மைத்ரேய உவாச
ஏவம் நிஶம்ய கபிலஸ்ய வசோ ஜநித்ரீ
ஸா கர்தமஸ்ய தயிதா கில தேவஹூதிஃ ।
விஸ்ரஸ்தமோஹபடலா தமபிப்ரணம்ய
துஷ்டாவ தத்த்வவிஷயாங்கிதஸித்திபூமிம் ॥ ௧ ॥
ஏவம் நிஶம்ய கபிலஸ்ய வசோ ஜநித்ரீ
ஸா கர்தமஸ்ய தயிதா கில தேவஹூதிஃ ।
விஸ்ரஸ்தமோஹபடலா தமபிப்ரணம்ய
துஷ்டாவ தத்த்வவிஷயாங்கிதஸித்திபூமிம் ॥ ௧ ॥
தேவஹூதிருவாச
அதாப்யஜோ'ந்தஃஸலிலே ஶயாநம்
பூதேந்த்ரியார்தாத்மமயம் வபுஸ்தே ।
குணப்ரவாஹம் ஸதஶேஷபீஜம்
தத்யௌ ஸ்வயம் யஜ்ஜடராப்ஜஜாதஃ ॥ ௨ ॥
அதாப்யஜோ'ந்தஃஸலிலே ஶயாநம்
பூதேந்த்ரியார்தாத்மமயம் வபுஸ்தே ।
குணப்ரவாஹம் ஸதஶேஷபீஜம்
தத்யௌ ஸ்வயம் யஜ்ஜடராப்ஜஜாதஃ ॥ ௨ ॥
ஸ ஏவ விஶ்வஸ்ய பவாந்விதத்தே
குணப்ரவாஹேண விபக்தவீர்யஃ ।
ஸர்காத்யநீஹோ'விததாபிஸந்திர்
ஆத்மேஶ்வரோ'தர்க்யஸஹஸ்ரஶக்திஃ ॥ ௩ ॥
குணப்ரவாஹேண விபக்தவீர்யஃ ।
ஸர்காத்யநீஹோ'விததாபிஸந்திர்
ஆத்மேஶ்வரோ'தர்க்யஸஹஸ்ரஶக்திஃ ॥ ௩ ॥
ஸ த்வம் ப்ரு'தோ மே ஜடரேண நாத
கதம் நு யஸ்யோதர ஏததாஸீத் ।
விஶ்வம் யுகாந்தே வடபத்ர ஏகஃ
ஶேதே ஸ்ம மாயா-ஶிஶுரங்க்ரிபாநஃ ॥ ௪ ॥
கதம் நு யஸ்யோதர ஏததாஸீத் ।
விஶ்வம் யுகாந்தே வடபத்ர ஏகஃ
ஶேதே ஸ்ம மாயா-ஶிஶுரங்க்ரிபாநஃ ॥ ௪ ॥
த்வம் தேஹதந்த்ரஃ ப்ரஶமாய பாப்மநாம்
நிதேஶபாஜாம் ச விபோ விபூதயே ।
யதாவதாராஸ்தவ ஸூகராதயஸ்
ததாயமப்யாத்மபதோபலப்தயே ॥ ௫ ॥
நிதேஶபாஜாம் ச விபோ விபூதயே ।
யதாவதாராஸ்தவ ஸூகராதயஸ்
ததாயமப்யாத்மபதோபலப்தயே ॥ ௫ ॥
யந்நாமதேயஶ்ரவணாநுகீர்தநாத்
யத்ப்ரஹ்வணாத்யத்ஸ்மரணாதபி க்வசித் ।
ஶ்வாதோ'பி ஸத்யஃ ஸவநாய கல்பதே
குதஃ புநஸ்தே பகவந்நு தர்ஶநாத் ॥ ௬ ॥
யத்ப்ரஹ்வணாத்யத்ஸ்மரணாதபி க்வசித் ।
ஶ்வாதோ'பி ஸத்யஃ ஸவநாய கல்பதே
குதஃ புநஸ்தே பகவந்நு தர்ஶநாத் ॥ ௬ ॥
அஹோ பத ஶ்வபசோ'தோ கரீயாந்
யஜ்ஜிஹ்வாக்ரே வர்ததே நாம துப்யம் ।
தேபுஸ்தபஸ்தே ஜுஹுவுஃ ஸஸ்நுரார்யா
ப்ரஹ்மாநூசுர்நாம க்ரு'ணந்தி யே தே ॥ ௭ ॥
