మైత్రేయ ఉవాచ।
మౌక్తికైః కుసుమస్రగ్భిర్దుకూలైః స్వర్ణతోరణైః ।
మహాసురభిభిర్ధూపైర్మణ్డితం తత్ర తత్ర వై
మౌక్తికైః కుసుమస్రగ్భిర్దుకూలైః స్వర్ణతోరణైః ।
మహాసురభిభిర్ధూపైర్మణ్డితం తత్ర తత్ర వై
చన్దనాగురుతోయార్ద్రరథ్యాచత్వరమార్గవత్ ।
పుష్పాక్షతఫలైస్తోక్మైర్లాజైరర్చిర్భిరర్చితమ్ ॥ ౨ ॥
పుష్పాక్షతఫలైస్తోక్మైర్లాజైరర్చిర్భిరర్చితమ్ ॥ ౨ ॥
సవృన్దైః కదలీస్తమ్భైః పూగపోతైః పరిష్కృతమ్ ।
తరుపల్లవమాలాభిః సర్వతః సమలఙ్కృతమ్ ॥ ౩ ॥
తరుపల్లవమాలాభిః సర్వతః సమలఙ్కృతమ్ ॥ ౩ ॥
ప్రజాస్తం దీపబలిభిః సమ్భృతాశేషమఙ్గలైః ।
అభీయుర్మృష్టకన్యాశ్చ మృష్టకుణ్డలమణ్డితాః ॥ ౪ ॥
అభీయుర్మృష్టకన్యాశ్చ మృష్టకుణ్డలమణ్డితాః ॥ ౪ ॥
శఙ్ఖదున్దుభిఘోషేణ బ్రహ్మఘోషేణ చర్త్విజామ్ ।
వివేశ భవనం వీరః స్తూయమానో గతస్మయః ॥ ౫ ॥
వివేశ భవనం వీరః స్తూయమానో గతస్మయః ॥ ౫ ॥
పూజితః పూజయామాస తత్ర తత్ర మహాయశాః ।
పౌరాఞ్జానపదాంస్తాంస్తాన్ప్రీతః ప్రియవరప్రదః ॥ ౬ ॥
పౌరాఞ్జానపదాంస్తాంస్తాన్ప్రీతః ప్రియవరప్రదః ॥ ౬ ॥
స ఏవమాదీన్యనవద్యచేష్టితః
కర్మాణి భూయాంసి మహాన్మహత్తమః ।
కుర్వన్ శశాసావనిమణ్డలం యశః
స్ఫీతం నిధాయారురుహే పరం పదమ్ ॥ ౭ ॥
కర్మాణి భూయాంసి మహాన్మహత్తమః ।
కుర్వన్ శశాసావనిమణ్డలం యశః
స్ఫీతం నిధాయారురుహే పరం పదమ్ ॥ ౭ ॥
సూత ఉవాచ
తదాదిరాజస్య యశో విజృమ్భితం
గుణైరశేషైర్గుణవత్సభాజితమ్ ।
క్షత్తా మహాభాగవతః సదస్పతే
కౌషారవిం ప్రాహ గృణన్తమర్చయన్ ॥ ౮ ॥
తదాదిరాజస్య యశో విజృమ్భితం
గుణైరశేషైర్గుణవత్సభాజితమ్ ।
క్షత్తా మహాభాగవతః సదస్పతే
కౌషారవిం ప్రాహ గృణన్తమర్చయన్ ॥ ౮ ॥
విదుర ఉవాచ
సోఽభిషిక్తః పృథుర్విప్రైర్లబ్ధాశేషసురార్హణః ।
బిభ్రత్ స వైష్ణవం తేజో బాహ్వోర్యాభ్యాం దుదోహ గామ్ ॥ ౯ ॥
సోఽభిషిక్తః పృథుర్విప్రైర్లబ్ధాశేషసురార్హణః ।
