మైత్రేయ ఉవాచ
ఏవం నిశమ్య కపిలస్య వచో జనిత్రీ
సా కర్దమస్య దయితా కిల దేవహూతిః ।
విస్రస్తమోహపటలా తమభిప్రణమ్య
తుష్టావ తత్త్వవిషయాఙ్కితసిద్ధిభూమిమ్ ॥ ౧ ॥
ఏవం నిశమ్య కపిలస్య వచో జనిత్రీ
సా కర్దమస్య దయితా కిల దేవహూతిః ।
విస్రస్తమోహపటలా తమభిప్రణమ్య
తుష్టావ తత్త్వవిషయాఙ్కితసిద్ధిభూమిమ్ ॥ ౧ ॥
దేవహూతిరువాచ
అథాప్యజోఽన్తఃసలిలే శయానం
భూతేన్ద్రియార్థాత్మమయం వపుస్తే ।
గుణప్రవాహం సదశేషబీజం
దధ్యౌ స్వయం యజ్జఠరాబ్జజాతః ॥ ౨ ॥
అథాప్యజోఽన్తఃసలిలే శయానం
భూతేన్ద్రియార్థాత్మమయం వపుస్తే ।
గుణప్రవాహం సదశేషబీజం
దధ్యౌ స్వయం యజ్జఠరాబ్జజాతః ॥ ౨ ॥
స ఏవ విశ్వస్య భవాన్విధత్తే
గుణప్రవాహేణ విభక్తవీర్యః ।
సర్గాద్యనీహోఽవితథాభిసన్ధిర్
ఆత్మేశ్వరోఽతర్క్యసహస్రశక్తిః ॥ ౩ ॥
గుణప్రవాహేణ విభక్తవీర్యః ।
సర్గాద్యనీహోఽవితథాభిసన్ధిర్
ఆత్మేశ్వరోఽతర్క్యసహస్రశక్తిః ॥ ౩ ॥
స త్వం భృతో మే జఠరేణ నాథ
కథం ను యస్యోదర ఏతదాసీత్ ।
విశ్వం యుగాన్తే వటపత్ర ఏకః
శేతే స్మ మాయా-శిశురఙ్ఘ్రిపానః ॥ ౪ ॥
కథం ను యస్యోదర ఏతదాసీత్ ।
విశ్వం యుగాన్తే వటపత్ర ఏకః
శేతే స్మ మాయా-శిశురఙ్ఘ్రిపానః ॥ ౪ ॥
త్వం దేహతన్త్రః ప్రశమాయ పాప్మనాం
నిదేశభాజాం చ విభో విభూతయే ।
యథావతారాస్తవ సూకరాదయస్
తథాయమప్యాత్మపథోపలబ్ధయే ॥ ౫ ॥
నిదేశభాజాం చ విభో విభూతయే ।
యథావతారాస్తవ సూకరాదయస్
తథాయమప్యాత్మపథోపలబ్ధయే ॥ ౫ ॥
యన్నామధేయశ్రవణానుకీర్తనాద్
యత్ప్రహ్వణాద్యత్స్మరణాదపి క్వచిత్ ।
శ్వాదోఽపి సద్యః సవనాయ కల్పతే
కుతః పునస్తే భగవన్ను దర్శనాత్ ॥ ౬ ॥
యత్ప్రహ్వణాద్యత్స్మరణాదపి క్వచిత్ ।
శ్వాదోఽపి సద్యః సవనాయ కల్పతే
కుతః పునస్తే భగవన్ను దర్శనాత్ ॥ ౬ ॥
అహో బత శ్వపచోఽతో గరీయాన్
యజ్జిహ్వాగ్రే వర్తతే నామ తుభ్యమ్ ।
తేపుస్తపస్తే జుహువుః సస్నురార్యా
బ్రహ్మానూచుర్నామ గృణన్తి యే తే ॥ ౭ ॥
