ഋഷിരുവാച
ഇതി താസാം സ്വശക്തീനാം സതീനാമസമേത്യ സഃ ।
പ്രസുപ്തലോകതന്ത്രാണാം നിശാമ്യ ഗതിമീശ്വരഃ ॥ ൧ ॥
ഇതി താസാം സ്വശക്തീനാം സതീനാമസമേത്യ സഃ ।
പ്രസുപ്തലോകതന്ത്രാണാം നിശാമ്യ ഗതിമീശ്വരഃ ॥ ൧ ॥
കാലസംജ്ഞാം തദാ ദേവീം ബിഭ്രച്ഛക്തിമുരുക്രമഃ ।
ത്രയോവിംശതിതത്ത്വാനാം ഗണം യുഗപദാവിശത് ॥ ൨ ॥
ത്രയോവിംശതിതത്ത്വാനാം ഗണം യുഗപദാവിശത് ॥ ൨ ॥
സോഽനുപ്രവിഷ്ടോ ഭഗവാംശ്ചേഷ്ടാരൂപേണ തം ഗണമ് ।
ഭിന്നം സംയോജയമാസ സുപ്തം കര്മ പ്രബോധയന് ॥ ൩ ॥
ഭിന്നം സംയോജയമാസ സുപ്തം കര്മ പ്രബോധയന് ॥ ൩ ॥
പ്രബുദ്ധകര്മാ ദൈവേന ത്രയോവിംശതികോ ഗണഃ ।
പ്രേരിതോഽജനയത്സ്വാഭിര്മാത്രാഭിരധിപൂരുഷമ് ॥ ൪ ॥
പ്രേരിതോഽജനയത്സ്വാഭിര്മാത്രാഭിരധിപൂരുഷമ് ॥ ൪ ॥
പരേണ വിശതാ സ്വസ്മിന്മാത്രയാ വിശ്വസൃഗ്ഗണഃ ।
ചുക്ഷോഭാന്യോന്യമാസാദ്യ യസ്മിന്ലോകാശ്ചരാചരാഃ ॥ ൫ ॥
ചുക്ഷോഭാന്യോന്യമാസാദ്യ യസ്മിന്ലോകാശ്ചരാചരാഃ ॥ ൫ ॥
ഹിരണ്മയഃ സ പുരുഷഃ സഹസ്രപരിവത്സരാന് ।
ആണ്ഡകോശ ഉവാസാപ്സു സര്വസത്ത്വോപബൃംഹിതഃ ॥ ൬ ॥
ആണ്ഡകോശ ഉവാസാപ്സു സര്വസത്ത്വോപബൃംഹിതഃ ॥ ൬ ॥
സ വൈ വിശ്വസൃജാം ഗര്ഭോ ദേവകര്മാത്മശക്തിമാന് ।
വിബഭാജാത്മനാത്മാനമേകധാ ദശധാ ത്രിധാ ॥ ൭ ॥
വിബഭാജാത്മനാത്മാനമേകധാ ദശധാ ത്രിധാ ॥ ൭ ॥
ഏഷ ഹ്യശേഷസത്ത്വാനാമാത്മാംശഃ പരമാത്മനഃ ।
ആദ്യോഽവതാരോ യത്രാസൌ ഭൂതഗ്രാമോ വിഭാവ്യതേ ॥ ൮ ॥
ആദ്യോഽവതാരോ യത്രാസൌ ഭൂതഗ്രാമോ വിഭാവ്യതേ ॥ ൮ ॥
സാധ്യാത്മഃ സാധിദൈവശ്ച സാധിഭൂത ഇതി ത്രിധാ ।
വിരാട് പ്രാണോ ദശവിധ ഏകധാ ഹൃദയേന ച ॥ ൯ ॥
വിരാട് പ്രാണോ ദശവിധ ഏകധാ ഹൃദയേന ച ॥ ൯ ॥
സ്മരന് വിശ്വസൃജാമീശോ വിജ്ഞാപിതമധോക്ഷജഃ ।
വിരാജമതപത്സ്വേന തേജസൈഷാം വിവൃത്തയേ ॥ ൧൦ ॥
വിരാജമതപത്സ്വേന തേജസൈഷാം വിവൃത്തയേ ॥ ൧൦ ॥
അഥ തസ്യാഭിതപ്തസ്യ കതിധായതനാനി ഹ ।
നിരഭിദ്യന്ത ദേവാനാം താനി മേ ഗദതഃ ശൃണു ॥ ൧൧ ॥
നിരഭിദ്യന്ത ദേവാനാം താനി മേ ഗദതഃ ശൃണു ॥ ൧൧ ॥
തസ്യാഗ്നിരാസ്യം നിര്ഭിന്നം ലോകപാലോഽവിശത്പദമ് ।