బిభ్రత్ స వైష్ణవం తేజో బాహ్వోర్యాభ్యాం దుదోహ గామ్ ॥ ౯ ॥
కో న్వస్య కీర్తిం న శృణోత్యభిజ్ఞో
యద్విక్రమోచ్ఛిష్టమశేషభూపాః ।
లోకాః సపాలా ఉపజీవన్తి కామ-
మద్యాపి తన్మే వద కర్మ శుద్ధమ్ ॥ ౧౦ ॥
యద్విక్రమోచ్ఛిష్టమశేషభూపాః ।
లోకాః సపాలా ఉపజీవన్తి కామ-
మద్యాపి తన్మే వద కర్మ శుద్ధమ్ ॥ ౧౦ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
గఙ్గాయమునయోర్నద్యోరన్తరా క్షేత్రమావసన్ ।
ఆరబ్ధానేవ బుభుజే భోగాన్ పుణ్యజిహాసయా ॥ ౧౧ ॥
గఙ్గాయమునయోర్నద్యోరన్తరా క్షేత్రమావసన్ ।
ఆరబ్ధానేవ బుభుజే భోగాన్ పుణ్యజిహాసయా ॥ ౧౧ ॥
సర్వత్రాస్ఖలితాదేశః సప్తద్వీపైకదణ్డధృక్ ।
అన్యత్ర బ్రాహ్మణకులాదన్యత్రాచ్యుతగోత్రతః ॥ ౧౨ ॥
అన్యత్ర బ్రాహ్మణకులాదన్యత్రాచ్యుతగోత్రతః ॥ ౧౨ ॥
ఏకదాసీన్మహాసత్రదీక్షా తత్ర దివౌకసామ్ ।
సమాజో బ్రహ్మర్షీణాం చ రాజర్షీణాం చ సత్తమ ॥ ౧౩ ॥
సమాజో బ్రహ్మర్షీణాం చ రాజర్షీణాం చ సత్తమ ॥ ౧౩ ॥
తస్మిన్నర్హత్సు సర్వేషు స్వర్చితేషు యథార్హతః ।
ఉత్థితః సదసో మధ్యే తారాణాముడురాడివ ॥ ౧౪ ॥
ఉత్థితః సదసో మధ్యే తారాణాముడురాడివ ॥ ౧౪ ॥
ప్రాంశుః పీనాయతభుజో గౌరః కఞ్జారుణేక్షణః ।
సునాసః సుముఖః సౌమ్యః పీనాంసః సుద్విజస్మితః ॥ ౧౫ ॥
సునాసః సుముఖః సౌమ్యః పీనాంసః సుద్విజస్మితః ॥ ౧౫ ॥
వ్యూఢవక్షా బృహచ్ఛ్రోణిర్వలివల్గుదలోదరః ।
ఆవర్తనాభిరోజస్వీ కాఞ్చనోరురుదగ్రపాత్ ॥ ౧౬ ॥
ఆవర్తనాభిరోజస్వీ కాఞ్చనోరురుదగ్రపాత్ ॥ ౧౬ ॥
సూక్ష్మవక్రాసితస్నిగ్ధమూర్ధజః కమ్బుకన్ధరః ।
మహాధనే దుకూలాగ్ర్యే పరిధాయోపవీయ చ ॥ ౧౭ ॥
మహాధనే దుకూలాగ్ర్యే పరిధాయోపవీయ చ ॥ ౧౭ ॥
వ్యఞ్జితాశేషగాత్రశ్రీర్నియమే న్యస్తభూషణః ।
కృష్ణాజినధరః శ్రీమాన్ కుశపాణిఃకృతోచితః ॥ ౧౮ ॥
కృష్ణాజినధరః శ్రీమాన్ కుశపాణిఃకృతోచితః ॥ ౧౮ ॥
శిశిరస్నిగ్ధతారాక్షః సమైక్షత సమన్తతః ।
