maitreya uvāca
evaṁ niśamya kapilasya vaco janitrī
sā kardamasya dayitā kila devahūtiḥ
visrasta-moha-paṭalā tam abhipraṇamya
tuṣṭāva tattva-viṣayāṅkita-siddhi-bhūmim
evaṁ niśamya kapilasya vaco janitrī
sā kardamasya dayitā kila devahūtiḥ
visrasta-moha-paṭalā tam abhipraṇamya
tuṣṭāva tattva-viṣayāṅkita-siddhi-bhūmim
devahūtir uvāca
athāpy ajo ’ntaḥ-salile śayānaṁ
bhūtendriyārthātma-mayaṁ vapus te
guṇa-pravāhaṁ sad-aśeṣa-bījaṁ
dadhyau svayaṁ yaj-jaṭharābja-jātaḥ
athāpy ajo ’ntaḥ-salile śayānaṁ
bhūtendriyārthātma-mayaṁ vapus te
guṇa-pravāhaṁ sad-aśeṣa-bījaṁ
dadhyau svayaṁ yaj-jaṭharābja-jātaḥ
sa eva viśvasya bhavān vidhatte
guṇa-pravāheṇa vibhakta-vīryaḥ
sargādy anīho ’vitathābhisandhir
ātmeśvaro ’tarkya-sahasra-śaktiḥ
guṇa-pravāheṇa vibhakta-vīryaḥ
sargādy anīho ’vitathābhisandhir
ātmeśvaro ’tarkya-sahasra-śaktiḥ
sa tvaṁ bhṛto me jaṭhareṇa nātha
kathaṁ nu yasyodara etad āsīt
viśvaṁ yugānte vaṭa-patra ekaḥ
śete sma māyā-śiśur aṅghri-pānaḥ
kathaṁ nu yasyodara etad āsīt
viśvaṁ yugānte vaṭa-patra ekaḥ
śete sma māyā-śiśur aṅghri-pānaḥ
tvaṁ deha-tantraḥ praśamāya pāpmanāṁ
nideśa-bhājāṁ ca vibho vibhūtaye
yathāvatārās tava sūkarādayas
tathāyam apy ātma-pathopalabdhaye
nideśa-bhājāṁ ca vibho vibhūtaye
yathāvatārās tava sūkarādayas
tathāyam apy ātma-pathopalabdhaye
yan-nāmadheya-śravaṇānukīrtanād
yat-prahvaṇād yat-smaraṇād api kvacit
śvādo ’pi sadyaḥ savanāya kalpate
kutaḥ punas te bhagavan nu darśanāt
yat-prahvaṇād yat-smaraṇād api kvacit
śvādo ’pi sadyaḥ savanāya kalpate
kutaḥ punas te bhagavan nu darśanāt
aho bata śva-paco ’to garīyān
yaj-jihvāgre vartate nāma tubhyam
tepus tapas te juhuvuḥ sasnur āryā
brahmānūcur nāma gṛṇanti ye te
yaj-jihvāgre vartate nāma tubhyam
tepus tapas te juhuvuḥ sasnur āryā
brahmānūcur nāma gṛṇanti ye te
taṁ tvām ahaṁ brahma paraṁ pumāṁsaṁ
pratyak-srotasy ātmani saṁvibhāvyam
sva-tejasā dhvasta-guṇa-pravāhaṁ
vande viṣṇuṁ kapilaṁ veda-garbham
pratyak-srotasy ātmani saṁvibhāvyam
sva-tejasā dhvasta-guṇa-pravāhaṁ
vande viṣṇuṁ kapilaṁ veda-garbham
maitreya uvāca
īḍito bhagavān evaṁ
kapilākhyaḥ paraḥ pumān
vācāviklavayety āha
mātaraṁ mātṛ-vatsalaḥ
īḍito bhagavān evaṁ
kapilākhyaḥ paraḥ pumān
vācāviklavayety āha
mātaraṁ mātṛ-vatsalaḥ
kapila uvāca
mārgeṇānena mātas te
susevyenoditena me
āsthitena parāṁ kāṣṭhām
