శ్రీబ్రాహ్మణ ఉవాచ
సుఖమైన్ద్రియకం రాజన్ స్వర్గే నరక ఏవ చ ।
దేహినాం యద్ యథా దుఃఖం తస్మాన్నేచ్ఛేత తద్ బుధః ॥ ౧ ॥
సుఖమైన్ద్రియకం రాజన్ స్వర్గే నరక ఏవ చ ।
దేహినాం యద్ యథా దుఃఖం తస్మాన్నేచ్ఛేత తద్ బుధః ॥ ౧ ॥
గ్రాసం సుమృష్టం విరసం మహాన్తం స్తోకమేవ వా ।
యదృచ్ఛయైవాపతితం గ్రసేదాజగరోఽక్రియః ॥ ౨ ॥
యదృచ్ఛయైవాపతితం గ్రసేదాజగరోఽక్రియః ॥ ౨ ॥
శయీతాహాని భూరీణి నిరాహారోఽనుపక్రమః ।
యది నోపనయేద్ గ్రాసో మహాహిరివ దిష్టభుక్ ॥ ౩ ॥
యది నోపనయేద్ గ్రాసో మహాహిరివ దిష్టభుక్ ॥ ౩ ॥
ఓజఃసహోబలయుతం బిభ్రద్ దేహమకర్మకమ్ ।
శయానో వీతనిద్రశ్చ నేహేతేన్ద్రియవానపి ॥ ౪ ॥
శయానో వీతనిద్రశ్చ నేహేతేన్ద్రియవానపి ॥ ౪ ॥
మునిః ప్రసన్నగమ్భీరో దుర్విగాహ్యో దురత్యయః ।
అనన్తపారో హ్యక్షోభ్యః స్తిమితోద ఇవార్ణవః ॥ ౫ ॥
అనన్తపారో హ్యక్షోభ్యః స్తిమితోద ఇవార్ణవః ॥ ౫ ॥
సమృద్ధకామోహీనో వా నారాయణపరో మునిః ।
నోత్సర్పేత న శుష్యేత సరిద్భిరివ సాగరః ॥ ౬ ॥
నోత్సర్పేత న శుష్యేత సరిద్భిరివ సాగరః ॥ ౬ ॥
దృష్ట్వా స్త్రియం దేవమాయాం తద్భావైరజితేన్ద్రియః ।
ప్రలోభితః పతత్యన్ధే తమస్యగ్నౌ పతఙ్గవత్ ॥ ౭ ॥
ప్రలోభితః పతత్యన్ధే తమస్యగ్నౌ పతఙ్గవత్ ॥ ౭ ॥
యోషిద్ధిరణ్యాభరణామ్బరాది-
ద్రవ్యేషు మాయారచితేషు మూఢః ।
ప్రలోభితాత్మా హ్యుపభోగబుద్ధ్యా
పతఙ్గవన్నశ్యతి నష్టదృష్టిః ॥ ౮ ॥
ద్రవ్యేషు మాయారచితేషు మూఢః ।
ప్రలోభితాత్మా హ్యుపభోగబుద్ధ్యా
పతఙ్గవన్నశ్యతి నష్టదృష్టిః ॥ ౮ ॥
స్తోకం స్తోకం గ్రసేద్ గ్రాసం దేహో వర్తేత యావతా ।
గృహానహింసన్నాతిష్ఠేద్ వృత్తిం మాధుకరీం మునిః ॥ ౯ ॥
గృహానహింసన్నాతిష్ఠేద్ వృత్తిం మాధుకరీం మునిః ॥ ౯ ॥
అణుభ్యశ్చ మహద్భ్యశ్చ శాస్త్రేభ్యః కుశలో నరః ।
సర్వతః సారమాదద్యాత్ పుష్పేభ్య ఇవ షట్పదః ॥ ౧౦ ॥
సర్వతః సారమాదద్యాత్ పుష్పేభ్య ఇవ షట్పదః ॥ ౧౦ ॥
సాయన్తనం శ్వస్తనం వా న సఙ్గృహ్ణీత భిక్షితమ్ ।
పాణిపాత్రోదరామత్రో మక్షికేవ న సఙ్గ్రహీ ॥ ౧౧ ॥
పాణిపాత్రోదరామత్రో మక్షికేవ న సఙ్గ్రహీ ॥ ౧౧ ॥