ఊచివానిదముర్వీశః సదః సంహర్షయన్నివ ॥ ౧౯ ॥
ఊచివానిదముర్వీశః సదః సంహర్షయన్నివ ॥ ౧౯ ॥
చారు చిత్రపదం శ్లక్ష్ణం మృష్టం గూఢమవిక్లవమ్ ।
సర్వేషాముపకారార్థం తదా అనువదన్నివ ॥ ౨౦ ॥
సర్వేషాముపకారార్థం తదా అనువదన్నివ ॥ ౨౦ ॥
రాజోవాచ
సభ్యాః శృణుత భద్రం వః సాధవో య ఇహాగతాః ।
సత్సు జిజ్ఞాసుభిర్ధర్మమావేద్యం స్వమనీషితమ్ ॥ ౨౧ ॥
సభ్యాః శృణుత భద్రం వః సాధవో య ఇహాగతాః ।
సత్సు జిజ్ఞాసుభిర్ధర్మమావేద్యం స్వమనీషితమ్ ॥ ౨౧ ॥
అహం దణ్డధరో రాజా ప్రజానామిహ యోజితః ।
రక్షితా వృత్తిదః స్వేషు సేతుషు స్థాపితా పృథక్ ॥ ౨౨ ॥
రక్షితా వృత్తిదః స్వేషు సేతుషు స్థాపితా పృథక్ ॥ ౨౨ ॥
తస్య మే తదనుష్ఠానాద్యానాహుర్బ్రహ్మవాదినః ।
లోకాః స్యుః కామసన్దోహా యస్య తుష్యతి దిష్టదృక్ ॥ ౨౩ ॥
లోకాః స్యుః కామసన్దోహా యస్య తుష్యతి దిష్టదృక్ ॥ ౨౩ ॥
య ఉద్ధరేత్కరం రాజా ప్రజా ధర్మేష్వశిక్షయన్ ।
ప్రజానాం శమలం భుఙ్క్తే భగం చ స్వం జహాతి సః ॥ ౨౪ ॥
ప్రజానాం శమలం భుఙ్క్తే భగం చ స్వం జహాతి సః ॥ ౨౪ ॥
తత్ ప్రజా భర్తృపిణ్డార్థం స్వార్థమేవానసూయవః ।
కురుతాధోక్షజధియస్తర్హి మేఽనుగ్రహః కృతః ॥ ౨౫ ॥
కురుతాధోక్షజధియస్తర్హి మేఽనుగ్రహః కృతః ॥ ౨౫ ॥
యూయం తదనుమోదధ్వం పితృదేవర్షయోఽమలాః ।
కర్తుః శాస్తురనుజ్ఞాతుస్తుల్యం యత్ప్రేత్య తత్ఫలమ్ ॥ ౨౬ ॥
కర్తుః శాస్తురనుజ్ఞాతుస్తుల్యం యత్ప్రేత్య తత్ఫలమ్ ॥ ౨౬ ॥
అస్తి యజ్ఞపతిర్నామ కేషాఞ్చిదర్హసత్తమాః ।
ఇహాముత్ర చ లక్ష్యన్తే జ్యోత్స్నావత్యః క్వచిద్భువః ॥ ౨౭ ॥
ఇహాముత్ర చ లక్ష్యన్తే జ్యోత్స్నావత్యః క్వచిద్భువః ॥ ౨౭ ॥
మనోరుత్తానపాదస్య ధ్రువస్యాపి మహీపతేః ।
ప్రియవ్రతస్య రాజర్షేరఙ్గస్యాస్మత్పితుః పితుః ॥ ౨౮ ॥
ప్రియవ్రతస్య రాజర్షేరఙ్గస్యాస్మత్పితుః పితుః ॥ ౨౮ ॥
ఈదృశానామథాన్యేషామజస్య చ భవస్య చ ।
ప్రహ్లాదస్య బలేశ్చాపి కృత్యమస్తి గదాభృతా ॥ ౨౯ ॥
