ശ്രീബ്രാഹ്മണ ഉവാച
സുഖമൈന്ദ്രിയകം രാജന് സ്വര്ഗേ നരക ഏവ ച ।
ദേഹിനാം യദ് യഥാ ദുഃഖം തസ്മാന്നേച്ഛേത തദ് ബുധഃ ॥ ൧ ॥
സുഖമൈന്ദ്രിയകം രാജന് സ്വര്ഗേ നരക ഏവ ച ।
ദേഹിനാം യദ് യഥാ ദുഃഖം തസ്മാന്നേച്ഛേത തദ് ബുധഃ ॥ ൧ ॥
ഗ്രാസം സുമൃഷ്ടം വിരസം മഹാന്തം സ്തോകമേവ വാ ।
യദൃച്ഛയൈവാപതിതം ഗ്രസേദാജഗരോഽക്രിയഃ ॥ ൨ ॥
യദൃച്ഛയൈവാപതിതം ഗ്രസേദാജഗരോഽക്രിയഃ ॥ ൨ ॥
ശയീതാഹാനി ഭൂരീണി നിരാഹാരോഽനുപക്രമഃ ।
യദി നോപനയേദ് ഗ്രാസോ മഹാഹിരിവ ദിഷ്ടഭുക് ॥ ൩ ॥
യദി നോപനയേദ് ഗ്രാസോ മഹാഹിരിവ ദിഷ്ടഭുക് ॥ ൩ ॥
ഓജഃസഹോബലയുതം ബിഭ്രദ് ദേഹമകര്മകമ് ।
ശയാനോ വീതനിദ്രശ്ച നേഹേതേന്ദ്രിയവാനപി ॥ ൪ ॥
ശയാനോ വീതനിദ്രശ്ച നേഹേതേന്ദ്രിയവാനപി ॥ ൪ ॥
മുനിഃ പ്രസന്നഗമ്ഭീരോ ദുര്വിഗാഹ്യോ ദുരത്യയഃ ।
അനന്തപാരോ ഹ്യക്ഷോഭ്യഃ സ്തിമിതോദ ഇവാര്ണവഃ ॥ ൫ ॥
അനന്തപാരോ ഹ്യക്ഷോഭ്യഃ സ്തിമിതോദ ഇവാര്ണവഃ ॥ ൫ ॥
സമൃദ്ധകാമോഹീനോ വാ നാരായണപരോ മുനിഃ ।
നോത്സര്പേത ന ശുഷ്യേത സരിദ്ഭിരിവ സാഗരഃ ॥ ൬ ॥
നോത്സര്പേത ന ശുഷ്യേത സരിദ്ഭിരിവ സാഗരഃ ॥ ൬ ॥
ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രിയം ദേവമായാം തദ്ഭാവൈരജിതേന്ദ്രിയഃ ।
പ്രലോഭിതഃ പതത്യന്ധേ തമസ്യഗ്നൌ പതങ്ഗവത് ॥ ൭ ॥
പ്രലോഭിതഃ പതത്യന്ധേ തമസ്യഗ്നൌ പതങ്ഗവത് ॥ ൭ ॥
യോഷിദ്ധിരണ്യാഭരണാമ്ബരാദി-
ദ്രവ്യേഷു മായാരചിതേഷു മൂഢഃ ।
പ്രലോഭിതാത്മാ ഹ്യുപഭോഗബുദ്ധ്യാ
പതങ്ഗവന്നശ്യതി നഷ്ടദൃഷ്ടിഃ ॥ ൮ ॥
ദ്രവ്യേഷു മായാരചിതേഷു മൂഢഃ ।
പ്രലോഭിതാത്മാ ഹ്യുപഭോഗബുദ്ധ്യാ
പതങ്ഗവന്നശ്യതി നഷ്ടദൃഷ്ടിഃ ॥ ൮ ॥
സ്തോകം സ്തോകം ഗ്രസേദ് ഗ്രാസം ദേഹോ വര്തേത യാവതാ ।
ഗൃഹാനഹിംസന്നാതിഷ്ഠേദ് വൃത്തിം മാധുകരീം മുനിഃ ॥ ൯ ॥
