মৈত্ৰেয উৱাচ
নিৰ্ৱেদৱাদিনীমেৱং মনোৰ্দুহিতৰং মুনিঃ ।
দযালুঃ শালিনীমাহ শুক্লাভিৱ্যাহৃতং স্মৰন্ ॥ ১ ॥
নিৰ্ৱেদৱাদিনীমেৱং মনোৰ্দুহিতৰং মুনিঃ ।
দযালুঃ শালিনীমাহ শুক্লাভিৱ্যাহৃতং স্মৰন্ ॥ ১ ॥
ঋষিৰুৱাচ
মা খিদো ৰাজপুত্ৰীত্থমাত্মানং প্ৰত্যনিন্দিতে ।
ভগৱাংস্তেঽক্ষৰো গৰ্ভমদূৰাত্সম্প্ৰপত্স্যতে ॥ ২ ॥
মা খিদো ৰাজপুত্ৰীত্থমাত্মানং প্ৰত্যনিন্দিতে ।
ভগৱাংস্তেঽক্ষৰো গৰ্ভমদূৰাত্সম্প্ৰপত্স্যতে ॥ ২ ॥
ধৃতৱ্ৰতাসি ভদ্ৰং তে দমেন নিযমেন চ ।
তপোদ্ৰৱিণদানৈশ্চ শ্ৰদ্ধযা চেশ্ৱৰং ভজ ॥ ৩ ॥
তপোদ্ৰৱিণদানৈশ্চ শ্ৰদ্ধযা চেশ্ৱৰং ভজ ॥ ৩ ॥
স ত্ৱযাৰাধিতঃ শুক্লো ৱিতন্ৱন্মামকংযশঃ ।
ছেত্তা তে হৃদযগ্ৰন্থিমৌদৰ্যো ব্ৰহ্মভাৱনঃ ॥ ৪ ॥
ছেত্তা তে হৃদযগ্ৰন্থিমৌদৰ্যো ব্ৰহ্মভাৱনঃ ॥ ৪ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
দেৱহূত্যপি সংদেশং গৌৰৱেণ প্ৰজাপতেঃ ।
সম্যক্ শ্ৰদ্ধায পুৰুষং কূটস্থমভজদ্গুৰুম্ ॥ ৫ ॥
দেৱহূত্যপি সংদেশং গৌৰৱেণ প্ৰজাপতেঃ ।
সম্যক্ শ্ৰদ্ধায পুৰুষং কূটস্থমভজদ্গুৰুম্ ॥ ৫ ॥
তস্যাং বহুতিথে কালে ভগৱান্মধুসূদনঃ ।
কাৰ্দমং ৱীৰ্যমাপন্নো জজ্ঞেঽগ্নিৰিৱ দাৰুণি ॥ ৬ ॥
কাৰ্দমং ৱীৰ্যমাপন্নো জজ্ঞেঽগ্নিৰিৱ দাৰুণি ॥ ৬ ॥
অৱাদযংস্তদা ৱ্যোম্নি ৱাদিত্ৰাণি ঘনাঘনাঃ ।
গাযন্তি তং স্ম গন্ধৰ্ৱা নৃত্যন্ত্যপ্সৰসো মুদা ॥ ৭ ॥
গাযন্তি তং স্ম গন্ধৰ্ৱা নৃত্যন্ত্যপ্সৰসো মুদা ॥ ৭ ॥
পেতুঃ সুমনসো দিৱ্যাঃ খেচৰৈৰপৱৰ্জিতাঃ ।
প্ৰসেদুশ্চ দিশঃ সৰ্ৱা অম্ভাংসি চ মনাংসি চ ॥ ৮ ॥
প্ৰসেদুশ্চ দিশঃ সৰ্ৱা অম্ভাংসি চ মনাংসি চ ॥ ৮ ॥
তত্কৰ্দমাশ্ৰমপদং সৰস্ৱত্যা পৰিশ্ৰিতম্ ।
স্ৱযম্ভূঃ সাকমৃষিভিৰ্মৰীচ্যাদিভিৰভ্যযাত্ ॥ ৯ ॥
স্ৱযম্ভূঃ সাকমৃষিভিৰ্মৰীচ্যাদিভিৰভ্যযাত্ ॥ ৯ ॥
