ஶ்ரீபகவாநுவாச
யோகஸ்ய லக்ஷணம் வக்ஷ்யே ஸபீஜஸ்ய ந்ரு'பாத்மஜே ।
மநோ யேநைவ விதிநா ப்ரஸந்நம் யாதி ஸத்பதம் ॥ ௧ ॥
யோகஸ்ய லக்ஷணம் வக்ஷ்யே ஸபீஜஸ்ய ந்ரு'பாத்மஜே ।
மநோ யேநைவ விதிநா ப்ரஸந்நம் யாதி ஸத்பதம் ॥ ௧ ॥
ஸ்வதர்மாசரணம் ஶக்த்யா விதர்மாச்ச நிவர்தநம் ।
தைவால்லப்தேந ஸந்தோஷ ஆத்மவிச்சரணார்சநம் ॥ ௨ ॥
தைவால்லப்தேந ஸந்தோஷ ஆத்மவிச்சரணார்சநம் ॥ ௨ ॥
க்ராம்யதர்மநிவ்ரு'த்திஶ்ச மோக்ஷதர்மரதிஸ்ததா ।
மிதமேத்யாதநம் ஶஶ்வத்விவிக்தக்ஷேமஸேவநம் ॥ ௩ ॥
மிதமேத்யாதநம் ஶஶ்வத்விவிக்தக்ஷேமஸேவநம் ॥ ௩ ॥
அஹிம்ஸா ஸத்யமஸ்தேயம் யாவதர்தபரிக்ரஹஃ ।
ப்ரஹ்மசர்யம் தபஃ ஶௌசம் ஸ்வாத்யாயஃ புருஷார்சநம் ॥ ௪ ॥
ப்ரஹ்மசர்யம் தபஃ ஶௌசம் ஸ்வாத்யாயஃ புருஷார்சநம் ॥ ௪ ॥
மௌநம் ஸதாஸநஜயஃ ஸ்தைர்யம் ப்ராணஜயஃ ஶநைஃ ।
ப்ரத்யாஹாரஶ்சேந்த்ரியாணாம் விஷயாந்மநஸா ஹ்ரு'தி ॥ ௫ ॥
ப்ரத்யாஹாரஶ்சேந்த்ரியாணாம் விஷயாந்மநஸா ஹ்ரு'தி ॥ ௫ ॥
ஸ்வதிஷ்ண்யாநாமேகதேஶே மநஸா ப்ராணதாரணம் ।
வைகுண்டலீலாபித்யாநம் ஸமாதாநம் ததாத்மநஃ ॥ ௬ ॥
வைகுண்டலீலாபித்யாநம் ஸமாதாநம் ததாத்மநஃ ॥ ௬ ॥
ஏதைரந்யைஶ்ச பதிபிர்மநோ துஷ்டமஸத்பதம் ।
புத்த்யா யுஞ்ஜீத ஶநகைர்ஜிதப்ராணோ ஹ்யதந்த்ரிதஃ ॥ ௭ ॥
புத்த்யா யுஞ்ஜீத ஶநகைர்ஜிதப்ராணோ ஹ்யதந்த்ரிதஃ ॥ ௭ ॥
ஶுசௌ தேஶே ப்ரதிஷ்டாப்ய விஜிதாஸந ஆஸநம் ।
தஸ்மிந்ஸ்வஸ்தி ஸமாஸீந ரு'ஜுகாயஃ ஸமப்யஸேத் ॥ ௮ ॥
தஸ்மிந்ஸ்வஸ்தி ஸமாஸீந ரு'ஜுகாயஃ ஸமப்யஸேத் ॥ ௮ ॥
ப்ராணஸ்ய ஶோதயேந்மார்கம் பூரகும்பகரேசகைஃ ।
ப்ரதிகூலேந வா சித்தம் யதா ஸ்திரமசஞ்சலம் ॥ ௯ ॥
ப்ரதிகூலேந வா சித்தம் யதா ஸ்திரமசஞ்சலம் ॥ ௯ ॥
மநோ'சிராத்ஸ்யாத்விரஜம் ஜிதஶ்வாஸஸ்ய யோகிநஃ ।