సాయన్తనం శ్వస్తనం వా న సఙ్గృహ్ణీత భిక్షుకః ।
మక్షికా ఇవ సఙ్గృహ్ణన్ సహ తేన వినశ్యతి ॥ ౧౨ ॥
మక్షికా ఇవ సఙ్గృహ్ణన్ సహ తేన వినశ్యతి ॥ ౧౨ ॥
పదాపి యువతీం భిక్షుర్న స్పృశేద్ దారవీమపి ।
స్పృశన్ కరీవ బధ్యేత కరిణ్యా అఙ్గసఙ్గతః ॥ ౧౩ ॥
స్పృశన్ కరీవ బధ్యేత కరిణ్యా అఙ్గసఙ్గతః ॥ ౧౩ ॥
నాధిగచ్ఛేత్ స్త్రియం ప్రాజ్ఞః కర్హిచిన్మృత్యుమాత్మనః ।
బలాధికైః స హన్యేత గజైరన్యైర్గజో యథా ॥ ౧౪ ॥
బలాధికైః స హన్యేత గజైరన్యైర్గజో యథా ॥ ౧౪ ॥
న దేయం నోపభోగ్యం చ లుబ్ధైర్యద్ దుఃఖసఞ్చితమ్ ।
భుఙ్క్తే తదపి తచ్చాన్యో మధుహేవార్థవిన్మధు ॥ ౧౫ ॥
భుఙ్క్తే తదపి తచ్చాన్యో మధుహేవార్థవిన్మధు ॥ ౧౫ ॥
సుదుఃఖోపార్జితైర్విత్తైరాశాసానాం గృహాశిషః ।
మధుహేవాగ్రతో భుఙ్క్తే యతిర్వై గృహమేధినామ్ ॥ ౧౬ ॥
మధుహేవాగ్రతో భుఙ్క్తే యతిర్వై గృహమేధినామ్ ॥ ౧౬ ॥
గ్రామ్యగీతం న శృణుయాద్ యతిర్వనచరః క్వచిత్ ।
శిక్షేత హరిణాద్ బద్ధాన్మృగయోర్గీతమోహితాత్ ॥ ౧౭ ॥
శిక్షేత హరిణాద్ బద్ధాన్మృగయోర్గీతమోహితాత్ ॥ ౧౭ ॥
నృత్యవాదిత్రగీతాని జుషన్ గ్రామ్యాణి యోషితామ్ ।
ఆసాం క్రీడనకో వశ్య ఋష్యశృఙ్గో మృగీసుతః ॥ ౧౮ ॥
ఆసాం క్రీడనకో వశ్య ఋష్యశృఙ్గో మృగీసుతః ॥ ౧౮ ॥
జిహ్వయాతిప్రమాథిన్యా జనో రసవిమోహితః ।
మృత్యుమృచ్ఛత్యసద్బుద్ధిర్మీనస్తు బడిశైర్యథా ॥ ౧౯ ॥
మృత్యుమృచ్ఛత్యసద్బుద్ధిర్మీనస్తు బడిశైర్యథా ॥ ౧౯ ॥
ఇన్ద్రియాణి జయన్త్యాశు నిరాహారా మనీషిణః ।
వర్జయిత్వా తు రసనం తన్నిరన్నస్య వర్ధతే ॥ ౨౦ ॥
వర్జయిత్వా తు రసనం తన్నిరన్నస్య వర్ధతే ॥ ౨౦ ॥
తావజ్జితేన్ద్రియో న స్యాద్ విజితాన్యేన్ద్రియః పుమాన్ ।
న జయేద్ రసనం యావజ్జితం సర్వం జితే రసే ॥ ౨౧ ॥
న జయేద్ రసనం యావజ్జితం సర్వం జితే రసే ॥ ౨౧ ॥
పిఙ్గలా నామ వేశ్యాసీద్ విదేహనగరే పురా ।
తస్యా మే శిక్షితం కిఞ్చిన్నిబోధ నృపనన్దన ॥ ౨౨ ॥
తస్యా మే శిక్షితం కిఞ్చిన్నిబోధ నృపనన్దన ॥ ౨౨ ॥
సా స్వైరిణ్యేకదా కాన్తం సఙ్కేత ఉపనేష్యతీ ।
అభూత్ కాలే బహిర్ద్వారే బిభ్రతీ రూపముత్తమమ్ ॥ ౨౩ ॥