ভগৱন্তং পৰং ব্ৰহ্ম সত্ত্ৱেনাংশেন শত্ৰুহন্ ।
তত্ত্ৱসংখ্যানৱিজ্ঞপ্ত্যৈ জাতং ৱিদ্ৱানজঃ স্ৱৰাট্ ॥ ১০ ॥
তত্ত্ৱসংখ্যানৱিজ্ঞপ্ত্যৈ জাতং ৱিদ্ৱানজঃ স্ৱৰাট্ ॥ ১০ ॥
সভাজযন্ ৱিশুদ্ধেন চেতসা তচ্চিকীৰ্ষিতম্ ।
প্ৰহৃষ্যমাণৈৰসুভিঃ কৰ্দমং চেদমভ্যধাত্ ॥ ১১ ॥
প্ৰহৃষ্যমাণৈৰসুভিঃ কৰ্দমং চেদমভ্যধাত্ ॥ ১১ ॥
ব্ৰহ্মোৱাচ
ত্ৱযা মেঽপচিতিস্তাত কল্পিতা নিৰ্ৱ্যলীকতঃ ।
যন্মে সঞ্জগৃহে ৱাক্যং ভৱান্মানদ মানযন্ ॥ ১২ ॥
ত্ৱযা মেঽপচিতিস্তাত কল্পিতা নিৰ্ৱ্যলীকতঃ ।
যন্মে সঞ্জগৃহে ৱাক্যং ভৱান্মানদ মানযন্ ॥ ১২ ॥
এতাৱত্যেৱ শুশ্ৰূষা কাৰ্যা পিতৰি পুত্ৰকৈঃ ।
বাঢমিত্যনুমন্যেত গৌৰৱেণ গুৰোৰ্ৱচঃ ॥ ১৩ ॥
বাঢমিত্যনুমন্যেত গৌৰৱেণ গুৰোৰ্ৱচঃ ॥ ১৩ ॥
ইমা দুহিতৰঃ সত্যস্তৱ ৱত্স সুমধ্যমাঃ ।
সৰ্গমেতং প্ৰভাৱৈঃ স্ৱৈৰ্বৃংহযিষ্যন্ত্যনেকধা ॥ ১৪ ॥
সৰ্গমেতং প্ৰভাৱৈঃ স্ৱৈৰ্বৃংহযিষ্যন্ত্যনেকধা ॥ ১৪ ॥
অতস্ত্ৱমৃষিমুখ্যেভ্যো যথাশীলং যথাৰুচি ।
আত্মজাঃ পৰিদেহ্যদ্য ৱিস্তৃণীহি যশো ভুৱি ॥ ১৫ ॥
আত্মজাঃ পৰিদেহ্যদ্য ৱিস্তৃণীহি যশো ভুৱি ॥ ১৫ ॥
ৱেদাহমাদ্যং পুৰুষমৱতীৰ্ণং স্ৱমাযযা ।
ভূতানাং শেৱধিং দেহং বিভ্ৰাণং কপিলং মুনে ॥ ১৬ ॥
ভূতানাং শেৱধিং দেহং বিভ্ৰাণং কপিলং মুনে ॥ ১৬ ॥
জ্ঞানৱিজ্ঞানযোগেন কৰ্মণামুদ্ধৰন্ জটাঃ ।
হিৰণ্যকেশঃ পদ্মাক্ষঃ পদ্মমুদ্ৰাপদাম্বুজঃ ॥ ১৭ ॥
হিৰণ্যকেশঃ পদ্মাক্ষঃ পদ্মমুদ্ৰাপদাম্বুজঃ ॥ ১৭ ॥
এষ মানৱি তে গৰ্ভং প্ৰৱিষ্টঃ কৈটভাৰ্দনঃ ।
অৱিদ্যাসংশযগ্ৰন্থিং ছিত্ত্ৱা গাং ৱিচৰিষ্যতি ॥ ১৮ ॥
অৱিদ্যাসংশযগ্ৰন্থিং ছিত্ত্ৱা গাং ৱিচৰিষ্যতি ॥ ১৮ ॥
অযং সিদ্ধগণাধীশঃ সাঙ্খ্যাচাৰ্যৈঃ সুসম্মতঃ ।
লোকে কপিল ইত্যাখ্যাং গন্তা তে কীৰ্তিৱৰ্ধনঃ ॥ ১৯ ॥
