Lord Krishna

শ্ৰীমদ্ভাগৱতম্ ৪.২১

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 21 — Pṛthu Instructs His Citizens in Assamese)

Vyasa

Also known as mauktikaih kusumasragbhirdukulaih svarnatoranaih

Pṛthu Instructs His Citizens. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 21 (Dhruva, Pṛthu and the Early Kings), 52 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

মৈত্ৰেয উৱাচ।
মৌক্তিকৈঃ কুসুমস্ৰগ্ভিৰ্দুকূলৈঃ স্ৱৰ্ণতোৰণৈঃ ।
মহাসুৰভিভিৰ্ধূপৈৰ্মণ্ডিতং তত্ৰ তত্ৰ ৱৈ
চন্দনাগুৰুতোযাৰ্দ্ৰৰথ্যাচত্ৱৰমাৰ্গৱত্ ।
পুষ্পাক্ষতফলৈস্তোক্মৈৰ্লাজৈৰৰ্চিৰ্ভিৰৰ্চিতম্ ॥ ২ ॥
সৱৃন্দৈঃ কদলীস্তম্ভৈঃ পূগপোতৈঃ পৰিষ্কৃতম্ ।
তৰুপল্লৱমালাভিঃ সৰ্ৱতঃ সমলঙ্কৃতম্ ॥ ৩ ॥
প্ৰজাস্তং দীপবলিভিঃ সম্ভৃতাশেষমঙ্গলৈঃ ।
অভীযুৰ্মৃষ্টকন্যাশ্চ মৃষ্টকুণ্ডলমণ্ডিতাঃ ॥ ৪ ॥
শঙ্খদুন্দুভিঘোষেণ ব্ৰহ্মঘোষেণ চৰ্ত্ৱিজাম্ ।
ৱিৱেশ ভৱনং ৱীৰঃ স্তূযমানো গতস্মযঃ ॥ ৫ ॥
পূজিতঃ পূজযামাস তত্ৰ তত্ৰ মহাযশাঃ ।
পৌৰাঞ্জানপদাংস্তাংস্তান্প্ৰীতঃ প্ৰিযৱৰপ্ৰদঃ ॥ ৬ ॥
স এৱমাদীন্যনৱদ্যচেষ্টিতঃ
কৰ্মাণি ভূযাংসি মহান্মহত্তমঃ ।
কুৰ্ৱন্ শশাসাৱনিমণ্ডলং যশঃ
স্ফীতং নিধাযাৰুৰুহে পৰং পদম্ ॥ ৭ ॥
সূত উৱাচ
তদাদিৰাজস্য যশো ৱিজৃম্ভিতং
গুণৈৰশেষৈৰ্গুণৱত্সভাজিতম্ ।
ক্ষত্তা মহাভাগৱতঃ সদস্পতে
কৌষাৰৱিং প্ৰাহ গৃণন্তমৰ্চযন্ ॥ ৮ ॥
ৱিদুৰ উৱাচ
সোঽভিষিক্তঃ পৃথুৰ্ৱিপ্ৰৈৰ্লব্ধাশেষসুৰাৰ্হণঃ ।
বিভ্ৰত্ স ৱৈষ্ণৱং তেজো বাহ্ৱোৰ্যাভ্যাং দুদোহ গাম্ ॥ ৯ ॥
কো ন্ৱস্য কীৰ্তিং ন শৃণোত্যভিজ্ঞো
যদ্ৱিক্ৰমোচ্ছিষ্টমশেষভূপাঃ ।
লোকাঃ সপালা উপজীৱন্তি কাম-
মদ্যাপি তন্মে ৱদ কৰ্ম শুদ্ধম্ ॥ ১০ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
