Lord Krishna

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୪.୨୧

(Srimad Bhagavatam Canto 4, Chapter 21 — Pṛthu Instructs His Citizens in Odia)

Vyasa

Also known as mauktikaih kusumasragbhirdukulaih svarnatoranaih

Pṛthu Instructs His Citizens. Śrīmad Bhāgavatam Canto 4, Chapter 21 (Dhruva, Pṛthu and the Early Kings), 52 verses in Sanskrit with transliteration in 9 scripts.

ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ।
ମୌକ୍ତିକୈଃ କୁସୁମସ୍ରଗ୍ଭିର୍ଦୁକୂଲୈଃ ସ୍ଵର୍ଣତୋରଣୈଃ ।
ମହାସୁରଭିଭିର୍ଧୂପୈର୍ମଣ୍ଡିତଂ ତତ୍ର ତତ୍ର ଵୈ
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁତୋଯାର୍ଦ୍ରରଥ୍ଯାଚତ୍ଵରମାର୍ଗଵତ୍ ।
ପୁଷ୍ପାକ୍ଷତଫଲୈସ୍ତୋକ୍ମୈର୍ଲାଜୈରର୍ଚିର୍ଭିରର୍ଚିତମ୍ ॥ ୨ ॥
ସଵୃନ୍ଦୈଃ କଦଲୀସ୍ତମ୍ଭୈଃ ପୂଗପୋତୈଃ ପରିଷ୍କୃତମ୍ ।
ତରୁପଲ୍ଲଵମାଲାଭିଃ ସର୍ଵତଃ ସମଲଙ୍କୃତମ୍ ॥ ୩ ॥
ପ୍ରଜାସ୍ତଂ ଦୀପବଲିଭିଃ ସମ୍ଭୃତାଶେଷମଙ୍ଗଲୈଃ ।
ଅଭୀଯୁର୍ମୃଷ୍ଟକନ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତାଃ ॥ ୪ ॥
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିଘୋଷେଣ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷେଣ ଚର୍ତ୍ଵିଜାମ୍ ।
ଵିଵେଶ ଭଵନଂ ଵୀରଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ଗତସ୍ମଯଃ ॥ ୫ ॥
ପୂଜିତଃ ପୂଜଯାମାସ ତତ୍ର ତତ୍ର ମହାଯଶାଃ ।
ପୌରାଞ୍ଜାନପଦାଂସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରିଯଵରପ୍ରଦଃ ॥ ୬ ॥
ସ ଏଵମାଦୀନ୍ଯନଵଦ୍ଯଚେଷ୍ଟିତଃ
କର୍ମାଣି ଭୂଯାଂସି ମହାନ୍ମହତ୍ତମଃ ।
କୁର୍ଵନ୍ ଶଶାସାଵନିମଣ୍ଡଲଂ ଯଶଃ
ସ୍ଫୀତଂ ନିଧାଯାରୁରୁହେ ପରଂ ପଦମ୍ ॥ ୭ ॥
ସୂତ ଉଵାଚ
ତଦାଦିରାଜସ୍ଯ ଯଶୋ ଵିଜୃମ୍ଭିତଂ
ଗୁଣୈରଶେଷୈର୍ଗୁଣଵତ୍ସଭାଜିତମ୍ ।
କ୍ଷତ୍ତା ମହାଭାଗଵତଃ ସଦସ୍ପତେ
କୌଷାରଵିଂ ପ୍ରାହ ଗୃଣନ୍ତମର୍ଚଯନ୍ ॥ ୮ ॥
ଵିଦୁର ଉଵାଚ
ସୋଽଭିଷିକ୍ତଃ ପୃଥୁର୍ଵିପ୍ରୈର୍ଲବ୍ଧାଶେଷସୁରାର୍ହଣଃ ।
ବିଭ୍ରତ୍ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତେଜୋ ବାହ୍ଵୋର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ଦୁଦୋହ ଗାମ୍ ॥ ୯ ॥