యజ్జిహ్వాగ్రే వర్తతే నామ తుభ్యమ్ ।
తేపుస్తపస్తే జుహువుః సస్నురార్యా
బ్రహ్మానూచుర్నామ గృణన్తి యే తే ॥ ౭ ॥
తం త్వామహం బ్రహ్మ పరం పుమాంసం
ప్రత్యక్స్రోతస్యాత్మని సంవిభావ్యమ్ ।
స్వతేజసా ధ్వస్తగుణప్రవాహం
వన్దే విష్ణుం కపిలం వేదగర్భమ్ ॥ ౮ ॥
ప్రత్యక్స్రోతస్యాత్మని సంవిభావ్యమ్ ।
స్వతేజసా ధ్వస్తగుణప్రవాహం
వన్దే విష్ణుం కపిలం వేదగర్భమ్ ॥ ౮ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఈడితో భగవానేవం కపిలాఖ్యః పరః పుమాన్ ।
వాచావిక్లవయేత్యాహ మాతరం మాతృవత్సలః ॥ ౯ ॥
ఈడితో భగవానేవం కపిలాఖ్యః పరః పుమాన్ ।
వాచావిక్లవయేత్యాహ మాతరం మాతృవత్సలః ॥ ౯ ॥
కపిల ఉవాచ
మార్గేణానేన మాతస్తే సుసేవ్యేనోదితేన మే ।
ఆస్థితేన పరాం కాష్ఠామచిరాదవరోత్స్యసి ॥ ౧౦ ॥
మార్గేణానేన మాతస్తే సుసేవ్యేనోదితేన మే ।
ఆస్థితేన పరాం కాష్ఠామచిరాదవరోత్స్యసి ॥ ౧౦ ॥
శ్రద్ధత్స్వైతన్మతం మహ్యం జుష్టం యద్బ్రహ్మవాదిభిః ।
యేన మామభయం యాయా మృత్యుమృచ్ఛన్త్యతద్విదః ॥ ౧౧ ॥
యేన మామభయం యాయా మృత్యుమృచ్ఛన్త్యతద్విదః ॥ ౧౧ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఇతి ప్రదర్శ్య భగవాన్సతీం తామాత్మనో గతిమ్ ।
స్వమాత్రా బ్రహ్మవాదిన్యా కపిలోఽనుమతో యయౌ ॥ ౧౨ ॥
ఇతి ప్రదర్శ్య భగవాన్సతీం తామాత్మనో గతిమ్ ।
స్వమాత్రా బ్రహ్మవాదిన్యా కపిలోఽనుమతో యయౌ ॥ ౧౨ ॥
సా చాపి తనయోక్తేన యోగాదేశేన యోగయుక్ ।
తస్మిన్నాశ్రమ ఆపీడే సరస్వత్యాః సమాహితా ॥ ౧౩ ॥
తస్మిన్నాశ్రమ ఆపీడే సరస్వత్యాః సమాహితా ॥ ౧౩ ॥
అభీక్ష్ణావగాహకపిశాన్జటిలాన్కుటిలాలకాన్ ।
ఆత్మానం చోగ్రతపసా బిభ్రతీ చీరిణం కృశమ్ ॥ ౧౪ ॥
ఆత్మానం చోగ్రతపసా బిభ్రతీ చీరిణం కృశమ్ ॥ ౧౪ ॥
ప్రజాపతేః కర్దమస్య తపోయోగవిజృమ్భితమ్ ।
స్వగార్హస్థ్యమనౌపమ్యం ప్రార్థ్యం వైమానికైరపి ॥ ౧౫ ॥
స్వగార్హస్థ్యమనౌపమ్యం ప్రార్థ్యం వైమానికైరపి ॥ ౧౫ ॥
