ṛṣir uvāca
iti tāsāṁ sva-śaktīnāṁ
satīnām asametya saḥ
prasupta-loka-tantrāṇāṁ
niśāmya gatim īśvaraḥ
iti tāsāṁ sva-śaktīnāṁ
satīnām asametya saḥ
prasupta-loka-tantrāṇāṁ
niśāmya gatim īśvaraḥ
kāla-sañjñāṁ tadā devīṁ
bibhrac-chaktim urukramaḥ
trayoviṁśati tattvānāṁ
gaṇaṁ yugapad āviśat
bibhrac-chaktim urukramaḥ
trayoviṁśati tattvānāṁ
gaṇaṁ yugapad āviśat
so ’nupraviṣṭo bhagavāṁś
ceṣṭārūpeṇa taṁ gaṇam
bhinnaṁ saṁyojayām āsa
suptaṁ karma prabodhayan
ceṣṭārūpeṇa taṁ gaṇam
bhinnaṁ saṁyojayām āsa
suptaṁ karma prabodhayan
prabuddha-karmā daivena
trayoviṁśatiko gaṇaḥ
prerito ’janayat svābhir
mātrābhir adhipūruṣam
trayoviṁśatiko gaṇaḥ
prerito ’janayat svābhir
mātrābhir adhipūruṣam
pareṇa viśatā svasmin
mātrayā viśva-sṛg-gaṇaḥ
cukṣobhānyonyam āsādya
yasmin lokāś carācarāḥ
mātrayā viśva-sṛg-gaṇaḥ
cukṣobhānyonyam āsādya
yasmin lokāś carācarāḥ
hiraṇmayaḥ sa puruṣaḥ
sahasra-parivatsarān
āṇḍa-kośa uvāsāpsu
sarva-sattvopabṛṁhitaḥ
sahasra-parivatsarān
āṇḍa-kośa uvāsāpsu
sarva-sattvopabṛṁhitaḥ
sa vai viśva-sṛjāṁ garbho
deva-karmātma-śaktimān
vibabhājātmanātmānam
ekadhā daśadhā tridhā
deva-karmātma-śaktimān
vibabhājātmanātmānam
ekadhā daśadhā tridhā
eṣa hy aśeṣa-sattvānām
ātmāṁśaḥ paramātmanaḥ
ādyo ’vatāro yatrāsau
bhūta-grāmo vibhāvyate
ātmāṁśaḥ paramātmanaḥ
ādyo ’vatāro yatrāsau
bhūta-grāmo vibhāvyate
sādhyātmaḥ sādhidaivaś ca
sādhibhūta iti tridhā
virāṭ prāṇo daśa-vidha
ekadhā hṛdayena ca
sādhibhūta iti tridhā
virāṭ prāṇo daśa-vidha
ekadhā hṛdayena ca
smaran viśva-sṛjām īśo
vijñāpitam adhokṣajaḥ
virājam atapat svena
tejasaiṣāṁ vivṛttaye
vijñāpitam adhokṣajaḥ
virājam atapat svena
tejasaiṣāṁ vivṛttaye
atha tasyābhitaptasya
katidhāyatanāni ha
nirabhidyanta devānāṁ
tāni me gadataḥ śṛṇu
katidhāyatanāni ha
nirabhidyanta devānāṁ
tāni me gadataḥ śṛṇu
tasyāgnir āsyaṁ nirbhinnaṁ
loka-pālo ’viśat padam
vācā svāṁśena vaktavyaṁ
yayāsau pratipadyate
loka-pālo ’viśat padam
vācā svāṁśena vaktavyaṁ
yayāsau pratipadyate
nirbhinnaṁ tālu varuṇo
loka-pālo ’viśad dhareḥ
jihvayāṁśena ca rasaṁ
yayāsau pratipadyate
loka-pālo ’viśad dhareḥ
jihvayāṁśena ca rasaṁ
yayāsau pratipadyate
nirbhinne aśvinau nāse
viṣṇor āviśatāṁ padam
ghrāṇenāṁśena gandhasya
pratipattir yato bhavet
