śrī-śuka uvāca
niśamya kauṣāraviṇopavarṇitāṁ
hareḥ kathāṁ kāraṇa-sūkarātmanaḥ
punaḥ sa papraccha tam udyatāñjalir
na cātitṛpto viduro dhṛta-vrataḥ
niśamya kauṣāraviṇopavarṇitāṁ
hareḥ kathāṁ kāraṇa-sūkarātmanaḥ
punaḥ sa papraccha tam udyatāñjalir
na cātitṛpto viduro dhṛta-vrataḥ
vidura uvāca
tenaiva tu muni-śreṣṭha
hariṇā yajña-mūrtinā
ādi-daityo hiraṇyākṣo
hata ity anuśuśruma
tenaiva tu muni-śreṣṭha
hariṇā yajña-mūrtinā
ādi-daityo hiraṇyākṣo
hata ity anuśuśruma
tasya coddharataḥ kṣauṇīṁ
sva-daṁṣṭrāgreṇa līlayā
daitya-rājasya ca brahman
kasmād dhetor abhūn mṛdhaḥ
sva-daṁṣṭrāgreṇa līlayā
daitya-rājasya ca brahman
kasmād dhetor abhūn mṛdhaḥ
śraddadhānāya bhaktāya
brūhi taj-janma-vistaram
ṛṣe na tṛpyati manaḥ
paraṁ kautūhalaṁ hi me
brūhi taj-janma-vistaram
ṛṣe na tṛpyati manaḥ
paraṁ kautūhalaṁ hi me
maitreya uvāca
sādhu vīra tvayā pṛṣṭam
avatāra-kathāṁ hareḥ
yat tvaṁ pṛcchasi martyānāṁ
mṛtyu-pāśa-viśātanīm
sādhu vīra tvayā pṛṣṭam
avatāra-kathāṁ hareḥ
yat tvaṁ pṛcchasi martyānāṁ
mṛtyu-pāśa-viśātanīm
yayottānapadaḥ putro
muninā gītayārbhakaḥ
mṛtyoḥ kṛtvaiva mūrdhny aṅghrim
āruroha hareḥ padam
muninā gītayārbhakaḥ
mṛtyoḥ kṛtvaiva mūrdhny aṅghrim
āruroha hareḥ padam
athātrāpītihāso ’yaṁ
śruto me varṇitaḥ purā
brahmaṇā deva-devena
devānām anupṛcchatām
śruto me varṇitaḥ purā
brahmaṇā deva-devena
devānām anupṛcchatām
ditir dākṣāyaṇī kṣattar
mārīcaṁ kaśyapaṁ patim
apatya-kāmā cakame
sandhyāyāṁ hṛc-chayārditā
mārīcaṁ kaśyapaṁ patim
apatya-kāmā cakame
sandhyāyāṁ hṛc-chayārditā
iṣṭvāgni-jihvaṁ payasā
puruṣaṁ yajuṣāṁ patim
nimlocaty arka āsīnam
agny-agāre samāhitam
puruṣaṁ yajuṣāṁ patim
nimlocaty arka āsīnam
agny-agāre samāhitam
ditir uvāca
eṣa māṁ tvat-kṛte vidvan
kāma ātta-śarāsanaḥ
dunoti dīnāṁ vikramya
rambhām iva mataṅgajaḥ
eṣa māṁ tvat-kṛte vidvan
kāma ātta-śarāsanaḥ
dunoti dīnāṁ vikramya
rambhām iva mataṅgajaḥ
tad bhavān dahyamānāyāṁ
sa-patnīnāṁ samṛddhibhiḥ
prajāvatīnāṁ bhadraṁ te
mayy āyuṅktām anugraham
sa-patnīnāṁ samṛddhibhiḥ
prajāvatīnāṁ bhadraṁ te
mayy āyuṅktām anugraham
bhartary āptorumānānāṁ
lokān āviśate yaśaḥ
patir bhavad-vidho yāsāṁ
prajayā nanu jāyate
lokān āviśate yaśaḥ
patir bhavad-vidho yāsāṁ
prajayā nanu jāyate
purā pitā no bhagavān
dakṣo duhitṛ-vatsalaḥ
kaṁ vṛṇīta varaṁ vatsā
ity apṛcchata naḥ pṛthak
dakṣo duhitṛ-vatsalaḥ
kaṁ vṛṇīta varaṁ vatsā
ity apṛcchata naḥ pṛthak