ప్రహ్లాదస్య బలేశ్చాపి కృత్యమస్తి గదాభృతా ॥ ౨౯ ॥
దౌహిత్రాదీనృతే మృత్యోః శోచ్యాన్ ధర్మవిమోహితాన్ ।
వర్గస్వర్గాపవర్గాణాం ప్రాయేణైకాత్మ్యహేతునా ॥ ౩౦ ॥
వర్గస్వర్గాపవర్గాణాం ప్రాయేణైకాత్మ్యహేతునా ॥ ౩౦ ॥
యత్పాదసేవాభిరుచిస్తపస్వినా-
మశేషజన్మోపచితం మలం ధియః ।
సద్యః క్షిణోత్యన్వహమేధతీ సతీ
యథా పదాఙ్గుష్ఠవినిఃసృతా సరిత్ ॥ ౩౧ ॥
మశేషజన్మోపచితం మలం ధియః ।
సద్యః క్షిణోత్యన్వహమేధతీ సతీ
యథా పదాఙ్గుష్ఠవినిఃసృతా సరిత్ ॥ ౩౧ ॥
వినిర్ధుతాశేషమనోమలః పుమా-
నసఙ్గవిజ్ఞానవిశేషవీర్యవాన్ ।
యదఙ్ఘ్రిమూలే కృతకేతనః పున-
ర్న సంసృతిం క్లేశవహాం ప్రపద్యతే ॥ ౩౨ ॥
నసఙ్గవిజ్ఞానవిశేషవీర్యవాన్ ।
యదఙ్ఘ్రిమూలే కృతకేతనః పున-
ర్న సంసృతిం క్లేశవహాం ప్రపద్యతే ॥ ౩౨ ॥
తమేవ యూయం భజతాత్మవృత్తిభి-
ర్మనోవచఃకాయగుణైః స్వకర్మభిః ।
అమాయినః కామదుఘాఙ్ఘ్రిపఙ్కజం
యథాధికారావసితార్థసిద్ధయః ॥ ౩౩ ॥
ర్మనోవచఃకాయగుణైః స్వకర్మభిః ।
అమాయినః కామదుఘాఙ్ఘ్రిపఙ్కజం
యథాధికారావసితార్థసిద్ధయః ॥ ౩౩ ॥
అసావిహానేకగుణోఽగుణోఽధ్వరః
పృథగ్విధద్రవ్యగుణక్రియోక్తిభిః ।
సమ్పద్యతేఽర్థాశయలిఙ్గనామభి-
ర్విశుద్ధవిజ్ఞానఘనః స్వరూపతః ॥ ౩౪ ॥
పృథగ్విధద్రవ్యగుణక్రియోక్తిభిః ।
సమ్పద్యతేఽర్థాశయలిఙ్గనామభి-
ర్విశుద్ధవిజ్ఞానఘనః స్వరూపతః ॥ ౩౪ ॥
ప్రధానకాలాశయధర్మసఙ్గ్రహే
శరీర ఏష ప్రతిపద్య చేతనామ్ ।
క్రియాఫలత్వేన విభుర్విభావ్యతే
యథానలో దారుషు తద్గుణాత్మకః ॥ ౩౫ ॥
శరీర ఏష ప్రతిపద్య చేతనామ్ ।
క్రియాఫలత్వేన విభుర్విభావ్యతే
యథానలో దారుషు తద్గుణాత్మకః ॥ ౩౫ ॥
అహో మమామీ వితరన్త్యనుగ్రహం
హరిం గురుం యజ్ఞభుజామధీశ్వరమ్ ।
స్వధర్మయోగేన యజన్తి మామకా
నిరన్తరం క్షోణితలే దృఢవ్రతాః ॥ ౩౬ ॥
హరిం గురుం యజ్ఞభుజామధీశ్వరమ్ ।
స్వధర్మయోగేన యజన్తి మామకా