viṣṇor āviśatāṁ padam
ghrāṇenāṁśena gandhasya
pratipattir yato bhavet
nirbhinne akṣiṇī tvaṣṭā
loka-pālo ’viśad vibhoḥ
cakṣuṣāṁśena rūpāṇāṁ
pratipattir yato bhavet
loka-pālo ’viśad vibhoḥ
cakṣuṣāṁśena rūpāṇāṁ
pratipattir yato bhavet
nirbhinnāny asya carmāṇi
loka-pālo ’nilo ’viśat
prāṇenāṁśena saṁsparśaṁ
yenāsau pratipadyate
loka-pālo ’nilo ’viśat
prāṇenāṁśena saṁsparśaṁ
yenāsau pratipadyate
karṇāv asya vinirbhinnau
dhiṣṇyaṁ svaṁ viviśur diśaḥ
śrotreṇāṁśena śabdasya
siddhiṁ yena prapadyate
dhiṣṇyaṁ svaṁ viviśur diśaḥ
śrotreṇāṁśena śabdasya
siddhiṁ yena prapadyate
tvacam asya vinirbhinnāṁ
viviśur dhiṣṇyam oṣadhīḥ
aṁśena romabhiḥ kaṇḍūṁ
yair asau pratipadyate
viviśur dhiṣṇyam oṣadhīḥ
aṁśena romabhiḥ kaṇḍūṁ
yair asau pratipadyate
meḍhraṁ tasya vinirbhinnaṁ
sva-dhiṣṇyaṁ ka upāviśat
retasāṁśena yenāsāv
ānandaṁ pratipadyate
sva-dhiṣṇyaṁ ka upāviśat
retasāṁśena yenāsāv
ānandaṁ pratipadyate
gudaṁ puṁso vinirbhinnaṁ
mitro lokeśa āviśat
pāyunāṁśena yenāsau
visargaṁ pratipadyate
mitro lokeśa āviśat
pāyunāṁśena yenāsau
visargaṁ pratipadyate
hastāv asya vinirbhinnāv
indraḥ svar-patir āviśat
vārtayāṁśena puruṣo
yayā vṛttiṁ prapadyate
indraḥ svar-patir āviśat
vārtayāṁśena puruṣo
yayā vṛttiṁ prapadyate
pādāv asya vinirbhinnau
lokeśo viṣṇur āviśat
gatyā svāṁśena puruṣo
yayā prāpyaṁ prapadyate
lokeśo viṣṇur āviśat
gatyā svāṁśena puruṣo
yayā prāpyaṁ prapadyate
buddhiṁ cāsya vinirbhinnāṁ
vāg-īśo dhiṣṇyam āviśat
bodhenāṁśena boddhavyam
pratipattir yato bhavet
vāg-īśo dhiṣṇyam āviśat
bodhenāṁśena boddhavyam
pratipattir yato bhavet
hṛdayaṁ cāsya nirbhinnaṁ
candramā dhiṣṇyam āviśat
manasāṁśena yenāsau
vikriyāṁ pratipadyate
candramā dhiṣṇyam āviśat
manasāṁśena yenāsau
vikriyāṁ pratipadyate
ātmānaṁ cāsya nirbhinnam
abhimāno ’viśat padam
karmaṇāṁśena yenāsau
kartavyaṁ pratipadyate
abhimāno ’viśat padam
karmaṇāṁśena yenāsau
kartavyaṁ pratipadyate
sattvaṁ cāsya vinirbhinnaṁ
mahān dhiṣṇyam upāviśat
cittenāṁśena yenāsau
vijñānaṁ pratipadyate
mahān dhiṣṇyam upāviśat
cittenāṁśena yenāsau
vijñānaṁ pratipadyate
śīrṣṇo ’sya dyaur dharā padbhyāṁ
khaṁ nābher udapadyata
guṇānāṁ vṛttayo yeṣu
pratīyante surādayaḥ
khaṁ nābher udapadyata
guṇānāṁ vṛttayo yeṣu
pratīyante surādayaḥ