গঙ্গাযমুনযোৰ্নদ্যোৰন্তৰা ক্ষেত্ৰমাৱসন্ ।
আৰব্ধানেৱ বুভুজে ভোগান্ পুণ্যজিহাসযা ॥ ১১ ॥
সৰ্ৱত্ৰাস্খলিতাদেশঃ সপ্তদ্ৱীপৈকদণ্ডধৃক্ ।
অন্যত্ৰ ব্ৰাহ্মণকুলাদন্যত্ৰাচ্যুতগোত্ৰতঃ ॥ ১২ ॥
একদাসীন্মহাসত্ৰদীক্ষা তত্ৰ দিৱৌকসাম্ ।
সমাজো ব্ৰহ্মৰ্ষীণাং চ ৰাজৰ্ষীণাং চ সত্তম ॥ ১৩ ॥
তস্মিন্নৰ্হত্সু সৰ্ৱেষু স্ৱৰ্চিতেষু যথাৰ্হতঃ ।
উত্থিতঃ সদসো মধ্যে তাৰাণামুডুৰাডিৱ ॥ ১৪ ॥
প্ৰাংশুঃ পীনাযতভুজো গৌৰঃ কঞ্জাৰুণেক্ষণঃ ।
সুনাসঃ সুমুখঃ সৌম্যঃ পীনাংসঃ সুদ্ৱিজস্মিতঃ ॥ ১৫ ॥
ৱ্যূঢৱক্ষা বৃহচ্ছ্ৰোণিৰ্ৱলিৱল্গুদলোদৰঃ ।
আৱৰ্তনাভিৰোজস্ৱী কাঞ্চনোৰুৰুদগ্ৰপাত্ ॥ ১৬ ॥
সূক্ষ্মৱক্ৰাসিতস্নিগ্ধমূৰ্ধজঃ কম্বুকন্ধৰঃ ।
মহাধনে দুকূলাগ্ৰ্যে পৰিধাযোপৱীয চ ॥ ১৭ ॥
ৱ্যঞ্জিতাশেষগাত্ৰশ্ৰীৰ্নিযমে ন্যস্তভূষণঃ ।
কৃষ্ণাজিনধৰঃ শ্ৰীমান্ কুশপাণিঃকৃতোচিতঃ ॥ ১৮ ॥
শিশিৰস্নিগ্ধতাৰাক্ষঃ সমৈক্ষত সমন্ততঃ ।
ঊচিৱানিদমুৰ্ৱীশঃ সদঃ সংহৰ্ষযন্নিৱ ॥ ১৯ ॥
চাৰু চিত্ৰপদং শ্লক্ষ্ণং মৃষ্টং গূঢমৱিক্লৱম্ ।
সৰ্ৱেষামুপকাৰাৰ্থং তদা অনুৱদন্নিৱ ॥ ২০ ॥
ৰাজোৱাচ
সভ্যাঃ শৃণুত ভদ্ৰং ৱঃ সাধৱো য ইহাগতাঃ ।
সত্সু জিজ্ঞাসুভিৰ্ধৰ্মমাৱেদ্যং স্ৱমনীষিতম্ ॥ ২১ ॥
অহং দণ্ডধৰো ৰাজা প্ৰজানামিহ যোজিতঃ ।
ৰক্ষিতা ৱৃত্তিদঃ স্ৱেষু সেতুষু স্থাপিতা পৃথক্ ॥ ২২ ॥
তস্য মে তদনুষ্ঠানাদ্যানাহুৰ্ব্ৰহ্মৱাদিনঃ ।
লোকাঃ স্যুঃ কামসন্দোহা যস্য তুষ্যতি দিষ্টদৃক্ ॥ ২৩ ॥
য উদ্ধৰেত্কৰং ৰাজা প্ৰজা ধৰ্মেষ্ৱশিক্ষযন্ ।
প্ৰজানাং শমলং ভুঙ্ক্তে ভগং চ স্ৱং জহাতি সঃ ॥ ২৪ ॥
তত্ প্ৰজা ভৰ্তৃপিণ্ডাৰ্থং স্ৱাৰ্থমেৱানসূযৱঃ ।
কুৰুতাধোক্ষজধিযস্তৰ্হি মেঽনুগ্ৰহঃ কৃতঃ ॥ ২৫ ॥
যূযং তদনুমোদধ্ৱং পিতৃদেৱৰ্ষযোঽমলাঃ ।