വാചാ സ്വാംശേന വക്തവ്യം യയാസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൨ ॥
വാചാ സ്വാംശേന വക്തവ്യം യയാസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൨ ॥
നിര്ഭിന്നം താലു വരുണോ ലോകപാലോഽവിശദ്ധരേഃ ।
ജിഹ്വയാംശേന ച രസം യയാസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൩ ॥
ജിഹ്വയാംശേന ച രസം യയാസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൩ ॥
നിര്ഭിന്നേ അശ്വിനൌ നാസേ വിഷ്ണോരാവിശതാം പദമ് ।
ഘ്രാണേനാംശേന ഗന്ധസ്യ പ്രതിപത്തിര്യതോ ഭവേത് ॥ ൧൪ ॥
ഘ്രാണേനാംശേന ഗന്ധസ്യ പ്രതിപത്തിര്യതോ ഭവേത് ॥ ൧൪ ॥
നിര്ഭിന്നേ അക്ഷിണീ ത്വഷ്ടാ ലോകപാലോഽവിശദ്വിഭോഃ ।
ചക്ഷുഷാംശേന രൂപാണാം പ്രതിപത്തിര്യതോ ഭവേത് ॥ ൧൫ ॥
ചക്ഷുഷാംശേന രൂപാണാം പ്രതിപത്തിര്യതോ ഭവേത് ॥ ൧൫ ॥
നിര്ഭിന്നാന്യസ്യ ചര്മാണി ലോകപാലോഽനിലോഽവിശത് ।
പ്രാണേനാംശേന സംസ്പര്ശം യേനാസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൬ ॥
പ്രാണേനാംശേന സംസ്പര്ശം യേനാസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൬ ॥
കര്ണാവസ്യ വിനിര്ഭിന്നൌ ധിഷ്ണ്യം സ്വം വിവിശുര്ദിശഃ ।
ശ്രോത്രേണാംശേന ശബ്ദസ്യ സിദ്ധിം യേന പ്രപദ്യതേ ॥ ൧൭ ॥
ശ്രോത്രേണാംശേന ശബ്ദസ്യ സിദ്ധിം യേന പ്രപദ്യതേ ॥ ൧൭ ॥
ത്വചമസ്യ വിനിര്ഭിന്നാം വിവിശുര്ധിഷ്ണ്യമോഷധീഃ ।
അംശേന രോമഭിഃ കണ്ഡൂം യൈരസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൮ ॥
അംശേന രോമഭിഃ കണ്ഡൂം യൈരസൌ പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൮ ॥
മേഢ്രം തസ്യ വിനിര്ഭിന്നം സ്വധിഷ്ണ്യം ക ഉപാവിശത് ।
രേതസാംശേന യേനാസാവാനന്ദം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൯ ॥
രേതസാംശേന യേനാസാവാനന്ദം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൧൯ ॥
ഗുദം പുംസോ വിനിര്ഭിന്നം മിത്രോ ലോകേശ ആവിശത് ।
പായുനാംശേന യേനാസൌ വിസര്ഗം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൦ ॥