అభూత్ కాలే బహిర్ద్వారే బిభ్రతీ రూపముత్తమమ్ ॥ ౨౩ ॥
మార్గ ఆగచ్ఛతో వీక్ష్య పురుషాన్ పురుషర్షభ ।
తాన్ శుల్కదాన్ విత్తవతః కాన్తాన్ మేనేఽర్థకాముకీ ॥ ౨౪ ॥
తాన్ శుల్కదాన్ విత్తవతః కాన్తాన్ మేనేఽర్థకాముకీ ॥ ౨౪ ॥
ఆగతేష్వపయాతేషు సా సఙ్కేతోపజీవినీ ।
అప్యన్యో విత్తవాన్ కోఽపి మాముపైష్యతి భూరిదః ॥ ౨౫ ॥
అప్యన్యో విత్తవాన్ కోఽపి మాముపైష్యతి భూరిదః ॥ ౨౫ ॥
ఏవం దురాశయా ధ్వస్తనిద్రా ద్వార్యవలమ్బతీ ।
నిర్గచ్ఛన్తీ ప్రవిశతీ నిశీథం సమపద్యత ॥ ౨౬ ॥
నిర్గచ్ఛన్తీ ప్రవిశతీ నిశీథం సమపద్యత ॥ ౨౬ ॥
తస్యా విత్తాశయా శుష్యద్వక్త్రాయా దీనచేతసః ।
నిర్వేదః పరమో జజ్ఞే చిన్తాహేతుః సుఖావహః ॥ ౨౭ ॥
నిర్వేదః పరమో జజ్ఞే చిన్తాహేతుః సుఖావహః ॥ ౨౭ ॥
తస్యా నిర్విణ్ణచిత్తాయా గీతం శృణు యథా మమ ।
నిర్వేద ఆశాపాశానాం పురుషస్య యథా హ్యసిః ॥ ౨౮ ॥
నిర్వేద ఆశాపాశానాం పురుషస్య యథా హ్యసిః ॥ ౨౮ ॥
న హ్యఙ్గాజాతనిర్వేదో దేహబన్ధం జిహాసతి ।
యథా విజ్ఞానరహితో మనుజో మమతాం నృప ॥ ౨౯ ॥
యథా విజ్ఞానరహితో మనుజో మమతాం నృప ॥ ౨౯ ॥
పిఙ్గలోవాచ
అహో మే మోహవితతిం పశ్యతావిజితాత్మనః ।
యా కాన్తాదసతః కామం కామయే యేన బాలిశా ॥ ౩౦ ॥
అహో మే మోహవితతిం పశ్యతావిజితాత్మనః ।
యా కాన్తాదసతః కామం కామయే యేన బాలిశా ॥ ౩౦ ॥
సన్తం సమీపే రమణం రతిప్రదం
విత్తప్రదం నిత్యమిమం విహాయ ।
అకామదం దుఃఖభయాధిశోక-
మోహప్రదం తుచ్ఛమహం భజేఽజ్ఞా ॥ ౩౧ ॥
విత్తప్రదం నిత్యమిమం విహాయ ।
అకామదం దుఃఖభయాధిశోక-
మోహప్రదం తుచ్ఛమహం భజేఽజ్ఞా ॥ ౩౧ ॥
అహో మయాత్మా పరితాపితో వృథా
సాఙ్కేత్యవృత్త్యాతివిగర్హ్యవార్తయా ।
స్త్రైణాన్నరాద్ యార్థతృషోఽనుశోచ్యాత్
క్రీతేన విత్తం రతిమాత్మనేచ్ఛతీ ॥ ౩౨ ॥
సాఙ్కేత్యవృత్త్యాతివిగర్హ్యవార్తయా ।
స్త్రైణాన్నరాద్ యార్థతృషోఽనుశోచ్యాత్
క్రీతేన విత్తం రతిమాత్మనేచ్ఛతీ ॥ ౩౨ ॥
యదస్థిభిర్నిర్మితవంశవంశ్య-
స్థూణం త్వచా రోమనఖైః పినద్ధమ్ ।
క్షరన్నవద్వారమగారమేతద్
విణ్మూత్రపూర్ణం మదుపైతి కాన్యా ॥ ౩౩ ॥
స్థూణం త్వచా రోమనఖైః పినద్ధమ్ ।
