ఉద్ధవ ఉవాచ
అథ తే తదనుజ్ఞాతా భుక్త్వా పీత్వా చ వారుణీమ్ ।
తయా విభ్రంశితజ్ఞానా దురుక్తైర్మర్మ పస్పృశః ॥ ౧ ॥
అథ తే తదనుజ్ఞాతా భుక్త్వా పీత్వా చ వారుణీమ్ ।
తయా విభ్రంశితజ్ఞానా దురుక్తైర్మర్మ పస్పృశః ॥ ౧ ॥
తేషాం మైరేయదోషేణ విషమీకృతచేతసామ్ ।
నిమ్లోచతి రవావాసీద్వేణూనామివ మర్దనమ్ ॥ ౨ ॥
నిమ్లోచతి రవావాసీద్వేణూనామివ మర్దనమ్ ॥ ౨ ॥
భగవాన్ స్వాత్మమాయాయా గతిం తామవలోక్య సః ।
సరస్వతీముపస్పృశ్య వృక్షమూలముపావిశత్ ॥ ౩ ॥
సరస్వతీముపస్పృశ్య వృక్షమూలముపావిశత్ ॥ ౩ ॥
అహం చోక్తో భగవతా ప్రపన్నార్తిహరేణ హ ।
బదరీం త్వం ప్రయాహీతి స్వకులం సంజిహీర్షుణా ॥ ౪ ॥
బదరీం త్వం ప్రయాహీతి స్వకులం సంజిహీర్షుణా ॥ ౪ ॥
తథాపి తదభిప్రేతం జానన్నహమరిన్దమ ।
పృష్ఠతోఽన్వగమం భర్తుః పాదవిశ్లేషణాక్షమః ॥ ౫ ॥
పృష్ఠతోఽన్వగమం భర్తుః పాదవిశ్లేషణాక్షమః ॥ ౫ ॥
అద్రాక్షమేకమాసీనం విచిన్వన్ దయితం పతిమ్ ।
శ్రీనికేతం సరస్వత్యాం కృతకేతమకేతనమ్ ॥ ౬ ॥
శ్రీనికేతం సరస్వత్యాం కృతకేతమకేతనమ్ ॥ ౬ ॥
శ్యామావదాతం విరజం ప్రశాన్తారుణలోచనమ్ ।
దోర్భిశ్చతుర్భిర్విదితం పీతకౌశామ్బరేణ చ ॥ ౭ ॥
దోర్భిశ్చతుర్భిర్విదితం పీతకౌశామ్బరేణ చ ॥ ౭ ॥
వామ ఊరావధిశ్రిత్య దక్షిణాఙ్ఘ్రి సరోరుహమ్ ।
అపాశ్రితార్భకాశ్వత్థమకృశం త్యక్తపిప్పలమ్ ॥ ౮ ॥
అపాశ్రితార్భకాశ్వత్థమకృశం త్యక్తపిప్పలమ్ ॥ ౮ ॥
తస్మిన్మహాభాగవతో ద్వైపాయనసుహృత్సఖా ।
లోకాననుచరన్ సిద్ధ ఆససాద యదృచ్ఛయా ॥ ౯ ॥
లోకాననుచరన్ సిద్ధ ఆససాద యదృచ్ఛయా ॥ ౯ ॥
తస్యానురక్తస్య మునేర్ముకున్దః
ప్రమోదభావానతకన్ధరస్య ।
ఆశృణ్వతో మామనురాగహాస-
సమీక్షయా విశ్రమయన్నువాచ ॥ ౧౦ ॥
ప్రమోదభావానతకన్ధరస్య ।
ఆశృణ్వతో మామనురాగహాస-
సమీక్షయా విశ్రమయన్నువాచ ॥ ౧౦ ॥
శ్రీ భగవానువాచ
వేదాహమన్తర్మనసీప్సితం తే
దదామి యత్తద్ దురవాపమన్యైః ।
సత్రే పురా విశ్వసృజాం వసూనాం
మత్సిద్ధికామేన వసో త్వయేష్టః ॥ ౧౧ ॥