പായുനാംശേന യേനാസൌ വിസര്ഗം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൦ ॥
ഹസ്താവസ്യ വിനിര്ഭിന്നാവിന്ദ്രഃ സ്വര്പതിരാവിശത് ।
വാര്തയാംശേന പുരുഷോ യയാ വൃത്തിം പ്രപദ്യതേ ॥ ൨൧ ॥
വാര്തയാംശേന പുരുഷോ യയാ വൃത്തിം പ്രപദ്യതേ ॥ ൨൧ ॥
പാദാവസ്യ വിനിര്ഭിന്നൌ ലോകേശോ വിഷ്ണുരാവിശത് ।
ഗത്യാ സ്വാംശേന പുരുഷോ യയാ പ്രാപ്യം പ്രപദ്യതേ ॥ ൨൨ ॥
ഗത്യാ സ്വാംശേന പുരുഷോ യയാ പ്രാപ്യം പ്രപദ്യതേ ॥ ൨൨ ॥
ബുദ്ധിം ചാസ്യ വിനിര്ഭിന്നാം വാഗീശോ ധിഷ്ണ്യമാവിശത് ।
ബോധേനാംശേന ബോദ്ധവ്യമ് പ്രതിപത്തിര്യതോ ഭവേത് ॥ ൨൩ ॥
ബോധേനാംശേന ബോദ്ധവ്യമ് പ്രതിപത്തിര്യതോ ഭവേത് ॥ ൨൩ ॥
ഹൃദയം ചാസ്യ നിര്ഭിന്നം ചന്ദ്രമാ ധിഷ്ണ്യമാവിശത് ।
മനസാംശേന യേനാസൌ വിക്രിയാം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൪ ॥
മനസാംശേന യേനാസൌ വിക്രിയാം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൪ ॥
ആത്മാനം ചാസ്യ നിര്ഭിന്നമഭിമാനോഽവിശത്പദമ് ।
കര്മണാംശേന യേനാസൌ കര്തവ്യം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൫ ॥
കര്മണാംശേന യേനാസൌ കര്തവ്യം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൫ ॥
സത്ത്വം ചാസ്യ വിനിര്ഭിന്നം മഹാന്ധിഷ്ണ്യമുപാവിശത് ।
ചിത്തേനാംശേന യേനാസൌ വിജ്ഞാനം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൬ ॥
ചിത്തേനാംശേന യേനാസൌ വിജ്ഞാനം പ്രതിപദ്യതേ ॥ ൨൬ ॥
ശീര്ഷ്ണോഽസ്യ ദ്യൌര്ധരാ പദ്ഭ്യാം ഖം നാഭേരുദപദ്യത ।
ഗുണാനാം വൃത്തയോ യേഷു പ്രതീയന്തേ സുരാദയഃ ॥ ൨൭ ॥
ഗുണാനാം വൃത്തയോ യേഷു പ്രതീയന്തേ സുരാദയഃ ॥ ൨൭ ॥
ആത്യന്തികേന സത്ത്വേന ദിവം ദേവാഃ പ്രപേദിരേ ।
ധരാം രജഃസ്വഭാവേന പണയോ യേ ച താനനു ॥ ൨൮ ॥
ധരാം രജഃസ്വഭാവേന പണയോ യേ ച താനനു ॥ ൨൮ ॥
താര്തീയേന സ്വഭാവേന ഭഗവന്നാഭിമാശ്രിതാഃ ।
ഉഭയോരന്തരം വ്യോമ യേ രുദ്രപാര്ഷദാം ഗണാഃ ॥ ൨൯ ॥
ഉഭയോരന്തരം വ്യോമ യേ രുദ്രപാര്ഷദാം ഗണാഃ ॥ ൨൯ ॥
മുഖതോഽവര്തത ബ്രഹ്മ പുരുഷസ്യ കുരൂദ്വഹ ।