কৰ্তুঃ শাস্তুৰনুজ্ঞাতুস্তুল্যং যত্প্ৰেত্য তত্ফলম্ ॥ ২৬ ॥
অস্তি যজ্ঞপতিৰ্নাম কেষাঞ্চিদৰ্হসত্তমাঃ ।
ইহামুত্ৰ চ লক্ষ্যন্তে জ্যোত্স্নাৱত্যঃ ক্ৱচিদ্ভুৱঃ ॥ ২৭ ॥
মনোৰুত্তানপাদস্য ধ্ৰুৱস্যাপি মহীপতেঃ ।
প্ৰিযৱ্ৰতস্য ৰাজৰ্ষেৰঙ্গস্যাস্মত্পিতুঃ পিতুঃ ॥ ২৮ ॥
ঈদৃশানামথান্যেষামজস্য চ ভৱস্য চ ।
প্ৰহ্লাদস্য বলেশ্চাপি কৃত্যমস্তি গদাভৃতা ॥ ২৯ ॥
দৌহিত্ৰাদীনৃতে মৃত্যোঃ শোচ্যান্ ধৰ্মৱিমোহিতান্ ।
ৱৰ্গস্ৱৰ্গাপৱৰ্গাণাং প্ৰাযেণৈকাত্ম্যহেতুনা ॥ ৩০ ॥
যত্পাদসেৱাভিৰুচিস্তপস্ৱিনা-
মশেষজন্মোপচিতং মলং ধিযঃ ।
সদ্যঃ ক্ষিণোত্যন্ৱহমেধতী সতী
যথা পদাঙ্গুষ্ঠৱিনিঃসৃতা সৰিত্ ॥ ৩১ ॥
ৱিনিৰ্ধুতাশেষমনোমলঃ পুমা-
নসঙ্গৱিজ্ঞানৱিশেষৱীৰ্যৱান্ ।
যদঙ্ঘ্ৰিমূলে কৃতকেতনঃ পুন-
ৰ্ন সংসৃতিং ক্লেশৱহাং প্ৰপদ্যতে ॥ ৩২ ॥
তমেৱ যূযং ভজতাত্মৱৃত্তিভি-
ৰ্মনোৱচঃকাযগুণৈঃ স্ৱকৰ্মভিঃ ।
অমাযিনঃ কামদুঘাঙ্ঘ্ৰিপঙ্কজং
যথাধিকাৰাৱসিতাৰ্থসিদ্ধযঃ ॥ ৩৩ ॥
অসাৱিহানেকগুণোঽগুণোঽধ্ৱৰঃ
পৃথগ্ৱিধদ্ৰৱ্যগুণক্ৰিযোক্তিভিঃ ।
সম্পদ্যতেঽৰ্থাশযলিঙ্গনামভি-
ৰ্ৱিশুদ্ধৱিজ্ঞানঘনঃ স্ৱৰূপতঃ ॥ ৩৪ ॥
প্ৰধানকালাশযধৰ্মসঙ্গ্ৰহে
শৰীৰ এষ প্ৰতিপদ্য চেতনাম্ ।
ক্ৰিযাফলত্ৱেন ৱিভুৰ্ৱিভাৱ্যতে
যথানলো দাৰুষু তদ্গুণাত্মকঃ ॥ ৩৫ ॥
অহো মমামী ৱিতৰন্ত্যনুগ্ৰহং
হৰিং গুৰুং যজ্ঞভুজামধীশ্ৱৰম্ ।
স্ৱধৰ্মযোগেন যজন্তি মামকা
নিৰন্তৰং ক্ষোণিতলে দৃঢৱ্ৰতাঃ ॥ ৩৬ ॥
মা জাতু তেজঃ প্ৰভৱেন্মহৰ্দ্ধিভি-
স্তিতিক্ষযা তপসা ৱিদ্যযা চ ।
দেদীপ্যমানেঽজিতদেৱতানাং
কুলে স্ৱযং ৰাজকুলাদ্ দ্ৱিজানাম্ ॥ ৩৭ ॥
ব্ৰহ্মণ্যদেৱঃ পুৰুষঃ পুৰাতনো
নিত্যং হৰিৰ্যচ্চৰণাভিৱন্দনাত্ ।
অৱাপ লক্ষ্মীমনপাযিনীং যশো
জগত্পৱিত্ৰং চ মহত্তমাগ্ৰণীঃ ॥ ৩৮ ॥
যত্সেৱযাশেষগুহাশযঃ স্ৱৰাড্
ৱিপ্ৰপ্ৰিযস্তুষ্যতি কামমীশ্ৱৰঃ ।