লোকে কপিল ইত্যাখ্যাং গন্তা তে কীৰ্তিৱৰ্ধনঃ ॥ ১৯ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
তাৱাশ্ৱাস্য জগত্স্ৰষ্টা কুমাৰৈঃ সহনাৰদঃ ।
হংসো হংসেন যানেন ত্ৰিধামপৰমং যযৌ ॥ ২০ ॥
তাৱাশ্ৱাস্য জগত্স্ৰষ্টা কুমাৰৈঃ সহনাৰদঃ ।
হংসো হংসেন যানেন ত্ৰিধামপৰমং যযৌ ॥ ২০ ॥
গতে শতধৃতৌ ক্ষত্তঃ কৰ্দমস্তেন চোদিতঃ ।
যথোদিতং স্ৱদুহিতৃঃ প্ৰাদাদ্ৱিশ্ৱসৃজাং ততঃ ॥ ২১ ॥
যথোদিতং স্ৱদুহিতৃঃ প্ৰাদাদ্ৱিশ্ৱসৃজাং ততঃ ॥ ২১ ॥
মৰীচযে কলাং প্ৰাদাদনসূযামথাত্ৰযে ।
শ্ৰদ্ধামঙ্গিৰসেঽযচ্ছত্পুলস্ত্যায হৱিৰ্ভুৱম্ ॥ ২২ ॥
শ্ৰদ্ধামঙ্গিৰসেঽযচ্ছত্পুলস্ত্যায হৱিৰ্ভুৱম্ ॥ ২২ ॥
পুলহায গতিং যুক্তাং ক্ৰতৱে চ ক্ৰিযাং সতীম্ ।
খ্যাতিং চ ভৃগৱেঽযচ্ছদ্ৱসিষ্ঠাযাপ্যৰুন্ধতীম্ ॥ ২৩ ॥
খ্যাতিং চ ভৃগৱেঽযচ্ছদ্ৱসিষ্ঠাযাপ্যৰুন্ধতীম্ ॥ ২৩ ॥
অথৰ্ৱণেঽদদাচ্ছান্তিং যযা যজ্ঞো ৱিতন্যতে ।
ৱিপ্ৰৰ্ষভান্ কৃতোদ্ৱাহান্ সদাৰান্ সমলালযত্ ॥ ২৪ ॥
ৱিপ্ৰৰ্ষভান্ কৃতোদ্ৱাহান্ সদাৰান্ সমলালযত্ ॥ ২৪ ॥
ততস্ত ঋষযঃ ক্ষত্ত কৃতদাৰা নিমন্ত্ৰ্য তম্ ।
প্ৰাতিষ্ঠন্নন্দিমাপন্নাঃ স্ৱং স্ৱমাশ্ৰমমণ্ডলম্ ॥ ২৫ ॥
প্ৰাতিষ্ঠন্নন্দিমাপন্নাঃ স্ৱং স্ৱমাশ্ৰমমণ্ডলম্ ॥ ২৫ ॥
স চাৱতীৰ্ণং ত্ৰিযুগমাজ্ঞায ৱিবুধৰ্ষভম্ ।
ৱিৱিক্ত উপসঙ্গম্য প্ৰণম্য সমভাষত ॥ ২৬ ॥
ৱিৱিক্ত উপসঙ্গম্য প্ৰণম্য সমভাষত ॥ ২৬ ॥
অহো পাপচ্যমানানাং নিৰযে স্ৱৈৰমঙ্গলৈঃ ।
কালেন ভূযসা নূনং প্ৰসীদন্তীহ দেৱতাঃ ॥ ২৭ ॥
কালেন ভূযসা নূনং প্ৰসীদন্তীহ দেৱতাঃ ॥ ২৭ ॥
বহুজন্মৱিপক্ৱেন সম্যগ্যোগসমাধিনা ।
দ্ৰষ্টুং যতন্তে যতযঃ শূন্যাগাৰেষু যত্পদম্ ॥ ২৮ ॥
দ্ৰষ্টুং যতন্তে যতযঃ শূন্যাগাৰেষু যত্পদম্ ॥ ২৮ ॥
স এৱ ভগৱানদ্য হেলনং নগণয্য নঃ ।
গৃহেষু জাতো গ্ৰাম্যাণাং যঃ স্ৱানাং পক্ষপোষণঃ ॥ ২৯ ॥