ഗൃഹാനഹിംസന്നാതിഷ്ഠേദ് വൃത്തിം മാധുകരീം മുനിഃ ॥ ൯ ॥
അണുഭ്യശ്ച മഹദ്ഭ്യശ്ച ശാസ്ത്രേഭ്യഃ കുശലോ നരഃ ।
സര്വതഃ സാരമാദദ്യാത് പുഷ്പേഭ്യ ഇവ ഷട്പദഃ ॥ ൧൦ ॥
സര്വതഃ സാരമാദദ്യാത് പുഷ്പേഭ്യ ഇവ ഷട്പദഃ ॥ ൧൦ ॥
സായന്തനം ശ്വസ്തനം വാ ന സങ്ഗൃഹ്ണീത ഭിക്ഷിതമ് ।
പാണിപാത്രോദരാമത്രോ മക്ഷികേവ ന സങ്ഗ്രഹീ ॥ ൧൧ ॥
പാണിപാത്രോദരാമത്രോ മക്ഷികേവ ന സങ്ഗ്രഹീ ॥ ൧൧ ॥
സായന്തനം ശ്വസ്തനം വാ ന സങ്ഗൃഹ്ണീത ഭിക്ഷുകഃ ।
മക്ഷികാ ഇവ സങ്ഗൃഹ്ണന് സഹ തേന വിനശ്യതി ॥ ൧൨ ॥
മക്ഷികാ ഇവ സങ്ഗൃഹ്ണന് സഹ തേന വിനശ്യതി ॥ ൧൨ ॥
പദാപി യുവതീം ഭിക്ഷുര്ന സ്പൃശേദ് ദാരവീമപി ।
സ്പൃശന് കരീവ ബധ്യേത കരിണ്യാ അങ്ഗസങ്ഗതഃ ॥ ൧൩ ॥
സ്പൃശന് കരീവ ബധ്യേത കരിണ്യാ അങ്ഗസങ്ഗതഃ ॥ ൧൩ ॥
നാധിഗച്ഛേത് സ്ത്രിയം പ്രാജ്ഞഃ കര്ഹിചിന്മൃത്യുമാത്മനഃ ।
ബലാധികൈഃ സ ഹന്യേത ഗജൈരന്യൈര്ഗജോ യഥാ ॥ ൧൪ ॥
ബലാധികൈഃ സ ഹന്യേത ഗജൈരന്യൈര്ഗജോ യഥാ ॥ ൧൪ ॥
ന ദേയം നോപഭോഗ്യം ച ലുബ്ധൈര്യദ് ദുഃഖസഞ്ചിതമ് ।
ഭുങ്ക്തേ തദപി തച്ചാന്യോ മധുഹേവാര്ഥവിന്മധു ॥ ൧൫ ॥
ഭുങ്ക്തേ തദപി തച്ചാന്യോ മധുഹേവാര്ഥവിന്മധു ॥ ൧൫ ॥
സുദുഃഖോപാര്ജിതൈര്വിത്തൈരാശാസാനാം ഗൃഹാശിഷഃ ।
മധുഹേവാഗ്രതോ ഭുങ്ക്തേ യതിര്വൈ ഗൃഹമേധിനാമ് ॥ ൧൬ ॥
മധുഹേവാഗ്രതോ ഭുങ്ക്തേ യതിര്വൈ ഗൃഹമേധിനാമ് ॥ ൧൬ ॥
ഗ്രാമ്യഗീതം ന ശൃണുയാദ് യതിര്വനചരഃ ക്വചിത് ।
ശിക്ഷേത ഹരിണാദ് ബദ്ധാന്മൃഗയോര്ഗീതമോഹിതാത് ॥ ൧൭ ॥
ശിക്ഷേത ഹരിണാദ് ബദ്ധാന്മൃഗയോര്ഗീതമോഹിതാത് ॥ ൧൭ ॥
നൃത്യവാദിത്രഗീതാനി ജുഷന് ഗ്രാമ്യാണി യോഷിതാമ് ।
ആസാം ക്രീഡനകോ വശ്യ ഋഷ്യശൃങ്ഗോ മൃഗീസുതഃ ॥ ൧൮ ॥
ആസാം ക്രീഡനകോ വശ്യ ഋഷ്യശൃങ്ഗോ മൃഗീസുതഃ ॥ ൧൮ ॥