କୋ ନ୍ଵସ୍ଯ କୀର୍ତିଂ ନ ଶୃଣୋତ୍ଯଭିଜ୍ଞୋ
ଯଦ୍ଵିକ୍ରମୋଚ୍ଛିଷ୍ଟମଶେଷଭୂପାଃ ।
ଲୋକାଃ ସପାଲା ଉପଜୀଵନ୍ତି କାମ-
ମଦ୍ଯାପି ତନ୍ମେ ଵଦ କର୍ମ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ॥ ୧୦ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ନଦ୍ଯୋରନ୍ତରା କ୍ଷେତ୍ରମାଵସନ୍ ।
ଆରବ୍ଧାନେଵ ବୁଭୁଜେ ଭୋଗାନ୍ ପୁଣ୍ଯଜିହାସଯା ॥ ୧୧ ॥
ସର୍ଵତ୍ରାସ୍ଖଲିତାଦେଶଃ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପୈକଦଣ୍ଡଧୃକ୍ ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁଲାଦନ୍ଯତ୍ରାଚ୍ଯୁତଗୋତ୍ରତଃ ॥ ୧୨ ॥
ଏକଦାସୀନ୍ମହାସତ୍ରଦୀକ୍ଷା ତତ୍ର ଦିଵୌକସାମ୍ ।
ସମାଜୋ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀଣାଂ ଚ ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଚ ସତ୍ତମ ॥ ୧୩ ॥
ତସ୍ମିନ୍ନର୍ହତ୍ସୁ ସର୍ଵେଷୁ ସ୍ଵର୍ଚିତେଷୁ ଯଥାର୍ହତଃ ।
ଉତ୍ଥିତଃ ସଦସୋ ମଧ୍ଯେ ତାରାଣାମୁଡୁରାଡିଵ ॥ ୧୪ ॥
ପ୍ରାଂଶୁଃ ପୀନାଯତଭୁଜୋ ଗୌରଃ କଞ୍ଜାରୁଣେକ୍ଷଣଃ ।
ସୁନାସଃ ସୁମୁଖଃ ସୌମ୍ଯଃ ପୀନାଂସଃ ସୁଦ୍ଵିଜସ୍ମିତଃ ॥ ୧୫ ॥
ଵ୍ଯୂଢଵକ୍ଷା ବୃହଚ୍ଛ୍ରୋଣିର୍ଵଲିଵଲ୍ଗୁଦଲୋଦରଃ ।
ଆଵର୍ତନାଭିରୋଜସ୍ଵୀ କାଞ୍ଚନୋରୁରୁଦଗ୍ରପାତ୍ ॥ ୧୬ ॥
ସୂକ୍ଷ୍ମଵକ୍ରାସିତସ୍ନିଗ୍ଧମୂର୍ଧଜଃ କମ୍ବୁକନ୍ଧରଃ ।
ମହାଧନେ ଦୁକୂଲାଗ୍ର୍ଯେ ପରିଧାଯୋପଵୀଯ ଚ ॥ ୧୭ ॥
ଵ୍ଯଞ୍ଜିତାଶେଷଗାତ୍ରଶ୍ରୀର୍ନିଯମେ ନ୍ଯସ୍ତଭୂଷଣଃ ।
କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୁଶପାଣିଃକୃତୋଚିତଃ ॥ ୧୮ ॥
ଶିଶିରସ୍ନିଗ୍ଧତାରାକ୍ଷଃ ସମୈକ୍ଷତ ସମନ୍ତତଃ ।
ଊଚିଵାନିଦମୁର୍ଵୀଶଃ ସଦଃ ସଂହର୍ଷଯନ୍ନିଵ ॥ ୧୯ ॥
ଚାରୁ ଚିତ୍ରପଦଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମୃଷ୍ଟଂ ଗୂଢମଵିକ୍ଲଵମ୍ ।
ସର୍ଵେଷାମୁପକାରାର୍ଥଂ ତଦା ଅନୁଵଦନ୍ନିଵ ॥ ୨୦ ॥
ରାଜୋଵାଚ
ସଭ୍ଯାଃ ଶୃଣୁତ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ସାଧଵୋ ଯ ଇହାଗତାଃ ।
ସତ୍ସୁ ଜିଜ୍ଞାସୁଭିର୍ଧର୍ମମାଵେଦ୍ଯଂ ସ୍ଵମନୀଷିତମ୍ ॥ ୨୧ ॥
ଅହଂ ଦଣ୍ଡଧରୋ ରାଜା ପ୍ରଜାନାମିହ ଯୋଜିତଃ ।
ରକ୍ଷିତା ଵୃତ୍ତିଦଃ ସ୍ଵେଷୁ ସେତୁଷୁ ସ୍ଥାପିତା ପୃଥକ୍ ॥ ୨୨ ॥