sa viditvātmajānāṁ no
bhāvaṁ santāna-bhāvanaḥ
trayodaśādadāt tāsāṁ
yās te śīlam anuvratāḥ
bhāvaṁ santāna-bhāvanaḥ
trayodaśādadāt tāsāṁ
yās te śīlam anuvratāḥ
atha me kuru kalyāṇaṁ
kāmaṁ kamala-locana
ārtopasarpaṇaṁ bhūmann
amoghaṁ hi mahīyasi
kāmaṁ kamala-locana
ārtopasarpaṇaṁ bhūmann
amoghaṁ hi mahīyasi
iti tāṁ vīra mārīcaḥ
kṛpaṇāṁ bahu-bhāṣiṇīm
pratyāhānunayan vācā
pravṛddhānaṅga-kaśmalām
kṛpaṇāṁ bahu-bhāṣiṇīm
pratyāhānunayan vācā
pravṛddhānaṅga-kaśmalām
eṣa te ’haṁ vidhāsyāmi
priyaṁ bhīru yad icchasi
tasyāḥ kāmaṁ na kaḥ kuryāt
siddhis traivargikī yataḥ
priyaṁ bhīru yad icchasi
tasyāḥ kāmaṁ na kaḥ kuryāt
siddhis traivargikī yataḥ
sarvāśramān upādāya
svāśrameṇa kalatravān
vyasanārṇavam atyeti
jala-yānair yathārṇavam
svāśrameṇa kalatravān
vyasanārṇavam atyeti
jala-yānair yathārṇavam
yām āhur ātmano hy ardhaṁ
śreyas-kāmasya mānini
yasyāṁ sva-dhuram adhyasya
pumāṁś carati vijvaraḥ
śreyas-kāmasya mānini
yasyāṁ sva-dhuram adhyasya
pumāṁś carati vijvaraḥ
yām āśrityendriyārātīn
durjayān itarāśramaiḥ
vayaṁ jayema helābhir
dasyūn durga-patir yathā
durjayān itarāśramaiḥ
vayaṁ jayema helābhir
dasyūn durga-patir yathā
na vayaṁ prabhavas tāṁ tvām
anukartuṁ gṛheśvari
apy āyuṣā vā kārtsnyena
ye cānye guṇa-gṛdhnavaḥ
anukartuṁ gṛheśvari
apy āyuṣā vā kārtsnyena
ye cānye guṇa-gṛdhnavaḥ
athāpi kāmam etaṁ te
prajātyai karavāṇy alam
yathā māṁ nātirocanti
muhūrtaṁ pratipālaya
prajātyai karavāṇy alam
yathā māṁ nātirocanti
muhūrtaṁ pratipālaya
eṣā ghoratamā velā
ghorāṇāṁ ghora-darśanā
caranti yasyāṁ bhūtāni
bhūteśānucarāṇi ha
ghorāṇāṁ ghora-darśanā
caranti yasyāṁ bhūtāni
bhūteśānucarāṇi ha
etasyāṁ sādhvi sandhyāyāṁ
bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
parīto bhūta-parṣadbhir
vṛṣeṇāṭati bhūtarāṭ
bhagavān bhūta-bhāvanaḥ
parīto bhūta-parṣadbhir
vṛṣeṇāṭati bhūtarāṭ
śmaśāna-cakrānila-dhūli-dhūmra-
vikīrṇa-vidyota-jaṭā-kalāpaḥ
bhasmāvaguṇṭhāmala-rukma-deho
devas tribhiḥ paśyati devaras te
vikīrṇa-vidyota-jaṭā-kalāpaḥ
bhasmāvaguṇṭhāmala-rukma-deho
devas tribhiḥ paśyati devaras te
na yasya loke sva-janaḥ paro vā
nātyādṛto nota kaścid vigarhyaḥ
vayaṁ vratair yac-caraṇāpaviddhām
āśāsmahe ’jāṁ bata bhukta-bhogām
nātyādṛto nota kaścid vigarhyaḥ
vayaṁ vratair yac-caraṇāpaviddhām
āśāsmahe ’jāṁ bata bhukta-bhogām
yasyānavadyācaritaṁ manīṣiṇo
gṛṇanty avidyā-paṭalaṁ bibhitsavaḥ