ജിഹ്വയാതിപ്രമാഥിന്യാ ജനോ രസവിമോഹിതഃ ।
മൃത്യുമൃച്ഛത്യസദ്ബുദ്ധിര്മീനസ്തു ബഡിശൈര്യഥാ ॥ ൧൯ ॥
മൃത്യുമൃച്ഛത്യസദ്ബുദ്ധിര്മീനസ്തു ബഡിശൈര്യഥാ ॥ ൧൯ ॥
ഇന്ദ്രിയാണി ജയന്ത്യാശു നിരാഹാരാ മനീഷിണഃ ।
വര്ജയിത്വാ തു രസനം തന്നിരന്നസ്യ വര്ധതേ ॥ ൨൦ ॥
വര്ജയിത്വാ തു രസനം തന്നിരന്നസ്യ വര്ധതേ ॥ ൨൦ ॥
താവജ്ജിതേന്ദ്രിയോ ന സ്യാദ് വിജിതാന്യേന്ദ്രിയഃ പുമാന് ।
ന ജയേദ് രസനം യാവജ്ജിതം സര്വം ജിതേ രസേ ॥ ൨൧ ॥
ന ജയേദ് രസനം യാവജ്ജിതം സര്വം ജിതേ രസേ ॥ ൨൧ ॥
പിങ്ഗലാ നാമ വേശ്യാസീദ് വിദേഹനഗരേ പുരാ ।
തസ്യാ മേ ശിക്ഷിതം കിഞ്ചിന്നിബോധ നൃപനന്ദന ॥ ൨൨ ॥
തസ്യാ മേ ശിക്ഷിതം കിഞ്ചിന്നിബോധ നൃപനന്ദന ॥ ൨൨ ॥
സാ സ്വൈരിണ്യേകദാ കാന്തം സങ്കേത ഉപനേഷ്യതീ ।
അഭൂത് കാലേ ബഹിര്ദ്വാരേ ബിഭ്രതീ രൂപമുത്തമമ് ॥ ൨൩ ॥
അഭൂത് കാലേ ബഹിര്ദ്വാരേ ബിഭ്രതീ രൂപമുത്തമമ് ॥ ൨൩ ॥
മാര്ഗ ആഗച്ഛതോ വീക്ഷ്യ പുരുഷാന് പുരുഷര്ഷഭ ।
താന് ശുല്കദാന് വിത്തവതഃ കാന്താന് മേനേഽര്ഥകാമുകീ ॥ ൨൪ ॥
താന് ശുല്കദാന് വിത്തവതഃ കാന്താന് മേനേഽര്ഥകാമുകീ ॥ ൨൪ ॥
ആഗതേഷ്വപയാതേഷു സാ സങ്കേതോപജീവിനീ ।
അപ്യന്യോ വിത്തവാന് കോഽപി മാമുപൈഷ്യതി ഭൂരിദഃ ॥ ൨൫ ॥
അപ്യന്യോ വിത്തവാന് കോഽപി മാമുപൈഷ്യതി ഭൂരിദഃ ॥ ൨൫ ॥
ഏവം ദുരാശയാ ധ്വസ്തനിദ്രാ ദ്വാര്യവലമ്ബതീ ।
നിര്ഗച്ഛന്തീ പ്രവിശതീ നിശീഥം സമപദ്യത ॥ ൨൬ ॥
നിര്ഗച്ഛന്തീ പ്രവിശതീ നിശീഥം സമപദ്യത ॥ ൨൬ ॥
തസ്യാ വിത്താശയാ ശുഷ്യദ്വക്ത്രായാ ദീനചേതസഃ ।
നിര്വേദഃ പരമോ ജജ്ഞേ ചിന്താഹേതുഃ സുഖാവഹഃ ॥ ൨൭ ॥
നിര്വേദഃ പരമോ ജജ്ഞേ ചിന്താഹേതുഃ സുഖാവഹഃ ॥ ൨൭ ॥
തസ്യാ നിര്വിണ്ണചിത്തായാ ഗീതം ശൃണു യഥാ മമ ।