গৃহেষু জাতো গ্ৰাম্যাণাং যঃ স্ৱানাং পক্ষপোষণঃ ॥ ২৯ ॥
স্ৱীযং ৱাক্যমৃতং কৰ্তুমৱতীৰ্ণোঽসি মে গৃহে ।
চিকীৰ্ষুৰ্ভগৱান্ জ্ঞানং ভক্তানাং মানৱৰ্ধনঃ ॥ ৩০ ॥
চিকীৰ্ষুৰ্ভগৱান্ জ্ঞানং ভক্তানাং মানৱৰ্ধনঃ ॥ ৩০ ॥
তান্যেৱ তেঽভিৰূপাণি ৰূপাণি ভগৱংস্তৱ ।
যানি যানি চ ৰোচন্তে স্ৱজনানামৰূপিণঃ ॥ ৩১ ॥
যানি যানি চ ৰোচন্তে স্ৱজনানামৰূপিণঃ ॥ ৩১ ॥
ত্ৱাং সূৰিভিস্তত্ত্ৱবুভুত্সযাদ্ধা
সদাভিৱাদাৰ্হণপাদপীঠম্ ।
ঐশ্ৱৰ্যৱৈৰাগ্যযশোঽৱবোধ-
ৱীৰ্যশ্ৰিযা পূৰ্তমহং প্ৰপদ্যে ॥ ৩২ ॥
সদাভিৱাদাৰ্হণপাদপীঠম্ ।
ঐশ্ৱৰ্যৱৈৰাগ্যযশোঽৱবোধ-
ৱীৰ্যশ্ৰিযা পূৰ্তমহং প্ৰপদ্যে ॥ ৩২ ॥
পৰং প্ৰধানং পুৰুষং মহান্তং
কালং কৱিং ত্ৰিৱৃতং লোকপালম্ ।
আত্মানুভূত্যানুগতপ্ৰপঞ্চং
স্ৱচ্ছন্দশক্তিং কপিলং প্ৰপদ্যে ॥ ৩৩ ॥
কালং কৱিং ত্ৰিৱৃতং লোকপালম্ ।
আত্মানুভূত্যানুগতপ্ৰপঞ্চং
স্ৱচ্ছন্দশক্তিং কপিলং প্ৰপদ্যে ॥ ৩৩ ॥
আ স্মাভিপৃচ্ছেঽদ্য পতিং প্ৰজানাং
ত্ৱযাৱতীৰ্ণৰ্ণ উতাপ্তকামঃ ।
পৰিৱ্ৰজত্পদৱীমাস্থিতোঽহং
চৰিষ্যে ত্ৱাং হৃদি যুঞ্জন্ ৱিশোকঃ ॥ ৩৪ ॥
ত্ৱযাৱতীৰ্ণৰ্ণ উতাপ্তকামঃ ।
পৰিৱ্ৰজত্পদৱীমাস্থিতোঽহং
চৰিষ্যে ত্ৱাং হৃদি যুঞ্জন্ ৱিশোকঃ ॥ ৩৪ ॥
শ্ৰী ভগৱানুৱাচ
মযা প্ৰোক্তং হি লোকস্য প্ৰমাণং সত্যলৌকিকে ।
অথাজনি মযা তুভ্যং যদৱোচমৃতং মুনে ॥ ৩৫ ॥
মযা প্ৰোক্তং হি লোকস্য প্ৰমাণং সত্যলৌকিকে ।
অথাজনি মযা তুভ্যং যদৱোচমৃতং মুনে ॥ ৩৫ ॥
এতন্মে জন্ম লোকেঽস্মিন্মুমুক্ষূণাং দুৰাশযাত্ ।
প্ৰসংখ্যানায তত্ত্ৱানাং সম্মতাযাত্মদৰ্শনে ॥ ৩৬ ॥
প্ৰসংখ্যানায তত্ত্ৱানাং সম্মতাযাত্মদৰ্শনে ॥ ৩৬ ॥
এষ আত্মপথোঽৱ্যক্তো নষ্টঃ কালেন ভূযসা ।
তং প্ৰৱৰ্তযিতুং দেহমিমং ৱিদ্ধি মযা ভৃতম্ ॥ ৩৭ ॥
তং প্ৰৱৰ্তযিতুং দেহমিমং ৱিদ্ধি মযা ভৃতম্ ॥ ৩৭ ॥