nirasta-sāmyātiśayo ’pi yat svayaṁ
piśāca-caryām acarad gatiḥ satām
gṛṇanty avidyā-paṭalaṁ bibhitsavaḥ
nirasta-sāmyātiśayo ’pi yat svayaṁ
piśāca-caryām acarad gatiḥ satām
hasanti yasyācaritaṁ hi durbhagāḥ
svātman-ratasyāviduṣaḥ samīhitam
yair vastra-mālyābharaṇānulepanaiḥ
śva-bhojanaṁ svātmatayopalālitam
svātman-ratasyāviduṣaḥ samīhitam
yair vastra-mālyābharaṇānulepanaiḥ
śva-bhojanaṁ svātmatayopalālitam
brahmādayo yat-kṛta-setu-pālā
yat-kāraṇaṁ viśvam idaṁ ca māyā
ājñā-karī yasya piśāca-caryā
aho vibhūmnaś caritaṁ viḍambanam
yat-kāraṇaṁ viśvam idaṁ ca māyā
ājñā-karī yasya piśāca-caryā
aho vibhūmnaś caritaṁ viḍambanam
maitreya uvāca
saivaṁ saṁvidite bhartrā
manmathonmathitendriyā
jagrāha vāso brahmarṣer
vṛṣalīva gata-trapā
saivaṁ saṁvidite bhartrā
manmathonmathitendriyā
jagrāha vāso brahmarṣer
vṛṣalīva gata-trapā
sa viditvātha bhāryāyās
taṁ nirbandhaṁ vikarmaṇi
natvā diṣṭāya rahasi
tayāthopaviveśa hi
taṁ nirbandhaṁ vikarmaṇi
natvā diṣṭāya rahasi
tayāthopaviveśa hi
athopaspṛśya salilaṁ
prāṇān āyamya vāg-yataḥ
dhyāyañ jajāpa virajaṁ
brahma jyotiḥ sanātanam
prāṇān āyamya vāg-yataḥ
dhyāyañ jajāpa virajaṁ
brahma jyotiḥ sanātanam
ditis tu vrīḍitā tena
karmāvadyena bhārata
upasaṅgamya viprarṣim
adho-mukhy abhyabhāṣata
karmāvadyena bhārata
upasaṅgamya viprarṣim
adho-mukhy abhyabhāṣata
ditir uvāca
na me garbham imaṁ brahman
bhūtānām ṛṣabho ’vadhīt
rudraḥ patir hi bhūtānāṁ
yasyākaravam aṁhasam
na me garbham imaṁ brahman
bhūtānām ṛṣabho ’vadhīt
rudraḥ patir hi bhūtānāṁ
yasyākaravam aṁhasam
namo rudrāya mahate
devāyogrāya mīḍhuṣe
śivāya nyasta-daṇḍāya
dhṛta-daṇḍāya manyave
devāyogrāya mīḍhuṣe
śivāya nyasta-daṇḍāya
dhṛta-daṇḍāya manyave
sa naḥ prasīdatāṁ bhāmo
bhagavān urv-anugrahaḥ
vyādhasyāpy anukampyānāṁ
strīṇāṁ devaḥ satī-patiḥ
bhagavān urv-anugrahaḥ
vyādhasyāpy anukampyānāṁ
strīṇāṁ devaḥ satī-patiḥ
maitreya uvāca
sva-sargasyāśiṣaṁ lokyām
āśāsānāṁ pravepatīm
nivṛtta-sandhyā-niyamo
bhāryām āha prajāpatiḥ
sva-sargasyāśiṣaṁ lokyām
āśāsānāṁ pravepatīm
nivṛtta-sandhyā-niyamo
bhāryām āha prajāpatiḥ
kaśyapa uvāca
aprāyatyād ātmanas te
doṣān mauhūrtikād uta
man-nideśāticāreṇa
devānāṁ cātihelanāt
aprāyatyād ātmanas te
doṣān mauhūrtikād uta
man-nideśāticāreṇa
devānāṁ cātihelanāt
bhaviṣyatas tavābhadrāv
abhadre jāṭharādhamau
lokān sa-pālāṁs trīṁś caṇḍi
muhur ākrandayiṣyataḥ
abhadre jāṭharādhamau
