உத்தவ உவாச
அத தே ததநுஜ்ஞாதா புக்த்வா பீத்வா ச வாருணீம் ।
தயா விப்ரம்ஶிதஜ்ஞாநா துருக்தைர்மர்ம பஸ்ப்ரு'ஶஃ ॥ ௧ ॥
அத தே ததநுஜ்ஞாதா புக்த்வா பீத்வா ச வாருணீம் ।
தயா விப்ரம்ஶிதஜ்ஞாநா துருக்தைர்மர்ம பஸ்ப்ரு'ஶஃ ॥ ௧ ॥
தேஷாம் மைரேயதோஷேண விஷமீக்ரு'தசேதஸாம் ।
நிம்லோசதி ரவாவாஸீத்வேணூநாமிவ மர்தநம் ॥ ௨ ॥
நிம்லோசதி ரவாவாஸீத்வேணூநாமிவ மர்தநம் ॥ ௨ ॥
பகவாந் ஸ்வாத்மமாயாயா கதிம் தாமவலோக்ய ஸஃ ।
ஸரஸ்வதீமுபஸ்ப்ரு'ஶ்ய வ்ரு'க்ஷமூலமுபாவிஶத் ॥ ௩ ॥
ஸரஸ்வதீமுபஸ்ப்ரு'ஶ்ய வ்ரு'க்ஷமூலமுபாவிஶத் ॥ ௩ ॥
அஹம் சோக்தோ பகவதா ப்ரபந்நார்திஹரேண ஹ ।
பதரீம் த்வம் ப்ரயாஹீதி ஸ்வகுலம் ஸம்ஜிஹீர்ஷுணா ॥ ௪ ॥
பதரீம் த்வம் ப்ரயாஹீதி ஸ்வகுலம் ஸம்ஜிஹீர்ஷுணா ॥ ௪ ॥
ததாபி ததபிப்ரேதம் ஜாநந்நஹமரிந்தம ।
ப்ரு'ஷ்டதோ'ந்வகமம் பர்துஃ பாதவிஶ்லேஷணாக்ஷமஃ ॥ ௫ ॥
ப்ரு'ஷ்டதோ'ந்வகமம் பர்துஃ பாதவிஶ்லேஷணாக்ஷமஃ ॥ ௫ ॥
அத்ராக்ஷமேகமாஸீநம் விசிந்வந் தயிதம் பதிம் ।
ஶ்ரீநிகேதம் ஸரஸ்வத்யாம் க்ரு'தகேதமகேதநம் ॥ ௬ ॥
ஶ்ரீநிகேதம் ஸரஸ்வத்யாம் க்ரு'தகேதமகேதநம் ॥ ௬ ॥
ஶ்யாமாவதாதம் விரஜம் ப்ரஶாந்தாருணலோசநம் ।
தோர்பிஶ்சதுர்பிர்விதிதம் பீதகௌஶாம்பரேண ச ॥ ௭ ॥
தோர்பிஶ்சதுர்பிர்விதிதம் பீதகௌஶாம்பரேண ச ॥ ௭ ॥
வாம ஊராவதிஶ்ரித்ய தக்ஷிணாங்க்ரி ஸரோருஹம் ।
அபாஶ்ரிதார்பகாஶ்வத்தமக்ரு'ஶம் த்யக்தபிப்பலம் ॥ ௮ ॥
அபாஶ்ரிதார்பகாஶ்வத்தமக்ரு'ஶம் த்யக்தபிப்பலம் ॥ ௮ ॥
தஸ்மிந்மஹாபாகவதோ த்வைபாயநஸுஹ்ரு'த்ஸகா ।
லோகாநநுசரந் ஸித்த ஆஸஸாத யத்ரு'ச்சயா ॥ ௯ ॥
லோகாநநுசரந் ஸித்த ஆஸஸாத யத்ரு'ச்சயா ॥ ௯ ॥