നിര്വേദ ആശാപാശാനാം പുരുഷസ്യ യഥാ ഹ്യസിഃ ॥ ൨൮ ॥
നിര്വേദ ആശാപാശാനാം പുരുഷസ്യ യഥാ ഹ്യസിഃ ॥ ൨൮ ॥
ന ഹ്യങ്ഗാജാതനിര്വേദോ ദേഹബന്ധം ജിഹാസതി ।
യഥാ വിജ്ഞാനരഹിതോ മനുജോ മമതാം നൃപ ॥ ൨൯ ॥
യഥാ വിജ്ഞാനരഹിതോ മനുജോ മമതാം നൃപ ॥ ൨൯ ॥
പിങ്ഗലോവാച
അഹോ മേ മോഹവിതതിം പശ്യതാവിജിതാത്മനഃ ।
യാ കാന്താദസതഃ കാമം കാമയേ യേന ബാലിശാ ॥ ൩൦ ॥
അഹോ മേ മോഹവിതതിം പശ്യതാവിജിതാത്മനഃ ।
യാ കാന്താദസതഃ കാമം കാമയേ യേന ബാലിശാ ॥ ൩൦ ॥
സന്തം സമീപേ രമണം രതിപ്രദം
വിത്തപ്രദം നിത്യമിമം വിഹായ ।
അകാമദം ദുഃഖഭയാധിശോക-
മോഹപ്രദം തുച്ഛമഹം ഭജേഽജ്ഞാ ॥ ൩൧ ॥
വിത്തപ്രദം നിത്യമിമം വിഹായ ।
അകാമദം ദുഃഖഭയാധിശോക-
മോഹപ്രദം തുച്ഛമഹം ഭജേഽജ്ഞാ ॥ ൩൧ ॥
അഹോ മയാത്മാ പരിതാപിതോ വൃഥാ
സാങ്കേത്യവൃത്ത്യാതിവിഗര്ഹ്യവാര്തയാ ।
സ്ത്രൈണാന്നരാദ് യാര്ഥതൃഷോഽനുശോച്യാത്
ക്രീതേന വിത്തം രതിമാത്മനേച്ഛതീ ॥ ൩൨ ॥
സാങ്കേത്യവൃത്ത്യാതിവിഗര്ഹ്യവാര്തയാ ।
സ്ത്രൈണാന്നരാദ് യാര്ഥതൃഷോഽനുശോച്യാത്
ക്രീതേന വിത്തം രതിമാത്മനേച്ഛതീ ॥ ൩൨ ॥
യദസ്ഥിഭിര്നിര്മിതവംശവംശ്യ-
സ്ഥൂണം ത്വചാ രോമനഖൈഃ പിനദ്ധമ് ।
ക്ഷരന്നവദ്വാരമഗാരമേതദ്
വിണ്മൂത്രപൂര്ണം മദുപൈതി കാന്യാ ॥ ൩൩ ॥
സ്ഥൂണം ത്വചാ രോമനഖൈഃ പിനദ്ധമ് ।
ക്ഷരന്നവദ്വാരമഗാരമേതദ്
വിണ്മൂത്രപൂര്ണം മദുപൈതി കാന്യാ ॥ ൩൩ ॥
വിദേഹാനാം പുരേ ഹ്യസ്മിന്നഹമേകൈവ മൂഢധീഃ ।
യാന്യമിച്ഛന്ത്യസത്യസ്മാദാത്മദാത് കാമമച്യുതാത് ॥ ൩൪ ॥
യാന്യമിച്ഛന്ത്യസത്യസ്മാദാത്മദാത് കാമമച്യുതാത് ॥ ൩൪ ॥
സുഹൃത് പ്രേഷ്ഠതമോ നാഥ ആത്മാ ചായം ശരീരിണാമ് ।
തം വിക്രീയാത്മനൈവാഹം രമേഽനേന യഥാ രമാ ॥ ൩൫ ॥
തം വിക്രീയാത്മനൈവാഹം രമേഽനേന യഥാ രമാ ॥ ൩൫ ॥