వేదాహమన్తర్మనసీప్సితం తే
దదామి యత్తద్ దురవాపమన్యైః ।
సత్రే పురా విశ్వసృజాం వసూనాం
మత్సిద్ధికామేన వసో త్వయేష్టః ॥ ౧౧ ॥
స ఏష సాధో చరమో భవానా-
మాసాదితస్తే మదనుగ్రహో యత్ ।
యన్మాం నృలోకాన్ రహ ఉత్సృజన్తం
దిష్టయా దదృశ్వాన్ విశదానువృత్త్యా ॥ ౧౨ ॥
మాసాదితస్తే మదనుగ్రహో యత్ ।
యన్మాం నృలోకాన్ రహ ఉత్సృజన్తం
దిష్టయా దదృశ్వాన్ విశదానువృత్త్యా ॥ ౧౨ ॥
పురా మయా ప్రోక్తమజాయ నాభ్యే
పద్మే నిషణ్ణాయ మమాదిసర్గే ।
జ్ఞానం పరం మన్మహిమావభాసం
యత్సూరయో భాగవతం వదన్తి ॥ ౧౩ ॥
పద్మే నిషణ్ణాయ మమాదిసర్గే ।
జ్ఞానం పరం మన్మహిమావభాసం
యత్సూరయో భాగవతం వదన్తి ॥ ౧౩ ॥
ఇత్యాదృతోక్తః పరమస్య పుంసః
ప్రతిక్షణానుగ్రహభాజనోఽహమ్ ।
స్నేహోత్థరోమా స్ఖలితాక్షరస్తం
ముఞ్చఞ్ఛుచః ప్రాఞ్జలిరాబభాషే ॥ ౧౪ ॥
ప్రతిక్షణానుగ్రహభాజనోఽహమ్ ।
స్నేహోత్థరోమా స్ఖలితాక్షరస్తం
ముఞ్చఞ్ఛుచః ప్రాఞ్జలిరాబభాషే ॥ ౧౪ ॥
కో న్వీశ తే పాదసరోజభాజాం
సుదుర్లభోఽర్థేషు చతుర్ష్వపీహ ।
తథాపి నాహం ప్రవృణోమి భూమన్
భవత్పదామ్భోజనిషేవణోత్సుకః ॥ ౧౫ ॥
సుదుర్లభోఽర్థేషు చతుర్ష్వపీహ ।
తథాపి నాహం ప్రవృణోమి భూమన్
భవత్పదామ్భోజనిషేవణోత్సుకః ॥ ౧౫ ॥
కర్మాణ్యనీహస్య భవోఽభవస్య తే
దుర్గాశ్రయోఽథారిభయాత్పలాయనమ్ ।
కాలాత్మనో యత్ప్రమదాయుతాశ్రమః
స్వాత్మన్రతేః ఖిద్యతి ధీర్విదామిహ ॥ ౧౬ ॥
దుర్గాశ్రయోఽథారిభయాత్పలాయనమ్ ।
కాలాత్మనో యత్ప్రమదాయుతాశ్రమః
స్వాత్మన్రతేః ఖిద్యతి ధీర్విదామిహ ॥ ౧౬ ॥
మన్త్రేషు మాం వా ఉపహూయ యత్త్వ-
మకుణ్ఠితాఖణ్డసదాత్మబోధః ।
పృచ్ఛేః ప్రభో ముగ్ధ ఇవాప్రమత్త-
స్తన్నో మనో మోహయతీవ దేవ ॥ ౧౭ ॥
మకుణ్ఠితాఖణ్డసదాత్మబోధః ।
పృచ్ఛేః ప్రభో ముగ్ధ ఇవాప్రమత్త-
స్తన్నో మనో మోహయతీవ దేవ ॥ ౧౭ ॥
జ్ఞానం పరం స్వాత్మరహఃప్రకాశం
ప్రోవాచ కస్మై భగవాన్ సమగ్రమ్ ।
అపి క్షమం నో గ్రహణాయ భర్త-
ర్వదాఞ్జసా యద్ వృజినం తరేమ ॥ ౧౮ ॥
ప్రోవాచ కస్మై భగవాన్ సమగ్రమ్ ।