தஸ்யாநுரக்தஸ்ய முநேர்முகுந்தஃ
ப்ரமோதபாவாநதகந்தரஸ்ய ।
ஆஶ்ரு'ண்வதோ மாமநுராகஹாஸ-
ஸமீக்ஷயா விஶ்ரமயந்நுவாச ॥ ௧௦ ॥
ப்ரமோதபாவாநதகந்தரஸ்ய ।
ஆஶ்ரு'ண்வதோ மாமநுராகஹாஸ-
ஸமீக்ஷயா விஶ்ரமயந்நுவாச ॥ ௧௦ ॥
ஶ்ரீ பகவாநுவாச
வேதாஹமந்தர்மநஸீப்ஸிதம் தே
ததாமி யத்தத் துரவாபமந்யைஃ ।
ஸத்ரே புரா விஶ்வஸ்ரு'ஜாம் வஸூநாம்
மத்ஸித்திகாமேந வஸோ த்வயேஷ்டஃ ॥ ௧௧ ॥
வேதாஹமந்தர்மநஸீப்ஸிதம் தே
ததாமி யத்தத் துரவாபமந்யைஃ ।
ஸத்ரே புரா விஶ்வஸ்ரு'ஜாம் வஸூநாம்
மத்ஸித்திகாமேந வஸோ த்வயேஷ்டஃ ॥ ௧௧ ॥
ஸ ஏஷ ஸாதோ சரமோ பவாநா-
மாஸாதிதஸ்தே மதநுக்ரஹோ யத் ।
யந்மாம் ந்ரு'லோகாந் ரஹ உத்ஸ்ரு'ஜந்தம்
திஷ்டயா தத்ரு'ஶ்வாந் விஶதாநுவ்ரு'த்த்யா ॥ ௧௨ ॥
மாஸாதிதஸ்தே மதநுக்ரஹோ யத் ।
யந்மாம் ந்ரு'லோகாந் ரஹ உத்ஸ்ரு'ஜந்தம்
திஷ்டயா தத்ரு'ஶ்வாந் விஶதாநுவ்ரு'த்த்யா ॥ ௧௨ ॥
புரா மயா ப்ரோக்தமஜாய நாப்யே
பத்மே நிஷண்ணாய மமாதிஸர்கே ।
ஜ்ஞாநம் பரம் மந்மஹிமாவபாஸம்
யத்ஸூரயோ பாகவதம் வதந்தி ॥ ௧௩ ॥
பத்மே நிஷண்ணாய மமாதிஸர்கே ।
ஜ்ஞாநம் பரம் மந்மஹிமாவபாஸம்
யத்ஸூரயோ பாகவதம் வதந்தி ॥ ௧௩ ॥
இத்யாத்ரு'தோக்தஃ பரமஸ்ய பும்ஸஃ
ப்ரதிக்ஷணாநுக்ரஹபாஜநோ'ஹம் ।
ஸ்நேஹோத்தரோமா ஸ்கலிதாக்ஷரஸ்தம்
முஞ்சஞ்சுசஃ ப்ராஞ்ஜலிராபபாஷே ॥ ௧௪ ॥
ப்ரதிக்ஷணாநுக்ரஹபாஜநோ'ஹம் ।
ஸ்நேஹோத்தரோமா ஸ்கலிதாக்ஷரஸ்தம்
முஞ்சஞ்சுசஃ ப்ராஞ்ஜலிராபபாஷே ॥ ௧௪ ॥
கோ ந்வீஶ தே பாதஸரோஜபாஜாம்
ஸுதுர்லபோ'ர்தேஷு சதுர்ஷ்வபீஹ ।
ததாபி நாஹம் ப்ரவ்ரு'ணோமி பூமந்
பவத்பதாம்போஜநிஷேவணோத்ஸுகஃ ॥ ௧௫ ॥
ஸுதுர்லபோ'ர்தேஷு சதுர்ஷ்வபீஹ ।
ததாபி நாஹம் ப்ரவ்ரு'ணோமி பூமந்
