শ্ৰীশুক উৱাচ
এৱং ব্ৰুৱাণং মৈত্ৰেযং দ্ৱৈপাযনসুতো বুধঃ ।
প্ৰীণযন্নিৱ ভাৰত্যা ৱিদুৰঃ প্ৰত্যভাষত ॥ ১ ॥
এৱং ব্ৰুৱাণং মৈত্ৰেযং দ্ৱৈপাযনসুতো বুধঃ ।
প্ৰীণযন্নিৱ ভাৰত্যা ৱিদুৰঃ প্ৰত্যভাষত ॥ ১ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
ব্ৰহ্মন্ কথং ভগৱতশ্চিন্মাত্ৰস্যাৱিকাৰিণঃ ।
লীলযা চাপি যুজ্যেৰন্নিৰ্গুণস্য গুণাঃ ক্ৰিযাঃ ॥ ২ ॥
ব্ৰহ্মন্ কথং ভগৱতশ্চিন্মাত্ৰস্যাৱিকাৰিণঃ ।
লীলযা চাপি যুজ্যেৰন্নিৰ্গুণস্য গুণাঃ ক্ৰিযাঃ ॥ ২ ॥
ক্ৰীডাযামুদ্যমোঽৰ্ভস্য কামশ্চিক্ৰীডিষান্যতঃ ।
স্ৱতস্তৃপ্তস্য চ কথং নিৱৃত্তস্য সদান্যতঃ ॥ ৩ ॥
স্ৱতস্তৃপ্তস্য চ কথং নিৱৃত্তস্য সদান্যতঃ ॥ ৩ ॥
অস্ৰাক্ষীদ্ভগৱান্ ৱিশ্ৱং গুণময্যাত্মমাযযা ।
তযা সংস্থাপযত্যেতদ্ভূযঃ প্ৰত্যপিধাস্যতি ॥ ৪ ॥
তযা সংস্থাপযত্যেতদ্ভূযঃ প্ৰত্যপিধাস্যতি ॥ ৪ ॥
দেশতঃ কালতো যোঽসাৱৱস্থাতঃ স্ৱতোঽন্যতঃ ।
অৱিলুপ্তাৱবোধাত্মা স যুজ্যেতাজযা কথম্ ॥ ৫ ॥
অৱিলুপ্তাৱবোধাত্মা স যুজ্যেতাজযা কথম্ ॥ ৫ ॥
ভগৱানেক এৱৈষ সৰ্ৱক্ষেত্ৰেষ্ৱৱস্থিতঃ ।
অমুষ্য দুৰ্ভগত্ৱং ৱা ক্লেশো ৱা কৰ্মভিঃ কুতঃ ॥ ৬ ॥
অমুষ্য দুৰ্ভগত্ৱং ৱা ক্লেশো ৱা কৰ্মভিঃ কুতঃ ॥ ৬ ॥
এতস্মিন্মে মনো ৱিদ্ৱন্ খিদ্যতেঽজ্ঞানসঙ্কটে ।
তন্নঃ পৰাণুদ ৱিভো কশ্মলং মানসং মহত্ ॥ ৭ ॥
তন্নঃ পৰাণুদ ৱিভো কশ্মলং মানসং মহত্ ॥ ৭ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
স ইত্থং চোদিতঃ ক্ষত্ত্ৰা তত্ত্ৱজিজ্ঞাসুনা মুনিঃ ।
প্ৰত্যাহ ভগৱচ্চিত্তঃ স্মযন্নিৱ গতস্মযঃ ॥ ৮ ॥
স ইত্থং চোদিতঃ ক্ষত্ত্ৰা তত্ত্ৱজিজ্ঞাসুনা মুনিঃ ।
প্ৰত্যাহ ভগৱচ্চিত্তঃ স্মযন্নিৱ গতস্মযঃ ॥ ৮ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
সেযং ভগৱতো মাযা যন্নযেন ৱিৰুধ্যতে ।
ঈশ্ৱৰস্য ৱিমুক্তস্য কাৰ্পণ্যমুত বন্ধনম্ ॥ ৯ ॥
সেযং ভগৱতো মাযা যন্নযেন ৱিৰুধ্যতে ।
ঈশ্ৱৰস্য ৱিমুক্তস্য কাৰ্পণ্যমুত বন্ধনম্ ॥ ৯ ॥
যদৰ্থেন ৱিনামুষ্য পুংস আত্মৱিপৰ্যযঃ ।