acirād avarotsyasi
mārgeṇānena mātas te
susevyenoditena me
āsthitena parāṁ kāṣṭhām
acirād avarotsyasi
śraddhatsvaitan mataṁ mahyaṁ
juṣṭaṁ yad brahma-vādibhiḥ
yena mām abhayaṁ yāyā
mṛtyum ṛcchanty atad-vidaḥ
juṣṭaṁ yad brahma-vādibhiḥ
yena mām abhayaṁ yāyā
mṛtyum ṛcchanty atad-vidaḥ
maitreya uvāca
iti pradarśya bhagavān
satīṁ tām ātmano gatim
sva-mātrā brahma-vādinyā
kapilo ’numato yayau
iti pradarśya bhagavān
satīṁ tām ātmano gatim
sva-mātrā brahma-vādinyā
kapilo ’numato yayau
sā cāpi tanayoktena
yogādeśena yoga-yuk
tasminn āśrama āpīḍe
sarasvatyāḥ samāhitā
yogādeśena yoga-yuk
tasminn āśrama āpīḍe
sarasvatyāḥ samāhitā
abhīkṣṇāvagāha-kapiśān
jaṭilān kuṭilālakān
ātmānaṁ cogra-tapasā
bibhratī cīriṇaṁ kṛśam
jaṭilān kuṭilālakān
ātmānaṁ cogra-tapasā
bibhratī cīriṇaṁ kṛśam
prajāpateḥ kardamasya
tapo-yoga-vijṛmbhitam
sva-gārhasthyam anaupamyaṁ
prārthyaṁ vaimānikair api
tapo-yoga-vijṛmbhitam
sva-gārhasthyam anaupamyaṁ
prārthyaṁ vaimānikair api
payaḥ-phena-nibhāḥ śayyā
dāntā rukma-paricchadāḥ
āsanāni ca haimāni
susparśāstaraṇāni ca
dāntā rukma-paricchadāḥ
āsanāni ca haimāni
susparśāstaraṇāni ca
svaccha-sphaṭika-kuḍyeṣu
mahā-mārakateṣu ca
ratna-pradīpā ābhānti
lalanā ratna-saṁyutāḥ
mahā-mārakateṣu ca
ratna-pradīpā ābhānti
lalanā ratna-saṁyutāḥ
gṛhodyānaṁ kusumitai
ramyaṁ bahv-amara-drumaiḥ
kūjad-vihaṅga-mithunaṁ
gāyan-matta-madhuvratam
ramyaṁ bahv-amara-drumaiḥ
kūjad-vihaṅga-mithunaṁ
gāyan-matta-madhuvratam
yatra praviṣṭam ātmānaṁ
vibudhānucarā jaguḥ
vāpyām utpala-gandhinyāṁ
kardamenopalālitam
vibudhānucarā jaguḥ
vāpyām utpala-gandhinyāṁ
kardamenopalālitam
hitvā tad īpsitatamam
apy ākhaṇḍala-yoṣitām
kiñcic cakāra vadanaṁ
putra-viśleṣaṇāturā
apy ākhaṇḍala-yoṣitām
kiñcic cakāra vadanaṁ
putra-viśleṣaṇāturā
vanaṁ pravrajite patyāv
apatya-virahāturā
jñāta-tattvāpy abhūn naṣṭe
vatse gaur iva vatsalā
apatya-virahāturā
jñāta-tattvāpy abhūn naṣṭe
vatse gaur iva vatsalā
tam eva dhyāyatī devam
apatyaṁ kapilaṁ harim
babhūvācirato vatsa
niḥspṛhā tādṛśe gṛhe
apatyaṁ kapilaṁ harim
babhūvācirato vatsa
niḥspṛhā tādṛśe gṛhe
dhyāyatī bhagavad-rūpaṁ
yad āha dhyāna-gocaram
sutaḥ prasanna-vadanaṁ
samasta-vyasta-cintayā
yad āha dhyāna-gocaram
sutaḥ prasanna-vadanaṁ
samasta-vyasta-cintayā
bhakti-pravāha-yogena
vairāgyeṇa balīyasā
yuktānuṣṭhāna-jātena