అపి క్షమం నో గ్రహణాయ భర్త-
ర్వదాఞ్జసా యద్ వృజినం తరేమ ॥ ౧౮ ॥
ఇత్యావేదితహార్దాయ మహ్యం స భగవాన్ పరః ।
ఆదిదేశారవిన్దాక్ష ఆత్మనః పరమాం స్థితిమ్ ॥ ౧౯ ॥
ఆదిదేశారవిన్దాక్ష ఆత్మనః పరమాం స్థితిమ్ ॥ ౧౯ ॥
స ఏవమారాధితపాదతీర్థా-
దధీతతత్త్వాత్మవిబోధమార్గః
ప్రణమ్య పాదౌ పరివృత్య దేవ-
మిహాగతోఽహం విరహాతురాత్మా ॥ ౨౦ ॥
దధీతతత్త్వాత్మవిబోధమార్గః
ప్రణమ్య పాదౌ పరివృత్య దేవ-
మిహాగతోఽహం విరహాతురాత్మా ॥ ౨౦ ॥
సోఽహం తద్దర్శనాహ్లాదవియోగార్తియుతః ప్రభో ।
గమిష్యే దయితం తస్య బదర్యాశ్రమమణ్డలమ్ ॥ ౨౧ ॥
గమిష్యే దయితం తస్య బదర్యాశ్రమమణ్డలమ్ ॥ ౨౧ ॥
యత్ర నారాయణో దేవో నరశ్చ భగవానృషిః ।
మృదు తీవ్రం తపో దీర్ఘం తేపాతే లోకభావనౌ ॥ ౨౨ ॥
మృదు తీవ్రం తపో దీర్ఘం తేపాతే లోకభావనౌ ॥ ౨౨ ॥
శ్రీ శుక ఉవాచ
ఇత్యుద్ధవాదుపాకర్ణ్య సుహృదాం దుఃసహం వధమ్ ।
జ్ఞానేనాశమయత్క్షత్తా శోకముత్పతితం బుధః ॥ ౨౩ ॥
ఇత్యుద్ధవాదుపాకర్ణ్య సుహృదాం దుఃసహం వధమ్ ।
జ్ఞానేనాశమయత్క్షత్తా శోకముత్పతితం బుధః ॥ ౨౩ ॥
స తం మహాభాగవతం వ్రజన్తం కౌరవర్షభః ।
విశ్రమ్భాదభ్యధత్తేదం ముఖ్యం కృష్ణపరిగ్రహే ॥ ౨౪ ॥
విశ్రమ్భాదభ్యధత్తేదం ముఖ్యం కృష్ణపరిగ్రహే ॥ ౨౪ ॥
విదుర ఉవాచ
జ్ఞానం పరం స్వాత్మరహఃప్రకాశం
యదాహ యోగేశ్వర ఈశ్వరస్తే ।
వక్తుం భవాన్నోఽర్హతి యద్ధి విష్ణో-
ర్భృత్యాః స్వభృత్యార్థకృతశ్చరన్తి ॥ ౨౫ ॥
జ్ఞానం పరం స్వాత్మరహఃప్రకాశం
యదాహ యోగేశ్వర ఈశ్వరస్తే ।
వక్తుం భవాన్నోఽర్హతి యద్ధి విష్ణో-
ర్భృత్యాః స్వభృత్యార్థకృతశ్చరన్తి ॥ ౨౫ ॥
ఉద్ధవ ఉవాచ
నను తే తత్త్వసంరాధ్య ఋషిః కౌషారవోఽన్తికే ।
సాక్షాద్భగవతాదిష్టో మర్త్యలోకం జిహాసతా ॥ ౨౬ ॥
నను తే తత్త్వసంరాధ్య ఋషిః కౌషారవోఽన్తికే ।
సాక్షాద్భగవతాదిష్టో మర్త్యలోకం జిహాసతా ॥ ౨౬ ॥
శ్రీ శుక ఉవాచ
ఇతి సహ విదురేణ విశ్వమూర్తే-
ర్గుణకథయా సుధయాప్లావితోరుతాపః ।
క్షణమివ పులినే యమస్వసుస్తాం