పయఃఫేననిభాః శయ్యా దాన్తా రుక్మపరిచ్ఛదాః ।
ఆసనాని చ హైమాని సుస్పర్శాస్తరణాని చ ॥ ౧౬ ॥
ఆసనాని చ హైమాని సుస్పర్శాస్తరణాని చ ॥ ౧౬ ॥
స్వచ్ఛస్ఫటికకుడ్యేషు మహామారకతేషు చ ।
రత్నప్రదీపా ఆభాన్తి లలనా రత్నసంయుతాః ॥ ౧౭ ॥
రత్నప్రదీపా ఆభాన్తి లలనా రత్నసంయుతాః ॥ ౧౭ ॥
గృహోద్యానం కుసుమితై రమ్యం బహ్వమరద్రుమైః ।
కూజద్విహఙ్గమిథునం గాయన్మత్తమధువ్రతమ్ ॥ ౧౮ ॥
కూజద్విహఙ్గమిథునం గాయన్మత్తమధువ్రతమ్ ॥ ౧౮ ॥
యత్ర ప్రవిష్టమాత్మానం విబుధానుచరా జగుః ।
వాప్యాముత్పలగన్ధిన్యాం
కర్దమేనోపలాలితమ్ ॥ ౧౯ ॥
వాప్యాముత్పలగన్ధిన్యాం
కర్దమేనోపలాలితమ్ ॥ ౧౯ ॥
హిత్వా తదీప్సితతమమప్యాఖణ్డలయోషితామ్ ।
కిఞ్చిచ్చకార వదనం పుత్రవిశ్లేషణాతురా ॥ ౨౦ ॥
కిఞ్చిచ్చకార వదనం పుత్రవిశ్లేషణాతురా ॥ ౨౦ ॥
వనం ప్రవ్రజితే పత్యావపత్యవిరహాతురా ।
జ్ఞాతతత్త్వాప్యభూన్నష్టే వత్సే గౌరివ వత్సలా ॥ ౨౧ ॥
జ్ఞాతతత్త్వాప్యభూన్నష్టే వత్సే గౌరివ వత్సలా ॥ ౨౧ ॥
తమేవ ధ్యాయతీ దేవమపత్యం కపిలం హరిమ్ ।
బభూవాచిరతో వత్స నిఃస్పృహా తాదృశే గృహే ॥ ౨౨ ॥
బభూవాచిరతో వత్స నిఃస్పృహా తాదృశే గృహే ॥ ౨౨ ॥
ధ్యాయతీ భగవద్రూపం యదాహ ధ్యానగోచరమ్ ।
సుతః ప్రసన్నవదనం సమస్తవ్యస్తచిన్తయా ॥ ౨౩ ॥
సుతః ప్రసన్నవదనం సమస్తవ్యస్తచిన్తయా ॥ ౨౩ ॥
భక్తిప్రవాహయోగేన వైరాగ్యేణ బలీయసా ।
యుక్తానుష్ఠానజాతేన జ్ఞానేన బ్రహ్మహేతునా ॥ ౨౪ ॥
యుక్తానుష్ఠానజాతేన జ్ఞానేన బ్రహ్మహేతునా ॥ ౨౪ ॥
విశుద్ధేన తదాత్మానమాత్మనా విశ్వతోముఖమ్ ।
స్వానుభూత్యా తిరోభూతమాయాగుణవిశేషణమ్ ॥ ౨౫ ॥
స్వానుభూత్యా తిరోభూతమాయాగుణవిశేషణమ్ ॥ ౨౫ ॥
బ్రహ్మణ్యవస్థితమతిర్భగవత్యాత్మసంశ్రయే ।
నివృత్తజీవాపత్తిత్వాత్క్షీణక్లేశాప్తనిర్వృతిః ॥ ౨౬ ॥
నివృత్తజీవాపత్తిత్వాత్క్షీణక్లేశాప్తనిర్వృతిః ॥ ౨౬ ॥
నిత్యారూఢసమాధిత్వాత్పరావృత్తగుణభ్రమా ।