ତସ୍ଯ ମେ ତଦନୁଷ୍ଠାନାଦ୍ଯାନାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ।
ଲୋକାଃ ସ୍ଯୁଃ କାମସନ୍ଦୋହା ଯସ୍ଯ ତୁଷ୍ଯତି ଦିଷ୍ଟଦୃକ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଯ ଉଦ୍ଧରେତ୍କରଂ ରାଜା ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଷ୍ଵଶିକ୍ଷଯନ୍ ।
ପ୍ରଜାନାଂ ଶମଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଭଗଂ ଚ ସ୍ଵଂ ଜହାତି ସଃ ॥ ୨୪ ॥
ତତ୍ ପ୍ରଜା ଭର୍ତୃପିଣ୍ଡାର୍ଥଂ ସ୍ଵାର୍ଥମେଵାନସୂଯଵଃ ।
କୁରୁତାଧୋକ୍ଷଜଧିଯସ୍ତର୍ହି ମେଽନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ ॥ ୨୫ ॥
ଯୂଯଂ ତଦନୁମୋଦଧ୍ଵଂ ପିତୃଦେଵର୍ଷଯୋଽମଲାଃ ।
କର୍ତୁଃ ଶାସ୍ତୁରନୁଜ୍ଞାତୁସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଯତ୍ପ୍ରେତ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଅସ୍ତି ଯଜ୍ଞପତିର୍ନାମ କେଷାଞ୍ଚିଦର୍ହସତ୍ତମାଃ ।
ଇହାମୁତ୍ର ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଵତ୍ଯଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଭୁଵଃ ॥ ୨୭ ॥
ମନୋରୁତ୍ତାନପାଦସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯାପି ମହୀପତେଃ ।
ପ୍ରିଯଵ୍ରତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେରଙ୍ଗସ୍ଯାସ୍ମତ୍ପିତୁଃ ପିତୁଃ ॥ ୨୮ ॥
ଈଦୃଶାନାମଥାନ୍ଯେଷାମଜସ୍ଯ ଚ ଭଵସ୍ଯ ଚ ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯ ବଲେଶ୍ଚାପି କୃତ୍ଯମସ୍ତି ଗଦାଭୃତା ॥ ୨୯ ॥
ଦୌହିତ୍ରାଦୀନୃତେ ମୃତ୍ଯୋଃ ଶୋଚ୍ଯାନ୍ ଧର୍ମଵିମୋହିତାନ୍ ।
ଵର୍ଗସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗାଣାଂ ପ୍ରାଯେଣୈକାତ୍ମ୍ଯହେତୁନା ॥ ୩୦ ॥
ଯତ୍ପାଦସେଵାଭିରୁଚିସ୍ତପସ୍ଵିନା-
ମଶେଷଜନ୍ମୋପଚିତଂ ମଲଂ ଧିଯଃ ।
ସଦ୍ଯଃ କ୍ଷିଣୋତ୍ଯନ୍ଵହମେଧତୀ ସତୀ
ଯଥା ପଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଵିନିଃସୃତା ସରିତ୍ ॥ ୩୧ ॥
ଵିନିର୍ଧୁତାଶେଷମନୋମଲଃ ପୁମା-
ନସଙ୍ଗଵିଜ୍ଞାନଵିଶେଷଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ଯଦଙ୍ଘ୍ରିମୂଲେ କୃତକେତନଃ ପୁନ-
ର୍ନ ସଂସୃତିଂ କ୍ଲେଶଵହାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ ॥ ୩୨ ॥