യസ്തൂന്മുഖത്വാദ്വര്ണാനാം മുഖ്യോഽഭൂദ്ബ്രാഹ്മണോ ഗുരുഃ ॥ ൩൦ ॥
യസ്തൂന്മുഖത്വാദ്വര്ണാനാം മുഖ്യോഽഭൂദ്ബ്രാഹ്മണോ ഗുരുഃ ॥ ൩൦ ॥
ബാഹുഭ്യോഽവര്തത ക്ഷത്രം ക്ഷത്രിയസ്തദനുവ്രതഃ ।
യോ ജാതസ്ത്രായതേ വര്ണാന് പൌരുഷഃ കണ്ടകക്ഷതാത് ॥ ൩൧ ॥
യോ ജാതസ്ത്രായതേ വര്ണാന് പൌരുഷഃ കണ്ടകക്ഷതാത് ॥ ൩൧ ॥
വിശോഽവര്തന്ത തസ്യോര്വോര്ലോകവൃത്തികരീര്വിഭോഃ ।
വൈശ്യസ്തദുദ്ഭവോ വാര്താം നൃണാം യഃ സമവര്തയത് ॥ ൩൨ ॥
വൈശ്യസ്തദുദ്ഭവോ വാര്താം നൃണാം യഃ സമവര്തയത് ॥ ൩൨ ॥
പദ്ഭ്യാം ഭഗവതോ ജജ്ഞേ ശുശ്രൂഷാ ധര്മസിദ്ധയേ ।
തസ്യാം ജാതഃ പുരാ ശൂദ്രോ യദ്വൃത്ത്യാ തുഷ്യതേ ഹരിഃ ॥ ൩൩ ॥
തസ്യാം ജാതഃ പുരാ ശൂദ്രോ യദ്വൃത്ത്യാ തുഷ്യതേ ഹരിഃ ॥ ൩൩ ॥
ഏതേ വര്ണാഃ സ്വധര്മേണ യജന്തി സ്വഗുരും ഹരിമ് ।
ശ്രദ്ധയാത്മവിശുദ്ധ്യര്ഥം യജ്ജാതാഃ സഹ വൃത്തിഭിഃ ॥ ൩൪ ॥
ശ്രദ്ധയാത്മവിശുദ്ധ്യര്ഥം യജ്ജാതാഃ സഹ വൃത്തിഭിഃ ॥ ൩൪ ॥
ഏതത്ക്ഷത്തര്ഭഗവതോ ദൈവകര്മാത്മരൂപിണഃ ।
കഃ ശ്രദ്ദധ്യാദുപാകര്തും യോഗമായാബലോദയമ് ॥ ൩൫ ॥
കഃ ശ്രദ്ദധ്യാദുപാകര്തും യോഗമായാബലോദയമ് ॥ ൩൫ ॥
തഥാപി കീര്തയാമ്യങ്ഗ യഥാമതി യഥാശ്രുതമ് ।
കീര്തിം ഹരേഃ സ്വാം സത്കര്തും ഗിരമന്യാഭിധാസതീമ് ॥ ൩൬ ॥
കീര്തിം ഹരേഃ സ്വാം സത്കര്തും ഗിരമന്യാഭിധാസതീമ് ॥ ൩൬ ॥
ഏകാന്തലാഭം വചസോ നു പുംസാം
സുശ്ലോകമൌലേര്ഗുണവാദമാഹുഃ ।
ശ്രുതേശ്ച വിദ്വദ്ഭിരുപാകൃതായാം
കഥാസുധായാമുപസമ്പ്രയോഗമ് ॥ ൩൭ ॥
സുശ്ലോകമൌലേര്ഗുണവാദമാഹുഃ ।
ശ്രുതേശ്ച വിദ്വദ്ഭിരുപാകൃതായാം
കഥാസുധായാമുപസമ്പ്രയോഗമ് ॥ ൩൭ ॥
ആത്മനോഽവസിതോ വത്സ മഹിമാ കവിനാദിനാ ।
സംവത്സരസഹസ്രാന്തേ ധിയാ യോഗവിപക്കയാ ॥ ൩൮ ॥
സംവത്സരസഹസ്രാന്തേ ധിയാ യോഗവിപക്കയാ ॥ ൩൮ ॥
അതോ ഭഗവതോ മായാ മായിനാമപി മോഹിനീ ।
യത്സ്വയം ചാത്മവര്ത്മാത്മാ ന വേദ കിമുതാപരേ ॥ ൩൯ ॥
യത്സ്വയം ചാത്മവര്ത്മാത്മാ ന വേദ കിമുതാപരേ ॥ ൩൯ ॥
യതോഽപ്രാപ്യ ന്യവര്തന്ത വാചശ്ച മനസാ സഹ ।
അഹം ചാന്യ ഇമേ ദേവാസ്തസ്മൈ ഭഗവതേ നമഃ ॥ ൪൦ ॥
അഹം ചാന്യ ഇമേ ദേവാസ്തസ്മൈ ഭഗവതേ നമഃ ॥ ൪൦ ॥