பவத்பதாம்போஜநிஷேவணோத்ஸுகஃ ॥ ௧௫ ॥
கர்மாண்யநீஹஸ்ய பவோ'பவஸ்ய தே
துர்காஶ்ரயோ'தாரிபயாத்பலாயநம் ।
காலாத்மநோ யத்ப்ரமதாயுதாஶ்ரமஃ
ஸ்வாத்மந்ரதேஃ கித்யதி தீர்விதாமிஹ ॥ ௧௬ ॥
துர்காஶ்ரயோ'தாரிபயாத்பலாயநம் ।
காலாத்மநோ யத்ப்ரமதாயுதாஶ்ரமஃ
ஸ்வாத்மந்ரதேஃ கித்யதி தீர்விதாமிஹ ॥ ௧௬ ॥
மந்த்ரேஷு மாம் வா உபஹூய யத்த்வ-
மகுண்டிதாகண்டஸதாத்மபோதஃ ।
ப்ரு'ச்சேஃ ப்ரபோ முக்த இவாப்ரமத்த-
ஸ்தந்நோ மநோ மோஹயதீவ தேவ ॥ ௧௭ ॥
மகுண்டிதாகண்டஸதாத்மபோதஃ ।
ப்ரு'ச்சேஃ ப்ரபோ முக்த இவாப்ரமத்த-
ஸ்தந்நோ மநோ மோஹயதீவ தேவ ॥ ௧௭ ॥
ஜ்ஞாநம் பரம் ஸ்வாத்மரஹஃப்ரகாஶம்
ப்ரோவாச கஸ்மை பகவாந் ஸமக்ரம் ।
அபி க்ஷமம் நோ க்ரஹணாய பர்த-
ர்வதாஞ்ஜஸா யத் வ்ரு'ஜிநம் தரேம ॥ ௧௮ ॥
ப்ரோவாச கஸ்மை பகவாந் ஸமக்ரம் ।
அபி க்ஷமம் நோ க்ரஹணாய பர்த-
ர்வதாஞ்ஜஸா யத் வ்ரு'ஜிநம் தரேம ॥ ௧௮ ॥
இத்யாவேதிதஹார்தாய மஹ்யம் ஸ பகவாந் பரஃ ।
ஆதிதேஶாரவிந்தாக்ஷ ஆத்மநஃ பரமாம் ஸ்திதிம் ॥ ௧௯ ॥
ஆதிதேஶாரவிந்தாக்ஷ ஆத்மநஃ பரமாம் ஸ்திதிம் ॥ ௧௯ ॥
ஸ ஏவமாராதிதபாததீர்தா-
ததீததத்த்வாத்மவிபோதமார்கஃ
ப்ரணம்ய பாதௌ பரிவ்ரு'த்ய தேவ-
மிஹாகதோ'ஹம் விரஹாதுராத்மா ॥ ௨௦ ॥
ததீததத்த்வாத்மவிபோதமார்கஃ
ப்ரணம்ய பாதௌ பரிவ்ரு'த்ய தேவ-
மிஹாகதோ'ஹம் விரஹாதுராத்மா ॥ ௨௦ ॥
ஸோ'ஹம் தத்தர்ஶநாஹ்லாதவியோகார்தியுதஃ ப்ரபோ ।
கமிஷ்யே தயிதம் தஸ்ய பதர்யாஶ்ரமமண்டலம் ॥ ௨௧ ॥
கமிஷ்யே தயிதம் தஸ்ய பதர்யாஶ்ரமமண்டலம் ॥ ௨௧ ॥
யத்ர நாராயணோ தேவோ நரஶ்ச பகவாந்ரு'ஷிஃ ।
ம்ரு'து தீவ்ரம் தபோ தீர்கம் தேபாதே லோகபாவநௌ ॥ ௨௨ ॥
