰাত্মতাম্ ॥ ৩৮ ॥
সাধুঃ শিক্ষেত ভূভৃত্তো নগশিষ্যঃ পৰাত্মতাম্ ॥ ৩৮ ॥
প্ৰাণৱৃত্ত্যৈৱ সন্তুষ্যেন্মুনিৰ্নৈৱেন্দ্ৰিযপ্ৰিযৈঃ ।
জ্ঞানং যথা ন নশ্যেত নাৱকীৰ্যেত ৱাঙ্মনঃ ॥ ৩৯ ॥
জ্ঞানং যথা ন নশ্যেত নাৱকীৰ্যেত ৱাঙ্মনঃ ॥ ৩৯ ॥
ৱিষযেষ্ৱাৱিশন্ যোগী নানাধৰ্মেষু সৰ্ৱতঃ ।
গুণদোষৱ্যপেতাত্মা ন ৱিষজ্জেত ৱাযুৱত্ ॥ ৪০ ॥
গুণদোষৱ্যপেতাত্মা ন ৱিষজ্জেত ৱাযুৱত্ ॥ ৪০ ॥
পাৰ্থিৱেষ্ৱিহ দেহেষু প্ৰৱিষ্টস্তদ্গুণাশ্ৰযঃ ।
গুণৈৰ্ন যুজ্যতে যোগী গন্ধৈৰ্ৱাযুৰিৱাত্মদৃক্ ॥ ৪১ ॥
গুণৈৰ্ন যুজ্যতে যোগী গন্ধৈৰ্ৱাযুৰিৱাত্মদৃক্ ॥ ৪১ ॥
অন্তৰ্হিতশ্চ স্থিৰজঙ্গমেষু
ব্ৰহ্মাত্মভাৱেন সমন্ৱযেন ।
ৱ্যাপ্ত্যাৱ্যৱচ্ছেদমসঙ্গমাত্মনো
মুনিৰ্নভস্ত্ৱং ৱিততস্য ভাৱযেত্ ॥ ৪২ ॥
ব্ৰহ্মাত্মভাৱেন সমন্ৱযেন ।
ৱ্যাপ্ত্যাৱ্যৱচ্ছেদমসঙ্গমাত্মনো
মুনিৰ্নভস্ত্ৱং ৱিততস্য ভাৱযেত্ ॥ ৪২ ॥
তেজোঽবন্নমযৈৰ্ভাৱৈৰ্মেঘাদ্যৈৰ্ৱাযুনেৰিতৈঃ ।
ন স্পৃশ্যতে নভস্তদ্ৱত্ কালসৃষ্টৈৰ্গুণৈঃ পুমান্ ॥ ৪৩ ॥
ন স্পৃশ্যতে নভস্তদ্ৱত্ কালসৃষ্টৈৰ্গুণৈঃ পুমান্ ॥ ৪৩ ॥
স্ৱচ্ছঃ প্ৰকৃতিতঃ স্নিগ্ধো মাধুৰ্যস্তীৰ্থভূৰ্নৃণাম্ ।
মুনিঃ পুনাত্যপাং মিত্ৰমীক্ষোপস্পৰ্শকীৰ্তনৈঃ ॥ ৪৪ ॥
মুনিঃ পুনাত্যপাং মিত্ৰমীক্ষোপস্পৰ্শকীৰ্তনৈঃ ॥ ৪৪ ॥
তেজস্ৱী তপসা দীপ্তো দুৰ্ধৰ্ষোদৰভাজনঃ ।
সৰ্ৱভক্ষ্যোঽপি যুক্তাত্মা নাদত্তে মলমগ্নিৱত্ ॥ ৪৫ ॥
সৰ্ৱভক্ষ্যোঽপি যুক্তাত্মা নাদত্তে মলমগ্নিৱত্ ॥ ৪৫ ॥
ক্ৱচিচ্ছন্নঃ ক্ৱচিত্ স্পষ্ট উপাস্যঃ শ্ৰেয ইচ্ছতাম্ ।
ভুঙ্ক্তে সৰ্ৱত্ৰ দাতৃণাং দহন্ প্ৰাগুত্তৰাশুভম্ ॥ ৪৬ ॥
ভুঙ্ক্তে সৰ্ৱত্ৰ দাতৃণাং দহন্ প্ৰাগুত্তৰাশুভম্ ॥ ৪৬ ॥