ତମେଵ ଯୂଯଂ ଭଜତାତ୍ମଵୃତ୍ତିଭି-
ର୍ମନୋଵଚଃକାଯଗୁଣୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ ।
ଅମାଯିନଃ କାମଦୁଘାଙ୍ଘ୍ରିପଙ୍କଜଂ
ଯଥାଧିକାରାଵସିତାର୍ଥସିଦ୍ଧଯଃ ॥ ୩୩ ॥
ଅସାଵିହାନେକଗୁଣୋଽଗୁଣୋଽଧ୍ଵରଃ
ପୃଥଗ୍ଵିଧଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣକ୍ରିଯୋକ୍ତିଭିଃ ।
ସମ୍ପଦ୍ଯତେଽର୍ଥାଶଯଲିଙ୍ଗନାମଭି-
ର୍ଵିଶୁଦ୍ଧଵିଜ୍ଞାନଘନଃ ସ୍ଵରୂପତଃ ॥ ୩୪ ॥
ପ୍ରଧାନକାଲାଶଯଧର୍ମସଙ୍ଗ୍ରହେ
ଶରୀର ଏଷ ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ଚେତନାମ୍ ।
କ୍ରିଯାଫଲତ୍ଵେନ ଵିଭୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯତେ
ଯଥାନଲୋ ଦାରୁଷୁ ତଦ୍ଗୁଣାତ୍ମକଃ ॥ ୩୫ ॥
ଅହୋ ମମାମୀ ଵିତରନ୍ତ୍ଯନୁଗ୍ରହଂ
ହରିଂ ଗୁରୁଂ ଯଜ୍ଞଭୁଜାମଧୀଶ୍ଵରମ୍ ।
ସ୍ଵଧର୍ମଯୋଗେନ ଯଜନ୍ତି ମାମକା
ନିରନ୍ତରଂ କ୍ଷୋଣିତଲେ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ॥ ୩୬ ॥
ମା ଜାତୁ ତେଜଃ ପ୍ରଭଵେନ୍ମହର୍ଦ୍ଧିଭି-
ସ୍ତିତିକ୍ଷଯା ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଚ ।
ଦେଦୀପ୍ଯମାନେଽଜିତଦେଵତାନାଂ
କୁଲେ ସ୍ଵଯଂ ରାଜକୁଲାଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନାମ୍ ॥ ୩୭ ॥
ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରାତନୋ
ନିତ୍ଯଂ ହରିର୍ଯଚ୍ଚରଣାଭିଵନ୍ଦନାତ୍ ।
ଅଵାପ ଲକ୍ଷ୍ମୀମନପାଯିନୀଂ ଯଶୋ
ଜଗତ୍ପଵିତ୍ରଂ ଚ ମହତ୍ତମାଗ୍ରଣୀଃ ॥ ୩୮ ॥
ଯତ୍ସେଵଯାଶେଷଗୁହାଶଯଃ ସ୍ଵରାଡ୍
ଵିପ୍ରପ୍ରିଯସ୍ତୁଷ୍ଯତି କାମମୀଶ୍ଵରଃ ।
ତଦେଵ ତଦ୍ଧର୍ମପରୈର୍ଵିନୀତୈଃ
ସର୍ଵାତ୍ମନା ବ୍ରହ୍ମକୁଲଂ ନିଷେଵ୍ଯତାମ୍ ॥ ୩୯ ॥
ପୁମାଁଲ୍ଲଭେତାନତିଵେଲମାତ୍ମନଃ
ପ୍ରସୀଦତୋଽତ୍ଯନ୍ତଶମଂ ସ୍ଵତଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।
ଯନ୍ନିତ୍ଯସମ୍ବନ୍ଧନିଷେଵଯା ତତଃ
ପରଂ କିମତ୍ରାସ୍ତି ମୁଖଂ ହଵିର୍ଭୁଜାମ୍ ॥ ୪୦ ॥
ଅଶ୍ନାତ୍ଯନନ୍ତଃ ଖଲୁ ତତ୍ତ୍ଵକୋଵିଦୈଃ
ଶ୍ରଦ୍ଧାହୁତଂ ଯନ୍ମୁଖ ଇଜ୍ଯନାମଭିଃ ।
ନ ଵୈ ତଥା ଚେତନଯା ବହିଷ୍କୃତେ
ହୁତାଶନେ ପାରମହଂସ୍ଯପର୍ଯଗୁଃ ॥ ୪୧ ॥
ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ନିତ୍ଯଂ ଵିରଜଂ ସନାତନଂ
ଶ୍ରଦ୍ଧାତପୋମଙ୍ଗଲମୌନସଂଯମୈଃ ।