ம்ரு'து தீவ்ரம் தபோ தீர்கம் தேபாதே லோகபாவநௌ ॥ ௨௨ ॥
ஶ்ரீ ஶுக உவாச
இத்யுத்தவாதுபாகர்ண்ய ஸுஹ்ரு'தாம் துஃஸஹம் வதம் ।
ஜ்ஞாநேநாஶமயத்க்ஷத்தா ஶோகமுத்பதிதம் புதஃ ॥ ௨௩ ॥
இத்யுத்தவாதுபாகர்ண்ய ஸுஹ்ரு'தாம் துஃஸஹம் வதம் ।
ஜ்ஞாநேநாஶமயத்க்ஷத்தா ஶோகமுத்பதிதம் புதஃ ॥ ௨௩ ॥
ஸ தம் மஹாபாகவதம் வ்ரஜந்தம் கௌரவர்ஷபஃ ।
விஶ்ரம்பாதப்யதத்தேதம் முக்யம் க்ரு'ஷ்ணபரிக்ரஹே ॥ ௨௪ ॥
விஶ்ரம்பாதப்யதத்தேதம் முக்யம் க்ரு'ஷ்ணபரிக்ரஹே ॥ ௨௪ ॥
விதுர உவாச
ஜ்ஞாநம் பரம் ஸ்வாத்மரஹஃப்ரகாஶம்
யதாஹ யோகேஶ்வர ஈஶ்வரஸ்தே ।
வக்தும் பவாந்நோ'ர்ஹதி யத்தி விஷ்ணோ-
ர்ப்ரு'த்யாஃ ஸ்வப்ரு'த்யார்தக்ரு'தஶ்சரந்தி ॥ ௨௫ ॥
ஜ்ஞாநம் பரம் ஸ்வாத்மரஹஃப்ரகாஶம்
யதாஹ யோகேஶ்வர ஈஶ்வரஸ்தே ।
வக்தும் பவாந்நோ'ர்ஹதி யத்தி விஷ்ணோ-
ர்ப்ரு'த்யாஃ ஸ்வப்ரு'த்யார்தக்ரு'தஶ்சரந்தி ॥ ௨௫ ॥
உத்தவ உவாச
நநு தே தத்த்வஸம்ராத்ய ரு'ஷிஃ கௌஷாரவோ'ந்திகே ।
ஸாக்ஷாத்பகவதாதிஷ்டோ மர்த்யலோகம் ஜிஹாஸதா ॥ ௨௬ ॥
நநு தே தத்த்வஸம்ராத்ய ரு'ஷிஃ கௌஷாரவோ'ந்திகே ।
ஸாக்ஷாத்பகவதாதிஷ்டோ மர்த்யலோகம் ஜிஹாஸதா ॥ ௨௬ ॥
ஶ்ரீ ஶுக உவாச
இதி ஸஹ விதுரேண விஶ்வமூர்தே-
ர்குணகதயா ஸுதயாப்லாவிதோருதாபஃ ।
க்ஷணமிவ புலிநே யமஸ்வஸுஸ்தாம்
ஸமுஷித ஔபகவிர்நிஶாம் ததோ'காத் ॥ ௨௭ ॥
இதி ஸஹ விதுரேண விஶ்வமூர்தே-
ர்குணகதயா ஸுதயாப்லாவிதோருதாபஃ ।
க்ஷணமிவ புலிநே யமஸ்வஸுஸ்தாம்
ஸமுஷித ஔபகவிர்நிஶாம் ததோ'காத் ॥ ௨௭ ॥
ராஜோவாச
நிதநமுபகதேஷு வ்ரு'ஷ்ணிபோஜே-
ஷ்வதிரதயூதபயூதபேஷு முக்யஃ ।
ஸ து கதமவஶிஷ்ட உத்தவோ யத்தரி-
ரபி தத்யஜ ஆக்ரு'திம் த்ர்யதீஶஃ ॥ ௨௮ ॥
நிதநமுபகதேஷு வ்ரு'ஷ்ணிபோஜே-