யஜ்ஜிஹ்வாக்ரே வர்ததே நாம துப்யம் ।
தேபுஸ்தபஸ்தே ஜுஹுவுஃ ஸஸ்நுரார்யா
ப்ரஹ்மாநூசுர்நாம க்ரு'ணந்தி யே தே ॥ ௭ ॥
தம் த்வாமஹம் ப்ரஹ்ம பரம் புமாம்ஸம்
ப்ரத்யக்ஸ்ரோதஸ்யாத்மநி ஸம்விபாவ்யம் ।
ஸ்வதேஜஸா த்வஸ்தகுணப்ரவாஹம்
வந்தே விஷ்ணும் கபிலம் வேதகர்பம் ॥ ௮ ॥
ப்ரத்யக்ஸ்ரோதஸ்யாத்மநி ஸம்விபாவ்யம் ।
ஸ்வதேஜஸா த்வஸ்தகுணப்ரவாஹம்
வந்தே விஷ்ணும் கபிலம் வேதகர்பம் ॥ ௮ ॥
மைத்ரேய உவாச
ஈடிதோ பகவாநேவம் கபிலாக்யஃ பரஃ புமாந் ।
வாசாவிக்லவயேத்யாஹ மாதரம் மாத்ரு'வத்ஸலஃ ॥ ௯ ॥
ஈடிதோ பகவாநேவம் கபிலாக்யஃ பரஃ புமாந் ।
வாசாவிக்லவயேத்யாஹ மாதரம் மாத்ரு'வத்ஸலஃ ॥ ௯ ॥
கபில உவாச
மார்கேணாநேந மாதஸ்தே ஸுஸேவ்யேநோதிதேந மே ।
ஆஸ்திதேந பராம் காஷ்டாமசிராதவரோத்ஸ்யஸி ॥ ௧௦ ॥
மார்கேணாநேந மாதஸ்தே ஸுஸேவ்யேநோதிதேந மே ।
ஆஸ்திதேந பராம் காஷ்டாமசிராதவரோத்ஸ்யஸி ॥ ௧௦ ॥
ஶ்ரத்தத்ஸ்வைதந்மதம் மஹ்யம் ஜுஷ்டம் யத்ப்ரஹ்மவாதிபிஃ ।
யேந மாமபயம் யாயா ம்ரு'த்யும்ரு'ச்சந்த்யதத்விதஃ ॥ ௧௧ ॥
யேந மாமபயம் யாயா ம்ரு'த்யும்ரு'ச்சந்த்யதத்விதஃ ॥ ௧௧ ॥
மைத்ரேய உவாச
இதி ப்ரதர்ஶ்ய பகவாந்ஸதீம் தாமாத்மநோ கதிம் ।
ஸ்வமாத்ரா ப்ரஹ்மவாதிந்யா கபிலோ'நுமதோ யயௌ ॥ ௧௨ ॥
இதி ப்ரதர்ஶ்ய பகவாந்ஸதீம் தாமாத்மநோ கதிம் ।
ஸ்வமாத்ரா ப்ரஹ்மவாதிந்யா கபிலோ'நுமதோ யயௌ ॥ ௧௨ ॥
ஸா சாபி தநயோக்தேந யோகாதேஶேந யோகயுக் ।
தஸ்மிந்நாஶ்ரம ஆபீடே ஸரஸ்வத்யாஃ ஸமாஹிதா ॥ ௧௩ ॥
தஸ்மிந்நாஶ்ரம ஆபீடே ஸரஸ்வத்யாஃ ஸமாஹிதா ॥ ௧௩ ॥
அபீக்ஷ்ணாவகாஹகபிஶாந்ஜடிலாந்குடிலாலகாந் ।
ஆத்மாநம் சோக்ரதபஸா பிப்ரதீ சீரிணம் க்ரு'ஶம் ॥ ௧௪ ॥
ஆத்மாநம் சோக்ரதபஸா பிப்ரதீ சீரிணம் க்ரு'ஶம் ॥ ௧௪ ॥
ப்ரஜாபதேஃ கர்தமஸ்ய தபோயோகவிஜ்ரு'ம்பிதம் ।
ஸ்வகார்ஹஸ்த்யமநௌபம்யம் ப்ரார்த்யம் வைமாநிகைரபி ॥ ௧௫ ॥
ஸ்வகார்ஹஸ்த்யமநௌபம்யம் ப்ரார்த்யம் வைமாநிகைரபி ॥ ௧௫ ॥
பயஃபேநநிபாஃ ஶய்யா தாந்தா ருக்மபரிச்சதாஃ ।