স্ৱমাযযা সৃষ্টমিদং সদসল্লক্ষণং ৱিভুঃ ।
প্ৰৱিষ্ট ঈযতে তত্তত্স্ৱৰূপোঽগ্নিৰিৱৈধসি ॥ ৪৭ ॥
প্ৰৱিষ্ট ঈযতে তত্তত্স্ৱৰূপোঽগ্নিৰিৱৈধসি ॥ ৪৭ ॥
ৱিসৰ্গাদ্যাঃ শ্মশানান্তা ভাৱা দেহস্য নাত্মনঃ ।
কলানামিৱ চন্দ্ৰস্য কালেনাৱ্যক্তৱৰ্ত্মনা ॥ ৪৮ ॥
কলানামিৱ চন্দ্ৰস্য কালেনাৱ্যক্তৱৰ্ত্মনা ॥ ৪৮ ॥
কালেন হ্যোঘৱেগেন ভূতানাং প্ৰভৱাপ্যযৌ ।
নিত্যাৱপি ন দৃশ্যেতে আত্মনোঽগ্নেৰ্যথাৰ্চিষাম্ ॥ ৪৯ ॥
নিত্যাৱপি ন দৃশ্যেতে আত্মনোঽগ্নেৰ্যথাৰ্চিষাম্ ॥ ৪৯ ॥
গুণৈৰ্গুণানুপাদত্তে যথাকালং ৱিমুঞ্চতি ।
ন তেষু যুজ্যতে যোগী গোভিৰ্গা ইৱ গোপতিঃ ॥ ৫০ ॥
ন তেষু যুজ্যতে যোগী গোভিৰ্গা ইৱ গোপতিঃ ॥ ৫০ ॥
বুধ্যতে স্ৱে ন ভেদেন ৱ্যক্তিস্থ ইৱ তদ্গতঃ ।
লক্ষ্যতে স্থূলমতিভিৰাত্মা চাৱস্থিতোঽৰ্কৱত্ ॥ ৫১ ॥
লক্ষ্যতে স্থূলমতিভিৰাত্মা চাৱস্থিতোঽৰ্কৱত্ ॥ ৫১ ॥
নাতিস্নেহঃ প্ৰসঙ্গো ৱা কৰ্তৱ্যঃ ক্ৱাপি কেনচিত্ ।
কুৰ্ৱন্ ৱিন্দেত সন্তাপং কপোত ইৱ দীনধীঃ ॥ ৫২ ॥
কুৰ্ৱন্ ৱিন্দেত সন্তাপং কপোত ইৱ দীনধীঃ ॥ ৫২ ॥
কপোতঃ কশ্চনাৰণ্যে কৃতনীডো ৱনস্পতৌ ।
কপোত্যা ভাৰ্যযা সাৰ্ধমুৱাস কতিচিত্ সমাঃ ॥ ৫৩ ॥
কপোত্যা ভাৰ্যযা সাৰ্ধমুৱাস কতিচিত্ সমাঃ ॥ ৫৩ ॥
কপোতৌ স্নেহগুণিতহৃদযৌ গৃহধৰ্মিণৌ ।
দৃষ্টিং দৃষ্ট্যাঙ্গমঙ্গেন বুদ্ধিং বুদ্ধ্যা ববন্ধতুঃ ॥ ৫৪ ॥
দৃষ্টিং দৃষ্ট্যাঙ্গমঙ্গেন বুদ্ধিং বুদ্ধ্যা ববন্ধতুঃ ॥ ৫৪ ॥
শয্যাসনাটনস্থানৱাৰ্তাক্ৰীডাশনাদিকম্ ।
মিথুনীভূয ৱিশ্ৰব্ধৌ চেৰতুৰ্ৱনৰাজিষু ॥ ৫৫ ॥
মিথুনীভূয ৱিশ্ৰব্ধৌ চেৰতুৰ্ৱনৰাজিষু ॥ ৫৫ ॥
যং যং ৱাঞ্ছতি সা ৰাজন্ তৰ্পযন্ত্যনুকম্পিতা ।