வாய்வக்நிப்யாம் யதா லோஹம் த்மாதம் த்யஜதி வை மலம் ॥ ௧௦ ॥
வாய்வக்நிப்யாம் யதா லோஹம் த்மாதம் த்யஜதி வை மலம் ॥ ௧௦ ॥
ப்ராணாயாமைர்தஹேத்தோஷாந்தாரணாபிஶ்ச கில்பிஷாந் ।
ப்ரத்யாஹாரேண ஸம்ஸர்காந்த்யாநேநாநீஶ்வராந்குணாந் ॥ ௧௧ ॥
ப்ரத்யாஹாரேண ஸம்ஸர்காந்த்யாநேநாநீஶ்வராந்குணாந் ॥ ௧௧ ॥
யதா மநஃ ஸ்வம் விரஜம் யோகேந ஸுஸமாஹிதம் ।
காஷ்டாம் பகவதோ த்யாயேத்ஸ்வநாஸாக்ராவலோகநஃ ॥ ௧௨ ॥
காஷ்டாம் பகவதோ த்யாயேத்ஸ்வநாஸாக்ராவலோகநஃ ॥ ௧௨ ॥
ப்ரஸந்நவதநாம்போஜம் பத்மகர்பாருணேக்ஷணம் ।
நீலோத்பலதலஶ்யாமம் ஶங்கசக்ரகதாதரம் ॥ ௧௩ ॥
நீலோத்பலதலஶ்யாமம் ஶங்கசக்ரகதாதரம் ॥ ௧௩ ॥
லஸத்பங்கஜகிஞ்ஜல்கபீதகௌஶேயவாஸஸம் ।
ஶ்ரீவத்ஸவக்ஷஸம் ப்ராஜத்கௌஸ்துபாமுக்தகந்தரம் ॥ ௧௪ ॥
ஶ்ரீவத்ஸவக்ஷஸம் ப்ராஜத்கௌஸ்துபாமுக்தகந்தரம் ॥ ௧௪ ॥
மத்தத்விரேபகலயா பரீதம் வநமாலயா ।
பரார்த்யஹாரவலயகிரீடாங்கதநூபுரம் ॥ ௧௫ ॥
பரார்த்யஹாரவலயகிரீடாங்கதநூபுரம் ॥ ௧௫ ॥
காஞ்சீகுணோல்லஸச்ச்ரோணிம் ஹ்ரு'தயாம்போஜவிஷ்டரம் ।
தர்ஶநீயதமம் ஶாந்தம் மநோநயநவர்தநம் ॥ ௧௬ ॥
தர்ஶநீயதமம் ஶாந்தம் மநோநயநவர்தநம் ॥ ௧௬ ॥
அபீச்யதர்ஶநம் ஶஶ்வத்ஸர்வலோகநமஸ்க்ரு'தம் ।
ஸந்தம் வயஸி கைஶோரே ப்ரு'த்யாநுக்ரஹகாதரம் ॥ ௧௭ ॥
ஸந்தம் வயஸி கைஶோரே ப்ரு'த்யாநுக்ரஹகாதரம் ॥ ௧௭ ॥
கீர்தந்யதீர்தயஶஸம் புண்யஶ்லோகயஶஸ்கரம் ।
த்யாயேத்தேவம் ஸமக்ராங்கம் யாவந்ந ச்யவதே மநஃ ॥ ௧௮ ॥
த்யாயேத்தேவம் ஸமக்ராங்கம் யாவந்ந ச்யவதே மநஃ ॥ ௧௮ ॥
ஸ்திதம் வ்ரஜந்தமாஸீநம் ஶயாநம் வா குஹாஶயம் ।
ப்ரேக்ஷணீயேஹிதம் த்யாயேச்சுத்தபாவேந சேதஸா ॥ ௧௯ ॥
ப்ரேக்ஷணீயேஹிதம் த்யாயேச்சுத்தபாவேந சேதஸா ॥ ௧௯ ॥
தஸ்மிஂல்லப்தபதம் சித்தம் ஸர்வாவயவஸம்ஸ்திதம் ।