കിയത് പ്രിയം തേ വ്യഭജന് കാമാ യേ കാമദാ നരാഃ ।
ആദ്യന്തവന്തോ ഭാര്യായാ ദേവാ വാ കാലവിദ്രുതാഃ ॥ ൩൬ ॥
ആദ്യന്തവന്തോ ഭാര്യായാ ദേവാ വാ കാലവിദ്രുതാഃ ॥ ൩൬ ॥
നൂനം മേ ഭഗവാന് പ്രീതോ വിഷ്ണുഃ കേനാപി കര്മണാ ।
നിര്വേദോഽയം ദുരാശായാ യന്മേ ജാതഃ സുഖാവഹഃ ॥ ൩൭ ॥
നിര്വേദോഽയം ദുരാശായാ യന്മേ ജാതഃ സുഖാവഹഃ ॥ ൩൭ ॥
മൈവം സ്യുര്മന്ദഭാഗ്യായാഃ ക്ലേശാ നിര്വേദഹേതവഃ ।
യേനാനുബന്ധം നിര്ഹൃത്യ പുരുഷഃ ശമമൃച്ഛതി ॥ ൩൮ ॥
യേനാനുബന്ധം നിര്ഹൃത്യ പുരുഷഃ ശമമൃച്ഛതി ॥ ൩൮ ॥
തേനോപകൃതമാദായ ശിരസാ ഗ്രാമ്യസങ്ഗതാഃ ।
ത്യക്ത്വാ ദുരാശാഃ ശരണം വ്രജാമി തമധീശ്വരമ് ॥ ൩൯ ॥
ത്യക്ത്വാ ദുരാശാഃ ശരണം വ്രജാമി തമധീശ്വരമ് ॥ ൩൯ ॥
സന്തുഷ്ടാ ശ്രദ്ദധത്യേതദ്യഥാലാഭേന ജീവതീ ।
വിഹരാമ്യമുനൈവാഹമാത്മനാ രമണേന വൈ ॥ ൪൦ ॥
വിഹരാമ്യമുനൈവാഹമാത്മനാ രമണേന വൈ ॥ ൪൦ ॥
സംസാരകൂപേ പതിതം വിഷയൈര്മുഷിതേക്ഷണമ് ।
ഗ്രസ്തം കാലാഹിനാത്മാനം കോഽന്യസ്ത്രാതുമധീശ്വരഃ ॥ ൪൧ ॥
ഗ്രസ്തം കാലാഹിനാത്മാനം കോഽന്യസ്ത്രാതുമധീശ്വരഃ ॥ ൪൧ ॥
ആത്മൈവ ഹ്യാത്മനോ ഗോപ്താ നിര്വിദ്യേത യദാഖിലാത് ।
അപ്രമത്ത ഇദം പശ്യേദ് ഗ്രസ്തം കാലാഹിനാ ജഗത് ॥ ൪൨ ॥
അപ്രമത്ത ഇദം പശ്യേദ് ഗ്രസ്തം കാലാഹിനാ ജഗത് ॥ ൪൨ ॥
ശ്രീബ്രാഹ്മണ ഉവാച
ഏവം വ്യവസിതമതിര്ദുരാശാം കാന്തതര്ഷജാമ് ।
ഛിത്ത്വോപശമമാസ്ഥായ ശയ്യാമുപവിവേശ സാ ॥ ൪൩ ॥
ഏവം വ്യവസിതമതിര്ദുരാശാം കാന്തതര്ഷജാമ് ।
ഛിത്ത്വോപശമമാസ്ഥായ ശയ്യാമുപവിവേശ സാ ॥ ൪൩ ॥
ആശാ ഹി പരമം ദുഃഖം നൈരാശ്യം പരമം സുഖമ് ।
യഥാ സഞ്ഛിദ്യ കാന്താശാം സുഖം സുഷ്വാപ പിങ്ഗലാ ॥ ൪൪ ॥
യഥാ സഞ്ഛിദ്യ കാന്താശാം സുഖം സുഷ്വാപ പിങ്ഗലാ ॥ ൪൪ ॥