ସମାଧିନା ବିଭ୍ରତି ହାର୍ଥଦୃଷ୍ଟଯେ
ଯତ୍ରେଦମାଦର୍ଶ ଇଵାଵଭାସତେ ॥ ୪୨ ॥
ତେଷାମହଂ ପାଦସରୋଜରେଣୁ-
ମାର୍ଯା ଵହେଯାଧିକିରୀଟମାଯୁଃ ।
ଯଂ ନିତ୍ଯଦା ବିଭ୍ରତ ଆଶୁ ପାପଂ
ନଶ୍ଯତ୍ଯମୁଂ ସର୍ଵଗୁଣା ଭଜନ୍ତି ॥ ୪୩ ॥
ଗୁଣାଯନଂ ଶୀଲଧନଂ କୃତଜ୍ଞଂ
ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ରଯଂ ସଂଵୃଣତେଽନୁ ସମ୍ପଦଃ ।
ପ୍ରସୀଦତାଂ ବ୍ରହ୍ମକୁଲଂ ଗଵାଂ ଚ
ଜନାର୍ଦନଃ ସାନୁଚରଶ୍ଚ ମହ୍ଯମ୍ ॥ ୪୪ ॥
ମୈତ୍ରେଯ ଉଵାଚ
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ନୃପତିଂ ପିତୃଦେଵଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ହୃଷ୍ଟମନସଃ ସାଧୁଵାଦେନ ସାଧଵଃ ॥ ୪୫ ॥
ପୁତ୍ରେଣ ଜଯତେ ଲୋକାନିତି ସତ୍ଯଵତୀ ଶ୍ରୁତିଃ ।
ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡହତଃ ପାପୋ ଯଦ୍ଵେନୋଽତ୍ଯତରତ୍ତମଃ ॥ ୪୬ ॥
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚାପି ଭଗଵନ୍ନିନ୍ଦଯା ତମଃ ।
ଵିଵିକ୍ଷୁରତ୍ଯଗାତ୍ସୂନୋଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦସ୍ଯାନୁଭାଵତଃ ॥ ୪୭ ॥
ଵୀରଵର୍ଯ ପିତଃ ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଃ ସମାଃ ସଞ୍ଜୀଵ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ।
ଯସ୍ଯେଦୃଶ୍ଯଚ୍ଯୁତେ ଭକ୍ତିଃ ସର୍ଵଲୋକୈକଭର୍ତରି ॥ ୪୮ ॥
ଅହୋ ଵଯଂ ହ୍ଯଦ୍ଯ ପଵିତ୍ରକୀର୍ତେ
ତ୍ଵଯୈଵ ନାଥେନ ମୁକୁନ୍ଦନାଥାଃ ।
ଯ ଉତ୍ତମଶ୍ଲୋକତମସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋ-
ର୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଦେଵସ୍ଯ କଥାଂ ଵ୍ଯନକ୍ତି ॥ ୪୯ ॥
ନାତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ନାଥ ତଵାଜୀଵ୍ଯାନୁଶାସନମ୍ ।
ପ୍ରଜାନୁରାଗୋ ମହତାଂ ପ୍ରକୃତିଃ କରୁଣାତ୍ମନାମ୍ ॥ ୫୦ ॥
ଅଦ୍ଯ ନସ୍ତମସଃ ପାରସ୍ତ୍ଵଯୋପାସାଦିତଃ ପ୍ରଭୋ ।
ଭ୍ରାମ୍ଯତାଂ ନଷ୍ଟଦୃଷ୍ଟୀନାଂ କର୍ମଭିର୍ଦୈଵସଂଜ୍ଞିତୈଃ ॥ ୫୧ ॥
ନମୋ ଵିଵୃଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାଯ ପୁରୁଷାଯ ମହୀଯସେ ।
ଯୋ ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ରମାଵିଶ୍ଯ ବିଭର୍ତୀଦଂ ସ୍ଵତେଜସା ॥ ୫୨ ॥

Explore More