প্ৰতীযত উপদ্ৰষ্টুঃ স্ৱশিৰশ্ছেদনাদিকঃ ॥ ১০ ॥
প্ৰতীযত উপদ্ৰষ্টুঃ স্ৱশিৰশ্ছেদনাদিকঃ ॥ ১০ ॥
যথা জলে চন্দ্ৰমসঃ কম্পাদিস্তত্কৃতো গুণঃ ।
দৃশ্যতেঽসন্নপি দ্ৰষ্টুৰাত্মনোঽনাত্মনো গুণঃ ॥ ১১ ॥
দৃশ্যতেঽসন্নপি দ্ৰষ্টুৰাত্মনোঽনাত্মনো গুণঃ ॥ ১১ ॥
স ৱৈ নিৱৃত্তিধৰ্মেণ ৱাসুদেৱানুকম্পযা ।
ভগৱদ্ভক্তিযোগেন তিৰোধত্তে শনৈৰিহ ॥ ১২ ॥
ভগৱদ্ভক্তিযোগেন তিৰোধত্তে শনৈৰিহ ॥ ১২ ॥
যদেন্দ্ৰিযোপৰামোঽথ দ্ৰষ্ট্ৰাত্মনি পৰে হৰৌ ।
ৱিলীযন্তে তদা ক্লেশাঃ সংসুপ্তস্যেৱ কৃত্স্নশঃ ॥ ১৩ ॥
ৱিলীযন্তে তদা ক্লেশাঃ সংসুপ্তস্যেৱ কৃত্স্নশঃ ॥ ১৩ ॥
অশেষসংক্লেশশমং ৱিধত্তে গুণানুৱাদশ্ৰৱণং মুৰাৰেঃ ।
কিং ৱা পুনস্তচ্চৰণাৰৱিন্দপৰাগসেৱাৰতিৰাত্মলব্ধা ॥ ১৪ ॥
কিং ৱা পুনস্তচ্চৰণাৰৱিন্দপৰাগসেৱাৰতিৰাত্মলব্ধা ॥ ১৪ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
সংছিন্নঃ সংশযো মহ্যং তৱ সূক্তাসিনা ৱিভো ।
উভযত্ৰাপি ভগৱন্মনো মে সম্প্ৰধাৱতি ॥ ১৫ ॥
সংছিন্নঃ সংশযো মহ্যং তৱ সূক্তাসিনা ৱিভো ।
উভযত্ৰাপি ভগৱন্মনো মে সম্প্ৰধাৱতি ॥ ১৫ ॥
সাধ্ৱেতদ্ ৱ্যাহৃতং ৱিদ্ৱন্নাত্মমাযাযনং হৰেঃ ।
আভাত্যপাৰ্থং নিৰ্মূলং ৱিশ্ৱমূলং ন যদ্বহিঃ ॥ ১৬ ॥
আভাত্যপাৰ্থং নিৰ্মূলং ৱিশ্ৱমূলং ন যদ্বহিঃ ॥ ১৬ ॥
যশ্চ মূঢতমো লোকে যশ্চ বুদ্ধেঃ পৰং গতঃ ।
তাৱুভৌ সুখমেধেতে ক্লিশ্যত্যন্তৰিতো জনঃ ॥ ১৭ ॥
তাৱুভৌ সুখমেধেতে ক্লিশ্যত্যন্তৰিতো জনঃ ॥ ১৭ ॥
অৰ্থাভাৱং ৱিনিশ্চিত্য প্ৰতীতস্যাপি নাত্মনঃ ।
তাং চাপি যুষ্মচ্চৰণসেৱযাহং পৰাণুদে ॥ ১৮ ॥
তাং চাপি যুষ্মচ্চৰণসেৱযাহং পৰাণুদে ॥ ১৮ ॥
যত্সেৱযা ভগৱতঃ কূটস্থস্য মধুদ্ৱিষঃ ।
ৰতিৰাসো ভৱেত্তীৱ্ৰঃ পাদযোৰ্ৱ্যসনাৰ্দনঃ ॥ ১৯ ॥
ৰতিৰাসো ভৱেত্তীৱ্ৰঃ পাদযোৰ্ৱ্যসনাৰ্দনঃ ॥ ১৯ ॥
দুৰাপা হ্যল্পতপসঃ সেৱা ৱৈকুণ্ঠৱৰ্ত্মসু ।
যত্ৰোপগীযতে নিত্যং দেৱদেৱো জনাৰ্দনঃ ॥ ২০ ॥
যত্ৰোপগীযতে নিত্যং দেৱদেৱো জনাৰ্দনঃ ॥ ২০ ॥
সৃষ্ট্ৱাগ্ৰে মহদাদীনি সৱিকাৰাণ্যনুক্ৰমাত্ ।