তং তং সমনযত্ কামং কৃচ্ছ্ৰেণাপ্যজিতেন্দ্ৰিযঃ ॥ ৫৬ ॥
তং তং সমনযত্ কামং কৃচ্ছ্ৰেণাপ্যজিতেন্দ্ৰিযঃ ॥ ৫৬ ॥
কপোতী প্ৰথমং গৰ্ভং গৃহ্ণন্তী কাল আগতে ।
অণ্ডানি সুষুৱে নীডে স্ৱপত্যুঃ সন্নিধৌ সতী ॥ ৫৭ ॥
অণ্ডানি সুষুৱে নীডে স্ৱপত্যুঃ সন্নিধৌ সতী ॥ ৫৭ ॥
তেষু কালে ৱ্যজাযন্ত ৰচিতাৱযৱা হৰেঃ ।
শক্তিভিৰ্দুৰ্ৱিভাৱ্যাভিঃ কোমলাঙ্গতনূৰুহাঃ ॥ ৫৮ ॥
শক্তিভিৰ্দুৰ্ৱিভাৱ্যাভিঃ কোমলাঙ্গতনূৰুহাঃ ॥ ৫৮ ॥
প্ৰজাঃ পুপুষতুঃ প্ৰীতৌ দম্পতী পুত্ৰৱত্সলৌ ।
শৃণ্ৱন্তৌ কূজিতং তাসাং নিৰ্ৱৃতৌ কলভাষিতৈঃ ॥ ৫৯ ॥
শৃণ্ৱন্তৌ কূজিতং তাসাং নিৰ্ৱৃতৌ কলভাষিতৈঃ ॥ ৫৯ ॥
তাসাং পতত্ৰৈঃ সুস্পৰ্শৈঃ কূজিতৈৰ্মুগ্ধচেষ্টিতৈঃ ।
প্ৰত্যুদ্গমৈৰদীনানাং পিতৰৌ মুদমাপতুঃ ॥ ৬০ ॥
প্ৰত্যুদ্গমৈৰদীনানাং পিতৰৌ মুদমাপতুঃ ॥ ৬০ ॥
স্নেহানুবদ্ধহৃদযাৱন্যোন্যং ৱিষ্ণুমাযযা ।
ৱিমোহিতৌ দীনধিযৌ শিশূন্ পুপুষতুঃ প্ৰজাঃ ॥ ৬১ ॥
ৱিমোহিতৌ দীনধিযৌ শিশূন্ পুপুষতুঃ প্ৰজাঃ ॥ ৬১ ॥
একদা জগ্মতুস্তাসামন্নাৰ্থং তৌ কুটুম্বিনৌ ।
পৰিতঃ কাননে তস্মিন্নৰ্থিনৌ চেৰতুশ্চিৰম্ ॥ ৬২ ॥
পৰিতঃ কাননে তস্মিন্নৰ্থিনৌ চেৰতুশ্চিৰম্ ॥ ৬২ ॥
দৃষ্ট্ৱা তান্ লুব্ধকঃ কশ্চিদ্ যদৃচ্ছাতো ৱনেচৰঃ ।
জগৃহে জালমাতত্য চৰতঃ স্ৱালযান্তিকে ॥ ৬৩ ॥
জগৃহে জালমাতত্য চৰতঃ স্ৱালযান্তিকে ॥ ৬৩ ॥
কপোতশ্চ কপোতী চ প্ৰজাপোষে সদোত্সুকৌ ।
গতৌ পোষণমাদায স্ৱনীডমুপজগ্মতুঃ ॥ ৬৪ ॥
গতৌ পোষণমাদায স্ৱনীডমুপজগ্মতুঃ ॥ ৬৪ ॥
কপোতী স্ৱাত্মজান্ ৱীক্ষ্য বালকান্ জালসংৱৃতান্ ।
তানভ্যধাৱত্ ক্ৰোশন্তী ক্ৰোশতো ভৃশদুঃখিতা ॥ ৬৫ ॥
তানভ্যধাৱত্ ক্ৰোশন্তী ক্ৰোশতো ভৃশদুঃখিতা ॥ ৬৫ ॥
