ஶ்ரீமத்பாகவதம் ௨.௧௦

ஶ்ரீஶுக உவாச
அத்ர ஸர்கோ விஸர்கஶ்ச ஸ்தாநம் போஷணமூதயஃ ।
மந்வந்தரேஶாநுகதா நிரோதோ முக்திராஶ்ரயஃ ॥ ௧ ॥

தஶமஸ்ய விஶுத்த்யர்தம் நவாநாமிஹ லக்ஷணம் ।
வர்ணயந்தி மஹாத்மாநஃ ஶ்ருதேநார்தேந சாஞ்ஜஸா ॥ ௨ ॥

பூதமாத்ரேந்த்ரியதியாம் ஜந்ம ஸர்க உதாஹ்ரு'தஃ ।
ப்ரஹ்மணோ குணவைஷம்யாத்விஸர்கஃ பௌருஷஃ ஸ்ம்ரு'தஃ ॥ ௩ ॥

ஸ்திதிர்வைகுண்டவிஜயஃ போஷணம் ததநுக்ரஹஃ ।
மந்வந்தராணி ஸத்தர்ம ஊதயஃ கர்மவாஸநாஃ ॥ ௪ ॥

அவதாராநுசரிதம் ஹரேஶ்சாஸ்யாநுவர்திநாம் ।
பும்ஸாமீஶகதாஃ ப்ரோக்தா நாநாக்யாநோபப்ரு'ம்ஹிதாஃ ॥ ௫ ॥

நிரோதோ'ஸ்யாநுஶயநமாத்மநஃ ஸஹ ஶக்திபிஃ ।
முக்திர்ஹித்வாந்யதாரூபம் ஸ்வரூபேண வ்யவஸ்திதிஃ ॥ ௬ ॥

ஆபாஸஶ்ச நிரோதஶ்ச யதோ'ஸ்த்யத்யவஸீயதே ।
ஸ ஆஶ்ரயஃ பரம் ப்ரஹ்ம பரமாத்மேதி ஶப்த்யதே ॥ ௭ ॥

யோ'த்யாத்மிகோ'யம் புருஷஃ ஸோ'ஸாவேவாதிதைவிகஃ ।
யஸ்தத்ரோபயவிச்சேதஃ புருஷோ ஹ்யாதிபௌதிகஃ ॥ ௮ ॥

ஏகமேகதராபாவே யதா நோபலபாமஹே ।
த்ரிதயம் தத்ர யோ வேத ஸ ஆத்மா ஸ்வாஶ்ரயாஶ்ரயஃ ॥ ௯ ॥

புருஷோ'ண்டம் விநிர்பித்ய யதாஸௌ ஸ விநிர்கதஃ ।
ஆத்மநோ'யநமந்விச்சந்நபோ'ஸ்ராக்ஷீச்சுசிஃ ஶுசீஃ ॥ ௧௦ ॥

தாஸ்வவாத்ஸீத் ஸ்வஸ்ரு'ஷ்டாஸு ஸஹஸ்ரம்பரிவத்ஸராந் ।
தேந நாராயணோ நாம யதாபஃ புருஷோத்பவாஃ ॥ ௧௧ ॥

த்ரவ்யம் கர்ம ச காலஶ்ச ஸ்வபாவோ ஜீவ ஏவ ச ।
யதநுக்ரஹதஃ ஸந்தி ந ஸந்தி யதுபேக்ஷயா ॥ ௧௨ ॥

ஏகோ நாநாத்வமந்விச்சந் யோகதல்பாத் ஸமுத்திதஃ ।
வீர்யம் ஹிரண்மயம் தேவோ மாயயா வ்யஸ்ரு'ஜத் த்ரிதா ॥ ௧௩ ॥

அதிதைவமதாத்யாத்மமதிபூதமிதி ப்ரபுஃ ।
அதைகம் பௌருஷம் வீர்யம் த்ரிதாபித்யத தச்ச்ரு'ணு ॥ ௧௪ ॥

அந்தஃஶரீர ஆகாஶாத் புருஷஸ்ய விசேஷ்டதஃ ।
ஓஜஃ ஸஹோ பலம் ஜஜ்ஞே ததஃ ப்ராணோ மஹாநஸுஃ ॥ ௧௫ ॥

அநுப்ராணந்தி யம் ப்ராணாஃ ப்ராணந்தம் ஸர்வஜந்துஷு ।
அபாநந்தமபாநந்தி நரதேவமிவாநுகாஃ ॥ ௧௬ ॥

ப்ராணேநாக்ஷிபதா க்ஷுத் த்ரு'டந்தரா ஜாயதே விபோஃ ।
பிபாஸதோ ஜக்ஷதஶ்ச ப்ராங்முகம் நிரபித்யத ॥ ௧௭ ॥

முகதஸ்தாலு நிர்பிந்நம் ஜிஹ்வா தத்ரோபஜாயதே ।
ததோ நாநாரஸோ ஜஜ்ஞே ஜிஹ்வயா யோ'திகம்யதே ॥ ௧௮ ॥