నిరన్తరం క్షోణితలే దృఢవ్రతాః ॥ ౩౬ ॥
మా జాతు తేజః ప్రభవేన్మహర్ద్ధిభి-
స్తితిక్షయా తపసా విద్యయా చ ।
దేదీప్యమానేఽజితదేవతానాం
కులే స్వయం రాజకులాద్ ద్విజానామ్ ॥ ౩౭ ॥
స్తితిక్షయా తపసా విద్యయా చ ।
దేదీప్యమానేఽజితదేవతానాం
కులే స్వయం రాజకులాద్ ద్విజానామ్ ॥ ౩౭ ॥
బ్రహ్మణ్యదేవః పురుషః పురాతనో
నిత్యం హరిర్యచ్చరణాభివన్దనాత్ ।
అవాప లక్ష్మీమనపాయినీం యశో
జగత్పవిత్రం చ మహత్తమాగ్రణీః ॥ ౩౮ ॥
నిత్యం హరిర్యచ్చరణాభివన్దనాత్ ।
అవాప లక్ష్మీమనపాయినీం యశో
జగత్పవిత్రం చ మహత్తమాగ్రణీః ॥ ౩౮ ॥
యత్సేవయాశేషగుహాశయః స్వరాడ్
విప్రప్రియస్తుష్యతి కామమీశ్వరః ।
తదేవ తద్ధర్మపరైర్వినీతైః
సర్వాత్మనా బ్రహ్మకులం నిషేవ్యతామ్ ॥ ౩౯ ॥
విప్రప్రియస్తుష్యతి కామమీశ్వరః ।
తదేవ తద్ధర్మపరైర్వినీతైః
సర్వాత్మనా బ్రహ్మకులం నిషేవ్యతామ్ ॥ ౩౯ ॥
పుమాఁల్లభేతానతివేలమాత్మనః
ప్రసీదతోఽత్యన్తశమం స్వతః స్వయమ్ ।
యన్నిత్యసమ్బన్ధనిషేవయా తతః
పరం కిమత్రాస్తి ముఖం హవిర్భుజామ్ ॥ ౪౦ ॥
ప్రసీదతోఽత్యన్తశమం స్వతః స్వయమ్ ।
యన్నిత్యసమ్బన్ధనిషేవయా తతః
పరం కిమత్రాస్తి ముఖం హవిర్భుజామ్ ॥ ౪౦ ॥
అశ్నాత్యనన్తః ఖలు తత్త్వకోవిదైః
శ్రద్ధాహుతం యన్ముఖ ఇజ్యనామభిః ।
న వై తథా చేతనయా బహిష్కృతే
హుతాశనే పారమహంస్యపర్యగుః ॥ ౪౧ ॥
శ్రద్ధాహుతం యన్ముఖ ఇజ్యనామభిః ।
న వై తథా చేతనయా బహిష్కృతే
హుతాశనే పారమహంస్యపర్యగుః ॥ ౪౧ ॥
యద్బ్రహ్మ నిత్యం విరజం సనాతనం
శ్రద్ధాతపోమఙ్గలమౌనసంయమైః ।
సమాధినా బిభ్రతి హార్థదృష్టయే
యత్రేదమాదర్శ ఇవావభాసతే ॥ ౪౨ ॥
శ్రద్ధాతపోమఙ్గలమౌనసంయమైః ।
సమాధినా బిభ్రతి హార్థదృష్టయే
యత్రేదమాదర్శ ఇవావభాసతే ॥ ౪౨ ॥
తేషామహం పాదసరోజరేణు-
మార్యా వహేయాధికిరీటమాయుః ।
యం నిత్యదా బిభ్రత ఆశు పాపం
నశ్యత్యముం సర్వగుణా భజన్తి ॥ ౪౩ ॥
మార్యా వహేయాధికిరీటమాయుః ।