তেভ্যো ৱিৰাজমুদ্ধৃত্য তমনু প্ৰাৱিশদ্ৱিভুঃ ॥ ২১ ॥
তেভ্যো ৱিৰাজমুদ্ধৃত্য তমনু প্ৰাৱিশদ্ৱিভুঃ ॥ ২১ ॥
যমাহুৰাদ্যং পুৰুষং সহস্ৰাঙ্ঘ্ৰ্যূৰুবাহুকম্ ।
যত্ৰ ৱিশ্ৱ ইমে লোকাঃ সৱিকাশং ত আসতে ॥ ২২ ॥
যত্ৰ ৱিশ্ৱ ইমে লোকাঃ সৱিকাশং ত আসতে ॥ ২২ ॥
যস্মিন্ দশৱিধঃ প্ৰাণঃ সেন্দ্ৰিযাৰ্থেন্দ্ৰিযস্ত্ৰিৱৃত্ ।
ত্ৱযেৰিতো যতো ৱৰ্ণাস্তদ্ৱিভূতীৰ্ৱদস্ৱ নঃ ॥ ২৩ ॥
ত্ৱযেৰিতো যতো ৱৰ্ণাস্তদ্ৱিভূতীৰ্ৱদস্ৱ নঃ ॥ ২৩ ॥
যত্ৰ পুত্ৰৈশ্চ পৌত্ৰৈশ্চ নপ্তৃভিঃ সহ গোত্ৰজৈঃ ।
প্ৰজা ৱিচিত্ৰাকৃতয আসন্ যাভিৰিদং ততম্ ॥ ২৪ ॥
প্ৰজা ৱিচিত্ৰাকৃতয আসন্ যাভিৰিদং ততম্ ॥ ২৪ ॥
প্ৰজাপতীনাং স পতিশ্চক্লৃপে কান্ প্ৰজাপতীন্ ।
সৰ্গাংশ্চৈৱানুসৰ্গাংশ্চ মনূন্মন্ৱন্তৰাধিপান্ ॥ ২৫ ॥
সৰ্গাংশ্চৈৱানুসৰ্গাংশ্চ মনূন্মন্ৱন্তৰাধিপান্ ॥ ২৫ ॥
উপৰ্যধশ্চ যে লোকা ভূমেৰ্মিত্ৰাত্মজাসতে ।
তেষাং সংস্থাং প্ৰমাণং চ ভূৰ্লোকস্য চ ৱৰ্ণয ॥ ২৬ ॥
তেষাং সংস্থাং প্ৰমাণং চ ভূৰ্লোকস্য চ ৱৰ্ণয ॥ ২৬ ॥
তিৰ্যঙ্মানুষদেৱানাং সৰীসৃপপতত্ত্ৰিণাম্ ।
ৱদ নঃ সৰ্গসংৱ্যূহং গাৰ্ভস্ৱেদদ্ৱিজোদ্ভিদাম্ ॥ ২৭ ॥
ৱদ নঃ সৰ্গসংৱ্যূহং গাৰ্ভস্ৱেদদ্ৱিজোদ্ভিদাম্ ॥ ২৭ ॥
গুণাৱতাৰৈৰ্ৱিশ্ৱস্য সৰ্গস্থিত্যপ্যযাশ্ৰযম্ ।
সৃজতঃ শ্ৰীনিৱাসস্য ৱ্যাচক্ষ্ৱোদাৰৱিক্ৰমম্ ॥ ২৮ ॥
সৃজতঃ শ্ৰীনিৱাসস্য ৱ্যাচক্ষ্ৱোদাৰৱিক্ৰমম্ ॥ ২৮ ॥
ৱৰ্ণাশ্ৰমৱিভাগাংশ্চ ৰূপশীলস্ৱভাৱতঃ ।
ঋষীণাং জন্মকৰ্মাণি ৱেদস্য চ ৱিকৰ্ষণম্ ॥ ২৯ ॥
ঋষীণাং জন্মকৰ্মাণি ৱেদস্য চ ৱিকৰ্ষণম্ ॥ ২৯ ॥
যজ্ঞস্য চ ৱিতানানি যোগস্য চ পথঃ প্ৰভো ।
নৈষ্কৰ্ম্যস্য চ সাংখ্যস্য তন্ত্ৰং ৱা ভগৱত্স্মৃতম্ ॥ ৩০ ॥
নৈষ্কৰ্ম্যস্য চ সাংখ্যস্য তন্ত্ৰং ৱা ভগৱত্স্মৃতম্ ॥ ৩০ ॥
পাষণ্ডপথৱৈষম্যং প্ৰতিলোমনিৱেশনম্ ।
জীৱস্য গতযো যাশ্চ যাৱতীৰ্গুণকৰ্মজাঃ ॥ ৩১ ॥
জীৱস্য গতযো যাশ্চ যাৱতীৰ্গুণকৰ্মজাঃ ॥ ৩১ ॥
ধৰ্মাৰ্থকামমোক্ষাণাং নিমিত্তান্যৱিৰোধতঃ ।