ஆஸநாநி ச ஹைமாநி ஸுஸ்பர்ஶாஸ்தரணாநி ச ॥ ௧௬ ॥
ஆஸநாநி ச ஹைமாநி ஸுஸ்பர்ஶாஸ்தரணாநி ச ॥ ௧௬ ॥
ஸ்வச்சஸ்படிககுட்யேஷு மஹாமாரகதேஷு ச ।
ரத்நப்ரதீபா ஆபாந்தி லலநா ரத்நஸம்யுதாஃ ॥ ௧௭ ॥
ரத்நப்ரதீபா ஆபாந்தி லலநா ரத்நஸம்யுதாஃ ॥ ௧௭ ॥
க்ரு'ஹோத்யாநம் குஸுமிதை ரம்யம் பஹ்வமரத்ருமைஃ ।
கூஜத்விஹங்கமிதுநம் காயந்மத்தமதுவ்ரதம் ॥ ௧௮ ॥
கூஜத்விஹங்கமிதுநம் காயந்மத்தமதுவ்ரதம் ॥ ௧௮ ॥
யத்ர ப்ரவிஷ்டமாத்மாநம் விபுதாநுசரா ஜகுஃ ।
வாப்யாமுத்பலகந்திந்யாம்
கர்தமேநோபலாலிதம் ॥ ௧௯ ॥
வாப்யாமுத்பலகந்திந்யாம்
கர்தமேநோபலாலிதம் ॥ ௧௯ ॥
ஹித்வா ததீப்ஸிததமமப்யாகண்டலயோஷிதாம் ।
கிஞ்சிச்சகார வதநம் புத்ரவிஶ்லேஷணாதுரா ॥ ௨௦ ॥
கிஞ்சிச்சகார வதநம் புத்ரவிஶ்லேஷணாதுரா ॥ ௨௦ ॥
வநம் ப்ரவ்ரஜிதே பத்யாவபத்யவிரஹாதுரா ।
ஜ்ஞாததத்த்வாப்யபூந்நஷ்டே வத்ஸே கௌரிவ வத்ஸலா ॥ ௨௧ ॥
ஜ்ஞாததத்த்வாப்யபூந்நஷ்டே வத்ஸே கௌரிவ வத்ஸலா ॥ ௨௧ ॥
தமேவ த்யாயதீ தேவமபத்யம் கபிலம் ஹரிம் ।
பபூவாசிரதோ வத்ஸ நிஃஸ்ப்ரு'ஹா தாத்ரு'ஶே க்ரு'ஹே ॥ ௨௨ ॥
பபூவாசிரதோ வத்ஸ நிஃஸ்ப்ரு'ஹா தாத்ரு'ஶே க்ரு'ஹே ॥ ௨௨ ॥
த்யாயதீ பகவத்ரூபம் யதாஹ த்யாநகோசரம் ।
ஸுதஃ ப்ரஸந்நவதநம் ஸமஸ்தவ்யஸ்தசிந்தயா ॥ ௨௩ ॥
ஸுதஃ ப்ரஸந்நவதநம் ஸமஸ்தவ்யஸ்தசிந்தயா ॥ ௨௩ ॥
பக்திப்ரவாஹயோகேந வைராக்யேண பலீயஸா ।
யுக்தாநுஷ்டாநஜாதேந ஜ்ஞாநேந ப்ரஹ்மஹேதுநா ॥ ௨௪ ॥
யுக்தாநுஷ்டாநஜாதேந ஜ்ஞாநேந ப்ரஹ்மஹேதுநா ॥ ௨௪ ॥
விஶுத்தேந ததாத்மாநமாத்மநா விஶ்வதோமுகம் ।
ஸ்வாநுபூத்யா திரோபூதமாயாகுணவிஶேஷணம் ॥ ௨௫ ॥
ஸ்வாநுபூத்யா திரோபூதமாயாகுணவிஶேஷணம் ॥ ௨௫ ॥
ப்ரஹ்மண்யவஸ்திதமதிர்பகவத்யாத்மஸம்ஶ்ரயே ।
நிவ்ரு'த்தஜீவாபத்தித்வாத்க்ஷீணக்லேஶாப்தநிர்வ்ரு'திஃ ॥ ௨௬ ॥
நிவ்ரு'த்தஜீவாபத்தித்வாத்க்ஷீணக்லேஶாப்தநிர்வ்ரு'திஃ ॥ ௨௬ ॥
நித்யாரூடஸமாதித்வாத்பராவ்ரு'த்தகுணப்ரமா ।