விலக்ஷ்யைகத்ர ஸம்யுஜ்யாதங்கே பகவதோ முநிஃ ॥ ௨௦ ॥
விலக்ஷ்யைகத்ர ஸம்யுஜ்யாதங்கே பகவதோ முநிஃ ॥ ௨௦ ॥
ஸஞ்சிந்தயேத்பகவதஶ்சரணாரவிந்தம்
வஜ்ராங்குஶத்வஜஸரோருஹலாஞ்சநாட்யம் ।
உத்துங்கரக்தவிலஸந்நகசக்ரவால-
ஜ்யோத்ஸ்நாபிராஹதமஹத்த்ரு'தயாந்தகாரம் ॥ ௨௧ ॥
வஜ்ராங்குஶத்வஜஸரோருஹலாஞ்சநாட்யம் ।
உத்துங்கரக்தவிலஸந்நகசக்ரவால-
ஜ்யோத்ஸ்நாபிராஹதமஹத்த்ரு'தயாந்தகாரம் ॥ ௨௧ ॥
யச்சௌசநிஃஸ்ரு'தஸரித்ப்ரவரோதகேந
தீர்தேந மூர்த்ந்யதிக்ரு'தேந ஶிவஃ ஶிவோ'பூத் ।
த்யாதுர்மநஃஶமலஶைலநிஸ்ரு'ஷ்டவஜ்ரம்
த்யாயேச்சிரம் பகவதஶ்சரணாரவிந்தம் ॥ ௨௨ ॥
தீர்தேந மூர்த்ந்யதிக்ரு'தேந ஶிவஃ ஶிவோ'பூத் ।
த்யாதுர்மநஃஶமலஶைலநிஸ்ரு'ஷ்டவஜ்ரம்
த்யாயேச்சிரம் பகவதஶ்சரணாரவிந்தம் ॥ ௨௨ ॥
ஜாநுத்வயம் ஜலஜலோசநயா ஜநந்யா
லக்ஷ்ம்யாகிலஸ்ய ஸுரவந்திதயா விதாதுஃ ।
ஊர்வோர்நிதாய கரபல்லவரோசிஷா யத்
ஸம்லாலிதம் ஹ்ரு'தி விபோரபவஸ்ய குர்யாத் ॥ ௨௩ ॥
லக்ஷ்ம்யாகிலஸ்ய ஸுரவந்திதயா விதாதுஃ ।
ஊர்வோர்நிதாய கரபல்லவரோசிஷா யத்
ஸம்லாலிதம் ஹ்ரு'தி விபோரபவஸ்ய குர்யாத் ॥ ௨௩ ॥
ஊரூ ஸுபர்ணபுஜயோரதிஶோபமாநாவ்-
ஓஜோநிதீ அதஸிகாகுஸுமாவபாஸௌ ।
வ்யாலம்பிபீதவரவாஸஸி வர்தமாந
காஞ்சீகலாபபரிரம்பி நிதம்பபிம்பம் ॥ ௨௪ ॥
ஓஜோநிதீ அதஸிகாகுஸுமாவபாஸௌ ।
வ்யாலம்பிபீதவரவாஸஸி வர்தமாந
காஞ்சீகலாபபரிரம்பி நிதம்பபிம்பம் ॥ ௨௪ ॥
நாபிஹ்ரதம் புவநகோஶகுஹோதரஸ்தம்
யத்ராத்மயோநிதிஷணாகிலலோகபத்மம் ।
வ்யூடம் ஹரிந்மணிவ்ரு'ஷஸ்தநயோரமுஷ்ய
த்யாயேத்த்வயம் விஶதஹாரமயூககௌரம் ॥ ௨௫ ॥
யத்ராத்மயோநிதிஷணாகிலலோகபத்மம் ।
வ்யூடம் ஹரிந்மணிவ்ரு'ஷஸ்தநயோரமுஷ்ய
த்யாயேத்த்வயம் விஶதஹாரமயூககௌரம் ॥ ௨௫ ॥
வக்ஷோ'திவாஸம்ரு'ஷபஸ்ய மஹாவிபூதேஃ
பும்ஸாம் மநோநயநநிர்வ்ரு'திமாததாநம் ।