ஷ்வதிரதயூதபயூதபேஷு முக்யஃ ।
ஸ து கதமவஶிஷ்ட உத்தவோ யத்தரி-
ரபி தத்யஜ ஆக்ரு'திம் த்ர்யதீஶஃ ॥ ௨௮ ॥
ஶ்ரீ ஶுக உவாச
ப்ரஹ்மஶாபாபதேஶேந காலேநாமோகவாஞ்சிதஃ ।
ஸம்ஹ்ரு'த்ய ஸ்வகுலம் ஸ்பீதம் த்யக்ஷ்யந்தேஹமசிந்தயத் ॥ ௨௯ ॥
ப்ரஹ்மஶாபாபதேஶேந காலேநாமோகவாஞ்சிதஃ ।
ஸம்ஹ்ரு'த்ய ஸ்வகுலம் ஸ்பீதம் த்யக்ஷ்யந்தேஹமசிந்தயத் ॥ ௨௯ ॥
அஸ்மால்லோகாதுபரதே மயி ஜ்ஞாநம் மதாஶ்ரயம் ।
அர்ஹத்யுத்தவ ஏவாத்தா ஸம்ப்ரத்யாத்மவதாம் வரஃ ॥ ௩௦ ॥
அர்ஹத்யுத்தவ ஏவாத்தா ஸம்ப்ரத்யாத்மவதாம் வரஃ ॥ ௩௦ ॥
நோத்தவோ'ண்வபி மந்ந்யூநோ யத்குணைர்நார்திதஃ ப்ரபுஃ ।
அதோ மத்வயுநம் லோகம் க்ராஹயந்நிஹ திஷ்டது ॥ ௩௧ ॥
அதோ மத்வயுநம் லோகம் க்ராஹயந்நிஹ திஷ்டது ॥ ௩௧ ॥
ஏவம் த்ரிலோககுருணா ஸந்திஷ்டஃ ஶப்தயோநிநா ।
பதர்யாஶ்ரமமாஸாத்ய ஹரிமீஜே ஸமாதிநா ॥ ௩௨ ॥
பதர்யாஶ்ரமமாஸாத்ய ஹரிமீஜே ஸமாதிநா ॥ ௩௨ ॥
விதுரோ'ப்யுத்தவாச்ச்ருத்வா க்ரு'ஷ்ணஸ்ய பரமாத்மநஃ ।
க்ரீடயோபாத்ததேஹஸ்ய கர்மாணி ஶ்லாகிதாநி ச ॥ ௩௩ ॥
க்ரீடயோபாத்ததேஹஸ்ய கர்மாணி ஶ்லாகிதாநி ச ॥ ௩௩ ॥
தேஹந்யாஸம் ச தஸ்யைவம் தீராணாம் தைர்யவர்தநம் ।
அந்யேஷாம் துஷ்கரதரம் பஶூநாம் விக்லவாத்மநாம் ॥ ௩௪ ॥
அந்யேஷாம் துஷ்கரதரம் பஶூநாம் விக்லவாத்மநாம் ॥ ௩௪ ॥
ஆத்மாநம் ச குருஶ்ரேஷ்ட க்ரு'ஷ்ணேந மநஸேக்ஷிதம் ।
த்யாயந் கதே பாகவதே ருரோத ப்ரேமவிஹ்வலஃ ॥ ௩௫ ॥
த்யாயந் கதே பாகவதே ருரோத ப்ரேமவிஹ்வலஃ ॥ ௩௫ ॥
காலிந்த்யாஃ கதிபிஃ ஸித்த அஹோபிர்பரதர்ஷப ।
ப்ராபத்யத ஸ்வஃஸரிதம் யத்ர மித்ராஸுதோ முநிஃ ॥ ௩௬ ॥
ப்ராபத்யத ஸ்வஃஸரிதம் யத்ர மித்ராஸுதோ முநிஃ ॥ ௩௬ ॥