শ্ৰীভগৱানুৱাচ
প্ৰকৃতিস্থোঽপি পুৰুষো নাজ্যতে প্ৰাকৃতৈৰ্গুণৈঃ ।
অৱিকাৰাদকৰ্তৃত্ৱান্নিৰ্গুণত্ৱাজ্জলাৰ্কৱত্ ॥ ১ ॥
প্ৰকৃতিস্থোঽপি পুৰুষো নাজ্যতে প্ৰাকৃতৈৰ্গুণৈঃ ।
অৱিকাৰাদকৰ্তৃত্ৱান্নিৰ্গুণত্ৱাজ্জলাৰ্কৱত্ ॥ ১ ॥
স এষ যৰ্হি প্ৰকৃতেৰ্গুণেষ্ৱভিৱিষজ্জতে ।
অহংক্ৰিযাৱিমূঢাত্মা কৰ্তাস্মীত্যভিমন্যতে ॥ ২ ॥
অহংক্ৰিযাৱিমূঢাত্মা কৰ্তাস্মীত্যভিমন্যতে ॥ ২ ॥
তেন সংসাৰপদৱীমৱশোঽভ্যেত্যনিৰ্ৱৃতঃ ।
প্ৰাসঙ্গিকৈঃ কৰ্মদোষৈঃ সদসন্মিশ্ৰযোনিষু ॥ ৩ ॥
প্ৰাসঙ্গিকৈঃ কৰ্মদোষৈঃ সদসন্মিশ্ৰযোনিষু ॥ ৩ ॥
অৰ্থে হ্যৱিদ্যমানেঽপি সংসৃতিৰ্ন নিৱৰ্ততে ।
ধ্যাযতো ৱিষযানস্য স্ৱপ্নেঽনৰ্থাগমো যথা ॥ ৪ ॥
ধ্যাযতো ৱিষযানস্য স্ৱপ্নেঽনৰ্থাগমো যথা ॥ ৪ ॥
অত এৱ শনৈশ্চিত্তং প্ৰসক্তমসতাং পথি ।
ভক্তিযোগেন তীৱ্ৰেণ ৱিৰক্ত্যা চ নযেদ্ৱশম্ ॥ ৫ ॥
ভক্তিযোগেন তীৱ্ৰেণ ৱিৰক্ত্যা চ নযেদ্ৱশম্ ॥ ৫ ॥
যমাদিভিৰ্যোগপথৈৰভ্যসন্শ্ৰদ্ধযান্ৱিতঃ ।
মযি ভাৱেন সত্যেন মত্কথাশ্ৰৱণেন চ ॥ ৬ ॥
মযি ভাৱেন সত্যেন মত্কথাশ্ৰৱণেন চ ॥ ৬ ॥
সৰ্ৱভূতসমত্ৱেন নিৰ্ৱৈৰেণাপ্ৰসঙ্গতঃ ।
ব্ৰহ্মচৰ্যেণ মৌনেন স্ৱধৰ্মেণ বলীযসা ॥ ৭ ॥
ব্ৰহ্মচৰ্যেণ মৌনেন স্ৱধৰ্মেণ বলীযসা ॥ ৭ ॥
যদৃচ্ছযোপলব্ধেন সন্তুষ্টো মিতভুঙ্মুনিঃ ।
ৱিৱিক্তশৰণঃ শান্তো মৈত্ৰঃ কৰুণ আত্মৱান্ ॥ ৮ ॥
ৱিৱিক্তশৰণঃ শান্তো মৈত্ৰঃ কৰুণ আত্মৱান্ ॥ ৮ ॥
সানুবন্ধে চ দেহেঽস্মিন্নকুৰ্ৱন্নসদাগ্ৰহম্ ।
জ্ঞানেন দৃষ্টতত্ত্ৱেন প্ৰকৃতেঃ পুৰুষস্য চ ॥ ৯ ॥
জ্ঞানেন দৃষ্টতত্ত্ৱেন প্ৰকৃতেঃ পুৰুষস্য চ ॥ ৯ ॥
নিৱৃত্তবুদ্ধ্যৱস্থানো দূৰীভূতান্যদৰ্শনঃ ।
উপলভ্যাত্মনাত্মানং চক্ষুষেৱাৰ্কমাত্মদৃক্ ॥ ১০ ॥
উপলভ্যাত্মনাত্মানং চক্ষুষেৱাৰ্কমাত্মদৃক্ ॥ ১০ ॥
মুক্তলিঙ্গং সদাভাসমসতি প্ৰতিপদ্যতে ।
সতো বন্ধুমসচ্চক্ষুঃ সৰ্ৱানুস্যূতমদ্ৱযম্ ॥ ১১ ॥