கண்டம் ச கௌஸ்துபமணேரதிபூஷணார்தம்
குர்யாந்மநஸ்யகிலலோகநமஸ்க்ரு'தஸ்ய ॥ ௨௬ ॥
பும்ஸாம் மநோநயநநிர்வ்ரு'திமாததாநம் ।
கண்டம் ச கௌஸ்துபமணேரதிபூஷணார்தம்
குர்யாந்மநஸ்யகிலலோகநமஸ்க்ரு'தஸ்ய ॥ ௨௬ ॥
பாஹூம்ஶ்ச மந்தரகிரேஃ பரிவர்தநேந
நிர்ணிக்தபாஹுவலயாநதிலோகபாலாந் ।
ஸஞ்சிந்தயேத்தஶஶதாரமஸஹ்யதேஜஃ
ஶங்கம் ச தத்கரஸரோருஹராஜஹம்ஸம் ॥ ௨௭ ॥
நிர்ணிக்தபாஹுவலயாநதிலோகபாலாந் ।
ஸஞ்சிந்தயேத்தஶஶதாரமஸஹ்யதேஜஃ
ஶங்கம் ச தத்கரஸரோருஹராஜஹம்ஸம் ॥ ௨௭ ॥
கௌமோதகீம் பகவதோ தயிதாம் ஸ்மரேத
திக்தாமராதிபடஶோணிதகர்தமேந ।
மாலாம் மதுவ்ரதவரூதகிரோபகுஷ்டாம்
சைத்யஸ்ய தத்த்வமமலம் மணிமஸ்ய கண்டே ॥ ௨௮ ॥
திக்தாமராதிபடஶோணிதகர்தமேந ।
மாலாம் மதுவ்ரதவரூதகிரோபகுஷ்டாம்
சைத்யஸ்ய தத்த்வமமலம் மணிமஸ்ய கண்டே ॥ ௨௮ ॥
ப்ரு'த்யாநுகம்பிததியேஹ க்ரு'ஹீதமூர்தேஃ
ஸஞ்சிந்தயேத்பகவதோ வதநாரவிந்தம் ।
யத்விஸ்புரந்மகரகுண்டலவல்கிதேந
வித்யோதிதாமலகபோலமுதாரநாஸம் ॥ ௨௯ ॥
ஸஞ்சிந்தயேத்பகவதோ வதநாரவிந்தம் ।
யத்விஸ்புரந்மகரகுண்டலவல்கிதேந
வித்யோதிதாமலகபோலமுதாரநாஸம் ॥ ௨௯ ॥
யச்ச்ரீநிகேதமலிபிஃ பரிஸேவ்யமாநம்
பூத்யா ஸ்வயா குடிலகுந்தலவ்ரு'ந்தஜுஷ்டம் ।
மீநத்வயாஶ்ரயமதிக்ஷிபதப்ஜநேத்ரம்
த்யாயேந்மநோமயமதந்த்ரித உல்லஸத்ப்ரு ॥ ௩௦ ॥
பூத்யா ஸ்வயா குடிலகுந்தலவ்ரு'ந்தஜுஷ்டம் ।
மீநத்வயாஶ்ரயமதிக்ஷிபதப்ஜநேத்ரம்
த்யாயேந்மநோமயமதந்த்ரித உல்லஸத்ப்ரு ॥ ௩௦ ॥
தஸ்யாவலோகமதிகம் க்ரு'பயாதிகோர-
தாபத்ரயோபஶமநாய நிஸ்ரு'ஷ்டமக்ஷ்ணோஃ ।
ஸ்நிக்தஸ்மிதாநுகுணிதம் விபுலப்ரஸாதம்
த்யாயேச்சிரம் விபுலபாவநயா குஹாயாம் ॥ ௩௧ ॥
தாபத்ரயோபஶமநாய நிஸ்ரு'ஷ்டமக்ஷ்ணோஃ ।
ஸ்நிக்தஸ்மிதாநுகுணிதம் விபுலப்ரஸாதம்