lokān sa-pālāṁs trīṁś caṇḍi
muhur ākrandayiṣyataḥ
prāṇināṁ hanyamānānāṁ
dīnānām akṛtāgasām
strīṇāṁ nigṛhyamāṇānāṁ
kopiteṣu mahātmasu
dīnānām akṛtāgasām
strīṇāṁ nigṛhyamāṇānāṁ
kopiteṣu mahātmasu
tadā viśveśvaraḥ kruddho
bhagavāl loka-bhāvanaḥ
haniṣyaty avatīryāsau
yathādrīn śataparva-dhṛk
bhagavāl loka-bhāvanaḥ
haniṣyaty avatīryāsau
yathādrīn śataparva-dhṛk
ditir uvāca
vadhaṁ bhagavatā sākṣāt
sunābhodāra-bāhunā
āśāse putrayor mahyaṁ
mā kruddhād brāhmaṇād prabho
vadhaṁ bhagavatā sākṣāt
sunābhodāra-bāhunā
āśāse putrayor mahyaṁ
mā kruddhād brāhmaṇād prabho
na brahma-daṇḍa-dagdhasya
na bhūta-bhayadasya ca
nārakāś cānugṛhṇanti
yāṁ yāṁ yonim asau gataḥ
na bhūta-bhayadasya ca
nārakāś cānugṛhṇanti
yāṁ yāṁ yonim asau gataḥ
kaśyapa uvāca
kṛta-śokānutāpena
sadyaḥ pratyavamarśanāt
bhagavaty uru-mānāc ca
bhave mayy api cādarāt
kṛta-śokānutāpena
sadyaḥ pratyavamarśanāt
bhagavaty uru-mānāc ca
bhave mayy api cādarāt
putrasyaiva ca putrāṇāṁ
bhavitaikaḥ satāṁ mataḥ
gāsyanti yad-yaśaḥ śuddhaṁ
bhagavad-yaśasā samam
bhavitaikaḥ satāṁ mataḥ
gāsyanti yad-yaśaḥ śuddhaṁ
bhagavad-yaśasā samam
yogair hemeva durvarṇaṁ
bhāvayiṣyanti sādhavaḥ
nirvairādibhir ātmānaṁ
yac-chīlam anuvartitum
bhāvayiṣyanti sādhavaḥ
nirvairādibhir ātmānaṁ
yac-chīlam anuvartitum
yat-prasādād idaṁ viśvaṁ
prasīdati yad-ātmakam
sa sva-dṛg bhagavān yasya
toṣyate ’nanyayā dṛśā
prasīdati yad-ātmakam
sa sva-dṛg bhagavān yasya
toṣyate ’nanyayā dṛśā
sa vai mahā-bhāgavato mahātmā
mahānubhāvo mahatāṁ mahiṣṭhaḥ
pravṛddha-bhaktyā hy anubhāvitāśaye
niveśya vaikuṇṭham imaṁ vihāsyati
mahānubhāvo mahatāṁ mahiṣṭhaḥ
pravṛddha-bhaktyā hy anubhāvitāśaye
niveśya vaikuṇṭham imaṁ vihāsyati
alampaṭaḥ śīla-dharo guṇākaro
hṛṣṭaḥ pararddhyā vyathito duḥkhiteṣu
abhūta-śatrur jagataḥ śoka-hartā
naidāghikaṁ tāpam ivoḍurājaḥ
hṛṣṭaḥ pararddhyā vyathito duḥkhiteṣu
abhūta-śatrur jagataḥ śoka-hartā
naidāghikaṁ tāpam ivoḍurājaḥ
antar bahiś cāmalam abja-netraṁ
sva-pūruṣecchānugṛhīta-rūpam
pautras tava śrī-lalanā-lalāmaṁ
draṣṭā sphurat-kuṇḍala-maṇḍitānanam
sva-pūruṣecchānugṛhīta-rūpam
pautras tava śrī-lalanā-lalāmaṁ
draṣṭā sphurat-kuṇḍala-maṇḍitānanam
maitreya uvāca
śrutvā bhāgavataṁ pautram
amodata ditir bhṛśam
putrayoś ca vadhaṁ kṛṣṇād
viditvāsīn mahā-manāḥ
śrutvā bhāgavataṁ pautram
amodata ditir bhṛśam
putrayoś ca vadhaṁ kṛṣṇād
viditvāsīn mahā-manāḥ