সতো বন্ধুমসচ্চক্ষুঃ সৰ্ৱানুস্যূতমদ্ৱযম্ ॥ ১১ ॥
যথা জলস্থ আভাসঃ স্থলস্থেনাৱদৃশ্যতে ।
স্ৱাভাসেন তথা সূৰ্যো জলস্থেন দিৱি স্থিতঃ ॥ ১২ ॥
স্ৱাভাসেন তথা সূৰ্যো জলস্থেন দিৱি স্থিতঃ ॥ ১২ ॥
এৱং ত্ৰিৱৃদহঙ্কাৰো ভূতেন্দ্ৰিযমনোমযৈঃ ।
স্ৱাভাসৈৰ্লক্ষিতোঽনেন সদাভাসেন সত্যদৃক্ ॥ ১৩ ॥
স্ৱাভাসৈৰ্লক্ষিতোঽনেন সদাভাসেন সত্যদৃক্ ॥ ১৩ ॥
ভূতসূক্ষ্মেন্দ্ৰিযমনোবুদ্ধ্যাদিষ্ৱিহ নিদ্ৰযা ।
লীনেষ্ৱসতি যস্তত্ৰ ৱিনিদ্ৰো নিৰহংক্ৰিযঃ ॥ ১৪ ॥
লীনেষ্ৱসতি যস্তত্ৰ ৱিনিদ্ৰো নিৰহংক্ৰিযঃ ॥ ১৪ ॥
মন্যমানস্তদাত্মানমনষ্টো নষ্টৱন্মৃষা ।
নষ্টেঽহঙ্কৰণে দ্ৰষ্টা নষ্টৱিত্ত ইৱাতুৰঃ ॥ ১৫ ॥
নষ্টেঽহঙ্কৰণে দ্ৰষ্টা নষ্টৱিত্ত ইৱাতুৰঃ ॥ ১৫ ॥
এৱং প্ৰত্যৱমৃশ্যাসাৱাত্মানং প্ৰতিপদ্যতে ।
সাহঙ্কাৰস্য দ্ৰৱ্যস্য যোঽৱস্থানমনুগ্ৰহঃ ॥ ১৬ ॥
সাহঙ্কাৰস্য দ্ৰৱ্যস্য যোঽৱস্থানমনুগ্ৰহঃ ॥ ১৬ ॥
দেৱহূতিৰুৱাচ
পুৰুষং প্ৰকৃতিৰ্ব্ৰহ্মন্ন ৱিমুঞ্চতি কৰ্হিচিত্ ।
অন্যোন্যাপাশ্ৰযত্ৱাচ্চ নিত্যত্ৱাদনযোঃ প্ৰভো ॥ ১৭ ॥
পুৰুষং প্ৰকৃতিৰ্ব্ৰহ্মন্ন ৱিমুঞ্চতি কৰ্হিচিত্ ।
অন্যোন্যাপাশ্ৰযত্ৱাচ্চ নিত্যত্ৱাদনযোঃ প্ৰভো ॥ ১৭ ॥
যথা গন্ধস্য ভূমেশ্চ ন ভাৱো ৱ্যতিৰেকতঃ ।
অপাং ৰসস্য চ যথা তথা বুদ্ধেঃ পৰস্য চ ॥ ১৮ ॥
অপাং ৰসস্য চ যথা তথা বুদ্ধেঃ পৰস্য চ ॥ ১৮ ॥
অকৰ্তুঃ কৰ্মবন্ধোঽযং পুৰুষস্য যদাশ্ৰযঃ ।
গুণেষু সত্সু প্ৰকৃতেঃ কৈৱল্যং তেষ্ৱতঃ কথম্ ॥ ১৯ ॥
গুণেষু সত্সু প্ৰকৃতেঃ কৈৱল্যং তেষ্ৱতঃ কথম্ ॥ ১৯ ॥
ক্ৱচিত্তত্ত্ৱাৱমৰ্শেন নিৱৃত্তং ভযমুল্বণম্ ।
অনিৱৃত্তনিমিত্তত্ৱাত্পুনঃ প্ৰত্যৱতিষ্ঠতে ॥ ২০ ॥
অনিৱৃত্তনিমিত্তত্ৱাত্পুনঃ প্ৰত্যৱতিষ্ঠতে ॥ ২০ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
অনিমিত্তনিমিত্তেন স্ৱধৰ্মেণামলাত্মনা ।