த்யாயேச்சிரம் விபுலபாவநயா குஹாயாம் ॥ ௩௧ ॥
ஹாஸம் ஹரேரவநதாகிலலோகதீவ்ர-
ஶோகாஶ்ருஸாகரவிஶோஷணமத்யுதாரம் ।
ஸம்மோஹநாய ரசிதம் நிஜமாயயாஸ்ய
ப்ரூமண்டலம் முநிக்ரு'தே மகரத்வஜஸ்ய ॥ ௩௨ ॥
ஶோகாஶ்ருஸாகரவிஶோஷணமத்யுதாரம் ।
ஸம்மோஹநாய ரசிதம் நிஜமாயயாஸ்ய
ப்ரூமண்டலம் முநிக்ரு'தே மகரத்வஜஸ்ய ॥ ௩௨ ॥
த்யாநாயநம் ப்ரஹஸிதம் பஹுலாதரோஷ்ட-
பாஸாருணாயிததநுத்விஜகுந்தபங்க்தி ।
த்யாயேத்ஸ்வதேஹகுஹரே'வஸிதஸ்ய விஷ்ணோர்
பக்த்யார்த்ரயார்பிதமநா ந ப்ரு'தக்தித்ரு'க்ஷேத் ॥ ௩௩ ॥
பாஸாருணாயிததநுத்விஜகுந்தபங்க்தி ।
த்யாயேத்ஸ்வதேஹகுஹரே'வஸிதஸ்ய விஷ்ணோர்
பக்த்யார்த்ரயார்பிதமநா ந ப்ரு'தக்தித்ரு'க்ஷேத் ॥ ௩௩ ॥
ஏவம் ஹரௌ பகவதி ப்ரதிலப்தபாவோ
பக்த்யா த்ரவத்த்ரு'தய உத்புலகஃ ப்ரமோதாத் ।
ஔத்கண்ட்யபாஷ்பகலயா முஹுரர்த்யமாநஸ்
தச்சாபி சித்தபடிஶம் ஶநகைர்வியுங்க்தே ॥ ௩௪ ॥
பக்த்யா த்ரவத்த்ரு'தய உத்புலகஃ ப்ரமோதாத் ।
ஔத்கண்ட்யபாஷ்பகலயா முஹுரர்த்யமாநஸ்
தச்சாபி சித்தபடிஶம் ஶநகைர்வியுங்க்தே ॥ ௩௪ ॥
முக்தாஶ்ரயம் யர்ஹி நிர்விஷயம் விரக்தம்
நிர்வாணம்ரு'ச்சதி மநஃ ஸஹஸா யதார்சிஃ ।
ஆத்மாநமத்ர புருஷோ'வ்யவதாநமேகம்
அந்வீக்ஷதே ப்ரதிநிவ்ரு'த்தகுணப்ரவாஹஃ ॥ ௩௫ ॥
நிர்வாணம்ரு'ச்சதி மநஃ ஸஹஸா யதார்சிஃ ।
ஆத்மாநமத்ர புருஷோ'வ்யவதாநமேகம்
அந்வீக்ஷதே ப்ரதிநிவ்ரு'த்தகுணப்ரவாஹஃ ॥ ௩௫ ॥
ஸோ'ப்யேதயா சரமயா மநஸோ நிவ்ரு'த்த்யா
தஸ்மிந்மஹிம்ந்யவஸிதஃ ஸுகதுஃகபாஹ்யே ।
ஹேதுத்வமப்யஸதி கர்தரி துஃகயோர்யத்
ஸ்வாத்மந்விதத்த உபலப்தபராத்மகாஷ்டஃ ॥ ௩௬ ॥
தஸ்மிந்மஹிம்ந்யவஸிதஃ ஸுகதுஃகபாஹ்யே ।
ஹேதுத்வமப்யஸதி கர்தரி துஃகயோர்யத்
ஸ்வாத்மந்விதத்த உபலப்தபராத்மகாஷ்டஃ ॥ ௩௬ ॥
தேஹம் ச தம் ந சரமஃ ஸ்திதமுத்திதம் வா