তদেৱ তদ্ধৰ্মপৰৈৰ্ৱিনীতৈঃ
সৰ্ৱাত্মনা ব্ৰহ্মকুলং নিষেৱ্যতাম্ ॥ ৩৯ ॥
পুমাঁল্লভেতানতিৱেলমাত্মনঃ
প্ৰসীদতোঽত্যন্তশমং স্ৱতঃ স্ৱযম্ ।
যন্নিত্যসম্বন্ধনিষেৱযা ততঃ
পৰং কিমত্ৰাস্তি মুখং হৱিৰ্ভুজাম্ ॥ ৪০ ॥
অশ্নাত্যনন্তঃ খলু তত্ত্ৱকোৱিদৈঃ
শ্ৰদ্ধাহুতং যন্মুখ ইজ্যনামভিঃ ।
ন ৱৈ তথা চেতনযা বহিষ্কৃতে
হুতাশনে পাৰমহংস্যপৰ্যগুঃ ॥ ৪১ ॥
যদ্ব্ৰহ্ম নিত্যং ৱিৰজং সনাতনং
শ্ৰদ্ধাতপোমঙ্গলমৌনসংযমৈঃ ।
সমাধিনা বিভ্ৰতি হাৰ্থদৃষ্টযে
যত্ৰেদমাদৰ্শ ইৱাৱভাসতে ॥ ৪২ ॥
তেষামহং পাদসৰোজৰেণু-
মাৰ্যা ৱহেযাধিকিৰীটমাযুঃ ।
যং নিত্যদা বিভ্ৰত আশু পাপং
নশ্যত্যমুং সৰ্ৱগুণা ভজন্তি ॥ ৪৩ ॥
গুণাযনং শীলধনং কৃতজ্ঞং
ৱৃদ্ধাশ্ৰযং সংৱৃণতেঽনু সম্পদঃ ।
প্ৰসীদতাং ব্ৰহ্মকুলং গৱাং চ
জনাৰ্দনঃ সানুচৰশ্চ মহ্যম্ ॥ ৪৪ ॥
মৈত্ৰেয উৱাচ
ইতি ব্ৰুৱাণং নৃপতিং পিতৃদেৱদ্ৱিজাতযঃ ।
তুষ্টুৱুৰ্হৃষ্টমনসঃ সাধুৱাদেন সাধৱঃ ॥ ৪৫ ॥
পুত্ৰেণ জযতে লোকানিতি সত্যৱতী শ্ৰুতিঃ ।
ব্ৰহ্মদণ্ডহতঃ পাপো যদ্ৱেনোঽত্যতৰত্তমঃ ॥ ৪৬ ॥
হিৰণ্যকশিপুশ্চাপি ভগৱন্নিন্দযা তমঃ ।
ৱিৱিক্ষুৰত্যগাত্সূনোঃ প্ৰহ্লাদস্যানুভাৱতঃ ॥ ৪৭ ॥
ৱীৰৱৰ্য পিতঃ পৃথ্ৱ্যাঃ সমাঃ সঞ্জীৱ শাশ্ৱতীঃ ।
যস্যেদৃশ্যচ্যুতে ভক্তিঃ সৰ্ৱলোকৈকভৰ্তৰি ॥ ৪৮ ॥
অহো ৱযং হ্যদ্য পৱিত্ৰকীৰ্তে
ত্ৱযৈৱ নাথেন মুকুন্দনাথাঃ ।
য উত্তমশ্লোকতমস্য ৱিষ্ণো-
ৰ্ব্ৰহ্মণ্যদেৱস্য কথাং ৱ্যনক্তি ॥ ৪৯ ॥
নাত্যদ্ভুতমিদং নাথ তৱাজীৱ্যানুশাসনম্ ।
প্ৰজানুৰাগো মহতাং প্ৰকৃতিঃ কৰুণাত্মনাম্ ॥ ৫০ ॥
অদ্য নস্তমসঃ পাৰস্ত্ৱযোপাসাদিতঃ প্ৰভো ।
ভ্ৰাম্যতাং নষ্টদৃষ্টীনাং কৰ্মভিৰ্দৈৱসংজ্ঞিতৈঃ ॥ ৫১ ॥
নমো ৱিৱৃদ্ধসত্ত্ৱায পুৰুষায মহীযসে ।
যো ব্ৰহ্ম ক্ষত্ৰমাৱিশ্য বিভৰ্তীদং স্ৱতেজসা ॥ ৫২ ॥

Explore More