তীৱ্ৰযা মযি ভক্ত্যা চ শ্ৰুতসম্ভৃতযা চিৰম্ ॥ ২১ ॥
অনিমিত্তনিমিত্তেন স্ৱধৰ্মেণামলাত্মনা ।
তীৱ্ৰযা মযি ভক্ত্যা চ শ্ৰুতসম্ভৃতযা চিৰম্ ॥ ২১ ॥
জ্ঞানেন দৃষ্টতত্ত্ৱেন ৱৈৰাগ্যেণ বলীযসা ।
তপোযুক্তেন যোগেন তীৱ্ৰেণাত্মসমাধিনা ॥ ২২ ॥
তপোযুক্তেন যোগেন তীৱ্ৰেণাত্মসমাধিনা ॥ ২২ ॥
প্ৰকৃতিঃ পুৰুষস্যেহ দহ্যমানা ত্ৱহৰ্নিশম্ ।
তিৰোভৱিত্ৰী শনকৈৰগ্নেৰ্যোনিৰিৱাৰণিঃ ॥ ২৩ ॥
তিৰোভৱিত্ৰী শনকৈৰগ্নেৰ্যোনিৰিৱাৰণিঃ ॥ ২৩ ॥
ভুক্তভোগা পৰিত্যক্তা দৃষ্টদোষা চ নিত্যশঃ ।
নেশ্ৱৰস্যাশুভং ধত্তে স্ৱে মহিম্নি স্থিতস্য চ ॥ ২৪ ॥
নেশ্ৱৰস্যাশুভং ধত্তে স্ৱে মহিম্নি স্থিতস্য চ ॥ ২৪ ॥
যথা হ্যপ্ৰতিবুদ্ধস্য প্ৰস্ৱাপো বহ্ৱনৰ্থভৃত্ ।
স এৱ প্ৰতিবুদ্ধস্য ন ৱৈ মোহায কল্পতে ॥ ২৫ ॥
স এৱ প্ৰতিবুদ্ধস্য ন ৱৈ মোহায কল্পতে ॥ ২৫ ॥
এৱং ৱিদিততত্ত্ৱস্য প্ৰকৃতিৰ্মযি মানসম্ ।
যুঞ্জতো নাপকুৰুত আত্মাৰামস্য কৰ্হিচিত্ ॥ ২৬ ॥
যুঞ্জতো নাপকুৰুত আত্মাৰামস্য কৰ্হিচিত্ ॥ ২৬ ॥
যদৈৱমধ্যাত্মৰতঃ কালেন বহুজন্মনা ।
সৰ্ৱত্ৰ জাতৱৈৰাগ্য আব্ৰহ্মভুৱনান্মুনিঃ ॥ ২৭ ॥
সৰ্ৱত্ৰ জাতৱৈৰাগ্য আব্ৰহ্মভুৱনান্মুনিঃ ॥ ২৭ ॥
মদ্ভক্তঃ প্ৰতিবুদ্ধাৰ্থো মত্প্ৰসাদেন ভূযসা ।
নিঃশ্ৰেযসং স্ৱসংস্থানং কৈৱল্যাখ্যং মদাশ্ৰযম্ ॥ ২৮ ॥
নিঃশ্ৰেযসং স্ৱসংস্থানং কৈৱল্যাখ্যং মদাশ্ৰযম্ ॥ ২৮ ॥
প্ৰাপ্নোতীহাঞ্জসা ধীৰঃ স্ৱদৃশাচ্ছিন্নসংশযঃ ।
যদ্গত্ৱা ন নিৱৰ্তেত যোগী লিঙ্গাদ্ৱিনিৰ্গমে ॥ ২৯ ॥
যদ্গত্ৱা ন নিৱৰ্তেত যোগী লিঙ্গাদ্ৱিনিৰ্গমে ॥ ২৯ ॥
যদা ন যোগোপচিতাসু চেতো
মাযাসু সিদ্ধস্য ৱিষজ্জতেঽঙ্গ ।
অনন্যহেতুষ্ৱথ মে গতিঃ স্যাদ্
আত্যন্তিকী যত্ৰ ন মৃত্যুহাসঃ ॥ ৩০ ॥
মাযাসু সিদ্ধস্য ৱিষজ্জতেঽঙ্গ ।
অনন্যহেতুষ্ৱথ মে গতিঃ স্যাদ্
আত্যন্তিকী যত্ৰ ন মৃত্যুহাসঃ ॥ ৩০ ॥