ātyantikena sattvena
divaṁ devāḥ prapedire
dharāṁ rajaḥ-svabhāvena
paṇayo ye ca tān anu
divaṁ devāḥ prapedire
dharāṁ rajaḥ-svabhāvena
paṇayo ye ca tān anu
tārtīyena svabhāvena
bhagavan-nābhim āśritāḥ
ubhayor antaraṁ vyoma
ye rudra-pārṣadāṁ gaṇāḥ
bhagavan-nābhim āśritāḥ
ubhayor antaraṁ vyoma
ye rudra-pārṣadāṁ gaṇāḥ
mukhato ’vartata brahma
puruṣasya kurūdvaha
yas tūnmukhatvād varṇānāṁ
mukhyo ’bhūd brāhmaṇo guruḥ
puruṣasya kurūdvaha
yas tūnmukhatvād varṇānāṁ
mukhyo ’bhūd brāhmaṇo guruḥ
bāhubhyo ’vartata kṣatraṁ
kṣatriyas tad anuvrataḥ
yo jātas trāyate varṇān
pauruṣaḥ kaṇṭaka-kṣatāt
kṣatriyas tad anuvrataḥ
yo jātas trāyate varṇān
pauruṣaḥ kaṇṭaka-kṣatāt
viśo ’vartanta tasyorvor
loka-vṛttikarīr vibhoḥ
vaiśyas tad-udbhavo vārtāṁ
nṛṇāṁ yaḥ samavartayat
loka-vṛttikarīr vibhoḥ
vaiśyas tad-udbhavo vārtāṁ
nṛṇāṁ yaḥ samavartayat
padbhyāṁ bhagavato jajñe
śuśrūṣā dharma-siddhaye
tasyāṁ jātaḥ purā śūdro
yad-vṛttyā tuṣyate hariḥ
śuśrūṣā dharma-siddhaye
tasyāṁ jātaḥ purā śūdro
yad-vṛttyā tuṣyate hariḥ
ete varṇāḥ sva-dharmeṇa
yajanti sva-guruṁ harim
śraddhayātma-viśuddhy-arthaṁ
yaj-jātāḥ saha vṛttibhiḥ
yajanti sva-guruṁ harim
śraddhayātma-viśuddhy-arthaṁ
yaj-jātāḥ saha vṛttibhiḥ
etat kṣattar bhagavato
daiva-karmātma-rūpiṇaḥ
kaḥ śraddadhyād upākartuṁ
yoga-māyā-balodayam
daiva-karmātma-rūpiṇaḥ
kaḥ śraddadhyād upākartuṁ
yoga-māyā-balodayam
tathāpi kīrtayāmy aṅga
yathā-mati yathā-śrutam
kīrtiṁ hareḥ svāṁ sat-kartuṁ
giram anyābhidhāsatīm
yathā-mati yathā-śrutam
kīrtiṁ hareḥ svāṁ sat-kartuṁ
giram anyābhidhāsatīm
ekānta-lābhaṁ vacaso nu puṁsāṁ
suśloka-mauler guṇa-vādam āhuḥ
śruteś ca vidvadbhir upākṛtāyāṁ
kathā-sudhāyām upasamprayogam
suśloka-mauler guṇa-vādam āhuḥ
śruteś ca vidvadbhir upākṛtāyāṁ
kathā-sudhāyām upasamprayogam
ātmano ’vasito vatsa
mahimā kavinādinā
saṁvatsara-sahasrānte
dhiyā yoga-vipakkayā
mahimā kavinādinā
saṁvatsara-sahasrānte
dhiyā yoga-vipakkayā
ato bhagavato māyā
māyinām api mohinī
yat svayaṁ cātma-vartmātmā
na veda kim utāpare
māyinām api mohinī
yat svayaṁ cātma-vartmātmā
na veda kim utāpare
yato ’prāpya nyavartanta
vācaś ca manasā saha
ahaṁ cānya ime devās
tasmai bhagavate namaḥ
vācaś ca manasā saha
ahaṁ cānya ime devās
tasmai bhagavate namaḥ