Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୩.୧୧

(Srimad Bhagavatam Canto 3, Chapter 11 — The Measures of Time, from Atom to Kalpa in Odia)

Vyasa

Also known as carama sadvisesanamaneko samyuta sada

The Measures of Time, from Atom to Kalpa. Śrīmad Bhāgavatam Canto 3, Chapter 11 — 42 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଚରମଃ ସଦ୍ଵିଶେଷାଣାମନେକୋଽସଂଯୁତଃ ସଦା ।
ପରମାଣୁଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ନୃଣାମୈକ୍ଯଭ୍ରମୋ ଯତଃ ॥ ୧ ॥
ସତ ଏଵ ପଦାର୍ଥସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପାଵସ୍ଥିତସ୍ଯ ଯତ୍ ।
କୈଵଲ୍ଯଂ ପରମମହାନଵିଶେଷୋ ନିରନ୍ତରଃ ॥ ୨ ॥
ଏଵଂ କାଲୋଽପ୍ଯନୁମିତଃ ସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯେ ସ୍ଥୌଲ୍ଯେ ଚ ସତ୍ତମ ।
ସଂସ୍ଥାନଭୁକ୍ତ୍ଯା ଭଗଵାନଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯକ୍ତଭୁଗ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୩ ॥
ସ କାଲଃ ପରମାଣୁର୍ଵୈ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ପରମାଣୁତାମ୍ ।
ସତୋଽଵିଶେଷଭୁଗ୍ଯସ୍ତୁ ସ କାଲଃ ପରମୋ ମହାନ୍ ॥ ୪ ॥
ଅଣୁର୍ଦ୍ଵୌ ପରମାଣୁ ସ୍ଯାତ୍ତ୍ରସରେଣୁସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ଜାଲାର୍କରଶ୍ମ୍ଯଵଗତଃ ଖମେଵାନୁପତନ୍ନଗାତ୍ ॥ ୫ ॥
ତ୍ରସରେଣୁତ୍ରିକଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଯଃ କାଲଃ ସ ତ୍ରୁଟିଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ଶତଭାଗସ୍ତୁ ଵେଧଃ ସ୍ଯାତ୍ତୈସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତୁ ଲଵଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୬ ॥
ନିମେଷସ୍ତ୍ରିଲଵୋ ଜ୍ଞେଯ ଆମ୍ନାତସ୍ତେ ତ୍ରଯଃ କ୍ଷଣଃ ।
କ୍ଷଣାନ୍ ପଞ୍ଚ ଵିଦୁଃ କାଷ୍ଠାଂ ଲଘୁ ତା ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ॥ ୭ ॥
ଲଘୂନି ଵୈ ସମାମ୍ନାତା ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ ନାଡିକା ।
ତେ ଦ୍ଵେ ମୁହୂର୍ତଃ ପ୍ରହରଃ ଷଡ୍ଯାମଃ ସପ୍ତ ନୃଣାମ୍ ॥ ୮ ॥
ଦ୍ଵାଦଶାର୍ଧପଲୋନ୍ମାନଂ ଚତୁର୍ଭିଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲୈଃ ।
ସ୍ଵର୍ଣମାଷୈଃ କୃତଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ଯାଵତ୍ପ୍ରସ୍ଥଜଲପ୍ଲୁତମ୍ ॥ ୯ ॥
ଯାମାଶ୍ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ମର୍ତ୍ଯାନାମହନୀ ଉଭେ ।
ପକ୍ଷଃ ପଞ୍ଚଦଶାହାନି ଶୁକ୍ଲଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ମାନଦ ॥ ୧୦ ॥
ତଯୋଃ ସମୁଚ୍ଚଯୋ ମାସଃ ପିତୃଣାଂ ତଦହର୍ନିଶମ୍ ।
ଦ୍ଵୌ ତାଵୃତୁଃ ଷଡଯନଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଚୋତ୍ତରଂ ଦିଵି ॥ ୧୧ ॥