গচ্ছ কামং মযাপৃষ্টো মযি সংন্যস্তকৰ্মণা ।
জিত্ৱা সুদুৰ্জযং মৃত্যুমমৃতত্ৱায মাং ভজ ॥ ৩৮ ॥
জিত্ৱা সুদুৰ্জযং মৃত্যুমমৃতত্ৱায মাং ভজ ॥ ৩৮ ॥
মামাত্মানং স্ৱযংজ্যোতিঃ সৰ্ৱভূতগুহাশযম্ ।
আত্মন্যেৱাত্মনা ৱীক্ষ্য ৱিশোকোঽভযমৃচ্ছসি ॥ ৩৯ ॥
আত্মন্যেৱাত্মনা ৱীক্ষ্য ৱিশোকোঽভযমৃচ্ছসি ॥ ৩৯ ॥
মাত্ৰ আধ্যাত্মিকীং ৱিদ্যাং শমনীং সৰ্ৱকৰ্মণাম্ ।
ৱিতৰিষ্যে যযা চাসৌ ভযং চাতিতৰিষ্যতি ॥ ৪০ ॥
ৱিতৰিষ্যে যযা চাসৌ ভযং চাতিতৰিষ্যতি ॥ ৪০ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
এৱং সমুদিতস্তেন কপিলেন প্ৰজাপতিঃ ।
দক্ষিণীকৃত্য তং প্ৰীতো ৱনমেৱ জগাম হ ॥ ৪১ ॥
এৱং সমুদিতস্তেন কপিলেন প্ৰজাপতিঃ ।
দক্ষিণীকৃত্য তং প্ৰীতো ৱনমেৱ জগাম হ ॥ ৪১ ॥
ৱ্ৰতং স আস্থিতো মৌনমাত্মৈকশৰণো মুনিঃ ।
নিঃসঙ্গো ৱ্যচৰত্ক্ষোণীমনগ্নিৰনিকেতনঃ ॥ ৪২ ॥
নিঃসঙ্গো ৱ্যচৰত্ক্ষোণীমনগ্নিৰনিকেতনঃ ॥ ৪২ ॥
মনো ব্ৰহ্মণি যুঞ্জানো যত্তত্সদসতঃ পৰম্ ।
গুণাৱভাসে ৱিগুণ একভক্ত্যানুভাৱিতে ॥ ৪৩ ॥
গুণাৱভাসে ৱিগুণ একভক্ত্যানুভাৱিতে ॥ ৪৩ ॥
নিৰহংকৃতিৰ্নিৰ্মমশ্চ নিৰ্দ্ৱন্দ্ৱঃ সমদৃক্ স্ৱদৃক্ ।
প্ৰত্যক্প্ৰশান্তধীৰ্ধীৰঃ প্ৰশান্তোৰ্মিৰিৱোদধিঃ ॥ ৪৪ ॥
প্ৰত্যক্প্ৰশান্তধীৰ্ধীৰঃ প্ৰশান্তোৰ্মিৰিৱোদধিঃ ॥ ৪৪ ॥
ৱাসুদেৱে ভগৱতি সৰ্ৱজ্ঞে প্ৰত্যগাত্মনি ।
পৰেণ ভক্তিভাৱেন লব্ধাত্মা মুক্তবন্ধনঃ ॥ ৪৫ ॥
পৰেণ ভক্তিভাৱেন লব্ধাত্মা মুক্তবন্ধনঃ ॥ ৪৫ ॥
আত্মানং সৰ্ৱভূতেষু ভগৱন্তমৱস্থিতম্ ।
অপশ্যত্সৰ্ৱভূতানি ভগৱত্যপি চাত্মনি ॥ ৪৬ ॥
অপশ্যত্সৰ্ৱভূতানি ভগৱত্যপি চাত্মনি ॥ ৪৬ ॥
ইচ্ছাদ্ৱেষৱিহীনেন সৰ্ৱত্ৰ সমচেতসা ।
ভগৱদ্ভক্তিযুক্তেন প্ৰাপ্তা ভাগৱতী গতিঃ ॥ ৪৭ ॥
ভগৱদ্ভক্তিযুক্তেন প্ৰাপ্তা ভাগৱতী গতিঃ ॥ ৪৭ ॥