ৱাৰ্তাযা দণ্ডনীতেশ্চ শ্ৰুতস্য চ ৱিধিং পৃথক্ ॥ ৩২ ॥
ৱাৰ্তাযা দণ্ডনীতেশ্চ শ্ৰুতস্য চ ৱিধিং পৃথক্ ॥ ৩২ ॥
শ্ৰাদ্ধস্য চ ৱিধিং ব্ৰহ্মন্ পিতৃণাং সৰ্গমেৱ চ ।
গ্ৰহনক্ষত্ৰতাৰাণাং কালাৱযৱসংস্থিতিম্ ॥ ৩৩ ॥
গ্ৰহনক্ষত্ৰতাৰাণাং কালাৱযৱসংস্থিতিম্ ॥ ৩৩ ॥
দানস্য তপসো ৱাপি যচ্চেষ্টাপূৰ্তযোঃ ফলম্ ।
প্ৰৱাসস্থস্য যো ধৰ্মো যশ্চ পুংস উতাপদি ॥ ৩৪ ॥
প্ৰৱাসস্থস্য যো ধৰ্মো যশ্চ পুংস উতাপদি ॥ ৩৪ ॥
যেন ৱা ভগৱাংস্তুষ্যেদ্ধৰ্মযোনিৰ্জনাৰ্দনঃ ।
সম্প্ৰসীদতি ৱা যেষামেতদাখ্যাহি মেঽনঘ ॥ ৩৫ ॥
সম্প্ৰসীদতি ৱা যেষামেতদাখ্যাহি মেঽনঘ ॥ ৩৫ ॥
অনুৱ্ৰতানাং শিষ্যাণাং পুত্ৰাণাং চ দ্ৱিজোত্তম ।
অনাপৃষ্টমপি ব্ৰূযুৰ্গুৰৱো দীনৱত্সলাঃ ॥ ৩৬ ॥
অনাপৃষ্টমপি ব্ৰূযুৰ্গুৰৱো দীনৱত্সলাঃ ॥ ৩৬ ॥
তত্ত্ৱানাং ভগৱংস্তেষাং কতিধা প্ৰতিসংক্ৰমঃ ।
তত্ৰেমং ক উপাসীৰন্ ক উ স্ৱিদনুশেৰতে ॥ ৩৭ ॥
তত্ৰেমং ক উপাসীৰন্ ক উ স্ৱিদনুশেৰতে ॥ ৩৭ ॥
পুৰুষস্য চ সংস্থানং স্ৱৰূপং ৱা পৰস্য চ ।
জ্ঞানং চ নৈগমং যত্তদ্গুৰুশিষ্যপ্ৰযোজনম্ ॥ ৩৮ ॥
জ্ঞানং চ নৈগমং যত্তদ্গুৰুশিষ্যপ্ৰযোজনম্ ॥ ৩৮ ॥
নিমিত্তানি চ তস্যেহ প্ৰোক্তান্যনঘসূৰিভিঃ ।
স্ৱতো জ্ঞানং কুতঃ পুংসাং ভক্তিৰ্ৱৈৰাগ্যমেৱ ৱা ॥ ৩৯ ॥
স্ৱতো জ্ঞানং কুতঃ পুংসাং ভক্তিৰ্ৱৈৰাগ্যমেৱ ৱা ॥ ৩৯ ॥
এতান্মে পৃচ্ছতঃ প্ৰশ্নান্ হৰেঃ কৰ্মৱিৱিত্সযা ।
ব্ৰূহি মেঽজ্ঞস্য মিত্ৰত্ৱাদজযা নষ্টচক্ষুষঃ ॥ ৪০ ॥
ব্ৰূহি মেঽজ্ঞস্য মিত্ৰত্ৱাদজযা নষ্টচক্ষুষঃ ॥ ৪০ ॥
সৰ্ৱে ৱেদাশ্চ যজ্ঞাশ্চ তপো দানানি চানঘ ।
জীৱাভযপ্ৰদানস্য ন কুৰ্ৱীৰন্ কলামপি ॥ ৪১ ॥
জীৱাভযপ্ৰদানস্য ন কুৰ্ৱীৰন্ কলামপি ॥ ৪১ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
স ইত্থমাপৃষ্টপুৰাণকল্পঃ কুৰুপ্ৰধানেন মুনিপ্ৰধানঃ ।
প্ৰৱৃদ্ধহৰ্ষো ভগৱত্কথাযাং সঞ্চোদিতস্তং প্ৰহসন্নিৱাহ ॥ ৪২ ॥
স ইত্থমাপৃষ্টপুৰাণকল্পঃ কুৰুপ্ৰধানেন মুনিপ্ৰধানঃ ।
প্ৰৱৃদ্ধহৰ্ষো ভগৱত্কথাযাং সঞ্চোদিতস্তং প্ৰহসন্নিৱাহ ॥ ৪২ ॥