ଅଯନେ ଚାହନୀ ପ୍ରାହୁର୍ଵତ୍ସରୋ ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍ମୃତଃ ।
ସଂଵତ୍ସରଶତଂ ନୃଣାଂ
ପରମାଯୁର୍ନିରୂପିତମ୍ ॥ ୧୨ ॥
ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରାଚକ୍ରସ୍ଥଃ ପରମାଣ୍ଵାଦିନା ଜଗତ୍ ।
ସଂଵତ୍ସରାଵସାନେନ ପର୍ଯେତ୍ଯନିମିଷୋ ଵିଭୁଃ ॥ ୧୩ ॥
ସଂଵତ୍ସରଃ ପରିଵତ୍ସର ଇଡାଵତ୍ସର ଏଵ ଚ ।
ଅନୁଵତ୍ସରୋ ଵତ୍ସରଶ୍ଚ ଵିଦୁରୈଵଂ ପ୍ରଭାଷ୍ଯତେ ॥ ୧୪ ॥
ଯଃ ସୃଜ୍ଯଶକ୍ତିମୁରୁଧୋଚ୍ଛ୍ଵସଯନ୍ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା
ପୁଂସୋଽଭ୍ରମାଯ ଦିଵି ଧାଵତି ଭୂତଭେଦଃ ।
କାଲାଖ୍ଯଯା ଗୁଣମଯଂ କ୍ରତୁଭିର୍ଵିତନ୍ଵଂ-
ସ୍ତସ୍ମୈ ବଲିଂ ହରତ ଵତ୍ସରପଞ୍ଚକାଯ ॥ ୧୫ ॥
ଵିଦୁର ଉଵାଚ
ପିତୃଦେଵମନୁଷ୍ଯାଣାମାଯୁଃ ପରମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।
ପରେଷାଂ ଗତିମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯେ ସ୍ଯୁଃକଲ୍ପାଦ୍ ବହିର୍ଵିଦଃ ॥ ୧୬ ॥
ଭଗଵାନ୍ ଵେଦ କାଲସ୍ଯ ଗତିଂ ଭଗଵତୋ ନନୁ ।
ଵିଶ୍ଵଂ ଵିଚକ୍ଷତେ ଧୀରା ଯୋଗରାଦ୍ଧେନ ଚକ୍ଷୁଷା ॥ ୧୭ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଶ୍ଚେତି ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ ।
ଦିଵ୍ଯୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଵର୍ଷୈଃ ସାଵଧାନଂ ନିରୂପିତମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଚତ୍ଵାରି ତ୍ରୀଣି ଦ୍ଵୈ ଚୈକଂ କୃତାଦିଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।
ସଂଖ୍ଯାତାନି ସହସ୍ରାଣି ଦ୍ଵିଗୁଣାନି ଶତାନି ଚ ॥ ୧୯ ॥
ସନ୍ଧ୍ଯାସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଯୋରନ୍ତର୍ଯଃ କାଲଃ ଶତସଂଖ୍ଯଯୋଃ ।
ତମେଵାହୁର୍ଯୁଗଂ ତଜ୍ଜ୍ଞା ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ଵିଧୀଯତେ ॥ ୨୦ ॥
ଧର୍ମଶ୍ଚତୁଷ୍ପାନ୍ମନୁଜାନ୍ କୃତେ ସମନୁଵର୍ତତେ ।
ସ ଏଵାନ୍ଯେଷ୍ଵଧର୍ମେଣ ଵ୍ଯେତି ପାଦେନ ଵର୍ଧତା ॥ ୨୧ ॥
ତ୍ରିଲୋକ୍ଯା ଯୁଗସାହସ୍ରଂ ବହିରାବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦିନମ୍ ।
ତାଵତ୍ଯେଵ ନିଶା ତାତ ଯନ୍ନିମୀଲତି ଵିଶ୍ଵସୃକ୍ ॥ ୨୨ ॥
ନିଶାଵସାନ ଆରବ୍ଧୋ ଲୋକକଲ୍ପୋଽନୁଵର୍ତତେ ।
ଯାଵଦ୍ଦିନଂ ଭଗଵତୋ ମନୂନ୍ ଭୁଞ୍ଜଂଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ॥ ୨୩ ॥
ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ କାଲଂ ମନୁର୍ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସାଧିକାଂ ହ୍ଯେକସପ୍ତତିମ୍ ॥ ୨୪ ॥
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ମନଵସ୍ତଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ଋଷଯଃ ସୁରାଃ ।
ଭଵନ୍ତି ଚୈଵ ଯୁଗପତ୍ସୁରେଶାଶ୍ଚାନୁ ଯେ ଚ ତାନ୍ ॥ ୨୫ ॥
ଏଷ ଦୈନନ୍ଦିନଃ ସର୍ଗୋ ବ୍ରାହ୍ମସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵର୍ତନଃ ।
ତିର୍ଯଙ୍ନୃପିତୃଦେଵାନାଂ ସମ୍ଭଵୋ ଯତ୍ର କର୍ମଭିଃ ॥ ୨୬ ॥
ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଭଗଵାନ୍ ବିଭ୍ରତ୍ସତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵମୂର୍ତିଭିଃ ।
ମନ୍ଵାଦିଭିରିଦଂ ଵିଶ୍ଵମଵତ୍ଯୁଦିତପୌରୁଷଃ ॥ ୨୭ ॥
ତମୋମାତ୍ରାମୁପାଦାଯ ପ୍ରତିସଂରୁଦ୍ଧଵିକ୍ରମଃ ।
କାଲେନାନୁଗତାଶେଷ ଆସ୍ତେ ତୂଷ୍ଣୀଂ ଦିନାତ୍ଯଯେ ॥ ୨୮ ॥
ତମେଵାନ୍ଵପିଧୀଯନ୍ତେ ଲୋକୋ ଭୂରାଦଯସ୍ତ୍ରଯଃ ।
ନିଶାଯାମନୁଵୃତ୍ତାଯାଂ ନିର୍ମୁକ୍ତଶଶିଭାସ୍କରମ୍ ॥ ୨୯ ॥
ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଂ ଦହ୍ଯମାନାଯାଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ସଙ୍କର୍ଷଣାଗ୍ନିନା ।
ଯାନ୍ତ୍ଯୂଷ୍ମଣା ମହର୍ଲୋକାଜ୍ଜନଂ ଭୃଗ୍ଵାଦଯୋଽର୍ଦିତାଃ ॥ ୩୦ ॥
ତାଵତ୍ତ୍ରିଭୁଵନଂ ସଦ୍ଯଃ କଲ୍ପାନ୍ତୈଧିତସିନ୍ଧଵଃ ।
ପ୍ଲାଵଯନ୍ତ୍ଯୁତ୍କଟାଟୋପଚଣ୍ଡଵାତେରିତୋର୍ମଯଃ ॥ ୩୧ ॥
ଅନ୍ତଃ ସ ତସ୍ମିନ୍ ସଲିଲ ଆସ୍ତେଽନନ୍ତାସନୋ ହରିଃ ।
ଯୋଗନିଦ୍ରାନିମୀଲାକ୍ଷଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ଜନାଲଯୈଃ ॥ ୩୨ ॥
ଏଵଂଵିଧୈରହୋରାତ୍ରୈଃ କାଲଗତ୍ଯୋପଲକ୍ଷିତୈଃ ।
ଅପକ୍ଷିତମିଵାସ୍ଯାପି ପରମାଯୁର୍ଵଯଃ ଶତମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଯଦର୍ଧମାଯୁଷସ୍ତସ୍ଯ ପରାର୍ଧମଭିଧୀଯତେ ।
ପୂର୍ଵଃ ପରାର୍ଧୋଽପକ୍ରାନ୍ତୋ ହ୍ଯପରୋଽଦ୍ଯ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ ୩୪ ॥
ପୂର୍ଵସ୍ଯାଦୌ ପରାର୍ଧସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମୋ ନାମ ମହାନଭୂତ୍ ।
କଲ୍ପୋ ଯତ୍ରାଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମେତି ଯଂ ଵିଦୁଃ ॥ ୩୫ ॥
ତସ୍ଯୈଵ ଚାନ୍ତେ କଲ୍ପୋଽଭୂଦ୍ ଯଂ ପାଦ୍ମମଭିଚକ୍ଷତେ ।
ଯଦ୍ଧରେର୍ନାଭିସରସ ଆସୀଲ୍ଲୋକସରୋରୁହମ୍ ॥ ୩୬ ॥
ଅଯଂ ତୁ କଥିତଃ କଲ୍ପୋ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯାପି ଭାରତ ।
ଵାରାହ ଇତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଯତ୍ରାସୀଚ୍ଛୂକରୋ ହରିଃ ॥ ୩୭ ॥
କାଲୋଽଯଂ ଦ୍ଵିପରାର୍ଧାଖ୍ଯୋ ନିମେଷ ଉପଚର୍ଯତେ ।
ଅଵ୍ଯାକୃତସ୍ଯାନନ୍ତସ୍ଯ ହ୍ଯନାଦେର୍ଜଗଦାତ୍ମନଃ ॥ ୩୮ ॥
କାଲୋଽଯଂ ପରମାଣ୍ଵାଦିର୍ଦ୍ଵିପରାର୍ଧାନ୍ତ ଈଶ୍ଵରଃ ।
ନୈଵେଶିତୁଂ ପ୍ରଭୁର୍ଭୂମ୍ନ ଈଶ୍ଵରୋ ଧାମମାନିନାମ୍ ॥ ୩୯ ॥
ଵିକାରୈଃ ସହିତୋ ଯୁକ୍ତୈର୍ଵିଶେଷାଦିଭିରାଵୃତଃ ।
ଆଣ୍ଡକୋଶୋ ବହିରଯଂ ପଞ୍ଚାଶତ୍କୋଟିଵିସ୍ତୃତଃ ॥ ୪୦ ॥
ଦଶୋତ୍ତରାଧିକୈର୍ଯତ୍ର ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପରମାଣୁଵତ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ଯତେଽନ୍ତର୍ଗତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ କୋଟିଶୋ ହ୍ଯଣ୍ଡରାଶଯଃ ॥ ୪୧ ॥
ତଦାହୁରକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵକାରଣକାରଣମ୍ ।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧାମ ପରଂ ସାକ୍ଷାତ୍ପୁରୁଷସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୪୨ ॥

Explore More