న సస్మార తదాత్మానం స్వప్నే దృష్టమివోత్థితః ॥ ౨౭ ॥
న సస్మార తదాత్మానం స్వప్నే దృష్టమివోత్థితః ॥ ౨౭ ॥
తద్దేహః పరతః పోషోఽప్యకృశశ్చాధ్యసమ్భవాత్ ।
బభౌ మలైరవచ్ఛన్నః సధూమ ఇవ పావకః ॥ ౨౮ ॥
బభౌ మలైరవచ్ఛన్నః సధూమ ఇవ పావకః ॥ ౨౮ ॥
స్వాఙ్గం తపోయోగమయం ముక్తకేశం గతామ్బరమ్ ।
దైవగుప్తం న బుబుధే వాసుదేవప్రవిష్టధీః ॥ ౨౯ ॥
దైవగుప్తం న బుబుధే వాసుదేవప్రవిష్టధీః ॥ ౨౯ ॥
ఏవం సా కపిలోక్తేన మార్గేణాచిరతః పరమ్ ।
ఆత్మానం బ్రహ్మనిర్వాణం భగవన్తమవాప హ ॥ ౩౦ ॥
ఆత్మానం బ్రహ్మనిర్వాణం భగవన్తమవాప హ ॥ ౩౦ ॥
తద్వీరాసీత్పుణ్యతమం క్షేత్రం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్ ।
నామ్నా సిద్ధపదం యత్ర సా సంసిద్ధిముపేయుషీ ॥ ౩౧ ॥
నామ్నా సిద్ధపదం యత్ర సా సంసిద్ధిముపేయుషీ ॥ ౩౧ ॥
తస్యాస్తద్యోగవిధుతమార్త్యం మర్త్యమభూత్సరిత్ ।
స్రోతసాం ప్రవరా సౌమ్య సిద్ధిదా సిద్ధసేవితా ॥ ౩౨ ॥
స్రోతసాం ప్రవరా సౌమ్య సిద్ధిదా సిద్ధసేవితా ॥ ౩౨ ॥
కపిలోఽపి మహాయోగీ భగవాన్పితురాశ్రమాత్ ।
మాతరం సమనుజ్ఞాప్య ప్రాగుదీచీం దిశం యయౌ ॥ ౩౩ ॥
మాతరం సమనుజ్ఞాప్య ప్రాగుదీచీం దిశం యయౌ ॥ ౩౩ ॥
సిద్ధచారణగన్ధర్వైర్మునిభిశ్చాప్సరోగణైః ।
స్తూయమానః సముద్రేణ దత్తార్హణనికేతనః ॥ ౩౪ ॥
స్తూయమానః సముద్రేణ దత్తార్హణనికేతనః ॥ ౩౪ ॥
ఆస్తే యోగం సమాస్థాయ సాఙ్ఖ్యాచార్యైరభిష్టుతః ।
త్రయాణామపి లోకానాముపశాన్త్యై సమాహితః ॥ ౩౫ ॥
త్రయాణామపి లోకానాముపశాన్త్యై సమాహితః ॥ ౩౫ ॥
ఏతన్నిగదితం తాత యత్పృష్టోఽహం తవానఘ ।
కపిలస్య చ సంవాదో దేవహూత్యాశ్చ పావనః ॥ ౩౬ ॥
కపిలస్య చ సంవాదో దేవహూత్యాశ్చ పావనః ॥ ౩౬ ॥
య ఇదమనుశృణోతి యోఽభిధత్తే
కపిలమునేర్మతమాత్మయోగగుహ్యమ్ ।
భగవతి కృతధీః సుపర్ణకేతావ్
ఉపలభతే భగవత్పదారవిన్దమ్ ॥ ౩౭ ॥
కపిలమునేర్మతమాత్మయోగగుహ్యమ్ ।
భగవతి కృతధీః సుపర్ణకేతావ్
ఉపలభతే భగవత్పదారవిన్దమ్ ॥ ౩౭ ॥