விவக்ஷோர்முகதோ பூம்நோ வஹ்நிர்வாக் வ்யாஹ்ரு'தம் தயோஃ ।
ஜலே சைதஸ்ய ஸுசிரம் நிரோதஃ ஸமஜாயத ॥ ௧௯ ॥

நாஸிகே நிரபித்யேதாம் தோதூயதி நபஸ்வதி ।
தத்ர வாயுர்கந்தவஹோ க்ராணோ நஸி ஜிக்ரு'க்ஷதஃ ॥ ௨௦ ॥

யதாத்மநி நிராலோகமாத்மாநம் ச தித்ரு'க்ஷதஃ ।
நிர்பிந்நே ஹ்யக்ஷிணீ தஸ்ய ஜ்யோதிஶ்சக்ஷுர்குணக்ரஹஃ ॥ ௨௧ ॥

போத்யமாநஸ்ய ரு'ஷிபிராத்மநஸ்தஜ்ஜிக்ரு'க்ஷதஃ ।
கர்ணௌ ச நிரபித்யேதாம் திஶஃ ஶ்ரோத்ரம் குணக்ரஹஃ ॥ ௨௨ ॥

வஸ்துநோ ம்ரு'துகாடிந்யலகுகுர்வோஷ்ணஶீததாம் ।
ஜிக்ரு'க்ஷதஸ்த்வங் நிர்பிந்நா தஸ்யாம் ரோமமஹீருஹாஃ ।
தத்ர சாந்தர்பஹிர்வாதஸ்த்வசா லப்தகுணோ வ்ரு'தஃ ॥ ௨௩ ॥

ஹஸ்தௌ ருருஹதுஸ்தஸ்ய நாநாகர்மசிகீர்ஷயா ।
தயோஸ்து பலவாநிந்த்ர ஆதாநமுபயாஶ்ரயம் ॥ ௨௪ ॥

கதிம் ஜிகீஷதஃ பாதௌ ருருஹாதே'பிகாமிகாம் ।
பத்ப்யாம் யஜ்ஞஃ ஸ்வயம் ஹவ்யம் கர்மபிஃ க்ரியதே ந்ரு'பிஃ ॥ ௨௫ ॥

நிரபித்யத ஶிஶ்நோ வை ப்ரஜாநந்தாம்ரு'தார்திநஃ ।
உபஸ்த ஆஸீத் காமாநாம் ப்ரியம் ததுபயாஶ்ரயம் ॥ ௨௬ ॥

உத்ஸிஸ்ரு'க்ஷோர்தாதுமலம் நிரபித்யத வை குதம் ।
ததஃ பாயுஸ்ததோ மித்ர உத்ஸர்க உபயாஶ்ரயஃ ॥ ௨௭ ॥

ஆஸிஸ்ரு'ப்ஸோஃ புரஃ புர்யா நாபித்வாரமபாநதஃ ।
தத்ராபாநஸ்ததோ ம்ரு'த்யுஃ ப்ரு'தக்த்வமுபயாஶ்ரயம் ॥ ௨௮ ॥

ஆதித்ஸோரந்நபாநாநாமாஸந் குக்ஷ்யந்த்ரநாடயஃ ।
நத்யஃ ஸமுத்ராஶ்ச தயோஸ்துஷ்டிஃ புஷ்டிஸ்ததாஶ்ரயே ॥ ௨௯ ॥

நிதித்யாஸோராத்மமாயாம் ஹ்ரு'தயம் நிரபித்யத ।
ததோ மநஶ்சந்த்ர இதி ஸங்கல்பஃ காம ஏவ ச ॥ ௩௦ ॥

த்வக்சர்மமாம்ஸருதிரமேதோமஜ்ஜாஸ்திதாதவஃ ।
பூம்யப்தேஜோமயாஃ ஸப்த ப்ராணோ வ்யோமாம்புவாயுபிஃ ॥ ௩௧ ॥

குணாத்மகாநீந்த்ரியாணி பூதாதிப்ரபவா குணாஃ ।
மநஃ ஸர்வவிகாராத்மா புத்திர்விஜ்ஞாநரூபிணீ ॥ ௩௨ ॥

ஏதத்பகவதோ ரூபம் ஸ்தூலம் தே வ்யாஹ்ரு'தம் மயா ।
மஹ்யாதிபிஶ்சாவரணைரஷ்டபிர்பஹிராவ்ரு'தம் ॥ ௩௩ ॥

அதஃ பரம் ஸூக்ஷ்மதமமவ்யக்தம் நிர்விஶேஷணம் ।
அநாதிமத்யநிதநம் நித்யம் வாங்மநஸஃ பரம் ॥ ௩௪ ॥

அமுநீ பகவத்ரூபே மயா தே ஹ்யநுவர்ணிதே ।
உபே அபி ந க்ரு'ஹ்ணந்தி மாயாஸ்ரு'ஷ்டே விபஶ்சிதஃ ॥ ௩௫ ॥