সাসকৃত্স্নেহগুণিতা দীনচিত্তাজমাযযা ।
স্ৱযং চাবধ্যত শিচা বদ্ধান্ পশ্যন্ত্যপস্মৃতিঃ ॥ ৬৬ ॥
স্ৱযং চাবধ্যত শিচা বদ্ধান্ পশ্যন্ত্যপস্মৃতিঃ ॥ ৬৬ ॥
কপোতঃ স্ৱাত্মজান্ বদ্ধানাত্মনোঽপ্যধিকান্ প্ৰিযান্ ।
ভাৰ্যাং চাত্মসমাং দীনো ৱিললাপাতিদুঃখিতঃ ॥ ৬৭ ॥
ভাৰ্যাং চাত্মসমাং দীনো ৱিললাপাতিদুঃখিতঃ ॥ ৬৭ ॥
অহো মে পশ্যতাপাযমল্পপুণ্যস্য দুৰ্মতেঃ ।
অতৃপ্তস্যাকৃতাৰ্থস্য গৃহস্ত্ৰৈৱৰ্গিকোহতঃ ॥ ৬৮ ॥
অতৃপ্তস্যাকৃতাৰ্থস্য গৃহস্ত্ৰৈৱৰ্গিকোহতঃ ॥ ৬৮ ॥
অনুৰূপানুকূলা চ যস্য মে পতিদেৱতা ।
শূন্যে গৃহে মাং সন্ত্যজ্য পুত্ৰৈঃ স্ৱৰ্যাতি সাধুভিঃ ॥ ৬৯ ॥
শূন্যে গৃহে মাং সন্ত্যজ্য পুত্ৰৈঃ স্ৱৰ্যাতি সাধুভিঃ ॥ ৬৯ ॥
সোঽহং শূন্যে গৃহে দীনো মৃতদাৰো মৃতপ্ৰজঃ ।
জিজীৱিষে কিমৰ্থং ৱা ৱিধুৰো দুঃখজীৱিতঃ ॥ ৭০ ॥
জিজীৱিষে কিমৰ্থং ৱা ৱিধুৰো দুঃখজীৱিতঃ ॥ ৭০ ॥
তাংস্তথৈৱাৱৃতান্ শিগ্ভিৰ্মৃত্যুগ্ৰস্তান্ ৱিচেষ্টতঃ ।
স্ৱযং চ কৃপণঃ শিক্ষু পশ্যন্নপ্যবুধোঽপতত্ ॥ ৭১ ॥
স্ৱযং চ কৃপণঃ শিক্ষু পশ্যন্নপ্যবুধোঽপতত্ ॥ ৭১ ॥
তং লব্ধ্ৱা লুব্ধকঃ ক্ৰূৰঃ কপোতং গৃহমেধিনম্ ।
কপোতকান্ কপোতীং চ সিদ্ধাৰ্থঃ প্ৰযযৌ গৃহম্ ॥ ৭২ ॥
কপোতকান্ কপোতীং চ সিদ্ধাৰ্থঃ প্ৰযযৌ গৃহম্ ॥ ৭২ ॥
এৱং কুটুম্ব্যশান্তাত্মা দ্ৱন্দ্ৱাৰামঃ পতত্ৰিৱত্ ।
পুষ্ণন্ কুটুম্বং কৃপণঃ সানুবন্ধোঽৱসীদতি ॥ ৭৩ ॥
পুষ্ণন্ কুটুম্বং কৃপণঃ সানুবন্ধোঽৱসীদতি ॥ ৭৩ ॥
যঃ প্ৰাপ্য মানুষং লোকং মুক্তিদ্ৱাৰমপাৱৃতম্ ।
গৃহেষু খগৱত্ সক্তস্তমাৰূঢচ্যুতং ৱিদুঃ ॥ ৭৪ ॥
গৃহেষু খগৱত্ সক্তস্তমাৰূঢচ্যুতং ৱিদুঃ ॥ ৭৪ ॥