ந ஸஸ்மார ததாத்மாநம் ஸ்வப்நே த்ரு'ஷ்டமிவோத்திதஃ ॥ ௨௭ ॥
ந ஸஸ்மார ததாத்மாநம் ஸ்வப்நே த்ரு'ஷ்டமிவோத்திதஃ ॥ ௨௭ ॥
தத்தேஹஃ பரதஃ போஷோ'ப்யக்ரு'ஶஶ்சாத்யஸம்பவாத் ।
பபௌ மலைரவச்சந்நஃ ஸதூம இவ பாவகஃ ॥ ௨௮ ॥
பபௌ மலைரவச்சந்நஃ ஸதூம இவ பாவகஃ ॥ ௨௮ ॥
ஸ்வாங்கம் தபோயோகமயம் முக்தகேஶம் கதாம்பரம் ।
தைவகுப்தம் ந புபுதே வாஸுதேவப்ரவிஷ்டதீஃ ॥ ௨௯ ॥
தைவகுப்தம் ந புபுதே வாஸுதேவப்ரவிஷ்டதீஃ ॥ ௨௯ ॥
ஏவம் ஸா கபிலோக்தேந மார்கேணாசிரதஃ பரம் ।
ஆத்மாநம் ப்ரஹ்மநிர்வாணம் பகவந்தமவாப ஹ ॥ ௩௦ ॥
ஆத்மாநம் ப்ரஹ்மநிர்வாணம் பகவந்தமவாப ஹ ॥ ௩௦ ॥
தத்வீராஸீத்புண்யதமம் க்ஷேத்ரம் த்ரைலோக்யவிஶ்ருதம் ।
நாம்நா ஸித்தபதம் யத்ர ஸா ஸம்ஸித்திமுபேயுஷீ ॥ ௩௧ ॥
நாம்நா ஸித்தபதம் யத்ர ஸா ஸம்ஸித்திமுபேயுஷீ ॥ ௩௧ ॥
தஸ்யாஸ்தத்யோகவிதுதமார்த்யம் மர்த்யமபூத்ஸரித் ।
ஸ்ரோதஸாம் ப்ரவரா ஸௌம்ய ஸித்திதா ஸித்தஸேவிதா ॥ ௩௨ ॥
ஸ்ரோதஸாம் ப்ரவரா ஸௌம்ய ஸித்திதா ஸித்தஸேவிதா ॥ ௩௨ ॥
கபிலோ'பி மஹாயோகீ பகவாந்பிதுராஶ்ரமாத் ।
மாதரம் ஸமநுஜ்ஞாப்ய ப்ராகுதீசீம் திஶம் யயௌ ॥ ௩௩ ॥
மாதரம் ஸமநுஜ்ஞாப்ய ப்ராகுதீசீம் திஶம் யயௌ ॥ ௩௩ ॥
ஸித்தசாரணகந்தர்வைர்முநிபிஶ்சாப்ஸரோகணைஃ ।
ஸ்தூயமாநஃ ஸமுத்ரேண தத்தார்ஹணநிகேதநஃ ॥ ௩௪ ॥
ஸ்தூயமாநஃ ஸமுத்ரேண தத்தார்ஹணநிகேதநஃ ॥ ௩௪ ॥
ஆஸ்தே யோகம் ஸமாஸ்தாய ஸாங்க்யாசார்யைரபிஷ்டுதஃ ।
த்ரயாணாமபி லோகாநாமுபஶாந்த்யை ஸமாஹிதஃ ॥ ௩௫ ॥
த்ரயாணாமபி லோகாநாமுபஶாந்த்யை ஸமாஹிதஃ ॥ ௩௫ ॥
ஏதந்நிகதிதம் தாத யத்ப்ரு'ஷ்டோ'ஹம் தவாநக ।
கபிலஸ்ய ச ஸம்வாதோ தேவஹூத்யாஶ்ச பாவநஃ ॥ ௩௬ ॥
கபிலஸ்ய ச ஸம்வாதோ தேவஹூத்யாஶ்ச பாவநஃ ॥ ௩௬ ॥
ய இதமநுஶ்ரு'ணோதி யோ'பிதத்தே
கபிலமுநேர்மதமாத்மயோககுஹ்யம் ।
பகவதி க்ரு'ததீஃ ஸுபர்ணகேதாவ்
உபலபதே பகவத்பதாரவிந்தம் ॥ ௩௭ ॥
கபிலமுநேர்மதமாத்மயோககுஹ்யம் ।
பகவதி க்ரு'ததீஃ ஸுபர்ணகேதாவ்
உபலபதே பகவத்பதாரவிந்தம் ॥ ௩௭ ॥