సముషిత ఔపగవిర్నిశాం తతోఽగాత్ ॥ ౨౭ ॥
ఇతి సహ విదురేణ విశ్వమూర్తే-
ర్గుణకథయా సుధయాప్లావితోరుతాపః ।
క్షణమివ పులినే యమస్వసుస్తాం
సముషిత ఔపగవిర్నిశాం తతోఽగాత్ ॥ ౨౭ ॥
రాజోవాచ
నిధనముపగతేషు వృష్ణిభోజే-
ష్వధిరథయూథపయూథపేషు ముఖ్యః ।
స తు కథమవశిష్ట ఉద్ధవో యద్ధరి-
రపి తత్యజ ఆకృతిం త్ర్యధీశః ॥ ౨౮ ॥
నిధనముపగతేషు వృష్ణిభోజే-
ష్వధిరథయూథపయూథపేషు ముఖ్యః ।
స తు కథమవశిష్ట ఉద్ధవో యద్ధరి-
రపి తత్యజ ఆకృతిం త్ర్యధీశః ॥ ౨౮ ॥
శ్రీ శుక ఉవాచ
బ్రహ్మశాపాపదేశేన కాలేనామోఘవాఞ్ఛితః ।
సంహృత్య స్వకులం స్ఫీతం త్యక్ష్యన్దేహమచిన్తయత్ ॥ ౨౯ ॥
బ్రహ్మశాపాపదేశేన కాలేనామోఘవాఞ్ఛితః ।
సంహృత్య స్వకులం స్ఫీతం త్యక్ష్యన్దేహమచిన్తయత్ ॥ ౨౯ ॥
అస్మాల్లోకాదుపరతే మయి జ్ఞానం మదాశ్రయమ్ ।
అర్హత్యుద్ధవ ఏవాద్ధా సమ్ప్రత్యాత్మవతాం వరః ॥ ౩౦ ॥
అర్హత్యుద్ధవ ఏవాద్ధా సమ్ప్రత్యాత్మవతాం వరః ॥ ౩౦ ॥
నోద్ధవోఽణ్వపి మన్న్యూనో యద్గుణైర్నార్దితః ప్రభుః ।
అతో మద్వయునం లోకం గ్రాహయన్నిహ తిష్ఠతు ॥ ౩౧ ॥
అతో మద్వయునం లోకం గ్రాహయన్నిహ తిష్ఠతు ॥ ౩౧ ॥
ఏవం త్రిలోకగురుణా సన్దిష్టః శబ్దయోనినా ।
బదర్యాశ్రమమాసాద్య హరిమీజే సమాధినా ॥ ౩౨ ॥
బదర్యాశ్రమమాసాద్య హరిమీజే సమాధినా ॥ ౩౨ ॥
విదురోఽప్యుద్ధవాచ్ఛ్రుత్వా కృష్ణస్య పరమాత్మనః ।
క్రీడయోపాత్తదేహస్య కర్మాణి శ్లాఘితాని చ ॥ ౩౩ ॥
క్రీడయోపాత్తదేహస్య కర్మాణి శ్లాఘితాని చ ॥ ౩౩ ॥
దేహన్యాసం చ తస్యైవం ధీరాణాం ధైర్యవర్ధనమ్ ।
అన్యేషాం దుష్కరతరం పశూనాం విక్లవాత్మనామ్ ॥ ౩౪ ॥
అన్యేషాం దుష్కరతరం పశూనాం విక్లవాత్మనామ్ ॥ ౩౪ ॥
ఆత్మానం చ కురుశ్రేష్ఠ కృష్ణేన మనసేక్షితమ్ ।
ధ్యాయన్ గతే భాగవతే రురోద ప్రేమవిహ్వలః ॥ ౩౫ ॥
ధ్యాయన్ గతే భాగవతే రురోద ప్రేమవిహ్వలః ॥ ౩౫ ॥
కాలిన్ద్యాః కతిభిః సిద్ధ అహోభిర్భరతర్షభ ।
ప్రాపద్యత స్వఃసరితం యత్ర మిత్రాసుతో మునిః ॥ ౩౬ ॥
ప్రాపద్యత స్వఃసరితం యత్ర మిత్రాసుతో మునిః ॥ ౩౬ ॥