jñānena brahma-hetunā
vairāgyeṇa balīyasā
yuktānuṣṭhāna-jātena
jñānena brahma-hetunā
viśuddhena tadātmānam
ātmanā viśvato-mukham
svānubhūtyā tirobhūta-
māyā-guṇa-viśeṣaṇam
ātmanā viśvato-mukham
svānubhūtyā tirobhūta-
māyā-guṇa-viśeṣaṇam
brahmaṇy avasthita-matir
bhagavaty ātma-saṁśraye
nivṛtta-jīvāpattitvāt
kṣīṇa-kleśāpta-nirvṛtiḥ
bhagavaty ātma-saṁśraye
nivṛtta-jīvāpattitvāt
kṣīṇa-kleśāpta-nirvṛtiḥ
nityārūḍha-samādhitvāt
parāvṛtta-guṇa-bhramā
na sasmāra tadātmānaṁ
svapne dṛṣṭam ivotthitaḥ
parāvṛtta-guṇa-bhramā
na sasmāra tadātmānaṁ
svapne dṛṣṭam ivotthitaḥ
tad-dehaḥ parataḥ poṣo
’py akṛśaś cādhy-asambhavāt
babhau malair avacchannaḥ
sadhūma iva pāvakaḥ
’py akṛśaś cādhy-asambhavāt
babhau malair avacchannaḥ
sadhūma iva pāvakaḥ
svāṅgaṁ tapo-yogamayaṁ
mukta-keśaṁ gatāmbaram
daiva-guptaṁ na bubudhe
vāsudeva-praviṣṭa-dhīḥ
mukta-keśaṁ gatāmbaram
daiva-guptaṁ na bubudhe
vāsudeva-praviṣṭa-dhīḥ
evaṁ sā kapiloktena
mārgeṇācirataḥ param
ātmānaṁ brahma-nirvāṇaṁ
bhagavantam avāpa ha
mārgeṇācirataḥ param
ātmānaṁ brahma-nirvāṇaṁ
bhagavantam avāpa ha
tad vīrāsīt puṇyatamaṁ
kṣetraṁ trailokya-viśrutam
nāmnā siddha-padaṁ yatra
sā saṁsiddhim upeyuṣī
kṣetraṁ trailokya-viśrutam
nāmnā siddha-padaṁ yatra
sā saṁsiddhim upeyuṣī
tasyās tad yoga-vidhuta-
mārtyaṁ martyam abhūt sarit
srotasāṁ pravarā saumya
siddhidā siddha-sevitā
mārtyaṁ martyam abhūt sarit
srotasāṁ pravarā saumya
siddhidā siddha-sevitā
kapilo ’pi mahā-yogī
bhagavān pitur āśramāt
mātaraṁ samanujñāpya
prāg-udīcīṁ diśaṁ yayau
bhagavān pitur āśramāt
mātaraṁ samanujñāpya
prāg-udīcīṁ diśaṁ yayau
siddha-cāraṇa-gandharvair
munibhiś cāpsaro-gaṇaiḥ
stūyamānaḥ samudreṇa
dattārhaṇa-niketanaḥ
munibhiś cāpsaro-gaṇaiḥ
stūyamānaḥ samudreṇa
dattārhaṇa-niketanaḥ
āste yogaṁ samāsthāya
sāṅkhyācāryair abhiṣṭutaḥ
trayāṇām api lokānām
upaśāntyai samāhitaḥ
sāṅkhyācāryair abhiṣṭutaḥ
trayāṇām api lokānām
upaśāntyai samāhitaḥ
etan nigaditaṁ tāta
yat pṛṣṭo ’haṁ tavānagha
kapilasya ca saṁvādo
devahūtyāś ca pāvanaḥ
yat pṛṣṭo ’haṁ tavānagha
kapilasya ca saṁvādo
devahūtyāś ca pāvanaḥ
ya idam anuśṛṇoti yo ’bhidhatte
kapila-muner matam ātma-yoga-guhyam
bhagavati kṛta-dhīḥ suparṇa-ketāv
upalabhate bhagavat-padāravindam
kapila-muner matam ātma-yoga-guhyam
bhagavati kṛta-dhīḥ suparṇa-ketāv
upalabhate bhagavat-padāravindam