ஸ வாச்யவாசகதயா பகவாந் ப்ரஹ்மரூபத்ரு'க் ।
நாமரூபக்ரியா தத்தே ஸகர்மாகர்மகஃ பரஃ ॥ ௩௬ ॥

ப்ரஜாபதீந்மநூந் தேவாந்ரு'ஷீந் பித்ரு'கணாந் ப்ரு'தக் ।
ஸித்தசாரணகந்தர்வாந் வித்யாத்ராஸுரகுஹ்யகாந் ॥ ௩௭ ॥

கிந்நராப்ஸரஸோ நாகாந் ஸர்பாந் கிம்புருஷாந்நராந் ।
மாத்ரு' ரக்ஷஃபிஶாசாம்ஶ்ச ப்ரேதபூதவிநாயகாந் ॥ ௩௮ ॥

கூஷ்மாண்டோந்மாதவேதாலாந் யாதுதாநாந் க்ரஹாநபி ।
ககாந்ம்ரு'காந் பஶூந் வ்ரு'க்ஷாந் கிரீந்ந்ரு'ப ஸரீஸ்ரு'பாந் ॥ ௩௯ ॥

த்விவிதாஶ்சதுர்விதா யே'ந்யே ஜலஸ்தலநபௌகஸஃ ।
குஶலாகுஶலா மிஶ்ராஃ கர்மணாம் கதயஸ்த்விமாஃ ॥ ௪௦ ॥

ஸத்த்வம் ரஜஸ்தம இதி திஸ்ரஃ ஸுரந்ரு'நாரகாஃ ।
தத்ராப்யேகைகஶோ ராஜந் பித்யந்தே கதயஸ்த்ரிதா ।
யதைகைகதரோ'ந்யாப்யாம் ஸ்வபாவ உபஹந்யதே ॥ ௪௧ ॥

ஸ ஏவேதம் ஜகத்தாதா பகவாந் தர்மரூபத்ரு'க் ।
புஷ்ணாதி ஸ்தாபயந் விஶ்வம் திர்யங்நரஸுராதிபிஃ ॥ ௪௨ ॥

ததஃ காலாக்நிருத்ராத்மா யத்ஸ்ரு'ஷ்டமிதமாத்மநஃ ।
ஸம்நியச்சதி தத் காலே கநாநீகமிவாநிலஃ ॥ ௪௩ ॥

இத்தம்பாவேந கதிதோ பகவாந் பகவத்தமஃ ।
நேத்தம்பாவேந ஹி பரம் த்ரஷ்டுமர்ஹந்தி ஸூரயஃ ॥ ௪௪ ॥

நாஸ்ய கர்மணி ஜந்மாதௌ பரஸ்யாநுவிதீயதே ।
கர்த்ரு'த்வப்ரதிஷேதார்தம் மாயயாரோபிதம் ஹி தத் ॥ ௪௫ ॥

அயம் து ப்ரஹ்மணஃ கல்பஃ ஸவிகல்ப உதாஹ்ரு'தஃ ।
விதிஃ ஸாதாரணோ யத்ர ஸர்காஃ ப்ராக்ரு'தவைக்ரு'தாஃ ॥ ௪௬ ॥

பரிமாணம் ச காலஸ்ய கல்பலக்ஷணவிக்ரஹம் ।
யதா புரஸ்தாத்வ்யாக்யாஸ்யே பாத்மம் கல்பமதோ ஶ்ரு'ணு ॥ ௪௭ ॥

ஶௌநக உவாச
யதாஹ நோ பவாந் ஸூத க்ஷத்தா பாகவதோத்தமஃ ।
சசார தீர்தாநி புவஸ்த்யக்த்வா பந்தூந் ஸுதுஸ்த்யஜாந் ॥ ௪௮ ॥

க்ஷத்துஃ கௌஶாரவேஸ்தஸ்ய ஸம்வாதோ'த்யாத்மஸம்ஶ்ரிதஃ ।
யத்வா ஸ பகவாம்ஸ்தஸ்மை ப்ரு'ஷ்டஸ்தத்த்வமுவாச ஹ ॥ ௪௯ ॥

ப்ரூஹி நஸ்ததிதம் ஸௌம்ய விதுரஸ்ய விசேஷ்டிதம் ।
பந்துத்யாகநிமித்தம் ச யதைவாகதவாந் புநஃ ॥ ௫௦ ॥

ஸூத உவாச
ராஜ்ஞா பரீக்ஷிதா ப்ரு'ஷ்டோ யதவோசந்மஹாமுநிஃ ।
தத்வோ'பிதாஸ்யே ஶ்ரு'ணுத ராஜ்ஞஃ ப்ரஶ்நாநுஸாரதஃ ॥ ௫௧ ॥
யச்ச வ்ரஜந்த்யநிமிஷாம்ரு'ஷபாநுவ்ரு'த்த்யா
தூரேயமா ஹ்யுபரி நஃ ஸ்ப்ரு'ஹணீயஶீலாஃ ।
பர்துர்மிதஃ ஸுயஶஸஃ கதநாநுராக-
வைக்லவ்யபாஷ்பகலயா புலகீக்ரு'தாங்காஃ ॥