ஸித்தோ விபஶ்யதி யதோ'த்யகமத்ஸ்வரூபம் ।
தைவாதுபேதமத தைவவஶாதபேதம்
வாஸோ யதா பரிக்ரு'தம் மதிராமதாந்தஃ ॥ ௩௭ ॥
ஸித்தோ விபஶ்யதி யதோ'த்யகமத்ஸ்வரூபம் ।
தைவாதுபேதமத தைவவஶாதபேதம்
வாஸோ யதா பரிக்ரு'தம் மதிராமதாந்தஃ ॥ ௩௭ ॥
தேஹோ'பி தைவவஶகஃ கலு கர்ம யாவத்
ஸ்வாரம்பகம் ப்ரதிஸமீக்ஷத ஏவ ஸாஸுஃ ।
தம் ஸப்ரபஞ்சமதிரூடஸமாதியோகஃ
ஸ்வாப்நம் புநர்ந பஜதே ப்ரதிபுத்தவஸ்துஃ ॥ ௩௮ ॥
ஸ்வாரம்பகம் ப்ரதிஸமீக்ஷத ஏவ ஸாஸுஃ ।
தம் ஸப்ரபஞ்சமதிரூடஸமாதியோகஃ
ஸ்வாப்நம் புநர்ந பஜதே ப்ரதிபுத்தவஸ்துஃ ॥ ௩௮ ॥
யதா புத்ராச்ச வித்தாச்ச ப்ரு'தங்மர்த்யஃ ப்ரதீயதே ।
அப்யாத்மத்வேநாபிமதாத்தேஹாதேஃ புருஷஸ்ததா ॥ ௩௯ ॥
அப்யாத்மத்வேநாபிமதாத்தேஹாதேஃ புருஷஸ்ததா ॥ ௩௯ ॥
யதோல்முகாத்விஸ்புலிங்காத்தூமாத்வாபி ஸ்வஸம்பவாத் ।
அப்யாத்மத்வேநாபிமதாத்யதாக்நிஃ ப்ரு'தகுல்முகாத் ॥ ௪௦ ॥
அப்யாத்மத்வேநாபிமதாத்யதாக்நிஃ ப்ரு'தகுல்முகாத் ॥ ௪௦ ॥
பூதேந்த்ரியாந்தஃகரணாத்ப்ரதாநாஜ்ஜீவஸம்ஜ்ஞிதாத் ।
ஆத்மா ததா ப்ரு'தக்த்ரஷ்டா பகவாந்ப்ரஹ்மஸம்ஜ்ஞிதஃ ॥ ௪௧ ॥
ஆத்மா ததா ப்ரு'தக்த்ரஷ்டா பகவாந்ப்ரஹ்மஸம்ஜ்ஞிதஃ ॥ ௪௧ ॥
ஸர்வபூதேஷு சாத்மாநம் ஸர்வபூதாநி சாத்மநி ।
ஈக்ஷேதாநந்யபாவேந பூதேஷ்விவ ததாத்மதாம் ॥ ௪௨ ॥
ஈக்ஷேதாநந்யபாவேந பூதேஷ்விவ ததாத்மதாம் ॥ ௪௨ ॥
ஸ்வயோநிஷு யதா ஜ்யோதிரேகம் நாநா ப்ரதீயதே ।
யோநீநாம் குணவைஷம்யாத்ததாத்மா ப்ரக்ரு'தௌ ஸ்திதஃ ॥ ௪௩ ॥
யோநீநாம் குணவைஷம்யாத்ததாத்மா ப்ரக்ரு'தௌ ஸ்திதஃ ॥ ௪௩ ॥
தஸ்மாதிமாம் ஸ்வாம் ப்ரக்ரு'திம் தைவீம் ஸதஸதாத்மிகாம் ।
துர்விபாவ்யாம் பராபாவ்ய ஸ்வரூபேணாவதிஷ்டதே ॥ ௪௪ ॥
துர்விபாவ்யாம் பராபாவ்ய ஸ்வரூபேணாவதிஷ்டதே ॥ ௪௪ ॥