యం నిత్యదా బిభ్రత ఆశు పాపం
నశ్యత్యముం సర్వగుణా భజన్తి ॥ ౪౩ ॥
గుణాయనం శీలధనం కృతజ్ఞం
వృద్ధాశ్రయం సంవృణతేఽను సమ్పదః ।
ప్రసీదతాం బ్రహ్మకులం గవాం చ
జనార్దనః సానుచరశ్చ మహ్యమ్ ॥ ౪౪ ॥
వృద్ధాశ్రయం సంవృణతేఽను సమ్పదః ।
ప్రసీదతాం బ్రహ్మకులం గవాం చ
జనార్దనః సానుచరశ్చ మహ్యమ్ ॥ ౪౪ ॥
మైత్రేయ ఉవాచ
ఇతి బ్రువాణం నృపతిం పితృదేవద్విజాతయః ।
తుష్టువుర్హృష్టమనసః సాధువాదేన సాధవః ॥ ౪౫ ॥
ఇతి బ్రువాణం నృపతిం పితృదేవద్విజాతయః ।
తుష్టువుర్హృష్టమనసః సాధువాదేన సాధవః ॥ ౪౫ ॥
పుత్రేణ జయతే లోకానితి సత్యవతీ శ్రుతిః ।
బ్రహ్మదణ్డహతః పాపో యద్వేనోఽత్యతరత్తమః ॥ ౪౬ ॥
బ్రహ్మదణ్డహతః పాపో యద్వేనోఽత్యతరత్తమః ॥ ౪౬ ॥
హిరణ్యకశిపుశ్చాపి భగవన్నిన్దయా తమః ।
వివిక్షురత్యగాత్సూనోః ప్రహ్లాదస్యానుభావతః ॥ ౪౭ ॥
వివిక్షురత్యగాత్సూనోః ప్రహ్లాదస్యానుభావతః ॥ ౪౭ ॥
వీరవర్య పితః పృథ్వ్యాః సమాః సఞ్జీవ శాశ్వతీః ।
యస్యేదృశ్యచ్యుతే భక్తిః సర్వలోకైకభర్తరి ॥ ౪౮ ॥
యస్యేదృశ్యచ్యుతే భక్తిః సర్వలోకైకభర్తరి ॥ ౪౮ ॥
అహో వయం హ్యద్య పవిత్రకీర్తే
త్వయైవ నాథేన ముకున్దనాథాః ।
య ఉత్తమశ్లోకతమస్య విష్ణో-
ర్బ్రహ్మణ్యదేవస్య కథాం వ్యనక్తి ॥ ౪౯ ॥
త్వయైవ నాథేన ముకున్దనాథాః ।
య ఉత్తమశ్లోకతమస్య విష్ణో-
ర్బ్రహ్మణ్యదేవస్య కథాం వ్యనక్తి ॥ ౪౯ ॥
నాత్యద్భుతమిదం నాథ తవాజీవ్యానుశాసనమ్ ।
ప్రజానురాగో మహతాం ప్రకృతిః కరుణాత్మనామ్ ॥ ౫౦ ॥
ప్రజానురాగో మహతాం ప్రకృతిః కరుణాత్మనామ్ ॥ ౫౦ ॥
అద్య నస్తమసః పారస్త్వయోపాసాదితః ప్రభో ।
భ్రామ్యతాం నష్టదృష్టీనాం కర్మభిర్దైవసంజ్ఞితైః ॥ ౫౧ ॥
భ్రామ్యతాం నష్టదృష్టీనాం కర్మభిర్దైవసంజ్ఞితైః ॥ ౫౧ ॥
నమో వివృద్ధసత్త్వాయ పురుషాయ మహీయసే ।
యో బ్రహ్మ క్షత్రమావిశ్య బిభర్తీదం స్వతేజసా ॥ ౫౨ ॥
యో బ్రహ్మ క్షత్రమావిశ్య బిభర్తీదం స్వతేజసా ॥ ౫౨ ॥