క్షరన్నవద్వారమగారమేతద్
విణ్మూత్రపూర్ణం మదుపైతి కాన్యా ॥ ౩౩ ॥
విదేహానాం పురే హ్యస్మిన్నహమేకైవ మూఢధీః ।
యాన్యమిచ్ఛన్త్యసత్యస్మాదాత్మదాత్ కామమచ్యుతాత్ ॥ ౩౪ ॥
యాన్యమిచ్ఛన్త్యసత్యస్మాదాత్మదాత్ కామమచ్యుతాత్ ॥ ౩౪ ॥
సుహృత్ ప్రేష్ఠతమో నాథ ఆత్మా చాయం శరీరిణామ్ ।
తం విక్రీయాత్మనైవాహం రమేఽనేన యథా రమా ॥ ౩౫ ॥
తం విక్రీయాత్మనైవాహం రమేఽనేన యథా రమా ॥ ౩౫ ॥
కియత్ ప్రియం తే వ్యభజన్ కామా యే కామదా నరాః ।
ఆద్యన్తవన్తో భార్యాయా దేవా వా కాలవిద్రుతాః ॥ ౩౬ ॥
ఆద్యన్తవన్తో భార్యాయా దేవా వా కాలవిద్రుతాః ॥ ౩౬ ॥
నూనం మే భగవాన్ ప్రీతో విష్ణుః కేనాపి కర్మణా ।
నిర్వేదోఽయం దురాశాయా యన్మే జాతః సుఖావహః ॥ ౩౭ ॥
నిర్వేదోఽయం దురాశాయా యన్మే జాతః సుఖావహః ॥ ౩౭ ॥
మైవం స్యుర్మన్దభాగ్యాయాః క్లేశా నిర్వేదహేతవః ।
యేనానుబన్ధం నిర్హృత్య పురుషః శమమృచ్ఛతి ॥ ౩౮ ॥
యేనానుబన్ధం నిర్హృత్య పురుషః శమమృచ్ఛతి ॥ ౩౮ ॥
తేనోపకృతమాదాయ శిరసా గ్రామ్యసఙ్గతాః ।
త్యక్త్వా దురాశాః శరణం వ్రజామి తమధీశ్వరమ్ ॥ ౩౯ ॥
త్యక్త్వా దురాశాః శరణం వ్రజామి తమధీశ్వరమ్ ॥ ౩౯ ॥
సన్తుష్టా శ్రద్దధత్యేతద్యథాలాభేన జీవతీ ।
విహరామ్యమునైవాహమాత్మనా రమణేన వై ॥ ౪౦ ॥
విహరామ్యమునైవాహమాత్మనా రమణేన వై ॥ ౪౦ ॥
సంసారకూపే పతితం విషయైర్ముషితేక్షణమ్ ।
గ్రస్తం కాలాహినాత్మానం కోఽన్యస్త్రాతుమధీశ్వరః ॥ ౪౧ ॥
గ్రస్తం కాలాహినాత్మానం కోఽన్యస్త్రాతుమధీశ్వరః ॥ ౪౧ ॥
ఆత్మైవ హ్యాత్మనో గోప్తా నిర్విద్యేత యదాఖిలాత్ ।
అప్రమత్త ఇదం పశ్యేద్ గ్రస్తం కాలాహినా జగత్ ॥ ౪౨ ॥
అప్రమత్త ఇదం పశ్యేద్ గ్రస్తం కాలాహినా జగత్ ॥ ౪౨ ॥
శ్రీబ్రాహ్మణ ఉవాచ
ఏవం వ్యవసితమతిర్దురాశాం కాన్తతర్షజామ్ ।
ఛిత్త్వోపశమమాస్థాయ శయ్యాముపవివేశ సా ॥ ౪౩ ॥
ఏవం వ్యవసితమతిర్దురాశాం కాన్తతర్షజామ్ ।
ఛిత్త్వోపశమమాస్థాయ శయ్యాముపవివేశ సా ॥ ౪౩ ॥
ఆశా హి పరమం దుఃఖం నైరాశ్యం పరమం సుఖమ్ ।
యథా సఞ్ఛిద్య కాన్తాశాం సుఖం సుష్వాప పిఙ్గలా ॥ ౪౪ ॥
యథా సఞ్ఛిద్య కాన్తాశాం సుఖం సుష్వాప పిఙ్గలా ॥ ౪౪ ॥